![\"\"](\"https:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/2021\/04\/Ermeni-Soykirimi-4-360x209.jpg\")
<\/p>\n<\/p>\n
T\u00fcrkiye\u2019nin soyk\u0131r\u0131m meselesinden etkilenmeyecek bir noktaya gelmesi, bu meseleyi a\u015fmas\u0131 \u2018b\u00fcy\u00fcmesini\u2019 gerektiriyor. Ama bu silahla, fabrikayla, yol ve k\u00f6pr\u00fcyle olmuyor\u2026 Zihnin i\u00e7inde \u2018b\u00fcy\u00fcmek\u2019, kendini ve benzerlerini anlamak gerekiyor. Nitekim bunu yapmadan ne kendini ne de benzerlerini sevmek de m\u00fcmk\u00fcn de\u011fil.<\/strong><\/em><\/p>\n Etyen Mah\u00e7upyan<\/strong><\/p>\n \u0130stanbullu Katolik bir ailede do\u011fdum. Katolik Ermeniler Ortodokslara nazaran kendilerini daha Avrupai, k\u00fclt\u00fcrl\u00fc, g\u00f6rg\u00fcl\u00fc, \u2018geli\u015fmi\u015f\u2019 addederlerdi. 19. Y\u00fczy\u0131l ortalar\u0131ndan itibaren Frans\u0131z okullar\u0131n\u0131n tedrisat\u0131ndan yararlanm\u0131\u015f, Anadolu\u2019nun bat\u0131s\u0131na yerle\u015fmi\u015f, hali vakti yerinde say\u0131lacak kentli ailelerdi.<\/p>\n Ufak ya\u015flar\u0131mdan itibaren bu \u2018do\u011falla\u015fm\u0131\u015f\u2019 kendini be\u011fenmi\u015flik beni sinirlendirmeye ba\u015flad\u0131. Fikirsel bir kar\u015f\u0131 arg\u00fcman\u0131m yoktu ama duygusal olarak bu kibirli halden uzak durmaya meylettim. Katolik cemaati i\u00e7inden akraba ve dostlar\u0131n \u00e7ocuklar\u0131na pek yana\u015fmad\u0131m.<\/p>\n Gen\u00e7lik y\u0131llar\u0131mda da nispeten az say\u0131da Ermeni arkada\u015f\u0131m oldu. Ancak Ermeni kimli\u011fini ta\u015f\u0131mak durumunda oldu\u011fum \u00f6l\u00e7\u00fcde cemaatin genel hissiyat\u0131yla da tan\u0131\u015ft\u0131m. Soyk\u0131r\u0131m meselesi benim i\u00e7in bile ancak yirmili ya\u015flar\u0131mda rastla\u015ft\u0131\u011f\u0131m bir hadisedir. Sonradan \u00f6\u011frendi\u011fime g\u00f6re S\u0131vas\/Yozgat y\u00f6resinden gelen ve Ortodoks olan babaannemler 1915 olaylar\u0131nda aile fertlerinin \u00e7o\u011funu kaybetmi\u015f, \u0130stanbul\u2019da bulunan baz\u0131 day\u0131lar da kendileri evden ayr\u0131l\u0131p bir daha d\u00f6nmemi\u015f. Kimse biz \u00e7ocuklara bunlar\u0131 anlatmad\u0131\u2026 Aileler \u00e7ocuklar\u0131n\u0131 korumak ve muhtemelen bu \u00fclkede ya\u015famalar\u0131n\u0131 kolayla\u015ft\u0131rmak \u00fczere ge\u00e7mi\u015fi yok saym\u0131\u015flard\u0131.<\/p>\n Konu ile ilk kar\u015f\u0131la\u015fmalar\u0131mda tamamen bilgisizdim ve kar\u015f\u0131mda \u2018bilirmi\u015f\u2019 gibi konu\u015fan Ermeniler buldum. Ne var ki \u2018bilmenin\u2019 nas\u0131l bir \u015fey oldu\u011fu hakk\u0131nda fikrim giderek derinle\u015fti\u011fi i\u00e7in, o Ermenilerin de pek bilmeden, ki\u015fisel hik\u00e2yeleri genelle\u015ftirerek ve esas olarak duygu temelli bir s\u00f6ylem tutturduklar\u0131n\u0131 g\u00f6r\u00fcyordum.