![\"\"](\"https:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/2021\/06\/Altan-\u00c7ilingiro\u011flu-360x240.jpg\")
<\/p>\n<\/p>\n
\u00d6zlem ERTAN<\/strong><\/p>\n Urartu medeniyetine dair \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131, makaleleri ve kitaplar\u0131yla Anadolu arkeolojisi alan\u0131nda yeri doldurulamayacak bir isim olan Prof. Dr. Altan \u00c7ilingiro\u011flu\u2019nu 18 Haziran ak\u015fam\u0131 kaybettik. Altan Hoca\u2019n\u0131n \u00f6\u011frencisi olma, onunla ayn\u0131 kaz\u0131larda \u00e7al\u0131\u015fma onuruna eri\u015fmi\u015f \u015fansl\u0131 insanlardan biriyim ben. Burada \u201c\u015fansl\u0131\u201d kelimesini rastgele kullanmad\u0131m. Zira Altan \u00c7ilingiro\u011flu\u2019nun derslerine girmek, onunla sohbet etmek, onun bilgilerinden faydalanmak arkeoloji bilimine g\u00f6n\u00fcl vermi\u015f herkes i\u00e7in e\u015fi bulunmaz bir f\u0131rsatt\u0131. Her ne kadar bizden sonraki nesillerin bu imkana sahip olamayaca\u011f\u0131n\u0131 bilmek \u00fcz\u00fcc\u00fc olsa da Altan Hoca\u2019n\u0131n, geride b\u0131rakt\u0131\u011f\u0131 kitaplar\u0131yla, y\u00fczlerce makalesiyle uzun y\u0131llara yay\u0131lan, zahmetli \u00e7abalar\u0131n\u0131n \u00fcr\u00fcn\u00fc olan bilgi birikimini gelecek ku\u015faklara aktard\u0131\u011f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnmek insana az da olsa teselli veriyor. Neticede onun Do\u011fu Anadolu ve Urartu arkeolojisi alan\u0131ndaki \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131, bundan sonra gelecek arkeolog ku\u015faklar\u0131 i\u00e7in de rehber olacak.<\/strong><\/em><\/p>\n \u00d6\u011eRENC\u0130L\u0130\u011e\u0130NDE URARTU\u2019YLA TANI\u015eTI<\/strong><\/p>\n Prof. Dr. Altan \u00c7ilingiro\u011flu, 1944 y\u0131l\u0131nda Trabzon S\u00fcrmene\u2019de d\u00fcnyaya geldi. Liseden sonra girdi\u011fi \u0130stanbul \u00dcniversitesi Edebiyat Fak\u00fcltesi Prehistorya ve Arkeoloji B\u00f6l\u00fcm\u00fcnden 1969\u2019da mezun oldu ve akabinde devlet bursuyla gitti\u011fi Manchester \u00dcniversitesinde Urartu uygarl\u0131\u011f\u0131yla ilgili \u00f6nemli \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 bulunan de\u011ferli Arkeolog Charles A. Burney\u2019nin dan\u0131\u015fmanl\u0131\u011f\u0131nda doktoras\u0131n\u0131 tamamlad\u0131.<\/p>\n Ancak Altan \u00c7ilingiro\u011flu\u2019nun Urartu medeniyetine ilgisi Charles A. Burney ile tan\u0131\u015fmas\u0131ndan y\u0131llar \u00f6nce, \u0130stanbul \u00dcniversitesinde arkeoloji \u00f6\u011frencisi oldu\u011fu y\u0131llarda ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131. \u00d6\u011frencili\u011finde, o d\u00f6nemde Prof. Dr. Afif Erzen\u2019in y\u00f6netti\u011fi \u00c7avu\u015ftepe kaz\u0131lar\u0131na kat\u0131lm\u0131\u015ft\u0131. 