![\"\"](\"https:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/2021\/05\/Taner-Ak\u00e7am-360x203.jpeg\")
<\/p>\n<\/p>\n
Taner Ak\u00e7am’\u0131n, son kitab\u0131 “Ermeni Soyk\u0131r\u0131m\u0131\u2019n\u0131n K\u0131sa Bir Tarihi” ile ilgili olarak Gazete Duvar\u2019dan Filiz Gazi ile yapt\u0131\u011f\u0131 s\u00f6yle\u015fide dile getirdi\u011fi d\u00f6neme dair \u201cilk gece hakk\u0131\u201d ifadesinden dolay\u0131, bir grup K\u00fcrt ara\u015ft\u0131rmac\u0131 imza toplayarak Ak\u00e7am\u2019\u0131 \u00f6z\u00fcr dilemeye \u00e7a\u011f\u0131rm\u0131\u015ft\u0131. Bu s\u00fcre\u00e7te sosyal medyada sert su\u00e7lamalara ve hakaretlere de maruz kalan Taner Ak\u00e7am konuyla ilgili bir a\u00e7\u0131klama yay\u0131nlad\u0131. Ak\u00e7am dile getirdi\u011fi g\u00f6r\u00fc\u015flerin kaynaklar\u0131na dair detaylar verdi.<\/strong><\/em><\/p>\n Ermeni Soyk\u0131r\u0131m\u0131 ve T\u00fcrkiye yak\u0131n tarihi \u00fczerine uzun y\u0131llard\u0131r \u00e7al\u0131\u015fan Taner Ak\u00e7am GazeteDuvar’da\u00a0<\/em>yay\u0131nlanan\u00a0<\/em><\/a>r\u00f6portaj\u0131nda \u015fu ifadelere yer vermi\u015fti:<\/em><\/p>\n “H\u0131ristiyanlara bi\u00e7ilen yer, ikinci s\u0131n\u0131f vatanda\u015f olmakt\u0131. Korkun\u00e7 bir \u00f6rnek vereyim: 19. y\u00fczy\u0131l feodal toplumunda \u00f6rne\u011fin K\u00fcrt b\u00f6lgelerinde K\u00fcrt a\u011falar\u0131, evlenen Ermenilerin ilk gece hakk\u0131na sahiplerdi. Onun \u00f6tesinde Ermeniler \u00e7ifte vergi veriyordu.”<\/em><\/p>\n Bu s\u00f6yle\u015finin yay\u0131nlanmas\u0131n\u0131n ard\u0131ndan 132 K\u00fcrt yazar ortak bir a\u00e7\u0131klama\u00a0<\/em>yay\u0131nlayarak<\/em><\/a>\u00a0Ak\u00e7am’a “Delil g\u00f6ster ya da \u00f6z\u00fcr dile” demi\u015flerdi.\u00a0<\/em><\/p>\n Ak\u00e7am bu geli\u015fmelerin ard\u0131ndan son kitab\u0131n\u0131n da yay\u0131nc\u0131s\u0131 olan Aras Yay\u0131nc\u0131l\u0131k’\u0131n Yesayan Salonu platformunun internet sitesinde bir a\u00e7\u0131klama kaleme ald\u0131.<\/em><\/p>\n Ak\u00e7am, \u00f6ne s\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fc g\u00f6r\u00fc\u015flerin belgeli oldu\u011funu belirterek “Bu tabiri ilk kullanan ben de\u011filim. Benden \u00f6nce on be\u015fe yak\u0131n kaynak, ‘ilk gece hakk\u0131’ndan t\u00fcrl\u00fc ba\u011flamlarda bahsetmi\u015ftir. Uygulamada bunun ne kadar yayg\u0131n oldu\u011funu tespit etmek elbette ki akademik ara\u015ft\u0131rmaya muhta\u00e7t\u0131r. Ancak, mevcut bilgilere dayanarak, ge\u00e7mi\u015fte b\u00f6yle bir olgunun asla ya\u015fanmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 ileri s\u00fcrmek de m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir. Hatta dikkatli bir g\u00f6zle bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda, bunun g\u00fcnl\u00fck k\u00fclt\u00fcr\u00fcn bir par\u00e7as\u0131 olarak konu\u015fulan, t\u00fcrl\u00fc \u015fekillerde ifade edilen bir bilgi oldu\u011fu da fark edilecektir” dedi.