<\/p>\n Soyk\u0131r\u0131ma sar\u0131lmak Ermeni olman\u0131n ko\u015fulu gibi g\u00f6r\u00fcl\u00fcyordu ve bu itici durum beni \u00e7o\u011fu zaman tepkiselli\u011fe s\u00fcr\u00fckledi. Ne var ki ya\u015f otuzlara geldi\u011finde art\u0131k epeyce okumu\u015f, neyin bilimsel \u00e7al\u0131\u015fma neyin palavra ve hamaset oldu\u011funu ay\u0131rt edebilecek duruma gelmi\u015ftim. Her iki tarafta da yer alan milliyet\u00e7i anlat\u0131lar\u0131, s\u00fcslemeleri, duygu s\u00f6m\u00fcr\u00fclerini bir yana koydu\u011fumda ortada apa\u00e7\u0131k, pek gizlisi sakl\u0131s\u0131 olmayan bir tarihsel s\u00fcre\u00e7 vard\u0131\u2026<\/p>\n Bug\u00fcn s\u00f6z konusu d\u00f6nemi, ya\u015fananlar\u0131n serencam\u0131n\u0131 ve nedenini anlamak i\u00e7in yabanc\u0131 dile ihtiya\u00e7 yok. T\u00fcrkiyeli \u00e7ok say\u0131da ciddi tarih\u00e7inin kitap ve makaleleri fazlas\u0131yla yeterli\u2026 Burada dar bir \u00e7er\u00e7eve ile yetinebiliriz\u2026<\/p>\n Tanzimat\u2019la birlikte Osmanl\u0131 devleti modern d\u00fcnyaya adaptasyon a\u00e7\u0131s\u0131ndan s\u0131k\u0131\u015fmaya ba\u015flam\u0131\u015f, \u00f6nce devlet yap\u0131lanmas\u0131nda, ard\u0131ndan devlet\/toplum ili\u015fkisinde reform yapmaya zorlanm\u0131\u015ft\u0131. Devlet ve \u00fclke i\u00e7in \u2018devam etmek\u2019 ancak de\u011fi\u015ferek m\u00fcmk\u00fcnd\u00fc. Ne var ki bu de\u011fi\u015fim e\u015fitlik \u00fczerinde temellenmi\u015f bir vatanda\u015fl\u0131k anlay\u0131\u015f\u0131n\u0131 ima ediyordu. Oysa Osmanl\u0131 y\u00fczy\u0131llard\u0131r S\u00fcnni M\u00fcsl\u00fcman cemaatin en tepede yer ald\u0131\u011f\u0131 bir cemaatler hiyerar\u015fisiydi. Kimliklerin devlet nezdinde e\u015fit olmas\u0131 S\u00fcnni cemaatin kabullenmekte zorland\u0131\u011f\u0131 bir durumdu.<\/p>\n Buna kar\u015f\u0131l\u0131k gayr\u0131m\u00fcslimler Bat\u0131\u2019daki hak ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fck anlay\u0131\u015f\u0131n\u0131n Osmanl\u0131\u2019da da ge\u00e7erli olmas\u0131n\u0131 bekliyorlard\u0131. Ayn\u0131 zamanda milliyet\u00e7ili\u011fin y\u00fckseldi\u011fi, her etnisitenin kendine ait yurdunun olmas\u0131n\u0131n bir hak oldu\u011fu fikrinin h\u0131zla yayg\u0131nla\u015ft\u0131\u011f\u0131 bir d\u00f6nemdi. Basit\u00e7e s\u00f6ylersek, e\u015fitlik y\u00f6n\u00fcnde reformu beceremeyen veya istemeyen \u00fclkelerde ikinci s\u0131n\u0131f stat\u00fcs\u00fcne sahip, ya da \u00f6yle hisseden vatanda\u015flar\u0131n milliyet\u00e7ile\u015fmesi hayat\u0131n do\u011fal ak\u0131\u015f\u0131yd\u0131.<\/p>\n B\u00fcy\u00fck k\u0131sm\u0131 Do\u011fu Anadolu\u2019da yerle\u015fik Ermeni cemaati de \u00f6ncelikle haks\u0131z, gayr\u0131 adil uygulamalar\u0131n bitmesini ve daha geni\u015f bir perspektifte e\u015fit vatanda\u015f olacaklar\u0131 bir d\u00fczeni talep etmeye ba\u015flad\u0131. \u00c7ektikleri s\u0131k\u0131nt\u0131lar\u0131 1870\u2019lerden itibaren neredeyse yirmi y\u0131l boyunca say\u0131s\u0131z dilek\u00e7e ile Saray\u2019a ilettiler ama sorunlar devam etti. Bu ortam yabanc\u0131 devletlerin meseleye taraf olma isteklerini art\u0131rd\u0131 ve baz\u0131 Ermeni siyasi\/k\u00fclt\u00fcrel olu\u015fumlar da bunu savunmaya ba\u015flad\u0131.