![\"\"](\"https:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/2021\/03\/Korhan-Atay-360x203.jpg\")
<\/p>\n<\/p>\n
Gazeteci Korhan Atay\u2019\u0131n gazeteci Serpil Ery\u0131lmaz\u2019\u0131n y\u00fcksek lisans tezini yazarken ula\u015ft\u0131\u011f\u0131 resmi yaz\u0131\u015fmalarla ula\u015ft\u0131\u011f\u0131 belgelerle destekledi\u011fi kitab\u0131 \u2018Serteller\u2019, \u0130leti\u015fim Yay\u0131nlar\u0131 taraf\u0131ndan yay\u0131mland\u0131. Atay, ge\u00e7mi\u015ften bakarak bug\u00fcn\u00fc de\u011ferlendirerek, \u201cOsmanl\u0131\u2019dan bu yana hi\u00e7bir iktidar, di\u011ferinden daha demokrat de\u011fil\u201d dedi.<\/strong><\/em><\/p>\n Emine Algan<\/strong><\/p>\n DUVAR \u2013 1800\u2019l\u00fc y\u0131llar\u0131n sonunda Sel\u00e2nik\u2019te d\u00fcnyaya gelen Sabiha ve Zekeriya Sertel, T\u00fcrkiye bas\u0131n tarihi ve toplumsal ya\u015fam\u0131nda \u00e7ok \u00f6nemli yer tutan iki isim. New York\u2019ta e\u011fitim g\u00f6r\u00fcp 1923\u2019te T\u00fcrkiye\u2019ye d\u00f6nd\u00fcklerinde ikisinin de gelece\u011fi parlakt\u0131. Ancak onlar alt\u0131n tepside sunulan f\u0131rsatlardan yararlanmak yerine ideallerinin pe\u015fine d\u00fc\u015ft\u00fc. Osmanl\u0131\u2019n\u0131n y\u0131k\u0131l\u0131\u015f ve T\u00fcrkiye\u2019nin kurulu\u015f d\u00f6neminde, \u0130kinci D\u00fcnya Sava\u015f\u0131 \u00f6ncesi ve sonras\u0131nda \u00e7ok satan dergi ve gazeteler \u00e7\u0131kard\u0131lar, pek \u00e7ok kitap yazd\u0131lar. Bask\u0131c\u0131 iktidarlar ve g\u00fc\u00e7 odaklar\u0131yla m\u00fccadele ettiler. Ve tabii bedeli a\u011f\u0131r oldu.<\/em><\/p>\n Gazeteci Korhan Atay\u2019\u0131n yazd\u0131\u011f\u0131, \u0130leti\u015fim Yay\u0131nlar\u0131\u2019ndan \u00e7\u0131kan Serteller kitab\u0131, muhalif sesleri k\u0131smak i\u00e7in 100 y\u0131ldan fazlad\u0131r uygulanan g\u00f6zalt\u0131, soru\u015fturma, dava, hapis, s\u00fcrg\u00fcn gibi y\u00f6ntemleri g\u00f6zler \u00f6n\u00fcne sererken bug\u00fcne de \u0131\u015f\u0131k tutuyor. N\u00e2z\u0131m Hikmet, Sabahattin Ali, Cevat \u015eakir Kabaa\u011fa\u00e7l\u0131, Abidin Dino gibi fikir ve sanat d\u00fcnyas\u0131na y\u00f6n vermi\u015f nice ismin hik\u00e2yeleri ve tan\u0131kl\u0131klar\u0131n yan\u0131 s\u0131ra \u00e7arp\u0131c\u0131 belgeler de var kitapta. Gazeteci Serpil Ery\u0131lmaz\u2019\u0131n y\u00fcksek lisans tezini yazarken ula\u015ft\u0131\u011f\u0131 resmi yaz\u0131\u015fmalar, Nazilerin T\u00fcrkiye bas\u0131n\u0131yla ili\u015fkilerini, pek \u00e7ok \u00fcnl\u00fc gazete, gazeteci ve yazar\u0131 nas\u0131l sat\u0131n ald\u0131\u011f\u0131n\u0131 ortaya koyuyor.