{"id":62075,"date":"2021-03-26T03:13:38","date_gmt":"2021-03-26T08:13:38","guid":{"rendered":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=62075"},"modified":"2021-03-26T03:13:38","modified_gmt":"2021-03-26T08:13:38","slug":"malatya-ermeni-mahallesinden-yol-gecti","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=62075","title":{"rendered":"Malatya Ermeni mahallesinden \u2018yol ge\u00e7ti\u2019"},"content":{"rendered":"
<\/p>\n
Aris Nalc\u0131<\/strong><\/p>\n
Sosyal medyadaki ve Art\u0131 Tv\u2019deki haberlerin ard\u0131ndan evin as\u0131l sahipleri ortaya \u00e7\u0131k\u0131yor. Biri Fransa\u2019da di\u011feri \u0130stanbul\u2019da iki Ermeni aile. Bunlardan biri \u0130liozer di\u011feri ise \u00c7iteli ailesi.<\/strong><\/em><\/p>\n
Bask\u0131 ortam\u0131nda ya da sava\u015fta, m\u00fccadele i\u00e7erisinde k\u00fclt\u00fcrel varl\u0131k, \u00e7evre ve sa\u011fl\u0131k gibi konular hep arka planda kal\u0131yor.<\/p>\n
Karaba\u011f sava\u015f\u0131 s\u0131ras\u0131nda nas\u0131l Ermenistan ve Azerbaycan\u2019daki y\u00fcksek coronavi\u00fcrs kay\u0131plar\u0131 g\u00f6r\u00fclmez oldu ve ikinci plana at\u0131ld\u0131.\u00a0Suriye ve Irak\u2019taki sava\u015f s\u0131ras\u0131nda da Hristiyanlara ait k\u00fclt\u00fcrel varl\u0131klar\u0131n yok edili\u015fi birka\u00e7 haber ve sosyal medya g\u00f6nderisi d\u0131\u015f\u0131nda g\u00f6r\u00fclmez oldu.<\/p>\n
Papa gidip S\u00fcryani katedrallerinde pazar ayini yapmasa d\u00fcnyan\u0131n kalan\u0131n\u0131n pe de d\u00f6n\u00fcp bakaca\u011f\u0131 yoktu.<\/p>\n
Uluslararas\u0131 kurulu\u015flar\u0131n art\u0131k \u00e7ok fazla \u00fclkenin umurunda olmad\u0131\u011f\u0131 raporlar\u0131nda, \u2018kayg\u0131l\u0131y\u0131z<\/strong>\u2018 c\u00fcmlelerinin sat\u0131r aralar\u0131nda kald\u0131 yok olan k\u00fclt\u00fcrel varl\u0131klar\u0131.<\/p>\n
Ankara\u2019daki Ermeni Katolik Mezarl\u0131\u011f\u0131\u2019n\u0131n \u00fczerine d\u00fckkan yap\u0131lmak istenmesi, son d\u00f6nemde s\u0131k s\u0131k duydu\u011fumuz ve giderek artan eski Ermeni ve Rum yerle\u015fimlerinde yap\u0131lan define kaz\u0131lar\u0131 ve y\u0131k\u0131mlar bunlar\u0131n en g\u00fczel \u00f6rnekleri. HDP Diyarbak\u0131r Milletvekili Garo Paylan mezarl\u0131\u011fa girmek istese de al\u0131nmad\u0131. Sonras\u0131nda da yok etme s\u00fcreci devam etti zaten. \u015eimdi Ankara\u2019da g\u00f6zler Yahudi mahallesine dikildi.<\/p>\n
Ge\u00e7ti\u011fimiz hafta bir y\u0131k\u0131m haberi de Malatya\u2019dan geldi.<\/p>\n
Ama bu di\u011ferlerinden biraz farkl\u0131.<\/p>\n
Olay\u0131n i\u00e7inde hikaye, hikayenin i\u00e7inde b\u00fcrokratik \u00e7\u0131kmaz ve \u00e7\u0131kmaz\u0131n sonunda da y\u0131k\u0131m var.<\/p>\n