<\/p>\n Devlet taleplere tepkisiz kald\u0131k\u00e7a Ermeni toplumu i\u00e7inde milliyet\u00e7ilik g\u00fc\u00e7lenip partile\u015fti. Ancak ayr\u0131l\u0131k\u00e7\u0131 fikirler hen\u00fcz yoktu\u2026 Nitekim en milliyet\u00e7i parti olan Ta\u015fnaksutyun, \u0130ttihat ve Terakki Cemiyeti ile i\u015fbirli\u011fi i\u00e7inde rejimin \u00f6zg\u00fcrle\u015fmesi, reformlar\u0131n yap\u0131lmas\u0131, Frans\u0131z Devrimi\u2019nden gelen ideallerin yerle\u015fmesi i\u00e7in m\u00fccadele etti\u2026<\/p>\n \u00d6te yandan ayn\u0131 s\u00fcre i\u00e7inde bask\u0131lar Do\u011fu\u2019da Ermeni \u00e7etelerinin ortaya \u00e7\u0131kmas\u0131yla sonu\u00e7land\u0131. Kar\u015f\u0131lar\u0131nda T\u00fcrk ve K\u00fcrt \u00e7etelerini buldular. Kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 k\u00f6y basmalarda her iki taraftan binlerce insan \u00f6ld\u00fc. Dengesiz olmakla birlikte \u2018simetrik\u2019 bir durumdu. Ama sonraki a\u015famada simetri bozuldu, \u00e7\u00fcnk\u00fc devlet i\u015fi ele ald\u0131.<\/p>\n 1895-96 y\u0131llar\u0131nda bir\u00e7ok vilayette on binlerce Ermeni evlerinde, sokaklarda, i\u015f yerlerinde \u00f6ld\u00fcr\u00fcld\u00fc. 1909\u2019da hen\u00fcz 2. Me\u015frutiyet kutlamalar\u0131ndan bir y\u0131l sonra Adana\u2019da Ermeniler \u00fczerindeki bask\u0131lar silahl\u0131 \u00e7at\u0131\u015fmaya d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fc\u011f\u00fcnde, devlet Ermenileri silahs\u0131zland\u0131rd\u0131 ve ard\u0131ndan en az otuz bin Ermeni bir \u2018kampanya\u2019 \u015feklinde \u00f6ld\u00fcr\u00fcld\u00fc.<\/p>\n Bu s\u00fcre\u00e7te (son ana kadar) devlet defalarca reform s\u00f6z\u00fc verdi, bu y\u00f6nde ad\u0131m atacakm\u0131\u015f gibi davrand\u0131 ama arkas\u0131n\u0131 getirmedi. Genel gidi\u015fat giderek y\u0131k\u0131lma ve par\u00e7alanma korkular\u0131n\u0131 beslemekteydi. \u00c7ok k\u0131sa bir s\u00fcre i\u00e7inde \u0130mparatorluk topraklar\u0131 ve n\u00fcfusunun \u00f6nemli k\u0131sm\u0131 kaybedilmi\u015fti. Araplardan Arnavutlara herkes ayr\u0131lma ve kendi \u00fclkesini kurma pe\u015findeydi. Giderek Anadolu\u2019ya s\u0131k\u0131\u015f\u0131l\u0131yordu ama Anadolu n\u00fcfus olarak \u2018s\u0131k\u0131nt\u0131l\u0131\u2019 bir yerdi. D\u00fcnya Sava\u015f\u0131 \u00f6ncesindeki n\u00fcfus say\u0131m\u0131na ve dini kurumlar\u0131n kay\u0131tlar\u0131na g\u00f6re (yuvarlak rakamlarla) 10,5 milyon insan\u0131n 2,7 milyonu Rum, 1,7 milyonu Ermeni, en az yar\u0131m milyonu Yahudi, S\u00fcryani, Keldani gibi di\u011fer gayr\u0131m\u00fcslimlerdi.<\/p>\n K\u00fcrtlerin de 1,5 milyon civar\u0131nda oldu\u011fu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcl\u00fcrse, T\u00fcrk ve M\u00fcsl\u00fcmanlar hem en b\u00fcy\u00fck cemaat hem de toplam i\u00e7inde bir az\u0131nl\u0131kt\u0131\u2026 K\u00fcrtlerle M\u00fcsl\u00fcmanl\u0131k temelinde birlikte olma ve gayr\u0131m\u00fcslimlerden bir bi\u00e7imde kurtulma fikri, Balkan Sava\u015f\u0131 atmosferinde devlet i\u00e7inde h\u0131zla yayg\u0131nla\u015ft\u0131.<\/p>\n \u0130ttihat\u00e7\u0131lar D\u00fcnya Sava\u015f\u0131 ko\u015fullar\u0131ndan da yararlanarak sistemli bir temizlik stratejisi izlediler. \u00d6nce Rumlar \u0130\u00e7 Anadolu\u2019ya ard\u0131ndan s\u0131n\u0131r \u00f6tesine s\u00fcr\u00fcld\u00fc, 1914 ortalar\u0131nda S\u00fcryaniler tehcir edildi ve o y\u0131l\u0131n sonuna do\u011fru da Ermenilerle ilgili ilk ad\u0131mlar at\u0131ld\u0131. 