<\/p>\n Serteller biyografisinin yazar\u0131 Korhan Atay ve elindeki belgelerle kitaba katk\u0131da bulunan Serpil Ery\u0131lmaz\u2019la konu\u015ftuk. Ama \u00f6nce kitaptan k\u00fc\u00e7\u00fck bir al\u0131nt\u0131:<\/p>\n \u201cGazi Mustafa Kemal, Ankara\u2019ya \u00e7a\u011f\u0131rd\u0131\u011f\u0131 Zekeriya\u2019y\u0131 Bas\u0131n Yay\u0131n Genel M\u00fcd\u00fcr\u00fc olarak atad\u0131. Okullu gazeteci Zekeriya bu i\u015fte sebat etseydi, milletvekilli\u011fi, hatta bakanl\u0131k vard\u0131 ufukta. Ancak o kendisinden sans\u00fcrc\u00fcl\u00fck beklendi\u011fini anlad\u0131\u011f\u0131 anda terk etti Ankara\u2019y\u0131.<\/p>\n Sabiha, Tan gazetesindeki zehir zemberek ele\u015ftiri yaz\u0131lar\u0131yla Milli \u015eef \u0130n\u00f6n\u00fc\u2019n\u00fcn tek parti rejimine k\u00f6k s\u00f6kt\u00fcr\u00fcyordu. \u0130\u00e7i\u015fleri Bakan\u0131 \u015e\u00fckr\u00fc Kaya bir g\u00fcn onu \u00e7a\u011f\u0131rd\u0131. Makam\u0131na gelen Sabiha\u2019ya, \u2018Bu fikirleri b\u0131rak, senin Polis M\u00fcd\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc\u2019ndeki dosyalar\u0131n tavana ula\u015ft\u0131. Sen memleketin k\u0131ymetli bir yazar\u0131s\u0131n\u2026 Seni mebus yapar\u0131z. Fikirlerinden daha iyi faydalan\u0131r\u0131z\u2019 dedi. Sabiha\u2019n\u0131n yan\u0131t\u0131 \u00e7ok netti: \u2018Bana inan\u00e7lar\u0131m\u0131 mebuslukla de\u011fi\u015fmemi mi teklif ediyorsunuz? Te\u015fekk\u00fcr ederim. Allaha\u0131smarlad\u0131k.\u2019\u2026\u201d<\/p>\n Sabiha Sertel ile \u015e\u00fckr\u00fc Kaya\u2019n\u0131n Moda Deniz Kul\u00fcb\u00fc\u2019ndeki kar\u015f\u0131la\u015fmalar\u0131ndan ba\u015flamak istiyorum. Bir \u0130\u00e7i\u015fleri Bakan\u0131\u2019yla, yazmas\u0131n\u0131 yasaklad\u0131\u011f\u0131 bir gazetecinin ayn\u0131 masada oturdu\u011fu o k\u0131s\u0131m, en az\u0131ndan nezaket bar\u0131nd\u0131rd\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in ilgi \u00e7ekici. \u0130nsan ister istemez bug\u00fcnle k\u0131yasl\u0131yor. Muhalif olanlar\u0131n g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc muameleye bak\u0131nca devletin reflekslerinde de\u011fi\u015fen bir \u015fey yok, insani ili\u015fkilerde ise daha da geride gibiyiz. Biraz o sahneyi anlat\u0131p bug\u00fcnle k\u0131yaslar m\u0131s\u0131n\u0131z?<\/strong><\/p>\n Korhan Atay: Sabiha\u2019ya getirilen yasa\u011f\u0131n hi\u00e7bir yasal dayana\u011f\u0131 yok, herhangi bir mahkeme karar\u0131 yok, \u0130\u00e7i\u015fleri Bakanl\u0131\u011f\u0131\u2019ndan telefon ederek ya da yaz\u0131 g\u00f6ndererek, \u201cSabiha Sertel yazmas\u0131n\u201d diyorlar, o da yazm\u0131yor. B\u00f6ylece gazete devam ediyor. \u0130kinci D\u00fcnya Sava\u015f\u0131 s\u00fcrecinde defalarca olan bir \u015fey. \u00c7\u00fcnk\u00fc \u00e7ok sert yaz\u0131lar yaz\u0131l\u0131yor, h\u00fck\u00fcmetin politikalar\u0131n\u0131 \u00e7e\u015fitli kanallardan ele\u015ftirenler var; sol cenahtan, liberal cenahtan ve bunu engellemenin tek yolunu emretmek olarak koyuyorlar. Moda Deniz Kul\u00fcb\u00fc\u2019nde kar\u015f\u0131la\u015fmalar\u0131 tesad\u00fcf m\u00fc