<\/em><\/p>\n Ak\u00e7am, a\u00e7\u0131klamas\u0131nda “<\/em>G\u00f6r\u00fc\u015fmenin b\u00fct\u00fcn\u00fcnden de kolayca anla\u015f\u0131labilece\u011fi gibi, bu bilgiyi bir halk\u0131 su\u00e7lamak amac\u0131yla de\u011fil, d\u00f6nemin ko\u015fullar\u0131n\u0131 ve \u00f6zellikle de Ermeni k\u0131z \u00e7ocuklar\u0131 ve kad\u0131nlara y\u00f6nelik sistematik cinsel \u015fiddeti daha iyi anlatabilmek i\u00e7in \u00e7arp\u0131c\u0131 bir \u00f6rnek olarak se\u00e7tim” dedi.\u00a0<\/em>\u00a0Ak\u00e7am’\u0131n a\u00e7\u0131klamas\u0131 \u015f\u00f6yle: (Not: Metindeki at\u0131flar\u0131n detaylar\u0131 Yesayan Salonu internet sitesindeki\u00a0<\/em>makalede\u00a0<\/em><\/a>yer almaktad\u0131r)<\/em><\/p>\n 20 Nisan 2021\u2019de Gazete Duvar\u2019da yay\u0131mlanan bir s\u00f6yle\u015fi s\u0131ras\u0131nda kulland\u0131\u011f\u0131m \u201cK\u00fcrt a\u011falar\u0131, evlenen Ermenilerin ilk gece hakk\u0131na sahiplerdi\u201d ifadesinin, s\u00f6yle\u015fi s\u0131ras\u0131nda aktard\u0131\u011f\u0131m ba\u015fka pek \u00e7ok fikrin i\u00e7inden kopar\u0131larak, \u015fahs\u0131ma kar\u015f\u0131 a\u011f\u0131r ifadeler ve hakaretlerle k\u00f6r\u00fcklenen bir sald\u0131r\u0131 kampanyas\u0131n\u0131n arac\u0131 haline getirildi\u011fini b\u00fcy\u00fck bir \u00fcz\u00fcnt\u00fcyle izliyorum. Yine bu sald\u0131rgan kampanya s\u0131ras\u0131nda \u00e7o\u011fu internet \u00fczerinden kolayl\u0131kla ula\u015f\u0131labilecek kaynaklara bile bakma zahmetine katlan\u0131lmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve bu kaynaklar\u0131n bilin\u00e7li bir bi\u00e7imde tahrif edildi\u011fini de g\u00f6zlemlemekteyim.<\/p>\n Ni\u00e7in kolayca eri\u015filebilecek bu kaynaklara bak\u0131lmaz ve ni\u00e7in bu kaynaklar a\u00e7\u0131k\u00e7a tahrif edilir? Nedenlerini anlad\u0131\u011f\u0131m\u0131 s\u00f6yleyemem. Ama son derece bilin\u00e7li yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131 a\u00e7\u0131k\u00e7a belli olan bu tahrifatlar\u0131n amac\u0131n\u0131n \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131mda daima ba\u011fl\u0131 kald\u0131\u011f\u0131m tarihsel hakikatler ve bu hakikatler arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla ula\u015f\u0131labilecek bilgiler hakk\u0131nda bir kirlilik yaratmak oldu\u011fu a\u015fik\u00e2rd\u0131r. \u201cTaner Ak\u00e7am\u2019\u0131n tek niyeti T\u00fcrk milletine iftira atmakt\u0131r; bu ama\u00e7 i\u00e7in kulland\u0131\u011f\u0131 belgeleri tahrif etmekten \u00e7ekinmez ve bu nedenle onun yazd\u0131klar\u0131na g\u00fcvenilmez\u201d tezleri 1990\u2019dan bu yana, devletin resmi tezlerini savunan \u00e7evrelerin bitmek bilmeyen \u00e7abalar\u0131na