Halk aras\u0131nda Ta\u015fhoran Kilisesi olarak bilinen Malatya\u2019n\u0131n Surp Yerortutyun Kilisesi\u2019nin ve Hrant Dink\u2019in do\u011fdu\u011fu evin de yak\u0131n\u0131nda bulundu\u011fu Ermeni Mahallesi Salk\u00f6pr\u00fc\u2019de Ermeni mimarisinin son \u00f6rneklerinin \u2018korundu\u011fu<\/strong>\u2018 evler de y\u0131k\u0131ld\u0131.<\/p>\n
Bu y\u0131k\u0131m haberini gazetecilik eti\u011fini kalbinin do\u011fru yerine yerle\u015ftirmi\u015f yerel bir gazeteci Sultan K\u0131l\u0131\u00e7\u2019tan \u00f6\u011frendik.<\/p>\n
Malatya\u2019da Salk\u00f6pr\u00fc Mahallesi\u2019nde, \u00c7orbac\u0131 Soka\u011f\u0131\u2019n\u0131n k\u00f6\u015fesinde k\u00fclt\u00fcr varl\u0131klar\u0131 listesinde ikinci derece tarihi eser olarak kay\u0131tl\u0131 tarihi konak ve yan\u0131ndaki eski evler i\u015f makineleri ile y\u0131k\u0131ld\u0131.<\/p>\n
Mahalle muhtar\u0131 Mehmet S\u00f6nmez, uzun s\u00fcredir evlerin y\u0131k\u0131lmak \u00fczere oldu\u011funu s\u00f6yl\u00fcyor.<\/p>\n
Malatya Belediyesi ve ba\u011fl\u0131 oldu\u011fu Sivas\u2019taki K\u00fclt\u00fcr Dairesi\u2019nin\u00a0\u201cy\u0131kt\u0131rmamak i\u00e7in \u00e7ok direndi\u201d<\/strong>klerini s\u00f6yl\u00fcyor.<\/p>\n
Binalar\u0131n durumunun k\u00f6t\u00fc ve bak\u0131ms\u0131z olmalar\u0131 bir ger\u00e7ek ancak hen\u00fcz y\u0131k\u0131lma tehlikesi yokken ve halen restorasyon konusunda davalar s\u00fcrerken bir mahalle muhtar\u0131n\u0131n \u00f6zellikle bu evleri y\u0131kmak i\u00e7in bu kadar \u00e7abalamas\u0131 da pek anla\u015f\u0131las\u0131 de\u011fil benim i\u00e7in.<\/p>\n
Sosyal medyadaki ve Art\u0131 Tv\u2019deki haberlerin ard\u0131ndan evin as\u0131l sahipleri ortaya \u00e7\u0131k\u0131yor. Biri Fransa\u2019da di\u011feri \u0130stanbul\u2019da iki Ermeni aile. Bunlardan biri \u0130liozer di\u011feri ise \u00c7iteli ailesi.<\/p>\n<\/figure>\n
Ge\u00e7ti\u011fimiz y\u0131l \u00f6nce babalar\u0131n\u0131, ard\u0131ndan karde\u015flerini kaybeden \u00c7iteli ailesinin varisleri bu s\u00fcre\u00e7te kona\u011f\u0131n son durumu ile ilgilenememi\u015fler do\u011fal olarak.<\/p>\n
Ancak hikayenin bir k\u0131sm\u0131n\u0131 kendilerinden \u00f6\u011frenebiliyoruz.<\/p>\n
Babaannesinin Malatya\u2019da bir evinin kalmas\u0131n\u0131 \u00e7ok istedi\u011fi i\u00e7in babas\u0131 Do\u011fan \u00c7iteli 1971\u2019de yine bir ba\u015fka Malatyal\u0131 Ermeni bir aileden kona\u011f\u0131 al\u0131yor. Konak da tam babaannesinin soyad\u0131n\u0131 ta\u015f\u0131yan sokakta. \u00c7orbac\u0131. Seviniyorlar en az\u0131ndan bir vasiyet yerine geliyor diye.<\/p>\n