1915\u2019in ilk birka\u00e7 ay\u0131nda niyet belli olmu\u015ftu.<\/p>\n Ermeni erkekler askere al\u0131nd\u0131, silahs\u0131zland\u0131r\u0131ld\u0131 ve farkl\u0131 usullerle \u2018etkisiz\u2019 k\u0131l\u0131nd\u0131. Kad\u0131nlar, ya\u015fl\u0131lar ve \u00e7ocuklar ise hayatta kal\u0131p kalmayacaklar\u0131 \u00f6nemsenmeden \u00f6l\u00fcm yolculuklar\u0131na \u00e7\u0131kar\u0131ld\u0131. H\u00fck\u00fcmet operasyonu il\u00e7e il\u00e7e n\u00fcfus kontrolleri ile takip etti. Tehcir emrini uygulamayan ya da savsaklayan yerel idareciler g\u00f6revden al\u0131nd\u0131, baz\u0131lar\u0131 \u00f6ld\u00fcr\u00fcld\u00fc.<\/p>\n Sonu\u00e7ta y\u00fcz binlerce insan Amerika\u2019ya, Avrupa\u2019ya, Orta Do\u011fu \u00fclkelerine ve Rusya\u2019ya ka\u00e7arak hayat\u0131n\u0131 kurtard\u0131. Yakla\u015f\u0131k \u00fc\u00e7 y\u00fcz bin kadar insan Anadolu\u2019da kalmas\u0131na kar\u015f\u0131n \u00f6l\u00fcmden kurtuldu. Bunlar genellikle \u00fclkenin bat\u0131s\u0131nda ya\u015fayanlar ve Katolik cemaati mensuplar\u0131yd\u0131. Avrupa devletlerinin bask\u0131s\u0131ndan korkuldu\u011fu i\u00e7in bu kesim tehcirin d\u0131\u015f\u0131nda tutulmu\u015ftu. Yakla\u015f\u0131k alt\u0131 y\u00fcz bin ki\u015fi ise do\u011frudan ve dolayl\u0131 \u015fekilde \u00f6ld\u00fc, \u00f6ld\u00fcr\u00fcld\u00fc\u2026<\/p>\n Tehciri bir \u2018tedbir\u2019 olarak organize edenlerin ille de \u2018\u00f6ld\u00fcrmek\u2019 niyetini ta\u015f\u0131mad\u0131\u011f\u0131 ileri s\u00fcr\u00fclebilir. Nihayette devletin amac\u0131 insanlar\u0131n bir an \u00f6nce ve h\u0131zla \u2018buralardan\u2019 gitmesi, Anadolu\u2019nun b\u00fct\u00fcn\u00fcyle M\u00fcsl\u00fcman hale gelmesiydi. Ne var ki baz\u0131 insanlar\u0131 \u2018kurtulunmas\u0131 gereken\u2019 nesnelere indirgedi\u011finizde, \u00f6ld\u00fcr\u00fclmeleri de do\u011falla\u015f\u0131r, s\u0131radanla\u015f\u0131r, hatta \u00f6v\u00fcn\u00e7 malzemesi haline gelebilir.<\/p>\n \u00d6te yandan \u2018Ermenilerin mal varl\u0131klar\u0131na ne oldu\u011fu\u2019 sorusu olay\u0131n pek de masum olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6steriyor. \u0130ttihat ve Terakki\u2019nin ileri gelenleri ve yerel e\u015fraf \u2018mal\u0131n\u2019 \u00f6nemli k\u0131sm\u0131n\u0131 b\u00f6l\u00fc\u015ft\u00fc. Emir komuta d\u0131\u015f\u0131na \u00e7\u0131karak ganimetin bir b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fc uhdelerine ge\u00e7irenleri de \u2018tehciri suistimal ettikleri\u2019 gerek\u00e7esiyle yarg\u0131lad\u0131lar ve hatta baz\u0131lar\u0131n\u0131 ast\u0131lar.