{"id":63222,"date":"2021-06-10T02:28:34","date_gmt":"2021-06-10T07:28:34","guid":{"rendered":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=63222"},"modified":"2021-06-10T02:28:34","modified_gmt":"2021-06-10T07:28:34","slug":"incil-kuran-i-kerimden-once-kurtce-basildi-degirmenciyan-ermeniler-kurdofil-oluyorlardi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=63222","title":{"rendered":"\u0130ncil, Kur\u2019an-\u0131 Kerim\u2019den \u00f6nce K\u00fcrt\u00e7e bas\u0131ld\u0131\u2026 De\u011firmenciyan: Ermeniler K\u00fcrdofil oluyorlard\u0131"},"content":{"rendered":"<p><strong><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"size-full wp-image-63223 alignleft\" src=\"https:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/2021\/06\/Abdulhakim-G\u00fcnayd\u0131n.png\" alt=\"\" width=\"150\" height=\"150\" \/>Ermeni alfabesiyle haz\u0131rlanm\u0131\u015f ilk K\u00fcrt\u00e7e \u0130ncil, yakla\u015f\u0131k 200 y\u0131l \u00f6nce bas\u0131ld\u0131. Ermenice yaz\u0131lan K\u00fcrt\u00e7e \u0130ncil, hangi ihtiya\u00e7tan do\u011fdu? De\u011firmenciyan, \u201cTanr\u0131n\u0131n s\u00f6z\u00fcn\u00fc o kesime ula\u015ft\u0131rmak i\u00e7in Ermenice harfli K\u00fcrt\u00e7e \u0130ncil haz\u0131rland\u0131\u201d dedi.<\/strong><\/p>\n<p><strong><a href=\"https:\/\/www.indyturk.com\/taxonomy\/term\/12056\">Abdulhakim G\u00fcnayd\u0131n<\/a><\/strong><\/p>\n<p>Anadolu topraklar\u0131n\u0131n y\u00fczy\u0131l kadar \u00f6nce \u015fimdikinden \u00e7ok daha zengin etnik-k\u00fclt\u00fcrel \u00e7e\u015fitlili\u011fe sahip oldu\u011funu belirtiliyor.<\/p>\n<p>\u015eimdi bir bir azalma meydana gelmi\u015f olsa da bir\u00e7ok farkl\u0131 etnik ve dini grup, as\u0131rlar boyunca birlikte ya\u015fad\u0131.<\/p>\n<p>T\u00fcrkler, K\u00fcrtler,\u00a0<a href=\"https:\/\/www.indyturk.com\/tags\/ermeniler\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">Ermeniler<\/a>, Rumlar,\u00a0<a href=\"https:\/\/www.indyturk.com\/tags\/s%C3%BCryaniler\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">S\u00fcryaniler<\/a>, Yahudiler, Yezidiler, Keldaniler ve Araplar bunlardan birka\u00e7\u0131.<\/p>\n<p>Bu etnik gruplar, sadece\u00a0<a href=\"https:\/\/www.indyturk.com\/tags\/anadolu\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">Anadolu<\/a>\u2018da de\u011fil;\u00a0Irak, \u0130ran ve Suriye dahil Ortado\u011fu\u2019nun bir\u00e7ok \u00fclkesinde i\u00e7 i\u00e7e ya\u015famlar\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcrd\u00fc. Birbirlerinin dil ve k\u00fclt\u00fcr\u00fcnden etkilendi.<\/p>\n<p>Kimi tarih\u00e7ilere g\u00f6re\u00a0K\u00fcrtlerle ayn\u0131 b\u00f6lgede ya\u015fayan Ermeni veya S\u00fcryanilerin b\u00fcy\u00fck \u00e7o\u011funlu\u011fu\u00a0<a href=\"https:\/\/www.indyturk.com\/tags\/k%C3%BCrt%C3%A7e\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">K\u00fcrt\u00e7e<\/a>\u00a0biliyordu.<\/p>\n<p>Yakla\u015f\u0131k 200 y\u0131l \u00f6nce Ermeni alfabesiyle yaz\u0131lm\u0131\u015f K\u00fcrt\u00e7e\u00a0<a href=\"https:\/\/www.indyturk.com\/tags\/incil\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">\u0130ncil<\/a>\u00a0buna \u00f6rnek g\u00f6steriliyor.<\/p>\n<p>K\u00fcrt\u00e7e dahil bir\u00e7ok dilde bas\u0131lan \u0130ncil\u2019in ge\u00e7mi\u015fi 1836 y\u0131l\u0131nda \u0130stanbul\u2019da kurulan Protestan kilisesine dayan\u0131yor.