Ancak sa\u011fl\u0131k sebebiyle merdivenleri \u00e7\u0131kmakta zorlanan babaanne yerine anneanne ta\u015f\u0131n\u0131yor eve. 1990\u2019l\u0131 y\u0131llarda \u00f6nce \u00e7ocuklar sonra b\u00fcy\u00fckler \u0130stanbul\u2019a g\u00f6\u00e7 ediyor. Ya\u015fl\u0131lar ise 2000\u2019lerde geliyor \u0130stanbul\u2019a. K\u00fct\u00fckler Malatya\u2019da.<\/p>\n
Konak 2. derece tarihi eser olmas\u0131 nedeniyle valilik aileyle ileti\u015fime ge\u00e7ip restore etmek istiyor. S\u00fcre\u00e7 b\u00fcrokraside bo\u011fuluyor ve ev oldu\u011fu gibi kal\u0131yor.<\/p>\n
Tarihi eser kayd\u0131n\u0131n olmas\u0131 belediyenin ge\u00e7mi\u015fte ald\u0131\u011f\u0131 kararla evin b\u00fcy\u00fck bir k\u0131sm\u0131n\u0131n yola gidece\u011fi plan\u0131 nedeniyle onlarca y\u0131ld\u0131r hak sahipleri ile y\u00fcr\u00fct\u00fclen davan\u0131n sonu\u00e7lanamamas\u0131 valili\u011fin yap\u0131c\u0131 yakla\u015f\u0131m\u0131n\u0131n da sonu\u00e7lanmas\u0131n\u0131 engelliyor.<\/p>\n
Bu yola gidecek olma durumuna ise a\u015fa\u011f\u0131da detayl\u0131 bir \u015fekilde de\u011finece\u011fiz.<\/p>\n
Aile yerelde g\u00fcvendi\u011fi bir avukatla dava a\u00e7\u0131yor, bu sorunu \u00e7\u00f6zebilmek i\u00e7in ancak nafile. Ne yaz\u0131k ki avukat da ge\u00e7ti\u011fimiz g\u00fcnlerde vefat edince toprak sahipsiz kal\u0131yor bir s\u00fcre.<\/p>\n
\u0130\u015fte o s\u00fcrede de nas\u0131l oluyorsa muhtar Sivas\u2019tan izini al\u0131p y\u0131kt\u0131r\u0131yor evleri. Kendi deyi\u015fiyle.<\/p>\n
\u015eimdi \u00c7iteli ailesinin tek bir iste\u011fi var. O da yerel yetkililerin en az\u0131ndan s\u00f6zlerinde durup oraya bir semt kona\u011f\u0131 yapabilmesi. Ve en az\u0131ndan maddi kay\u0131plar\u0131n\u0131n giderilebilmesi.<\/p>\n<\/figure>\n
1915\u2019ten kurtar\u0131p evlerini de geri ald\u0131lar<\/strong><\/p>\n
Malatya\u2019daki evlerin y\u0131k\u0131m s\u00fcreci bir polisiye roman gibi adeta. E\u015feledik\u00e7e yeni bilgiler \u00e7\u0131k\u0131yor. Bu konaklardan biri (beyaz olan). \u0130liozer ailesine ait. Ayn\u0131 zamanda Fransa Valence \u015fehrinde Malatyal\u0131lar Derne\u011fi\u2019nin ba\u015fkan\u0131 olan Hosrof \u0130liozer\u2019e telefonla ula\u015fma \u015fans\u0131m oldu.<\/p>\n
Uzun bir sohbet sonras\u0131nda mahalleyle ilgili gayet ayd\u0131nlat\u0131c\u0131 bilgiler edindim. Payla\u015fay\u0131m\u2026<\/p>\n
1969 y\u0131l\u0131nda Malatya\u2019dan Almanya\u2019ya oradan da Fransa\u2019ya g\u00f6\u00e7 eden Hosrof \u0130liozer, Salk\u00f6pr\u00fc Mahallesi\u2019nin \u00e7ocuklar\u0131ndan. \u00c7ocuklu\u011fu orada ge\u00e7mi\u015f.<\/p>\n
Mahalleden Hrant\u2019\u0131, Garo Paylan\u2019\u0131n akrabalar\u0131n\u0131 hat\u0131rl\u0131yor. Tan\u0131\u015f\u0131yorlar.<\/p>\n
2017\u2019de yak\u0131lan ard\u0131ndan defineciler taraf\u0131ndan kaz\u0131lan ve s\u0131k s\u0131k h\u0131rs\u0131zlarla talan edilen beyaz bah\u00e7eli Ermeni kona\u011f\u0131n\u0131n ilk sahibi ailesi.<\/p>\n