konu olmu\u015ftur. Bu \u00e7abalar\u0131n\u0131 ispat i\u00e7in ise, en \u00e7ok yapt\u0131klar\u0131 \u015fey ellerindeki belgeleri tahrif etmektir. T\u00fcrk ink\u00e2rc\u0131 \u00e7evrelerden al\u0131\u015f\u0131k oldu\u011fum bu stratejinin, \u015fimdi bas\u0131nda \u201cK\u00fcrt ayd\u0131n\u0131\u201d olarak zikredilen imzac\u0131 grup ve baz\u0131 k\u00f6\u015fe yazarlar\u0131 taraf\u0131ndan aynen tekrar edilmesi son derece \u00fcz\u00fcc\u00fcd\u00fcr.<\/p>\n Bu nedenle, yarat\u0131lmak istenen bilgi kirlili\u011fin \u00f6n\u00fcne ge\u00e7mek ve kamuoyunu ayd\u0131nlatmak amac\u0131yla ilgili kaynaklar\u0131n orijinal sayfa resimlerini T\u00fcrk\u00e7e \u00e7evirileriyle birlikte yay\u0131mlamak benim a\u00e7\u0131mdan bir zorunluluk haline gelmi\u015ftir.<\/p>\n Bir gazete s\u00f6yle\u015fisindeki tek bir c\u00fcmleden yola \u00e7\u0131karak bana t\u00fcrl\u00fc su\u00e7lamalar y\u00f6neltenler \u015funu bilmeliler: Kaynaklarda belirtilmeyen bir olgudan bahsetmedim. Aktard\u0131\u011f\u0131m, \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 uluslararas\u0131 akademide kabul g\u00f6rm\u00fc\u015f Stephan Astourian, Ronald Suny ve Dikran Kaligian\u2019\u0131n \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131nda g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcm bir bilgiydi. Daha sonra da ayn\u0131 bilginin on be\u015f kadar ba\u015fka kaynakta da de\u011fi\u015fik vurgularla ge\u00e7ti\u011fini tespit ettim [EK-1]. \u00dcstelik g\u00f6r\u00fc\u015fmenin b\u00fct\u00fcn\u00fcnden de kolayca anla\u015f\u0131labilece\u011fi gibi, bu bilgiyi bir halk\u0131 su\u00e7lamak amac\u0131yla de\u011fil, d\u00f6nemin ko\u015fullar\u0131n\u0131 ve \u00f6zellikle de Ermeni k\u0131z \u00e7ocuklar\u0131 ve kad\u0131nlara y\u00f6nelik sistematik cinsel \u015fiddeti daha iyi anlatabilmek i\u00e7in \u00e7arp\u0131c\u0131 bir \u00f6rnek olarak se\u00e7tim. Ne yaz\u0131k ki, ilk gece hakk\u0131 kadar can yak\u0131c\u0131 olan ba\u015fka pek \u00e7ok \u00f6rnek de verebilirdim, zira ya\u015fad\u0131\u011f\u0131m\u0131z topraklar bu a\u00e7\u0131dan hi\u00e7 de \u00e7orak de\u011fil.<\/p>\n S\u00f6yle\u015fide elbette \u201cbaz\u0131\u201d ifadesini kullanabilirdim. Ama hem ortadaki nefret ve sald\u0131r\u0131n\u0131n nedeni bu de\u011fil, hem de s\u00f6yle\u015finin b\u00fct\u00fcn\u00fc okundu\u011funda yapt\u0131\u011f\u0131m\u0131n \u201cbu \u00fclkede erkekler kad\u0131nlar\u0131 \u00f6ld\u00fcr\u00fcyor\u201d c\u00fcmlesi t\u00fcr\u00fcnden bir \u201czikr-i k\u00fcll irade-i c\u00fcz (b\u00fct\u00fcn\u00fc zikredip par\u00e7ay\u0131 kastetmek)\u201d oldu\u011fu kolayca anla\u015f\u0131l\u0131r. Baz\u0131 insanlar\u0131n verdi\u011fim bilginin a\u011f\u0131rl\u0131\u011f\u0131 kar\u015f\u0131s\u0131nda bir \u015foka u\u011frad\u0131klar\u0131n\u0131 