<\/p>\n 1925-28 aras\u0131 \u00e7\u0131kar\u0131lan \u00fc\u00e7 kanun \u2018mal\u2019 meselesinin o noktada bitmedi\u011fini hat\u0131rlat\u0131yor\u2026 Bunlar\u0131n ilki yurt d\u0131\u015f\u0131nda olan Ermenilere d\u00f6n\u00fc\u015f i\u00e7in k\u0131sa bir zaman aral\u0131\u011f\u0131 tan\u0131d\u0131, ikincisi d\u00f6nmeyenleri vatanda\u015fl\u0131ktan \u00e7\u0131kard\u0131, \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fcs\u00fc de vatanda\u015f olmayanlar\u0131n mal\u0131na devletin el koymas\u0131n\u0131 m\u00fcmk\u00fcn k\u0131ld\u0131\u2026<\/p>\n Yine de e\u011fer \u2018soyk\u0131r\u0131m\u2019 diye bir s\u00f6zc\u00fck olmasayd\u0131 belki T\u00fcrkiye halk\u0131 ve devleti, herkesin bildi\u011fi, detaylar\u0131yla anlatt\u0131\u011f\u0131 ve ya\u015fan\u0131rken d\u00fcnyan\u0131n b\u00fct\u00fcn gazete ve dergilerinde aylarca makale ve resimlerle yer alm\u0131\u015f bir olay\u0131 reddetme d\u00fcrt\u00fcs\u00fcne kap\u0131lmaz, ya\u015fanm\u0131\u015f ger\u00e7ekleri kabul edecek kadar \u00f6zg\u00fcvenli davranabilirdi. Ne var ki \u2018soyk\u0131r\u0131m\u2019 a\u011f\u0131r bir s\u00f6zc\u00fck\u2026 Kimli\u011fi lekeledi\u011fi d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclen, ta\u015f\u0131nmas\u0131 zor bir y\u00fck.<\/p>\n Ancak belki de as\u0131l sorun bu\u2026 Bug\u00fcn Myanmar\u2019da, \u00c7in\u2019de soyk\u0131r\u0131m uygulan\u0131yor. Ge\u00e7mi\u015fte Avusturalya\u2019da, Almanya\u2019da, G\u00fcney Afrika\u2019da, Rusya\u2019da, Bosna\u2019da ve daha bir\u00e7ok yerde ya\u015fand\u0131. Asl\u0131nda s\u0131radan bir olay. \u0130nsan\u0131n k\u00fclt\u00fcrel olarak engellenmesinde yarar olan do\u011fal e\u011filimlerinden biri\u2026<\/p>\n Y\u00fczy\u0131l\u0131n ilk \u00e7eyre\u011finde \u0130ttihat\u00e7\u0131 y\u00f6neticiler, onlar\u0131n uzant\u0131s\u0131 Te\u015fkilat-\u0131 Mahsusac\u0131lar ve yerelde en gaddar uygulamalar\u0131 yapan y\u00f6neticiler de insand\u0131. Nitekim 1917 sonras\u0131 intikam i\u00e7in d\u00f6nen Ermeni birliklerinin yapt\u0131klar\u0131 vah\u015fet ve katliam da ayn\u0131 \u00e7er\u00e7eveye oturuyor. Bug\u00fcn d\u00fcnyada ve T\u00fcrkiye\u2019de halen bu t\u0131ynette \u00e7ok insan var ve ko\u015fullar uygun oldu\u011funda benzeri y\u00f6ntemleri kullanmalar\u0131 \u015fa\u015f\u0131rt\u0131c\u0131 de\u011fil. Di\u011fer deyi\u015fle insanlar ve insanl\u0131k ad\u0131na utan\u00e7 verici olsa da yap\u0131lan \u2018i\u015fin\u2019 kendisi maalesef s\u0131radan\u2026<\/p>\n \u00d6te yandan bu meselenin \u2018ad verme\u2019 a\u00e7\u0131s\u0131ndan kritik bir y\u00f6n\u00fc var: Soyk\u0131r\u0131m do\u011frudan g\u00f6zlemlere dayanan bir olgu de\u011fil. Pencereden bakt\u0131\u011f\u0131m\u0131zda sokakta insanlar\u0131n \u00f6ld\u00fcr\u00fcld\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc, toplu halde lin\u00e7 edildiklerini g\u00f6rebiliriz. Ama buna \u2018soyk\u0131r\u0131m\u2019 demek i\u00e7in g\u00f6rd\u00fcklerimizi bir ba\u011flama oturtmam\u0131z gerekir. Dolay\u0131s\u0131yla herhangi bir olay\u0131 \u2018soyk\u0131r\u0131m\u2019 yapan nitelik, o olay\u0131n hangi ba\u011flam i\u00e7inde tan\u0131mland\u0131\u011f\u0131d\u0131r. Basit\u00e7e s\u00f6ylersek \u2018soyk\u0131r\u0131m\u2019 bir olaya (olaylar dizisine) bizim sonradan verdi\u011fimiz bir tan\u0131m.<\/p>\n Belirli bir tan\u0131ma sahip oldu\u011fumuz i\u00e7in ve o tan\u0131mdan hareketle herhangi bir olaya \u2018soyk\u0131r\u0131m\u2019 diyor ya da demiyoruz\u2026 Nitekim elimizde tarih\u00e7ilerin ve di\u011fer disiplinlerin katk\u0131s\u0131yla olu\u015fan b\u00f6yle bir tan\u0131m var.