![\"\"](\"https:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/2021\/03\/\u0130ttihat\u00e7\u0131l\u0131k.jpg\")
<\/p>\n<\/p>\n
\u0130ktidar\u0131n \u015fu anki uygulamalar\u0131 muhtemelen HDP se\u00e7menini daha da tahkim edecek, hatta di\u011fer parti se\u00e7menlerinden gelen sempati ve destek artacak. Ayr\u0131ca \u015fu ana dek dindarl\u0131klar\u0131 \u00f6ne \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131 \u00f6l\u00e7\u00fcde AKP\u2019ye yak\u0131n duran K\u00fcrtlerde de bir yabanc\u0131la\u015fma ya\u015fanacak. Velhas\u0131l bu t\u00fcr ad\u0131mlar\u0131n iktidar i\u00e7in hi\u00e7 de \u2018ak\u0131ll\u0131ca\u2019 olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnebiliriz. Ne var ki \u0130ttihat\u00e7\u0131l\u0131\u011f\u0131 veri ald\u0131\u011f\u0131m\u0131zda belki de bunlar \u2018ak\u0131ll\u0131ca\u2019 i\u015flerdir.<\/strong><\/em><\/p>\n Etyen Mah\u00e7upyan<\/strong><\/p>\n Baz\u0131 ger\u00e7eklerin i\u00e7selle\u015ftirilmesi zor olabiliyor. \u00c7\u00fcnk\u00fc s\u00f6z konusu ger\u00e7eklerin ima etti\u011fi gelecek i\u015fimize gelmedi\u011finde inanmak istemiyoruz. Bilin\u00e7d\u0131\u015f\u0131m\u0131z\u0131n uyar\u0131 mesajlar\u0131n\u0131n \u00fcst\u00fcn\u00fc bilincimizle \u00f6rt\u00fcyor, \u2018akla uygun\u2019, \u2018normal\u2019 geli\u015fmelerin daha olas\u0131 oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcnmek istiyoruz.<\/p>\n Kendimizi kand\u0131rma s\u00fcre\u00e7lerinin iki t\u00fcr\u00fc var. Biri de\u011fi\u015fmemi\u015f olan\u0131 olumlu y\u00f6nde de\u011fi\u015fmi\u015f addetmek, ikincisi ise olumsuz y\u00f6nde de\u011fi\u015fmi\u015f olan\u0131 de\u011fi\u015fmemi\u015f addetmek. Bu hatalar\u0131n ikisini de Ermeni cemaati Yirminci Y\u00fczy\u0131l\u0131n ba\u015f\u0131nda yapt\u0131. Bir yandan devletin hak ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fcklere daha a\u00e7\u0131k oldu\u011funa inand\u0131\u2026 Di\u011fer yandan da y\u00fckselen T\u00fcrk milliyet\u00e7ili\u011finin di\u011fer etnisiteleri olabildi\u011fince ortadan kald\u0131rarak yeni ve kurucu bir kimlik olu\u015fturma pe\u015finde oldu\u011funa inanmakta zorland\u0131.<\/p>\n Oysa iktidarda olan \u0130ttihat\u00e7\u0131lar sava\u015f ko\u015fullar\u0131ndan yararlanarak S\u00fcryanileri ve ard\u0131ndan Rumlar\u0131 Anadolu d\u0131\u015f\u0131na s\u00fcrm\u00fc\u015flerdi. Hen\u00fcz be\u015f y\u0131l \u00f6ncesinde Adana katliam\u0131 ya\u015fanm\u0131\u015ft\u0131\u2026 Do\u011fudaki Ermeniler \u00fczerindeki do\u011frudan bask\u0131lar ve \u00e7ifte vergilendirme otuz y\u0131ldan fazlad\u0131r s\u00fcr\u00fcyordu. Ama yine de Ermeni halk\u0131 \u2018bu g\u00fcnlerin ge\u00e7ece\u011fine\u2019 bel ba\u011flad\u0131. Nitekim