1960\u2019l\u0131 y\u0131llarda \u0130stanbul\u2019dan Van\u2019a gitmek \u015fimdikinden \u00e7ok daha zordu. Uzun bir tren yolculu\u011fuyla Tatvan\u2019a ula\u015fmak, oradan da g\u00f6l \u00fczerinde hareket eden bir gemiyle Van\u2019a ge\u00e7mek gerekiyordu. \u00dcstelik \u00f6nemli bir Urartu kalesi olan \u00c7avu\u015ftepe\u2019de kaz\u0131 ko\u015fullar\u0131 da zorluydu. Kaz\u0131 sezonu boyunca elektri\u011fin bulunmad\u0131\u011f\u0131 bir ilkokulda kal\u0131yorlard\u0131. Ancak t\u00fcm bu g\u00fc\u00e7l\u00fckler onun arkeolojiye ve Urartu medeniyetine ilgisini hi\u00e7 azaltmad\u0131. Lisans bitirme tezini Urartu kaleleri \u00fczerine yapan Altan \u00c7ilingiro\u011flu, akabinde Birle\u015fik Krall\u0131k\u2019a, Manchester \u00dcniversitesine giderek burada doktora e\u011fitimini tamamlad\u0131. Bu s\u00fcre\u00e7te Charles A. Burney\u2019nin y\u00f6netti\u011fi Haftavan Tepe kaz\u0131lar\u0131nda da \u00e7al\u0131\u015ft\u0131.<\/p>\n PROTOH\u0130STORYA VE \u00d6N ASYA ARKEOLOJ\u0130S\u0130<\/strong><\/p>\n T\u00fcrkiye\u2019ye d\u00f6nd\u00fckten sonra ilk olarak Erzurum Atat\u00fcrk \u00dcniversitesinde akademisyen olarak g\u00f6rev alan Altan \u00c7ilingiro\u011flu, 1980 y\u0131l\u0131nda ise Ege \u00dcniversitesine ge\u00e7ti. 1984 y\u0131l\u0131nda Van\u2019daki Dilkaya H\u00f6y\u00fc\u011f\u00fc\u2019nde kaz\u0131lara ba\u015flayan Altan \u00c7ilingiro\u011flu, Ege \u00dcniversitesinde y\u0131llarca ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131n\u0131 yapaca\u011f\u0131 Protohistorya ve \u00d6n Asya Arkeolojisi B\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fc kurdu. Prof. Dr. Altan \u00c7ilingiro\u011flu, bir d\u00f6nem Protohistorya ve \u00d6n Asya Arkeolojisi B\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fcn de ba\u011fl\u0131 bulundu\u011fu Edebiyat Fak\u00fcltesinin dekanl\u0131\u011f\u0131n\u0131 yapt\u0131.<\/p>\n Prof. Dr. Altan \u00c7ilingiro\u011flu, Urartu ve genel anlamda Anadolu arkeolojisine en b\u00fcy\u00fck katk\u0131s\u0131n\u0131 ise 1989\u2019da ba\u015flad\u0131\u011f\u0131 ve emekliye ayr\u0131ld\u0131\u011f\u0131 2012\u2019ye kadar ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131n\u0131 y\u00fcr\u00fctt\u00fc\u011f\u00fc Ayanis Kalesi kaz\u0131s\u0131yla yapacakt\u0131. Son derece \u00f6nemli bir Urartu kalesi olan Ayanis\u2019ten bahsetmeye ba\u015flamadan \u00f6nce, Urartu medeniyeti hakk\u0131nda k\u0131saca bilgi vermek do\u011fru olur.<\/p>\n ZORLU CO\u011eRAFYADA KURULAN B\u0130R KRALLIK<\/strong><\/p>\n Altan \u00c7ilingiro\u011flu\u2019nun akademik hayat\u0131nda b\u00fcy\u00fck rol oynayan Urartu Krall\u0131\u011f\u0131, Van G\u00f6l\u00fc\u2019n\u00fcn \u00e7evresi merkez olmak \u00fczere g\u00fcn\u00fcm\u00fczdeki Do\u011fu Anadolu\u2019yu ve kuzeyde Ermenistan\u2019\u0131 da i\u00e7ine alan bir devletti. Da\u011flarla \u00e7evrili, k\u0131\u015f\u0131n karlarla kapl\u0131 zorlu bir co\u011frafyada h\u00fck\u00fcm s\u00fcren