<\/p>\n Buna g\u00f6re herhangi bir olay\u0131n \u2018soyk\u0131r\u0131m\u2019 say\u0131lmas\u0131 i\u00e7in d\u00f6rt ko\u015ful bulunuyor: 1) Eylem ma\u011fdur olan grubun kimli\u011fi hedef al\u0131narak yap\u0131lacak; 2) Ki\u015filere de\u011fil gruba y\u00f6nelik olacak; 3) Belirli bir merkezden y\u00f6netilecek; 4) Eylemin ard\u0131nda, kas\u0131tl\u0131 davran\u0131\u015f\u0131 a\u00e7\u0131klayan belirgin bir niyet ya da ideoloji olacak.<\/p>\n 1915 olaylar\u0131 da Ermeni kimli\u011fi hedef al\u0131narak, ki\u015fi ay\u0131rt etmeden t\u00fcm topluma y\u00f6nelik olarak yap\u0131ld\u0131. \u0130ttihat\u00e7\u0131 devletin Dahiliye Vekaleti\u2019nce y\u00fcr\u00fct\u00fcld\u00fc, koordine edildi ve denetlendi. Ve de Anadolu\u2019nun \u2018T\u00fcrk ve M\u00fcsl\u00fcmanla\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131\u2019 stratejisinin par\u00e7as\u0131yd\u0131. Di\u011fer deyi\u015fle tan\u0131m\u0131n ilk \u00fc\u00e7 maddesi a\u00e7\u0131s\u0131ndan ortada bir tart\u0131\u015fma yok.<\/p>\n T\u00fcrkiye de 1915 Tehciri\u2019nin soyk\u0131r\u0131m tan\u0131m\u0131n\u0131n 4. Maddesine uymad\u0131\u011f\u0131 tezine sar\u0131ld\u0131. Niyetin bu olmad\u0131\u011f\u0131, y\u00f6netimin insanlar\u0131n ba\u015f\u0131na bunca k\u00f6t\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcn gelece\u011fini \u00f6ng\u00f6rmedi\u011fi ileri s\u00fcr\u00fcld\u00fc. Ama ilk kafilenin ba\u015f\u0131na gelen g\u00f6r\u00fcld\u00fckten sonra di\u011ferlerinin art\u0131k bile bile o yola s\u00fcr\u00fcklendi\u011fi a\u00e7\u0131k. Ayr\u0131ca insanlar\u0131n hayatta kalma ko\u015fullar\u0131n\u0131n olmad\u0131\u011f\u0131 Der-Zor \u00e7\u00f6l\u00fcne s\u00fcr\u00fclmesi de niyet ya da kas\u0131tla ilgili yeterli ipucu vermekte\u2026 Nihayet binlerce insan\u0131n hen\u00fcz kafileler yola \u00e7\u0131kt\u0131ktan hemen sonra topluca \u00f6ld\u00fcr\u00fcld\u00fcklerine dair \u00e7ok say\u0131da ve hemen her b\u00f6lgede tan\u0131kl\u0131klar var.<\/p>\n Dolay\u0131s\u0131yla eldeki tan\u0131m bu oldu\u011fu s\u00fcrece 1915 olaylar\u0131na \u2018soyk\u0131r\u0131m\u2019 dememek m\u00fcmk\u00fcn de\u011fil. Ortada karanl\u0131kta kalm\u0131\u015f, belge eksi\u011fi ya da belirsizli\u011fi olan bir durum yok. Devlet bu t\u00fcr arg\u00fcmanlar\u0131 kendi halk\u0131n\u0131 ikna etmek ya da kand\u0131rmak \u00fczere bir resmi politikaya d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrm\u00fc\u015f g\u00f6z\u00fck\u00fcyor.<\/p>\n Ancak ya\u015fanmakta olan garabet bununla s\u0131n\u0131rl\u0131 de\u011fil. T\u00fcrkiye Ocak 1951\u2019de y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe giren \u2018Soyk\u0131r\u0131m Su\u00e7unun \u00d6nlenmesine ve Cezaland\u0131r\u0131lmas\u0131na Dair S\u00f6zle\u015fme\u2019yi de imzalam\u0131\u015f durumda. S\u00f6zle\u015fme do\u011fal olarak o tarihten sonraki soyk\u0131r\u0131mlarla ilgili, ama hangi eylemlerin soyk\u0131r\u0131m tan\u0131m\u0131na dahil addedilece\u011fi konusunda genel team\u00fcl\u00fc g\u00f6steriyor.