ve bu nedenle kendi kimliklerine dair alg\u0131lar\u0131n\u0131n rencide edildi\u011fi hissine kap\u0131ld\u0131klar\u0131n\u0131 tahmin ediyor ve bunu anl\u0131yorum. Ama unutmayal\u0131m ki bizi koruyacak ve \u00f6zg\u00fcrle\u015ftirecek olan hakikate h\u00fcrmettir. Sonu\u00e7ta kay\u0131tlarda buldu\u011fum ve bulaca\u011f\u0131m\u0131z bundan daha da a\u011f\u0131r ba\u015fka bilgileri konu\u015fmaya al\u0131\u015fmak zorunday\u0131z. K\u00fcrtlerin soyk\u0131r\u0131mdaki rolleri konusunda ne d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fcm\u00fc ger\u00e7ekten \u00f6\u011frenmek isteyenlere ise, spek\u00fclasyon yapmak yerine son kitab\u0131m\u0131 okumalar\u0131n\u0131 sal\u0131k veririm.<\/p>\n Kampanya sahiplerinin ve konu hakk\u0131nda fikir beyan edenlerin en b\u00fcy\u00fck iddialar\u0131, Lazarev\u2019in kitab\u0131nda \u201cilk gece hakk\u0131\u201dna dair bir ifadenin olmad\u0131\u011f\u0131d\u0131r. Bu bilgi do\u011fru de\u011fildir. S\u00f6z konusu Rus\u00e7a kayna\u011f\u0131 ben de ortaya at\u0131lan iddialardan sonra kontrol ettim ve kitab\u0131n 1964 ve 1972 bask\u0131lar\u0131nda bu bilginin yer ald\u0131\u011f\u0131n\u0131 tespit ettim [EK-2-3 ve 4]. Hatta bu ifadeler, yine imza metninde iddia edilenin aksine, Lazarev\u2019in K\u00fcrt\u00e7e \u00e7evirisinde de mevcuttur [EK-5].<\/p>\n \u0130mzac\u0131lar, kitab\u0131n ne Rus\u00e7as\u0131na ne de K\u00fcrt\u00e7esine bakma zahmetine katland\u0131lar; \u00e7evirmen oldu\u011funu iddia eden bir ki\u015finin \u015fahitli\u011fini yeterli g\u00f6rd\u00fcler. Oysa, internet ortam\u0131nda ufak bir ara\u015ft\u0131rma yapsalard\u0131 hem s\u00f6z konusu kitab\u0131n her iki bask\u0131s\u0131n\u0131 da bulacaklar hem de kitab\u0131n \u00e7evirmeni oldu\u011fu iddia edilen ki\u015finin, kitab\u0131n ger\u00e7ek \u00e7evirmeni olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6steren, \u00fcstelik K\u00fcrt\u00e7e yaz\u0131lm\u0131\u015f bir raporun varl\u0131\u011f\u0131na ula\u015facaklard\u0131. Rapora g\u00f6re, Lazarev\u2019in kitab\u0131n\u0131 K\u00fcrt\u00e7eye \u00e7eviren Amarike Sardar\u2019d\u0131r. Bu raporu, Amarike Sardar\u2019\u0131n ba\u015fvurusu \u00fczerine 2001 y\u0131l\u0131nda Erivan\u2019da olu\u015fturulan bir komisyon kaleme alm\u0131\u015ft\u0131r. \u0130lgili raporu burada sunuyorum. [EK-6] E\u011fer i\u015flerini ciddiye alm\u0131\u015f olsalard\u0131, konu hakk\u0131ndaki bilgilerin K\u00fcrt\u00e7e olarak da mevcut oldu\u011funu g\u00f6receklerdi. [EK-7]<\/p>\n Sonu\u00e7 olarak, yay\u0131mlad\u0131\u011f\u0131m listeden de anla\u015f\u0131laca\u011f\u0131 gibi, bu tabiri ilk kullanan ben de\u011filim. Benden \u00f6nce on be\u015fe yak\u0131n kaynak, \u201cilk gece hakk\u0131\u201dndan t\u00fcrl\u00fc ba\u011flamlarda