Hosrof \u0130liozer\u2019in baba ve babaannesini 1915\u2019te soyk\u0131r\u0131mdan Muharremo\u011flu ailesi kurtar\u0131l\u0131yor.\u00a0\u201cBug\u00fcne kadar da aile gibiyizdir\u201d<\/em>\u00a0diyor\u00a0Hosrof \u0130liozer.\u00a0<\/strong><\/p>\n
Kurtarmakla kalm\u0131yor, Muharremo\u011flu ailesi Bulgar muhacirlere verilen Malatya Salk\u00f6pr\u00fc\u2019deki eski Ermeni evini de geri al\u0131yor 1926\u2019da.<\/p>\n
Hosrof \u0130liozer\u2019in soyk\u0131r\u0131mdan kurtulan ailesi de bu tarihte eski evlerine geri d\u00f6n\u00fcyorlar.<\/p>\n
1969 y\u0131l\u0131na kadar da orada ya\u015f\u0131yor Hosrof ahparik. Yurtd\u0131\u015f\u0131na \u00e7\u0131kt\u0131ktan sonra da s\u0131ras\u0131yla karde\u015flerini ve anne-babas\u0131n\u0131 al\u0131yor yan\u0131na.<\/p>\n
Sonras\u0131nda geride kimse kalmay\u0131nca Strasbourg\u2019dan yine Malatyal\u0131 dost bir Alevi aileye sat\u0131yorlar evi.<\/p>\n
Yol ge\u00e7me durumu<\/strong><\/p>\n
1960\u2019larda Salk\u00f6pr\u00fc mahallesinden yol ge\u00e7ecek deniyor. Herkes topraklar\u0131n\u0131 koruma kayg\u0131s\u0131nda. Malatya\u2019dan g\u00f6\u00e7 eden Ermenilerin bir ba\u015fka evi \u015fimdiki caminin arkas\u0131nda sakl\u0131. Oray\u0131 da g\u00e2vur hamam\u0131n\u0131 i\u015fleten \u015e\u00fckr\u00fc Samano\u011flu\u2019na sat\u0131yorlar.<\/p>\n
Cami\u2019yi o tarihte yapt\u0131r\u0131yor. Samano\u011flu, minareyi de tam k\u00f6\u015feye koyuyor ki yol ge\u00e7emesin oradan.\u00a0\u2018Caminin minaresini y\u0131kamay\u0131z\u2019\u00a0<\/strong>dedirtip arkadaki eski evleri de koruyacak akl\u0131nda. Koruyor da. O yol bug\u00fcne kadar ge\u00e7emiyor ve evler sa\u011flam kal\u0131yor.<\/p>\n
Taa ki bug\u00fcne kadar.<\/p>\n
Art\u0131k yol plan\u0131 yok ortada. Kald\u0131r\u0131mlar yap\u0131lm\u0131\u015f, yollar d\u00fczg\u00fcn. Dolay\u0131s\u0131 ile proje yok olmu\u015f.<\/p>\n
Ama yine de bir yol ge\u00e7ecek s\u00f6ylentisi var mahallede.<\/p>\n
\u201cHangi yol?\u201dun cevab\u0131 yok ne yaz\u0131k ki.<\/p>\n
\u0130yi niyetli restorasyon!<\/strong><\/p>\n
2010 y\u0131l\u0131nda \u00c7iteli ailesinin bahsetti\u011fi gibi yerel y\u00f6neticiler restorasyon yapmak istiyorlar evlerde. B\u00f6ylelikle turist de gelece\u011fi s\u00f6yleniyor.<\/p>\n
Do\u011frudur gelirdi de.<\/p>\n
Bu restorasyon planlar\u0131 s\u0131ras\u0131nda 2016\u2019da belediye yetkililerinin de y\u00f6nlendirmesiyle bir mimar iliozer ile irtibata ge\u00e7iyor.<\/p>\n
Evin y\u0131k\u0131lan baz\u0131 b\u00f6l\u00fcmlerini restore edeceklerini s\u00f6yleyerek, hat\u0131rlad\u0131klar\u0131n\u0131 bir ka\u011f\u0131da d\u00f6kmesini istiyor. Sonras\u0131nda varsa evle ilgili hat\u0131ralar\u0131n\u0131 da yazmas\u0131n\u0131 da ekliyor ki evin \u00f6n\u00fcnde bir plaket koyarak \u2018bu evde ya\u015fayanlar\u0131n hikayesi\u2019 aktar\u0131ls\u0131n.<\/p>\n