<\/p>\n Madde 2 \u015f\u00f6yle\u2026 \u201cBu s\u00f6zle\u015fme bak\u0131m\u0131ndan, ulusal, etnik, \u0131rksal veya dinsel bir grubu k\u0131smen veya tamamen ortadan kald\u0131rmak amac\u0131yla i\u015flenen a\u015fa\u011f\u0131daki fiillerden herhangi biri, soyk\u0131r\u0131m su\u00e7unu olu\u015fturur: a) Gruba mensup olanlar\u0131n \u00f6ld\u00fcr\u00fclmesi; b) Grubun mensuplar\u0131na ciddi surette bedensel veya zihinsel zarar verilmesi; c) Grubun b\u00fct\u00fcn\u00fcyle veya k\u0131smen, fiziksel varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 ortadan kald\u0131raca\u011f\u0131 hesaplanarak ya\u015fam \u015fartlar\u0131n\u0131 kasten de\u011fi\u015ftirmek; d) Grup i\u00e7inde do\u011fumlar\u0131 engellemek amac\u0131yla tedbirler almak; e) Gruba mensup \u00e7ocuklar\u0131 zorla bir ba\u015fka gruba nakletmek.\u201d<\/p>\n Di\u011fer deyi\u015fle kimseyi \u00f6ld\u00fcrmesek bile, \u00e7ocuklar\u0131 annelerinden zorla ald\u0131\u011f\u0131m\u0131zda, ailelerin \u00e7ocuk yapmas\u0131n\u0131 engelledi\u011fimizde, \u00f6lebileceklerini bilerek insanlar\u0131n ya\u015fam \u015fartlar\u0131n\u0131 de\u011fi\u015ftirdi\u011fimizde \u2018soyk\u0131r\u0131m\u2019 yapm\u0131\u015f oluyoruz. 1915 y\u0131l\u0131nda bu S\u00f6zle\u015fme yoktu\u2026 Ama \u00f6yle \u015feyler ya\u015fand\u0131 ki 1950\u2019ye gelindi\u011finde sorumluluk duygusu insanlar\u0131n b\u00f6ylesine geni\u015f bir tan\u0131mlamada bulu\u015fmas\u0131n\u0131 sa\u011flad\u0131. S\u00f6z konusu sorumluluk duygusu sadece Nazi deneyiminden hareketle de\u011fil, \u00f6ncesine de g\u00f6nderme yaparak olu\u015fmu\u015ftu.<\/p>\n K\u0131sacas\u0131 T\u00fcrkiye herkesin bildi\u011fi, i\u015faret etti\u011fi, konu\u015fup yazd\u0131\u011f\u0131, neredeyse standartla\u015fm\u0131\u015f bir referans olay\u0131 reddeden bir konumda. \u00dcstelik soyk\u0131r\u0131m tan\u0131m\u0131n\u0131 kabullenerek ve S\u00f6zle\u015fme\u2019ye de imza vererek. Bunun fazlas\u0131yla \u015fizofrenik bir durum oldu\u011fu, T\u00fcrkiye\u2019yi ve T\u00fcrkleri d\u00fcnya nezdinde k\u00fc\u00e7\u00fcltt\u00fc\u011f\u00fc a\u00e7\u0131k. Soyk\u0131r\u0131m\u0131n kabul edilmemesi i\u00e7in harcanan lobi paralar\u0131 ve tarih\u00e7i g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc \u2018sat\u0131n alma\u2019 faaliyetleri ise fazlas\u0131yla utan\u00e7 verici\u2026 T\u00fcrkiye kendi tarihiyle, kendi yapt\u0131klar\u0131yla y\u00fczle\u015femeyen, kendisine yap\u0131lanlar \u00fczerinden bir ma\u011fduriyet ile ceng\u00e2ver bir fetih\u00e7ili\u011fi birle\u015ftirmenin \u00e7eli\u015fkilerini bile kavrayamayan, olgunla\u015fmam\u0131\u015f, ergenli\u011fi a\u015famam\u0131\u015f bir psikolojinin esiri olarak alg\u0131lan\u0131yor.<\/p>\n Bu zihinsel durum i\u00e7e kapanmay\u0131, devlete ve devlet\u00e7ili\u011fe ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131\u011f\u0131, hamasi ve zemini bo\u015f bir milliyet\u00e7ili\u011fi, sahte bir ge\u00e7mi\u015f ve hayalci bir gelecek ihtiyac\u0131n\u0131 peki\u015ftirip, onun ana malzemesi olarak i\u015flev g\u00f6r\u00fcyor.