<\/p>\n<p>Tarih\u00e7i yazar Osman K\u00f6ker, Protestan misyonerlerin, H\u0131ristiyan olmalar\u0131na ra\u011fmen K\u00fcrtlerin yo\u011fun olarak bulundu\u011fu b\u00f6lgelerde ya\u015fayan ve Ermeniceden ziyade K\u00fcrt\u00e7e konu\u015fan Ermenilere y\u00f6nelik olarak \u00e7ok say\u0131da Ermeni alfabesiyle K\u00fcrt\u00e7e \u0130ncil\u2019in yay\u0131nlad\u0131\u011f\u0131 bilgisini aktar\u0131yor.<\/p>\n<p>K\u00f6ker, 1857 tarihli Ermeni harfli K\u00fcrt\u00e7e \u0130ncil\u2019in ilkinin Turkuaz Sahaf\u2019tan P\u00fczant Akba\u015f\u2019\u0131n, 1872 tarihli olan ikincisinin ise Beyrut\u2019ta ya\u015fayan ara\u015ft\u0131rmac\u0131 Garo Aprahamyan\u2019\u0131n koleksiyonunda bulundu\u011funu ifade ediyor.<\/p>\n<p>Ermeni alfabesiyle K\u00fcrt\u00e7e \u0130ncil yaz\u0131ld\u0131\u011f\u0131 konusu sosyal medyan\u0131n\u00a0g\u00fcndemine ta\u015f\u0131nd\u0131.<\/p>\n<p>Tarih\u00e7i yazar Nihat Karademir, K\u00fcrt ve K\u00fcrtler konusundaki uzmanl\u0131klar\u0131 ve g\u00f6r\u00fc\u015fleriyle tan\u0131nan baz\u0131 isimleri etiketleyerek \u015fu payla\u015f\u0131mda bulundu:<\/p>\n<p>\u201c\u0130ncil, Kur\u2019an\u2019dan \u00e7ok \u00f6nce K\u00fcrt\u00e7eye terc\u00fcme edildi. Ama Ermeni alfabesiyle. Neden Ermeni alfabesi?\u201d<\/p>\n<figure class=\"wp-block-embed is-type-rich is-provider-twitter wp-block-embed-twitter\">\n<div class=\"wp-block-embed__wrapper\">\n<div class=\"twitter-tweet twitter-tweet-rendered\"><iframe id=\"twitter-widget-0\" class=\"\" title=\"Twitter Tweet\" src=\"https:\/\/platform.twitter.com\/embed\/Tweet.html?creatorScreenName=HyeTert&amp;dnt=true&amp;embedId=twitter-widget-0&amp;features=eyJ0ZndfZXhwZXJpbWVudHNfY29va2llX2V4cGlyYXRpb24iOnsiYnVja2V0IjoxMjA5NjAwLCJ2ZXJzaW9uIjpudWxsfSwidGZ3X2hvcml6b25fdHdlZXRfZW1iZWRfOTU1NSI6eyJidWNrZXQiOiJodGUiLCJ2ZXJzaW9uIjpudWxsfSwidGZ3X3R3ZWV0X2VtYmVkX2NsaWNrYWJpbGl0eV8xMjEwMiI6eyJidWNrZXQiOiJjb250cm9sIiwidmVyc2lvbiI6bnVsbH19&amp;frame=false&amp;hideCard=false&amp;hideThread=false&amp;id=1401504960278323205&amp;lang=tr&amp;origin=https%3A%2F%2Fhyetert.org%2F2021%2F06%2F09%2Fincil-kuran-i-kerimden-once-kurtce-basildi-degirmenciyan-ermeniler-kurdofil-oluyorlardi%2F&amp;sessionId=612b0b64e89c990f73ddda89e87dbd028594b2cf&amp;siteScreenName=HyeTert&amp;theme=light&amp;widgetsVersion=82e1070%3A1619632193066&amp;width=500px\" frameborder=\"0\" scrolling=\"no\" allowfullscreen=\"allowfullscreen\" data-tweet-id=\"1401504960278323205\" data-mce-fragment=\"1\"><\/iframe><\/div>\n<\/div>\n<\/figure>\n<p>K\u00fcrtlerle i\u00e7 i\u00e7e ya\u015fayan Ermenilerin ne kadar\u0131 K\u00fcrt\u00e7e biliyordu?<\/p>\n<p>\u0130ncil mi yoksa Kur\u2019an-\u0131 Kerim mi \u00f6nce K\u00fcrt\u00e7eye \u00e7evrildi?<\/p>\n<p>K\u00fcrt\u00e7e haz\u0131rlanan \u0130ncil hangi ihtiya\u00e7tan do\u011fdu?<\/p>\n<figure class=\"wp-block-image\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" title=\"Ermenice alfabe ile yaz\u0131lm\u0131\u015f K\u00fcrt\u00e7e \u0130ncil\" src=\"https:\/\/i0.wp.com\/www.indyturk.com\/sites\/default\/files\/styles\/800xauto\/public\/thumbnails\/image\/2021\/06\/09\/682806-1668931527.jpg?ssl=1\" alt=\"Ermenice alfabe ile yaz\u0131lm\u0131\u015f K\u00fcrt\u00e7e \u0130ncil\" width=\"800\" height=\"533\" \/><\/figure>\n<p>Ermenice alfabe ile yaz\u0131lm\u0131\u015f K\u00fcrt\u00e7e \u0130ncil \/ Foto\u011fraf: Twitter<\/p>\n<p>Independent T\u00fcrk\u00e7e sorular\u0131 konunu uzmanlar\u0131na y\u00f6neltti. Bu konuda g\u00f6r\u00fc\u015f belirten uzmanlar\u0131n hemen hepsi K\u00fcrtlerle ya\u015fayan Ermenilerin b\u00fcy\u00fck \u00e7o\u011funlu\u011funun K\u00fcrt\u00e7e konu\u015ftu\u011fu konusunda hem fikir.