de\u011fil mi bilmiyorum. \u015e\u00fckr\u00fc Kaya oturuyor, gayet g\u00fczel konu\u015fuyorlar, modern bir \u015fekilde. \u201cArt\u0131k yazabilirsin\u201d diyor, ama d\u0131\u015f ili\u015fkilere dokunmama ko\u015fuluyla! Bunu ben 12 Eyl\u00fcl d\u00f6nemine benzetiyorum. Nokta dergisindeydim ve darbenin \u00fczerinden fazla zaman ge\u00e7memi\u015fti, y\u0131l 1985-86. Birisi telefon a\u00e7ar, yarbay, albay \u201c\u015funu niye yapt\u0131n\u0131z, bunu niye yazd\u0131n\u0131z?\u201d diye sorard\u0131, ya da \u201c\u015funu yapmay\u0131n\u201d derlerdi. Bunu ya\u015fad\u0131k ve bizim i\u00e7in ola\u011fan \u015feylerdi. Bug\u00fcnle k\u0131yaslamak gerekirse, -ger\u00e7i aktif gazetecilik yapm\u0131yorum, kitap yaz\u0131yorum, gazetecili\u011fin bu kulvar\u0131na ge\u00e7tim ama ya\u015f\u0131yoruz ve g\u00f6r\u00fcyoruz- \u00e7ok daha korkun\u00e7 ve \u015fiddetli oldu\u011funu g\u00f6r\u00fcyorum her \u015feyin. Yasal gerek\u00e7e yine yok, varm\u0131\u015f gibi yap\u0131l\u0131yor. Biraz daha yasalm\u0131\u015f gibi g\u00f6r\u00fcnerek yap\u0131l\u0131yor ya da d\u0131\u015far\u0131da kafas\u0131n\u0131 g\u00f6z\u00fcn\u00fc patlatarak, daha yeni Levent G\u00fcltekin\u2019e yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131 gibi, sald\u0131rarak, d\u00f6verek, \u00f6ld\u00fcrmeye kalkarak yap\u0131yorlar. Ge\u00e7mi\u015fte \u00f6ld\u00fcr\u00fcyorlard\u0131 zaten, Hrant Dink, U\u011fur Mumcu ortada.<\/p>\n Tan Matbaas\u0131\u2019n\u0131n bas\u0131lmas\u0131yla ba\u015fl\u0131yor kitap ve \u00e7ok s\u00fcr\u00fckleyici bir \u015fekilde ak\u0131yor. Matbaan\u0131n da\u011f\u0131t\u0131l\u0131p, par\u00e7alan\u0131p, yok edilmesinden sonra insan\u0131n can\u0131n\u0131 en \u00e7ok ac\u0131tan \u015feylerden birini dile getirmi\u015fsiniz kitapta: \u201cTan Matbaas\u0131 ve binas\u0131 ba\u015fta olmak \u00fczere muhalif gazete ve yay\u0131nevlerine bask\u0131n yapan, ta\u015f \u00fcst\u00fcnde ta\u015f b\u0131rakmayanlar i\u00e7in hi\u00e7bir \u015fey yap\u0131lmad\u0131. Kimse g\u00f6zalt\u0131na al\u0131nmad\u0131, su\u00e7lanmad\u0131 ve yarg\u0131lanmad\u0131.\u201d O g\u00fcnden bug\u00fcne benzer durumlar\u0131 ya\u015f\u0131yoruz. Kitab\u0131 yazarken neler hissettiniz?<\/strong><\/p>\n Korhan Atay: Pek \u00e7ok kez ya\u015fad\u0131m, s\u00fcrekli bir dejavu halindesin ve bu \u00fcrpertiyor insan\u0131. \u201cBunlar\u0131 ben de ya\u015fad\u0131m, \u015fu anda gen\u00e7 gazeteci arkada\u015flar\u0131m da ya\u015f\u0131yor\u201d diye d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorsun ve bu hakikaten \u00e7ok y\u0131prat\u0131c\u0131 bir ruh hali. \u201cHep b\u00f6yle mi olmal\u0131yd\u0131?\u201d duygusunu \u00e7ok ya\u015fad\u0131m, h\u00e2l\u00e2 da ya\u015f\u0131yorum. Maalesef bu Osmanl\u0131\u2019n\u0131n son d\u00f6neminde de b\u00f6yleydi, Cumhuriyet d\u00f6neminde de, t\u00fcm iktidarlar d\u00f6neminde b\u00f6yleydi. Hi\u00e7bir iktidar\u0131 di\u011ferinden daha demokrat bulmuyorum ben.