Urartular, yapt\u0131klar\u0131 sulama kanallar\u0131 ve barajlar sayesinde 250 y\u0131l boyunca ayakta kalmay\u0131, devrin \u00f6nemli bir krall\u0131\u011f\u0131 olarak varl\u0131k g\u00f6stermeyi ba\u015fard\u0131lar. Y\u00fcksek tepelerin \u00fczerine kurulan Urartu kaleleri hem savunma hem de y\u00f6netim merkezleriydi. Kalelerin eteklerinde ise halk\u0131n ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 kentler bulunuyordu.<\/p>\n Asl\u0131nda Urartu, Do\u011fu Anadolu\u2019da h\u00fck\u00fcm s\u00fcren, ba\u015fta Uruatri ve Nairi olmak \u00fczere farkl\u0131 beyliklerin bir araya gelerek olu\u015fturduklar\u0131 bir krall\u0131kt\u0131. Bu beylikleri merkezi bir yap\u0131 i\u00e7inde toplanmaya iten en \u00f6nemli sebep ise Mezopotamya\u2019daki Asur Krall\u0131\u011f\u0131\u2019n\u0131n s\u0131k s\u0131k Do\u011fu Anadolu\u2019ya yapt\u0131\u011f\u0131 seferlerdi. Beylikler Asur tehdidi kar\u015f\u0131s\u0131nda g\u00fc\u00e7lerini birle\u015ftirip Urartu Krall\u0131\u011f\u0131\u2019n\u0131 kurdular. M\u00d6 858\u2019den 600-595 y\u0131llar\u0131na kadar da varl\u0131klar\u0131n\u0131 korudular.<\/p>\n II. RUSA\u2019NIN G\u00d6RKEML\u0130 KALES\u0130<\/strong><\/p>\n Altan \u00c7ilingiro\u011flu\u2019nun kazd\u0131\u011f\u0131 Ayanis Kalesi, M.\u00d6. 673-672 y\u0131llar\u0131nda kurulmu\u015ftu ve Urartular\u0131n son b\u00fcy\u00fck, g\u00f6rkemli kalelerindendi. Van G\u00f6l\u00fc\u2019n\u00fcn do\u011fu k\u0131y\u0131s\u0131ndaki y\u00fcksek bir tepenin \u00fczerinde bulunan Ayanis Kalesi, b\u00fcy\u00fck bir deprem ve akabinde \u00e7\u0131kan yang\u0131n sonucunda terk edildi\u011finden t\u00fcm arkeolojik buluntular yerli yerinde duruyordu. Tam da bu y\u00fczden Ayanis kaz\u0131lar\u0131 Urartu arkeolojisi hakk\u0131nda \u00e7ok de\u011ferli bilgiler edinmemizi sa\u011flad\u0131.<\/p>\n Urartu Kral\u0131 II. Rusa\u2019n\u0131n yapt\u0131rd\u0131\u011f\u0131 kalede, Urartular\u0131n ba\u015f tanr\u0131s\u0131 Haldi\u2019ye adanm\u0131\u015f bir tap\u0131nak ile krali ve dini bir yap\u0131 olan Podyumlu Salon da vard\u0131. T\u00fcm bunlar\u0131 Prof. Dr. Altan \u00c7ilingiro\u011flu ortaya \u00e7\u0131kard\u0131. Kaz\u0131lar g\u00f6sterdi ki Ayanis sadece savunma ama\u00e7l\u0131 bir kale de\u011fildi, ayn\u0131 zamanda dini, idari ve ekonomik anlamda da \u00f6nemli bir merkezdi. Kral II. Rusa\u2019n\u0131n m\u00fch\u00fcrleri, \u00e7e\u015fitli b\u00f6lgelerden buraya mal g\u00f6nderildi\u011finin kan\u0131t\u0131 olan bullalar, \u00e7ivi yaz\u0131l\u0131 tabletler, silahlar, mi\u011fferler, kalkanlar Ayanis kaz\u0131lar\u0131nda \u00e7\u0131kan zengin arkeolojik malzeme aras\u0131nda say\u0131labilir.