<\/p>\n<p><strong>\u201cK\u00fcrt\u00e7e Ermenilerin konu\u015ftu\u011fu dillerden biri olmu\u015ftur\u201d<\/strong><\/p>\n<p>Ermenice e\u011fitmeni ve filolog Sevan De\u011firmenciyan, Do\u011fu ve G\u00fcneydo\u011fu Anadolu\u2019da K\u00fcrtlerle beraber ya\u015fayan Ermenilerin \u00e7o\u011funun K\u00fcrt\u00e7e bildi\u011fini s\u00f6yledi.<\/p>\n<p>Rakamsal olarak bir say\u0131 veremeyece\u011fini ve g\u00fcn\u00fcm\u00fcze kadar yans\u0131malar\u0131n\u0131n devam etti\u011fini belirten De\u011firmenciyan, \u201cMesela Suriye\u2019nin Kam\u0131\u015fl\u0131 kentinde d\u00fcnyaya gelen Aram Dikran, K\u00fcrt\u00e7eye vak\u0131f ve bir\u00e7ok eseri de K\u00fcrt\u00e7e idi. Dikran gibi bir\u00e7ok isim var. K\u00fcrt\u00e7e, Ermenilerin konu\u015ftu\u011fu dillerden biri olmu\u015ftur demek yanl\u0131\u015f olmaz\u201d diye konu\u015ftu.<\/p>\n<p>\u0130ncil\u2019e g\u00f6re Kur\u2019an-\u0131 Kerim\u2019in K\u00fcrt\u00e7eye \u00e7evrilmesinin daha ge\u00e7 d\u00f6neme tekab\u00fcl etti\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc ifade eden De\u011firmenciyan, \u0130ncil\u2019in Ermeniceye \u00e7evrilmesinin 5\u2019inci y\u00fczy\u0131la tekab\u00fcl etti\u011fini belirterek \u015funlar\u0131 kaydetti:<\/p>\n<p><em>\u201cErmenice harfli \u0130ncillerin haz\u0131rlanmas\u0131 konusuna gelirsek, Ermeniler, Ermeniceyi biliyor ama Osmanl\u0131ca bilmiyorlard\u0131. Onlara ula\u015ft\u0131rmak i\u00e7in \u0130ncil Ermenice harfli K\u00fcrt\u00e7e ve Osmanl\u0131caya \u00e7evriliyordu. \u00c7\u00fcnk\u00fc Ermenice harfleri okumak Osmanl\u0131ca harflerini okumak kendileri i\u00e7in daha kolayd\u0131.\u201d<\/em><\/p>\n<figure class=\"wp-block-image\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" title=\"Sevan De\u011firmenciyan\" src=\"https:\/\/i2.wp.com\/www.indyturk.com\/sites\/default\/files\/styles\/800xauto\/public\/thumbnails\/image\/2021\/06\/09\/682766-1396513301.jpg?ssl=1\" alt=\"Sevan De\u011firmenciyan\" width=\"702\" height=\"336\" \/><\/figure>\n<p>Sevan De\u011firmenciyan \/ Foto\u011fraf: Twitter<\/p>\n<p>De\u011firmenciyan,<strong><em>\u00a0\u201cErmenice harfli K\u00fcrt\u00e7e \u0130ncil\u2019e neden ihtiya\u00e7 duyuldu?\u201d<\/em><\/strong>sorusuna \u015fu yan\u0131t\u0131 verdi:<\/p>\n<p><em>\u201cErmeniler K\u00fcrdofil oluyorlard\u0131. O d\u00f6nem Ermeniler aras\u0131nda K\u00fcrt\u00e7e konu\u015fup ve anlayan say\u0131sal olarak \u00e7ok ciddi bir kesim vard\u0131. O kesime tanr\u0131n\u0131n s\u00f6z\u00fcn\u00fc ula\u015ft\u0131rmak i\u00e7in Ermenice harfli K\u00fcrt\u00e7e \u0130ncil haz\u0131rland\u0131. K\u00fcrt\u00e7e\u2019nin yan\u0131 s\u0131ra Ermenice harfli T\u00fcrk\u00e7e \u0130ncil de vard\u0131. Motivasyonun sa\u011flanmas\u0131 nedeniyle s\u00f6zkonusu \u0130ncillerin haz\u0131rland\u0131\u011f\u0131n\u0131 biliyorum.\u201d<\/em><\/p>\n<p><strong>\u201cO d\u00f6nem dini gruplar her dilde e\u011fitime eri\u015femezlerdi\u201d<\/strong><\/p>\n<p>Tarih\u00e7i yazar Bu\u011fra Poyraz da Anadolu\u2019da hi\u00e7 Ermenice bilmeyip sadece K\u00fcrt\u00e7e konu\u015fan bir\u00e7ok yerle\u015fim biriminin oldu\u011funu s\u00f6yledi.<\/p>\n<p>Asuri, S\u00fcryani ve Keldani k\u00f6ylerinin hemen hepsinde K\u00fcrt\u00e7e konu\u015fuldu\u011funa vurgu yapan Poyraz, \u201c\u015e\u0131rnak il s\u0131n\u0131rlar\u0131 i\u00e7inde kalan G\u00f6r\u00fcml\u00fc K\u00f6y\u00fc var. K\u00f6yde ya\u015fayan Keldaniler K\u00fcrt\u00e7eyi anadili gibi bilir. K\u00f6y daha sonra belde oldu ama hala durdu\u011fu i\u00e7in \u00f6rnek g\u00f6stermek istedim\u201d dedi.