<\/p>\n Serteller, Korhan Atay, 431 syf., \u0130leti\u015fim Yay\u0131nc\u0131l\u0131k, 2021.<\/p>\n Umutsuzlu\u011fa kap\u0131ld\u0131n\u0131z m\u0131 ya da kap\u0131l\u0131yor musunuz?<\/strong><\/p>\n Korhan Atay: Yok, kap\u0131lm\u0131yorum. Tam tersine, \u00e7\u00fcnk\u00fc Serteller\u2019in \u00f6yk\u00fcs\u00fcn\u00fc yaz\u0131yordum. B\u00fct\u00fcn bunlar\u0131 ya\u015fay\u0131p da hi\u00e7bir zaman umutsuzlu\u011fa kap\u0131lmayan, her halde, her \u015fekilde direnmeye ve muhalefet etmeye devam eden gazeteci bir kar\u0131-kocan\u0131n ya\u015fam \u00f6yk\u00fcs\u00fcyd\u00fc bu, en ba\u015fta o zaten umutsuzlu\u011fa kap\u0131lmay\u0131 engelliyor.<\/p>\n \u00c7ok k\u0131ymetli belgeler de var kitapta. \u00d6zellikle Nazi d\u00f6neminde T\u00fcrkiye\u2019deki bas\u0131na do\u011frudan yap\u0131lan para yard\u0131mlar\u0131n\u0131 g\u00f6steren belgeler. Onlara nas\u0131l ula\u015ft\u0131\u011f\u0131n\u0131z\u0131 anlat\u0131r m\u0131s\u0131n\u0131z?<\/strong><\/p>\n Korhan Atay: Mutlu bir rastlant\u0131 sonucu oldu. Belgelerin kayna\u011f\u0131 Serpil Ery\u0131lmaz arkada\u015f\u0131m\u0131z\u0131n 1994\u2019te K\u00f6ln Bochum \u00dcniversitesi\u2019nde yapt\u0131\u011f\u0131 lisans\u00fcst\u00fc \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131n\u0131n sonu\u00e7lar\u0131yd\u0131. O \u00e7al\u0131\u015fmada Serpil, 1939-43 aras\u0131nda Nazilerle T\u00fcrk bas\u0131n\u0131 ili\u015fkilerini gizli Alman belgeleri \u00fczerinden ara\u015ft\u0131rarak yapm\u0131\u015ft\u0131. Tabii art\u0131k gizli de\u011fildi bu belgeler. Onunla bu kitap \u00fczerine sohbet ederken o \u00e7al\u0131\u015fmadan bahsetti, tabii ben de bal\u0131klama atlad\u0131m. M\u00fcthi\u015f denk geldi. Malzeme \u015f\u00f6yleydi: Franz Von Papen, T\u00fcrkiye\u2019nin iyi tan\u0131d\u0131\u011f\u0131 bir adam. 1. D\u00fcnya Sava\u015f\u0131 s\u0131ras\u0131nda \u00c7anakkale\u2019de kurmay subay olarak g\u00f6rev yap\u0131yor, daha sonra T\u00fcrkiye\u2019den gidiyor. Atat\u00fcrk ondan pek ho\u015flanmad\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in Atat\u00fcrk ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 s\u00fcrece bir daha da T\u00fcrkiye\u2019ye gelemiyor. Ancak vefat\u0131ndan sonra b\u00fcy\u00fckel\u00e7i olarak geliyor. Bu belgeler, Von Papen\u2019in, yani b\u00fcy\u00fckel\u00e7ili\u011fin, Gobbels\u2019in ba\u015f\u0131nda oldu\u011fu Alman Propaganda Bakanl\u0131\u011f\u0131 ve yine Almanya\u2019n\u0131n d\u0131\u015f istihbarat\u0131 aras\u0131ndaki gizli, resmi yaz\u0131\u015fmalar.<\/p>\n Sabiha Sertel\u2019in kad\u0131nlarla ilgili yaz\u0131lar\u0131 da \u00e7ok \u00e7arp\u0131c\u0131 ve umut verici. \u00d6rne\u011fin \u00e7al\u0131\u015fan kad\u0131nlardan yol vergisi al\u0131nmas\u0131 i\u00e7in haz\u0131rlanan yasa tasar\u0131s\u0131na kar\u015f\u0131 bir kampanya y\u00fcr\u00fct\u00fcyor.