Nas\u0131l.<\/p>\n
\u00c7ok g\u00fczel bir k\u00fclt\u00fcrel varl\u0131k koruma \u00f6rne\u011fi de\u011fil mi?<\/p>\n
Tam da biz Ermenilerin vicdanlar\u0131n\u0131n arad\u0131\u011f\u0131 \u015fey.<\/p>\n
\u00dcstelik de AKP\u2019li belediye buna \u00f6nayak olan.<\/p>\n
Peki ne oluyor sonra?<\/p>\n
Hosrof ahparik bana anlatt\u0131klar\u0131n\u0131n hepsini o mimara da anlat\u0131yor.<\/p>\n
Resimde g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcz plan\u0131 da payla\u015f\u0131yor kendisiyle.<\/p>\n
Sonras\u0131nda hi\u00e7 ses yokken birka\u00e7 ay sonra evde \u2018bilinmeyen bir nedenle\u2019 yang\u0131n \u00e7\u0131k\u0131yor.<\/p>\n
Ev y\u0131k\u0131lm\u0131yor.<\/p>\n
Birka\u00e7 ay sonra yeniden yan\u0131yor. (2017)<\/p>\n
Y\u0131l 2021 b\u00fcrokratik bo\u015fluklar giderildi, evin pe\u015finden ko\u015fan yok.<\/p>\n
K\u00f6\u015fedeki cami sayesinde cami ve arkas\u0131ndaki Ermeni evi i\u015f makineleriyle moloz olma kaderinden kurtuldu.<\/p>\n
Ama di\u011ferleri y\u0131k\u0131ld\u0131.<\/p>\n
Yol mu?<\/p>\n
Yok \u00f6yle bir proje \u015fu anda\u2026<\/p>\n
Umal\u0131m yerel y\u00f6neticiler h\u00e2l\u00e2 iyi niyet sergileyebilecek bir iradeye sahiptir.<\/p>\n
En az\u0131ndan kilise restorasyonu ile g\u00f6nl\u00fcm\u00fcz\u00fc alm\u0131\u015f olursunuz.<\/p>\n
B\u00f6ylelikle Malatya Ermeni mahallesinin gelece\u011fi bu iki Ermeni konak gibi olmaz.<\/p>\n
Buradan hat\u0131rlatal\u0131m e\u011fer konaklar\u0131n planlar\u0131 elinizde yoksa. Daha \u00f6nce Hostrof \u0130liozer\u2019e g\u00f6nderdi\u011finiz planlar\u0131n kopyas\u0131 bizde var.<\/p>\n<\/figure>\n
Bu arada T\u00fcm D\u00fcnya Malatyal\u0131lar\u0131 adl\u0131 facebook grubunda evin y\u0131k\u0131ld\u0131\u011f\u0131 haberinin alt\u0131ndaki yorumlar\u0131n bir\u00e7o\u011fu eve defineci olarak girip de bir \u015fey bulamadan eli bo\u015f \u00e7\u0131kanlar\u0131n itiraflar\u0131yla dolu.<\/p>\n
\u201cY\u0131k\u0131ld\u0131 \u015fimdi gidip alt\u0131nlar\u0131 \u00e7\u0131karabiliriz\u201d diyenlerin say\u0131s\u0131 hi\u00e7 de az de\u011fil\u2026<\/p>\n
![\"\"](\"https:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/2021\/03\/Aris-Nalci-360x208.jpeg\")
<\/p>\n![\"\"](\"https:\/\/i1.wp.com\/img.artigercek.com\/uploads\/f\/d\/iWALSUKqVcGCMAbyQBJ73A9Isjrwkq18JY2o0ozs.jpeg\")
<\/figure>\n![\"\"](\"https:\/\/i1.wp.com\/img.artigercek.com\/uploads\/b\/f\/PaQ0lX0DeU3Xb6XaSUjAcnF294i1NNr6NcdDihe0.jpeg\")
<\/figure>\n![\"\"](\"https:\/\/i0.wp.com\/img.artigercek.com\/uploads\/4\/f\/xHfPZ6RjK3weZ2SR05KSrlxpsXKTCrjXxJmPJtvb.jpeg\")
<\/figure>\n