<\/p>\n<p>\u0130nsanlara H\u0131ristiyanl\u0131\u011f\u0131 tan\u0131tmak i\u00e7in Ermenice harfli \u0130ncillerin farkl\u0131 dillere \u00e7evrildi\u011fini belirten Poyraz,\u00a0<em>\u201cO d\u00f6nem dini gruplar her dilde e\u011fitime eri\u015femezlerdi. Okuma-yazma \u00f6\u011fretimi tamamen dini kurumlara b\u0131rak\u0131lm\u0131\u015ft\u0131. Mesela Ermeniler Anadolu\u2019da a\u00e7t\u0131klar\u0131 her kilisesinin yan\u0131na bir s\u0131n\u0131fl\u0131k dahi olsa okul da a\u00e7t\u0131lar. Bu y\u00fczden Ermeniler aras\u0131nda okuma-yazma oran\u0131 \u00e7ok y\u00fcksekti\u201d<\/em>\u00a0de\u011ferlendirmesinde bulundu.<\/p>\n<figure class=\"wp-block-image\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" title=\"Bu\u011fra Poyraz\" src=\"https:\/\/i0.wp.com\/www.indyturk.com\/sites\/default\/files\/styles\/800xauto\/public\/thumbnails\/image\/2021\/06\/09\/682771-176536793.jpg?ssl=1\" alt=\"Bu\u011fra Poyraz\" width=\"580\" height=\"583\" \/><\/figure>\n<p>Bu\u011fra Poyraz \/ Foto\u011fraf: Bu\u011fra Poyraz ar\u015fivi<\/p>\n<p>O d\u00f6nem K\u00fcrt\u00e7enin yan\u0131 s\u0131ra Ermenice harfli haz\u0131rlanm\u0131\u015f T\u00fcrk\u00e7e \u0130ncillerin de ar\u015fivlerde yer ald\u0131\u011f\u0131n\u0131 dile getiren Poyraz, devam\u0131nda \u015funlar\u0131 s\u00f6yledi:<\/p>\n<blockquote class=\"wp-block-quote\"><p>Anadolu\u2019nun k\u00f6ylerinde T\u00fcrk\u00e7eye hakim, Ermenice bilmeyen ama Ermenice okuma-yazmay\u0131 \u00f6\u011frenmi\u015f Ermeniler vard\u0131. Ermenice harfli \u0130nciller bunlar i\u00e7in haz\u0131rland\u0131. Haz\u0131rlanan \u0130nciller K\u00fcrtler ile Ermenilerin bir arada ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 co\u011frafyalara ula\u015ft\u0131r\u0131ld\u0131. Ancak Osmanl\u0131ca harfleriyle okuma-yazma e\u011fitimine sahip olmayan K\u00fcrtlerin ne kadar\u0131n\u0131n Ermenice okuyup yazd\u0131\u011f\u0131n\u0131 bilmiyoruz. O d\u00f6nemki misyonerlerden anl\u0131yoruz ki onlara Ermenice harfli K\u00fcrt\u00e7e \u0130ncil verilirken ya onlar kendi kurumlar\u0131nda Ermenice e\u011fitimi veriyorlard\u0131 ya da bilen baz\u0131 topluluklar zaten vard\u0131.<\/p><\/blockquote>\n<p><strong>\u201cZazaca haz\u0131rlanm\u0131\u015f \u0130nciller de var\u201d<\/strong><\/p>\n<p>Ara\u015ft\u0131rmac\u0131 yazar M\u00fcfid Y\u00fcksel ise rakamsal oran vererek K\u00fcrtlerin yo\u011fun bulundu\u011fu b\u00f6lgelerde Ermenilerin yakla\u015f\u0131k y\u00fczde 80\u2019inin K\u00fcrt\u00e7e bildi\u011fini s\u00f6yledi.<\/p>\n<p>Ermenilerin aksine K\u00fcrtlerin Ermeniceyi bilmedi\u011fini kaydeden Y\u00fcksel, \u201cK\u00fcrtlerin Ermeniceyi bilme oran\u0131 y\u00fczde 2 bile de\u011fildi. Mesela Siirtli Araplar\u0131n yakla\u015f\u0131k y\u00fczde 70\u2019i K\u00fcrt\u00e7e bilirken, K\u00fcrtlerin y\u00fczde 2\u2019si bile Arap\u00e7a bilmezdi. \u00c7\u00fcnk\u00fc b\u00f6lgede bask\u0131n dil K\u00fcrt\u00e7eydi\u201d diye konu\u015ftu.<\/p>\n<p>Anadolu ve Do\u011fu Anadolu b\u00f6lgelerinde ya\u015fayan Ermenilerin \u00f6nemli bir b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fcn Ermenice okuma yazma bilmedi\u011fini aktaran Y\u00fcksel, \u201cBizim insanlar\u0131m\u0131z\u0131n Kur\u2019an\u2019\u0131 Kerim\u2019i y\u00fcz\u00fcnden okumay\u0131 \u00f6\u011frenmesi gibi Ermeniler de kendi alfabeleriyle okumak i\u00e7in \u00f6\u011frenirdi. Ama dil olarak Ermeniceleri zay\u0131ft\u0131. Ermenice alfabe ile haz\u0131rlanan K\u00fcrt\u00e7e ve T\u00fcrk\u00e7e \u0130nciller daha \u00e7ok bu kesimler i\u00e7indi\u201d de\u011ferlendirmesinde bulundu.