bahsetmi\u015ftir. Uygulamada bunun ne kadar yayg\u0131n oldu\u011funu tespit etmek elbette ki akademik ara\u015ft\u0131rmaya muhta\u00e7t\u0131r. Ancak, mevcut bilgilere dayanarak, ge\u00e7mi\u015fte b\u00f6yle bir olgunun asla ya\u015fanmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 ileri s\u00fcrmek de m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir. Hatta dikkatli bir g\u00f6zle bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda, bunun g\u00fcnl\u00fck k\u00fclt\u00fcr\u00fcn bir par\u00e7as\u0131 olarak konu\u015fulan, t\u00fcrl\u00fc \u015fekillerde ifade edilen bir bilgi oldu\u011fu da fark edilecektir. [EK-8 ve 9] Konu, \u015fu halk\u0131 su\u00e7lamak ya da bu halk\u0131 aklamak gibi bilimsel olmayan yakla\u015f\u0131mlar bir kenara b\u0131rak\u0131larak, daha ileri \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 ve zaman\u0131n ayd\u0131nlat\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 beklemektedir. Bu konuda \u00e7al\u0131\u015fmakta oldu\u011fumu ve sonu\u00e7lar\u0131n\u0131 bir makale ile duyuraca\u011f\u0131m\u0131 bu vesileyle bildirmek isterim.<\/p>\n Burada sundu\u011fum belgeler \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131nda kamuoyunun, aleyhime y\u00fcr\u00fct\u00fclen kampanyan\u0131n \u00e7ap\u0131 ve niteli\u011fi hakk\u0131nda bilgi sahibi olaca\u011f\u0131n\u0131 tahmin ediyorum. Hakikatlere direnenler, etnik kimlik ay\u0131rmaks\u0131n\u0131z her grubun i\u00e7inden \u00e7\u0131k\u0131yor ve hepsi benzer metotlar\u0131 kullan\u0131yorlar. Bu bilgilerden habersiz olarak \u00e7a\u011fr\u0131ya imza atanlar\u0131 ise kendi vicdanlar\u0131yla ba\u015f ba\u015fa b\u0131rak\u0131yorum.<\/p>\n Bu \u00f6rne\u011fin g\u00f6sterdi\u011fi ger\u00e7ek \u015fudur: Tarihimiz ile y\u00fczle\u015fmek zorunday\u0131z. Bu y\u00fczle\u015fmeyi bireylere ve topluluklara y\u00f6nelik nefret ve d\u00fc\u015fmanl\u0131k duygular\u0131n\u0131 k\u00f6r\u00fcklemek i\u00e7in de\u011fil, insan haklar\u0131na sayg\u0131l\u0131 demokratik bir gelecek kurmak i\u00e7in yapmak zorunday\u0131z. T\u00fcm akademik u\u011fra\u015f\u0131n\u0131, T\u00fcrkiye\u2019nin \u00fcst\u00fcne kara bir bulut gibi \u00e7\u00f6km\u00fc\u015f ve bug\u00fcn ba\u015fta K\u00fcrt sorunu, kad\u0131na y\u00f6nelik \u015fiddet olmak \u00fczere insan haklar\u0131 ve demokrasiye ili\u015fkin t\u00fcm meselelerimizin ana kayna\u011f\u0131 olan tarihi hakikatlerin ink\u00e2r\u0131na kar\u015f\u0131 tav\u0131r almaya adam\u0131\u015f bir bilim insan\u0131 olarak, herkesi sorumlu davranmaya ve hakikatleri bulmaktan ba\u015fka bir \u00e7abas\u0131 olmayan akademisyenlere y\u00f6nelik estirilen ter\u00f6r ortam\u0131na kar\u015f\u0131 tav\u0131r almaya davet etmek isterim. D\u00fc\u015f\u00fcncenin \u00f6zg\u00fcrce ifade edilmedi\u011fi ve d\u00fc\u015f\u00fcnmenin \u201culusa veya ulusal onura hakaret\u201d gibi kavramlarla su\u00e7 say\u0131l\u0131p lin\u00e7 edilmek istendi\u011fi ortamlarda ne \u00f6zg\u00fcr akademik \u00e7al\u0131\u015fma olur ne de demokratik bir gelecek kurulur. Hepimizin \u00fcst\u00fcm\u00fcze d\u00fc\u015fen sorumlulukla hareket edece\u011finden ku\u015fkum yoktur.