<\/p>\n T\u00fcrkiye\u2019nin kendi s\u0131radanl\u0131\u011f\u0131n\u0131 kabullenmesi ve kendisini insanl\u0131\u011f\u0131n par\u00e7as\u0131 k\u0131lan bu \u00f6zelli\u011fini sahiplenmesi gerekiyor. \u0130nsanl\u0131k ancak gayret g\u00f6stererek iyiye ve do\u011fruya gidebilir\u2026 Kendi haline b\u0131rak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda kendisine y\u00f6nelik k\u00f6t\u00fcc\u00fcl y\u00f6nlerini dizginlemek zordur, \u00e7\u00fcnk\u00fc bunlar da onun do\u011fal \u00f6zellikleri\u2026 \u0130yi ve do\u011fruyu kendi f\u0131trat\u0131n\u0131n tezah\u00fcr\u00fc sanan yakla\u015f\u0131mlar sa\u011fl\u0131ks\u0131zl\u0131k \u00fcretir ve T\u00fcrkiye de uzun say\u0131lacak bir s\u00fcredir bu sa\u011fl\u0131ks\u0131zl\u0131\u011f\u0131n pen\u00e7esinde. Kendine \u00e7\u0131plak g\u00f6zle bakamamak, bundan korkmak, nesnelli\u011fin kimlik kayb\u0131na neden olaca\u011f\u0131ndan \u00fcrkmek her halk\u0131 \u2018\u00e7ocuk\u2019 b\u0131rak\u0131r, onu \u2018babaya\u2019 mahk\u00fbm eder ve ki\u015fili\u011fini elinden al\u0131r.<\/p>\n T\u00fcrkiye\u2019nin soyk\u0131r\u0131m meselesinden etkilenmeyecek bir noktaya gelmesi, bu meseleyi a\u015fmas\u0131 \u2018b\u00fcy\u00fcmesini\u2019 gerektiriyor. Ama bu silahla, fabrikayla, yol ve k\u00f6pr\u00fcyle olmuyor\u2026 Zihnin i\u00e7inde \u2018b\u00fcy\u00fcmek\u2019, kendini ve benzerlerini anlamak gerekiyor.<\/p>\n Nitekim bunu yapmadan ne kendini ne de benzerlerini sevmek de m\u00fcmk\u00fcn de\u011fil. Bug\u00fcn T\u00fcrkiye onca hamasetin de g\u00f6sterdi\u011fi \u00fczere sevgisiz bir \u00fclke. Ba\u015fkalar\u0131yla birlikte ya\u015famay\u0131 i\u00e7ine sindirememi\u015f, insan olman\u0131n basitli\u011finin keyfine varamam\u0131\u015f, g\u00fc\u00e7 ve stat\u00fc pe\u015finde vicdanlar\u0131n\u0131 ucuza satmaya haz\u0131r olanlar\u0131n \u00e7\u0131\u011f gibi artt\u0131\u011f\u0131 bir \u00fclke\u2026<\/p>\n Biden bu y\u0131l \u2018soyk\u0131r\u0131m\u2019 demi\u015f\u2026 Bence \u00e7ok iyi olmu\u015f. T\u00fcrkiye\u2019nin zihinsel prangalar\u0131ndan kurtulmas\u0131 i\u00e7in bir \u015fans. Ancak nas\u0131l tepki verilece\u011fine ba\u011fl\u0131\u2026 \u00d6zg\u00fcrle\u015fmek de m\u00fcmk\u00fcn, hastalan\u0131p zihnen yozla\u015fmak da.<\/p>\n \u00c7ocuklu\u011fumda yak\u0131n \u00e7evremdeki i\u00e7selle\u015fmi\u015f bilgi\u00e7li\u011fe, hamasete isyan etmi\u015ftim. Gen\u00e7li\u011fim Ermeni toplumunun benzer \u00f6zelliklerine sinirlenip tepki vermekle ge\u00e7ti. Zaman i\u00e7inde ben de daha anlay\u0131\u015fl\u0131 oldum, ama Ermenilerin olumlu y\u00f6nde de\u011fi\u015fti\u011fini, \u00e7ok daha geni\u015f bir bak\u0131\u015f geli\u015ftirdiklerini, \u2018insan\u2019 olmay\u0131 ve \u00f6tekileri \u2018insan\u2019 g\u00f6rmeyi hazmettiklerini g\u00f6rd\u00fcm.<\/p>\n Ayn\u0131 \u015fey bu topraklar\u0131n T\u00fcrk M\u00fcsl\u00fcman insanlar\u0131na niye nasip olmas\u0131n? Ne de olsa havas\u0131 ve suyuyla, zay\u0131fl\u0131k ve g\u00fczellikleriyle ayn\u0131 k\u00fc\u00e7\u00fck d\u00fcnyay\u0131 payla\u015f\u0131yoruz\u2026<\/p>\n
\n