<\/p>\n<figure class=\"wp-block-image\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" title=\"M\u00fcfid Y\u00fcksel\" src=\"https:\/\/i2.wp.com\/www.indyturk.com\/sites\/default\/files\/styles\/800xauto\/public\/thumbnails\/image\/2021\/06\/09\/682826-1228192967.jpg?ssl=1\" alt=\"M\u00fcfid Y\u00fcksel\" width=\"800\" height=\"450\" \/><\/figure>\n<p>M\u00fcfid Y\u00fcksel \/ Foto\u011fraf: Twitter<\/p>\n<p>S\u00f6zkonusu d\u00f6nemde Protestan misyonerlerin \u00e7ok ciddi \u00e7aba i\u00e7erisinde oldu\u011funu aktaran Y\u00fcksel, \u201cHatta o d\u00f6nem Zazaca yaz\u0131lm\u0131\u015f \u0130ncil de var. Zazaca \u0130nciller ile ilgili elimde ar\u015fiv belgeleri var\u201d bilgisini payla\u015ft\u0131.<\/p>\n<p>\u0130lk K\u00fcrt\u00e7e Kur\u2019an\u2019\u0131 Kerim mealinin 1820\u2019li y\u0131llarda Nak\u015fibendi \u015feyhi taraf\u0131ndan yaz\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirten Y\u00fcksel, ancak mealin sadece baz\u0131 metinlerinin g\u00fcn\u00fcm\u00fcze ula\u015fabildi\u011fini s\u00f6zlerine ekledi.<\/p>\n<p><strong>\u201c\u0130nciller ilk K\u00fcrt\u00e7e metin olarak say\u0131labilir\u201d<\/strong><\/p>\n<p>N\u00fbbihar Yay\u0131nlar\u0131 Genel Yay\u0131n Y\u00f6netmeni S\u00fcleyman \u00c7evik de n\u00fcfus\u00e7a \u00e7ok olmalar\u0131ndan dolay\u0131 K\u00fcrtler ile i\u00e7 i\u00e7e ya\u015fayan Ermeni ve S\u00fcryanilerin b\u00fcy\u00fck \u00e7o\u011funlu\u011funun K\u00fcrt\u00e7eyi anadili gibi konu\u015fabildi\u011fini s\u00f6yledi.<\/p>\n<p>Dengbej (\u015fark\u0131c\u0131-sanat\u00e7\u0131) ve halk ozanlar\u0131n\u0131 \u00f6rnek g\u00f6steren \u00c7evik, \u201cK\u00fcrt\u00e7e klam ve stran (\u015fark\u0131) s\u00f6yleyen Ermeniler gayet iyi K\u00fcrt\u00e7e konu\u015furlard\u0131. Hatta bir k\u0131sm\u0131 K\u00fcrt\u00e7eyi Ermeniceden daha iyi biliyordu\u201d dedi.<\/p>\n<p>Ermeni alfabesiyle yaz\u0131lan K\u00fcrt\u00e7e \u0130ncil\u2019in K\u00fcrtler i\u00e7in haz\u0131rlanmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 savunan \u00c7evik, \u201cErmenice alfabeyi bilmeyen K\u00fcrtlerin s\u00f6z\u00fc edilen K\u00fcrt\u00e7e \u0130ncil\u2019i okumas\u0131 m\u00fcmk\u00fcn de\u011fil. \u0130nciller, Ermeniceyi az veya hi\u00e7 bilmeyen Ermeniler i\u00e7in haz\u0131rland\u0131. \u00c7\u00fcnk\u00fc baz\u0131 b\u00f6lgelerde K\u00fcrtler ile beraber ya\u015fayan Ermenilerin bir k\u0131sm\u0131 Ermeniceyi K\u00fcrt\u00e7e kadar rahat kullanam\u0131yordu. K\u00fcrt\u00e7e \u0130ncil, o kesimler i\u00e7in haz\u0131rland\u0131\u201d ifadelerini kulland\u0131.<\/p>\n<figure class=\"wp-block-image\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" title=\"S\u00fcleyman \u00c7evik\" src=\"https:\/\/i2.wp.com\/www.indyturk.com\/sites\/default\/files\/styles\/800xauto\/public\/thumbnails\/image\/2021\/06\/09\/682801-566737121.jpg?ssl=1\" alt=\"S\u00fcleyman \u00c7evik\" width=\"747\" height=\"450\" \/><\/figure>\n<p><strong>S\u00fcleyman \u00c7evik \/ Foto\u011fraf: Twitter<\/strong><\/p>\n<p>Ermeniler gibi S\u00fcryanilerin de kendi alfabeleriyle ilahiler ba\u015fta olmak \u00fczere \u00e7ok say\u0131da K\u00fcrt\u00e7e metinler yay\u0131nlad\u0131\u011f\u0131n\u0131 dile getiren \u00c7evik, s\u00f6zkonusu metinlerin birka\u00e7 tanesini N\u00fbbihar dergisinde yay\u0131nlad\u0131klar\u0131n\u0131 belirterek, s\u00f6zlerini \u015f\u00f6yle