<\/strong><\/p>\n Korhan Atay: Sabiha, sosyalist bir ki\u015filik. Ama \u00e7ok gen\u00e7 ya\u015flar\u0131ndan ba\u015flayarak, daha 21 ya\u015f\u0131ndayken ilk \u00e7\u0131kard\u0131klar\u0131 B\u00fcy\u00fck Mecmua\u2019da birinci ku\u015fak feministlerle \u00f6rt\u00fc\u015fen, hatta onlar\u0131 a\u015fan yaz\u0131lar yazmaya ba\u015fl\u0131yor. Kad\u0131nlar\u0131n erkeklerle e\u015fitli\u011fini savunan birinci ku\u015fak feministlerin \u00f6tesine ge\u00e7iyor. \u00dcniversitede kad\u0131n ve erkeklerin beraber okumas\u0131 gerekti\u011fini savunuyor. Ki o zaman daha Dar\u00fclf\u00fcnun var, \u00fcniversite denmiyor hen\u00fcz. Tesett\u00fcre kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131k\u0131yor ve bu \u00e7izgiyi hep koruyor. Kad\u0131nlardan yol vergisi al\u0131nmas\u0131 i\u00e7in kanun \u00e7\u0131kar\u0131lma a\u015famas\u0131nda da bunu \u00e7ok ele\u015ftiren birka\u00e7 yaz\u0131 yaz\u0131yor ve tasar\u0131 Meclis\u2019te tutuluyor. Daha sonra da hi\u00e7bir iktidar d\u00f6neminde \u00e7\u0131km\u0131yor o yasa, hat\u0131rlad\u0131\u011f\u0131m kadar\u0131yla.<\/p>\n Ba\u015fka bir d\u00f6nemde Mustafa Kemal\u2019i hedef ald\u0131\u011f\u0131, Cumhurba\u015fkan\u0131na hakaret etti\u011fi iddias\u0131yla yarg\u0131lan\u0131rken Sabiha Sertel\u2019in yapt\u0131\u011f\u0131 bir savunma var: \u201cSavc\u0131 bey diktat\u00f6rl\u00fck yapan bir liderle cumhurreisi aras\u0131nda ne ilgi buluyor ki, bu yaz\u0131n\u0131n ima yoluyla ona atfedildi\u011fini iddia ediyor?\u201d Bunu biraz anlat\u0131r m\u0131s\u0131n\u0131z?<\/strong><\/p>\n Korhan Atay: O \u00e7ok ilgin\u00e7 bir \u015feydir, ikili bir mahkeme o. Resimli Ay dergisini \u00e7\u0131kar\u0131rlarken gen\u00e7 bir adam geliyor dergiye, \u00f6\u011fretmen okulunu bitirip kendi k\u00f6y\u00fcnde \u00f6\u011fretmenlik yapan bir gen\u00e7. Tifo salg\u0131n\u0131 y\u00fcz\u00fcnden k\u00f6yde herkesin peri\u015fan oldu\u011funu, zaten a\u00e7l\u0131k ve i\u015fsizli\u011fin \u00e7ok yayg\u0131n oldu\u011funu anlatan bir mektup getirmi\u015f. O mektup yay\u0131nlan\u0131yor dergide. Ayn\u0131 say\u0131da Sabiha\u2019n\u0131n Amerikan Psikiyatri Dergisi\u2019nden yapt\u0131\u011f\u0131 bir \u00e7eviri var. Liderlik durumunun zaman i\u00e7inde insanlar\u0131 nas\u0131l diktat\u00f6rle\u015ftirdi\u011fini anlatan bir yaz\u0131. Bu yaz\u0131 nedeniyle Sabiha\u2019y\u0131, \u201cSen Atat\u00fcrk\u2019e diktat\u00f6r demek istedin\u201d diye su\u00e7luyorlar. Mektup i\u00e7in de \u00f6\u011fretmenin yalan s\u00f6yledi\u011fini, halk\u0131 umutsuzlu\u011fa sevk etti\u011fini s\u00f6yleyerek ikili bir dava a\u00e7\u0131l\u0131yor. Gen\u00e7 \u00f6\u011fretmen ve yaz\u0131 i\u015fleri m\u00fcd\u00fcr\u00fc tutuklu yarg\u0131lan\u0131yor, Sabiha tutuksuz. \u0130\u015fte o davadaki savunmas\u0131nda bunlar\u0131 s\u00f6yl\u00fcyor Sabiha. Mahkemeye bilirki\u015fi raporlar\u0131 geliyor, \u201cilgisi yoktur\u201d diyorlar. O \u00f6\u011fretmenin k\u00f6y\u00fcne de uzmanlar g\u00f6nderiliyor, hakikaten k\u00f6y \u00e7ok k\u00f6t\u00fc durumda, tifo salg\u0131n\u0131 var. Ve sonunda beraat ediyorlar.