<\/p>\n Malzemelerin Listesi:<\/a><\/strong><\/p>\n EK-1: \u201c\u0130lk Gece Hakk\u0131\u201d ifadesinin yer ald\u0131\u011f\u0131 ikincil kaynaklar listesi<\/em> http:\/\/www.agos.com.tr\/tr\/yazi\/25652\/taner-akcam-dan-ilk-gece-hakki-ile-ilgili-elestirilere-yanit\u00a0<\/strong><\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Taner Ak\u00e7am’\u0131n, son kitab\u0131 “Ermeni Soyk\u0131r\u0131m\u0131\u2019n\u0131n K\u0131sa Bir Tarihi” ile ilgili olarak Gazete Duvar\u2019dan Filiz Gazi ile yapt\u0131\u011f\u0131 s\u00f6yle\u015fide dile getirdi\u011fi d\u00f6neme dair \u201cilk gece hakk\u0131\u201d ifadesinden dolay\u0131, bir grup K\u00fcrt ara\u015ft\u0131rmac\u0131 imza toplayarak Ak\u00e7am\u2019\u0131 \u00f6z\u00fcr dilemeye \u00e7a\u011f\u0131rm\u0131\u015ft\u0131. Bu s\u00fcre\u00e7te sosyal medyada sert su\u00e7lamalara ve hakaretlere de maruz kalan Taner Ak\u00e7am konuyla ilgili bir a\u00e7\u0131klama […]<\/p>\n","protected":false},"author":7,"featured_media":62835,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"class_list":["post-62834","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-haberler"],"yoast_head":"\n
\nEK-2: Mikhail Semenovi\u00e7 Lazarev\u2019e ait kitab\u0131n 1964 ve 1972 bask\u0131lar\u0131nda yer alan \u201c\u0130lk Gece Hakk\u0131\u201d ve benzeri ifadeler ve bu ifadelerin \u0130ngilizce ve T\u00fcrk\u00e7e \u00e7evirileri<\/em>
\nEK-3: Lazarev\u2019e ait kitab\u0131n 1964 bask\u0131s\u0131n\u0131n orijinal sayfalar\u0131<\/em>
\nEK-4: Lazarev\u2019e ait kitab\u0131n 1972 bask\u0131s\u0131n\u0131n orijinal sayfalar\u0131<\/em>
\nEK-5: Lazarev\u2019e ait kitab\u0131n K\u00fcrt\u00e7e \u00e7evirisinin orijinal sayfalar\u0131<\/em>
\nEK-6: K\u00fcrt\u00e7e kitab\u0131n \u00e7evirisinin Temure Xelil\u2019e de\u011fil Amarike Sardar\u2019a ait oldu\u011funu g\u00f6sterir komisyon raporu ile ilgili\u00a0haber\u00a0<\/a><\/em>
\nEK-7: K\u00fcrt\u00e7e kitab\u0131n \u00e7evirisinin Temure Xelil\u2019e de\u011fil Amarike Sardar\u2019a ait oldu\u011funu anlatan K\u00fcrt\u00e7e\u00a0websitesi\u00a0<\/a><\/em>
\nEK-8: Ziya \u015eakir\u2019in, \u015eerif Pa\u015fa ile Bo\u011fos Nubar Pa\u015fa\u2019n\u0131n anla\u015fmalar\u0131 konusunda kaleme ald\u0131\u011f\u0131 bir yaz\u0131da \u201cilk gece hakk\u0131\u201dndan bahseden b\u00f6l\u00fcm.<\/em>
\nEK-9: S\u00f6zl\u00fc Tarih ve \u0130lk Gece Hakk\u0131 konusunda s\u0131n\u0131rl\u0131 baz\u0131 g\u00f6zlemler<\/em><\/p>\n