tamamlad\u0131:<\/p>\n<p><em>&#8220;Ermeniler gibi S\u00fcryaniler de kendi alfabeleriyle K\u00fcrt\u00e7e metinler yazm\u0131\u015flar. \u00d6zellikle Mardin ve Midyat y\u00f6resinden elde etti\u011fimiz metinlerin birka\u00e7\u0131n\u0131 dergide yay\u0131nlad\u0131k. Mewlana Xalid\u2019\u0131n (Mevlana Halid-i Ba\u011fdadi) divan\u0131ndan bas\u0131lm\u0131\u015f birka\u00e7 \u015fiiri hari\u00e7, matbaadan bask\u0131 anlam\u0131nda ilk K\u00fcrt\u00e7e metinler \u0130ncillerdir. Yani Mewlana\u2019n\u0131n \u015fiirlerini saymazsak \u0130ncilleri ilk K\u00fcrt\u00e7e metinler olarak sayabiliriz&#8221;.<\/em><\/p>\n<p><em><strong>indyturk.com<\/strong><\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Ermeni alfabesiyle haz\u0131rlanm\u0131\u015f ilk K\u00fcrt\u00e7e \u0130ncil, yakla\u015f\u0131k 200 y\u0131l \u00f6nce bas\u0131ld\u0131. Ermenice yaz\u0131lan K\u00fcrt\u00e7e \u0130ncil, hangi ihtiya\u00e7tan do\u011fdu? De\u011firmenciyan, \u201cTanr\u0131n\u0131n s\u00f6z\u00fcn\u00fc o kesime ula\u015ft\u0131rmak i\u00e7in Ermenice harfli K\u00fcrt\u00e7e \u0130ncil haz\u0131rland\u0131\u201d dedi. Abdulhakim G\u00fcnayd\u0131n Anadolu topraklar\u0131n\u0131n y\u00fczy\u0131l kadar \u00f6nce \u015fimdikinden \u00e7ok daha zengin etnik-k\u00fclt\u00fcrel \u00e7e\u015fitlili\u011fe sahip oldu\u011funu belirtiliyor. \u015eimdi bir bir azalma meydana gelmi\u015f olsa da [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":7,"featured_media":63223,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[54,53],"tags":[],"class_list":["post-63222","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-kitaplar-elestiriler","category-turkiyede-azinliklar"],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v26.6 - https:\/\/yoast.com\/wordpress\/plugins\/seo\/ -->\n<title>\u0130ncil, Kur\u2019an-\u0131 Kerim\u2019den \u00f6nce K\u00fcrt\u00e7e bas\u0131ld\u0131\u2026 De\u011firmenciyan: Ermeniler K\u00fcrdofil oluyorlard\u0131 - Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=63222\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"en_US\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"\u0130ncil, Kur\u2019an-\u0131 Kerim\u2019den \u00f6nce K\u00fcrt\u00e7e bas\u0131ld\u0131\u2026 De\u011firmenciyan: Ermeniler K\u00fcrdofil oluyorlard\u0131 - Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Ermeni alfabesiyle haz\u0131rlanm\u0131\u015f ilk K\u00fcrt\u00e7e \u0130ncil, yakla\u015f\u0131k 200 y\u0131l \u00f6nce bas\u0131ld\u0131. Ermenice yaz\u0131lan K\u00fcrt\u00e7e \u0130ncil, hangi ihtiya\u00e7tan do\u011fdu? De\u011firmenciyan, \u201cTanr\u0131n\u0131n s\u00f6z\u00fcn\u00fc o kesime ula\u015ft\u0131rmak i\u00e7in Ermenice harfli K\u00fcrt\u00e7e \u0130ncil haz\u0131rland\u0131\u201d dedi. Abdulhakim G\u00fcnayd\u0131n Anadolu topraklar\u0131n\u0131n y\u00fczy\u0131l kadar \u00f6nce \u015fimdikinden \u00e7ok daha zengin etnik-k\u00fclt\u00fcrel \u00e7e\u015fitlili\u011fe sahip oldu\u011funu belirtiliyor. \u015eimdi bir bir azalma meydana gelmi\u015f olsa da [&hellip;]\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=63222\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2021-06-10T07:28:34+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2021\/06\/Abdulhakim-G\u00fcnayd\u0131n.png\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"150\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"150\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/png\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"admin\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Written