<\/p>\n Zekeriya Sertel\u2019in hapse d\u00fc\u015ft\u00fc\u011f\u00fc s\u0131ralarda, Son Posta gazetesinin d\u00f6neminde, \u015f\u00f6yle bir b\u00f6l\u00fcm var kitapta: \u201cO zamanki kanunlara g\u00f6re bir adam\u0131n h\u0131rs\u0131zl\u0131\u011f\u0131, ihtik\u00e2r\u0131 delillerle ispat edilse dahi, h\u0131rs\u0131z\u0131n ad\u0131n\u0131 ve yapt\u0131\u011f\u0131 h\u0131rs\u0131zl\u0131\u011f\u0131n niteli\u011fini gazetelerde yay\u0131mlamak yasakt\u0131. \u0130htik\u00e2r (vurgunculuk) yapanlara kar\u015f\u0131 halk\u0131n menfaati savunulamazd\u0131.\u201d Bug\u00fcnden bak\u0131nca \u00e7ok manidar geliyor b\u00fct\u00fcn bunlar, ne dersiniz?<\/strong><\/p>\n Korhan Atay: Yanl\u0131\u015f hat\u0131rlam\u0131yorsam \u015feker tekeli d\u00f6neminde. \u015eeker, devlet tekelinde ama i\u00e7 \u00fcretim yetmeyince yurt d\u0131\u015f\u0131ndan ithal ediliyor, sat\u0131\u015f\u0131 da \u00f6zel sekt\u00f6r\u00fcn kurdu\u011fu fabrikaya veriliyor ve \u00e7ok ucuza ald\u0131\u011f\u0131 \u015fekeri \u00e7ok daha pahal\u0131ya sat\u0131yorlar halka. B\u00f6yle bir a\u015f\u0131r\u0131 k\u00e2r elde ediyorlar. Son Posta gazetesinde bunlar yaz\u0131l\u0131nca dava a\u00e7\u0131l\u0131yor ve hapse giriyorlar.<\/p>\n \u201950 YILINI ANLATMI\u015eSIN, \u0130\u00c7\u0130NDE BEN YOKUM\u2019<\/strong><\/p>\n D\u00fcnya da ayn\u0131 durumda de\u011fil elbette. Kitapta ge\u00e7en \u201c\u0130stiklal Mahkemeleri\u2019nde mant\u0131k aranmazd\u0131\u201d c\u00fcmlesini hat\u0131rlat\u0131p yorumu okura b\u0131rakarak yeniden Sabiha Sertel\u2019e d\u00f6nmek isterim. Okudu\u011fumda bana \u00e7ok dokunan bir isyan\u0131 var, k\u0131z\u0131 Y\u0131ld\u0131z Sertel\u2019in anlatt\u0131\u011f\u0131. Zekeriya Sertel an\u0131lar\u0131n\u0131 yazd\u0131\u011f\u0131 kitab\u0131 bitirince Sabiha okuyor ve \u201c50 y\u0131l\u0131n\u0131 anlatm\u0131\u015fs\u0131n, i\u00e7inde ben yokum\u201d diyor.<\/strong><\/p>\n Korhan Atay: Maalesef. Bu tam da i\u00e7inde ya\u015fad\u0131\u011f\u0131m\u0131z, 500 y\u0131ld\u0131r ya\u015famakta oldu\u011fumuz erkek egemen toplumun en demokrat, ilerici g\u00f6r\u00fcnen ortamlarda, ili\u015fkilerde bile nas\u0131l tezah\u00fcr etti\u011fini kan\u0131tl\u0131yor maalesef. Daha \u00f6ncesinden alay\u0131m, mesela Sabiha\u2019n\u0131n hi\u00e7 \u00e7al\u0131\u015fma masas\u0131 olmuyor. Birlikte gazeteler, dergiler \u00e7\u0131kar\u0131yorlar ve tabii evde de \u00e7al\u0131\u015f\u0131yorlar. Ak\u015famlar\u0131 herkes kendi yaz\u0131s\u0131n\u0131 yaz\u0131yor. Zekeriya\u2019n\u0131n her zaman bir \u00e7al\u0131\u015fma masas\u0131, kitapl\u0131\u011f\u0131 var, bazen \u00e7al\u0131\u015fma odas\u0131 da oluyor. \u00c7ok daha iyi ekonomik ko\u015fullara ge\u00e7tiklerinde Moda\u2019da b\u00fcy\u00fck bir ev sahibi oluyorlar, Zekeriya\u2019n\u0131n b\u00fcy\u00fck bir \u00e7al\u0131\u015fma odas\u0131 var, Sabiha\u2019n\u0131n yine yok. Sabiha her zaman yaz\u0131lar\u0131n\u0131 mutfak masas\u0131nda yazmak zorunda kal\u0131yor. Ve bu hi\u00e7 de\u011fi\u015fmiyor. \u0130\u015fte ayn\u0131 bu durumdaki gibi Zekeriya\u2019n\u0131n yazd\u0131\u011f\u0131 \u2018Hat\u0131rlad\u0131klar\u0131m\u2019 kitab\u0131 yeni bitti\u011fi s\u0131rada, hen\u00fcz bas\u0131lmam\u0131\u015fken Sabiha okuyor ve f\u0131rlat\u0131p at\u0131yor kitab\u0131. \u201cBen hi\u00e7 yokum bu kitapta\u201d diyor. Tabii hi\u00e7 yok de\u011fil ama bu tart\u0131\u015fmadan sonra m\u0131 eklendi kitaba, onu ben bilmiyorum, soracak kimse de yok.<\/p>\n Bu kitapla birlikte tart\u0131\u015f\u0131lan bir konuyu sormak isterim. Hayatlar\u0131 boyunca her t\u00fcrl\u00fc bask\u0131ya kar\u015f\u0131 m\u00fccadele vermi\u015f ve a\u011f\u0131r bedeller \u00f6demi\u015f iki insan\u0131n, 1915\u2019e hi\u00e7 de\u011finmedi\u011fini yazm\u0131\u015fs\u0131n\u0131z kitapta. Size g\u00f6re neden, nas\u0131l yorumluyorsunuz bunu?<\/strong><\/p>\n Korhan Atay: Sabiha ve Zekeriya Sertel\u2019in, ya\u015fad\u0131klar\u0131 s\u00fcre boyunca 1915 Ermeni Soyk\u0131r\u0131m\u0131 veya Tehciri konusuna neden hi\u00e7 girmediklerini bug\u00fcnden bakarak anlamaya \u00e7al\u0131\u015fmak zor. Olaylar\u0131n meydana geldi\u011fi tarihte Sabiha 20, Zekeriya 25 ya\u015f\u0131nda. Her ikisi de Selanik\u2019te tan\u0131\u015ft\u0131klar\u0131 \u0130ttihat ve Terakki Partisi\u2019nin, Frans\u0131z Devrimi\u2019nin esaslar\u0131n\u0131 ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fckleri savunuyormu\u015f gibi durmas\u0131ndan etkilenmi\u015f olmal\u0131. \u00dcstelik evlilik t\u00f6reninde Dahiliye Naz\u0131r\u0131 Talat Pa\u015fa Sabiha\u2019n\u0131n, Dr. Tevfik R\u00fc\u015ft\u00fc Aras Zekeriya\u2019n\u0131n nikah vekili. \u00c7\u00fcnk\u00fc D\u00f6nme Sabiha\u2019yla, M\u00fcsl\u00fcman Zekeriya aras\u0131ndaki evlili\u011fi, D\u00f6nmelik\u2019i sona erdirece\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fckleri i\u00e7in \u0130ttihat\u00e7\u0131lar alabildi\u011fine destekliyordu.