<\/p>\n Burada tablet konusunda k\u00fc\u00e7\u00fck bir parantez a\u00e7mak yerinde olur. Zira II. Rusa d\u00f6neminden \u00f6nce Urartu yaz\u0131l\u0131 kaynaklar\u0131 krallar\u0131n askeri zaferlerini ve in\u015fa faaliyetlerini anlatt\u0131klar\u0131 yaz\u0131tlardan ibaretti. II. Rusa d\u00f6neminde ise kil tabletler de kullan\u0131ld\u0131. Hatta Ayanis Kalesi\u2019nde bulunan pi\u015fmemi\u015f baz\u0131 tabletler, kalede \u00e7ivi yaz\u0131s\u0131 ve okuma-yazma \u00f6\u011fretildi\u011fi sonucunu ortaya koydu.<\/p>\n AYAN\u0130S KAZILARI<\/strong><\/p>\n Ayanis kaz\u0131lar\u0131na \u00f6\u011frencilik y\u0131llar\u0131mda ben de kat\u0131lm\u0131\u015ft\u0131m. Van G\u00f6l\u00fc\u2019ne tepeden bakan kalenin eteklerinde kurulu kaz\u0131evinin yan\u0131ndaki \u00e7ad\u0131rlardan birinde kalm\u0131\u015f, binlerce y\u0131l \u00f6nce yap\u0131lm\u0131\u015f o g\u00fczel Urartu kalesinde \u00e7al\u0131\u015fm\u0131\u015f, kaz\u0131 d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fc g\u00fcne\u015fin alt\u0131nda bekletti\u011fimiz bidonlarda \u0131s\u0131nan suyla du\u015f alm\u0131\u015ft\u0131m. Kendi yeme\u011fimizi kendimiz yapar, bula\u015f\u0131klar\u0131m\u0131z\u0131 da yine biz y\u0131kard\u0131k. \u00c7ok g\u00fczel, verimli, bizi her anlamda hayata haz\u0131rlayan y\u0131llard\u0131.<\/p>\n Ege\u2019nin tarih \u00f6ncesi hakk\u0131nda da \u00f6nemli \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 bulunan ve bir d\u00f6nem \u0130zmir yak\u0131n\u0131ndaki Ulucak H\u00f6y\u00fck kaz\u0131lar\u0131n\u0131 da y\u00f6neten Prof. Dr. Altan \u00c7ilingiro\u011flu, bug\u00fcn Ege \u00dcniversitesi Edebiyat Fak\u00fcltesinde d\u00fczenlenen t\u00f6renin ve Bilal Sayg\u0131l\u0131 Camii\u2019nde k\u0131l\u0131nan cenaze namaz\u0131n\u0131n ard\u0131ndan Urla Ku\u015f\u00e7ular Devederesi Mezarl\u0131\u011f\u0131na defnedilcek. Yeti\u015ftirdi\u011fi \u00f6\u011frencilerin kalbinde ve geride b\u0131rakt\u0131\u011f\u0131 eserleriyle sonsuza dek ya\u015fayacak.<\/p>\n https:\/\/www.evrensel.net\/haber\/435957\/urartu-arkeolojisinin-duayen-ismi-altan-cilingiroglu\u00a0<\/strong><\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" \u00d6zlem ERTAN Urartu medeniyetine dair \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131, makaleleri ve kitaplar\u0131yla Anadolu arkeolojisi alan\u0131nda yeri doldurulamayacak bir isim olan Prof. Dr. Altan \u00c7ilingiro\u011flu\u2019nu 18 Haziran ak\u015fam\u0131 kaybettik. Altan Hoca\u2019n\u0131n \u00f6\u011frencisi olma, onunla ayn\u0131 kaz\u0131larda \u00e7al\u0131\u015fma onuruna eri\u015fmi\u015f \u015fansl\u0131 insanlardan biriyim ben. Burada \u201c\u015fansl\u0131\u201d kelimesini rastgele kullanmad\u0131m. Zira Altan \u00c7ilingiro\u011flu\u2019nun derslerine girmek, onunla sohbet etmek, onun bilgilerinden faydalanmak […]<\/p>\n","protected":false},"author":7,"featured_media":63417,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"class_list":["post-63416","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-haberler"],"yoast_head":"\n
\n