by\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"admin\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Est. reading time\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"8 minutes\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=63222\",\"url\":\"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=63222\",\"name\":\"\u0130ncil, Kur\u2019an-\u0131 Kerim\u2019den \u00f6nce K\u00fcrt\u00e7e bas\u0131ld\u0131\u2026 De\u011firmenciyan: Ermeniler K\u00fcrdofil oluyorlard\u0131 - Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/akunq.net\/tr\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=63222#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=63222#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2021\/06\/Abdulhakim-G\u00fcnayd\u0131n.png\",\"datePublished\":\"2021-06-10T07:28:34+00:00\",\"author\":{\"@id\":\"https:\/\/akunq.net\/tr\/#\/schema\/person\/096f1d38a12cce57fb855b485ed24c9e\"},\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=63222#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"en-US\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=63222\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"en-US\",\"@id\":\"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=63222#primaryimage\",\"url\":\"https:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2021\/06\/Abdulhakim-G\u00fcnayd\u0131n.png\",\"contentUrl\":\"https:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2021\/06\/Abdulhakim-G\u00fcnayd\u0131n.png\",\"width\":150,\"height\":150},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=63222#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Home\",\"item\":\"https:\/\/akunq.net\/tr\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"\u0130ncil, Kur\u2019an-\u0131 Kerim\u2019den \u00f6nce K\u00fcrt\u00e7e bas\u0131ld\u0131\u2026 De\u011firmenciyan: Ermeniler K\u00fcrdofil oluyorlard\u0131\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/akunq.net\/tr\/#website\",\"url\":\"https:\/\/akunq.net\/tr\/\",\"name\":\"Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi\",\"description\":\"\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/akunq.net\/tr\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"en-US\"},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\/\/akunq.net\/tr\/#\/schema\/person\/096f1d38a12cce57fb855b485ed24c9e\",\"name\":\"admin\",\"url\":\"https:\/\/akunq.net\/tr\/?author=7\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"\u0130ncil, Kur\u2019an-\u0131 Kerim\u2019den \u00f6nce K\u00fcrt\u00e7e bas\u0131ld\u0131\u2026 De\u011firmenciyan: Ermeniler K\u00fcrdofil oluyorlard\u0131 - Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=63222","og_locale":"en_US","og_type":"article","og_title":"\u0130ncil, Kur\u2019an-\u0131 Kerim\u2019den \u00f6nce K\u00fcrt\u00e7e bas\u0131ld\u0131\u2026 De\u011firmenciyan: Ermeniler K\u00fcrdofil oluyorlard\u0131 - Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi","og_description":"Ermeni alfabesiyle haz\u0131rlanm\u0131\u015f ilk K\u00fcrt\u00e7e \u0130ncil, yakla\u015f\u0131k 200 y\u0131l \u00f6nce bas\u0131ld\u0131. Ermenice yaz\u0131lan K\u00fcrt\u00e7e \u0130ncil, hangi ihtiya\u00e7tan do\u011fdu? De\u011firmenciyan, \u201cTanr\u0131n\u0131n s\u00f6z\u00fcn\u00fc o kesime ula\u015ft\u0131rmak i\u00e7in Ermenice harfli K\u00fcrt\u00e7e \u0130ncil haz\u0131rland\u0131\u201d dedi. Abdulhakim G\u00fcnayd\u0131n Anadolu