<\/p>\n B\u00fct\u00fcn bu gerek\u00e7eler b\u00fcy\u00fck bir felaketi g\u00f6rmezden gelmeyi hakl\u0131 \u00e7\u0131karamaz tabii. Ancak \u015f\u00f6yle tuhaf bir durum da var: Bu kitapla ilgili ara\u015ft\u0131rmalar\u0131m s\u0131ras\u0131nda T\u00fcrkiye Kom\u00fcnist Partisi\u2019nin \u00f6nemli Ermeni \u00fcyelerinden, Serteller\u2019in de yak\u0131n dostu olan 1913 do\u011fumlu Vartan \u0130hmalyan ve 1918 do\u011fumlu Dr. Hayk A\u00e7\u0131kg\u00f6z\u2019\u00fcn otobiyografilerini okudum: Vartan \u0130hmalyan b\u00fcy\u00fck felaket konusuna neredeyse hi\u00e7 girmiyor. Dr. Hayk A\u00e7\u0131kg\u00f6z de s\u00fcrg\u00fcn s\u0131ras\u0131nda yolda bir yaylada do\u011fmu\u015f olmas\u0131na ra\u011fmen, 654 sayfal\u0131k kitab\u0131nda yaln\u0131zca bir c\u00fcmlede, bir bu\u00e7uk milyon Ermeni\u2019nin katledildi\u011fini bir milyonunun da \u00fclkeyi terk ederek can\u0131n\u0131 kurtarabildi\u011fini ifade ediyor, hepsi o\u2026<\/p>\n \u2018SAB\u0130HA SERTEL B\u0130YOGRAF\u0130S\u0130 YAZACAKTIM AMA \u0130\u00c7\u0130MDE KALMADI, KORHAN LAYIKIYLA YAPMI\u015e\u2019<\/strong><\/p>\n Kitab\u0131 nas\u0131l buldunuz?<\/strong><\/p>\n Serpil Ery\u0131lmaz: B\u00fcy\u00fck bir titizlikle, \u00f6zenle yaz\u0131lm\u0131\u015f. Yak\u0131n tarihe, \u00f6zellikle de bas\u0131n tarihine \u0131\u015f\u0131k tutuyor. En \u00f6nemlisi de bir akademisyen titizli\u011fiyle yaz\u0131ld\u0131\u011f\u0131 halde dili son derece ak\u0131c\u0131, rahat okunan bir kitap.<\/p>\n Belgelerin kitapla bulu\u015fmas\u0131n\u0131 anlat\u0131r m\u0131s\u0131n\u0131z, nas\u0131l oldu?<\/strong><\/p>\n Serpil Ery\u0131lmaz: Korhan\u2019la ilk tan\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131m\u0131z g\u00fcnd\u00fc. Bir ortak arkada\u015f\u0131m\u0131z, bizi mutlaka tan\u0131\u015ft\u0131rmak istiyordu, \u00e7ok iyi anla\u015faca\u011f\u0131m\u0131z\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyordu. Arkada\u015f\u0131n evinde yemekteydik, tan\u0131\u015f\u0131ld\u0131, herkes neler yapt\u0131\u011f\u0131n\u0131 anlat\u0131yordu. Korhan kitap yazd\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yledi. Bu kadar tesad\u00fcf olur! Alman D\u0131\u015fi\u015fleri\u2019nde buldu\u011fum Sabiha Sertel dosyas\u0131 var dedim, gizli belgeler. \u00c7\u00fcnk\u00fc ben Almanya\u2019ya gitti\u011fimde T\u00fcrkiye\u2019deki diplomam \u00f6nlisans olarak kabul edildi, ben de doktora yapmak i\u00e7in ba\u015fvurdum. Bitirme tezimi de Nazi d\u00f6neminde Almanya\u2019n\u0131n T\u00fcrkiye\u2019deki bas\u0131n politikas\u0131 olarak se\u00e7tim. Ara\u015ft\u0131rma yaparken Alman D\u0131\u015fi\u015fleri ar\u015fivlerine girdim ve tesad\u00fcfen bir Sabiha Sertel dosyas\u0131na rastlad\u0131m. Almanlar, T\u00fcrkiye\u2019deki b\u00fct\u00fcn Yahudileri ve D\u00f6nmeleri izliyordu ve onlar hakk\u0131nda raporlar gidiyordu Berlin\u2019e. Bu dosyalardan birtak\u0131m kopyalar yapt\u0131m ve bir kenara saklad\u0131m. Belki bir g\u00fcn Sabiha Sertel biyografisi yazabilirim diyordum. \u015eimdi Korhan bana, \u201cduydu\u011fumda y\u00fcre\u011fim hoplad\u0131, u\u00e7tum\u201d diyor. B\u00f6ylece elimdeki belgelerden birer kopya yap\u0131p verdim.<\/p>\n