topraklar\u0131n\u0131n y\u00fczy\u0131l kadar \u00f6nce \u015fimdikinden \u00e7ok daha zengin etnik-k\u00fclt\u00fcrel \u00e7e\u015fitlili\u011fe sahip oldu\u011funu belirtiliyor. \u015eimdi bir bir azalma meydana gelmi\u015f olsa da [&hellip;]","og_url":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=63222","og_site_name":"Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi","article_published_time":"2021-06-10T07:28:34+00:00","og_image":[{"width":150,"height":150,"url":"https:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2021\/06\/Abdulhakim-G\u00fcnayd\u0131n.png","type":"image\/png"}],"author":"admin","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Written by":"admin","Est. reading time":"8 minutes"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=63222","url":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=63222","name":"\u0130ncil, Kur\u2019an-\u0131 Kerim\u2019den \u00f6nce K\u00fcrt\u00e7e bas\u0131ld\u0131\u2026 De\u011firmenciyan: Ermeniler K\u00fcrdofil oluyorlard\u0131 - Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi","isPartOf":{"@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=63222#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=63222#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2021\/06\/Abdulhakim-G\u00fcnayd\u0131n.png","datePublished":"2021-06-10T07:28:34+00:00","author":{"@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/#\/schema\/person\/096f1d38a12cce57fb855b485ed24c9e"},"breadcrumb":{"@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=63222#breadcrumb"},"inLanguage":"en-US","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=63222"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"en-US","@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=63222#primaryimage","url":"https:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2021\/06\/Abdulhakim-G\u00fcnayd\u0131n.png","contentUrl":"https:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2021\/06\/Abdulhakim-G\u00fcnayd\u0131n.png","width":150,"height":150},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=63222#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https:\/\/akunq.net\/tr"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"\u0130ncil, Kur\u2019an-\u0131 Kerim\u2019den \u00f6nce K\u00fcrt\u00e7e bas\u0131ld\u0131\u2026 De\u011firmenciyan: Ermeniler K\u00fcrdofil oluyorlard\u0131"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/#website","url":"https:\/\/akunq.net\/tr\/","name":"Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi","description":"","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"en-US"},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/#\/schema\/person\/096f1d38a12cce57fb855b485ed24c9e","name":"admin","url":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?author=7"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/63222","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/7"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=63222"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/63222\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":63224,"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/63222\/revisions\/63224"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/63223"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=63222"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=63222"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=63222"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}