devlet uygulamalar\u0131na kar\u015f\u0131 silahlanan Ta\u015fnak \u00f6rg\u00fctlerinin geni\u015f Ermeni toplumunda siyasi veya ideolojik kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131 \u00e7ok azd\u0131. Cemaatin liderli\u011fini y\u00fcr\u00fcten Patrikhane ve sivil y\u00f6netim a\u00e7\u0131k \u015fekilde silahl\u0131 direni\u015f\u00e7ilere kar\u015f\u0131 tutum alm\u0131\u015ft\u0131. \u0130\u015fin nereye do\u011fru evrildi\u011fini kavrad\u0131klar\u0131nda 1915\u2019in ilkbahar\u0131yd\u0131 ve art\u0131k \u00e7ok ge\u00e7ti.<\/p>\n Yirminci Y\u00fczy\u0131l ba\u015flar\u0131nda Ermeniler Osmanl\u0131 devletinin d\u00fcnya ile uyumlu, olumlu bir de\u011fi\u015fim ge\u00e7irdi\u011fine inand\u0131lar ve yan\u0131ld\u0131lar. Devlete n\u00fcfuz eden yeni kimlik ideolojisinin M\u00fcsl\u00fcman T\u00fcrk kimli\u011fi d\u0131\u015f\u0131nda hi\u00e7bir kimli\u011fe tahamm\u00fcl g\u00f6stermeyece\u011fini g\u00f6remediler ve yine yan\u0131ld\u0131lar.<\/p>\n Birka\u00e7 hafta \u00f6nce bir yaz\u0131da s\u00f6yledi\u011fim \u00fczere iyimserlik ya\u015famsal bir gereklilik\u2026 Ancak ger\u00e7ek\u00e7ili\u011fe dayanmayan iyimserlik \u00f6l\u00fcmc\u00fcl olabiliyor.<\/p>\n Tam bir y\u00fczy\u0131l sonras\u0131nda tarih bize benzer bir foto\u011fraf sunuyor. AKP iktidar\u0131 (2002-2015) \u2018laik T\u00fcrk\u2019 kimli\u011fini tek me\u015fru varolu\u015f hali olarak g\u00f6ren Kemalist devletin ideolojik t\u0131kanmas\u0131 sonucu do\u011fdu. T\u00fcrkiye o d\u00f6nem Avrupa Birli\u011fi\u2019ne \u00fcye olmaya \u00e7al\u0131\u015ft\u0131, zorluklara kar\u015f\u0131 vazge\u00e7medi ve ayn\u0131 zamanda K\u00fcrt meselesinin \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fcne y\u00f6nelik bir \u2018s\u00fcre\u00e7\u2019 ba\u015flatt\u0131. Geli\u015fmeler 2013\u2019te do\u011frudan \u2018\u00c7\u00f6z\u00fcm S\u00fcreci\u2019 olarak adland\u0131r\u0131ld\u0131, PKK ile g\u00f6r\u00fc\u015fmeler, kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 ad\u0131m atma pazarl\u0131klar\u0131 ya\u015fand\u0131.<\/p>\n \u0130yimserlik zaman\u0131yd\u0131. Aynen Ermenilerin 2. Me\u015frutiyet g\u00fcnlerindeki \u0130ttihat\u00e7\u0131lara y\u00f6nelik iyimserlikleri gibi\u2026 Ortada bir aldatmaca yoktu. Ne ge\u00e7mi\u015fte 1908 \u0130ttihat\u00e7\u0131lar\u0131 Ermenileri, ne de 2013 AKP\u2019lileri K\u00fcrtleri kand\u0131rma pe\u015findeydi. Ama arka planda de\u011fi\u015fmeyen bir d\u00fcrt\u00fc ve o d\u00fcrt\u00fcden kaynaklanan bir devlet tasavvuru vard\u0131.<\/p>\n Sava\u015f ko\u015fullar\u0131n\u0131n yaratt\u0131\u011f\u0131 yok olma korkusu (beka meselesi) \u0130ttihat\u00e7\u0131lar\u0131n otoriter, devlet\u00e7i ve milliyet\u00e7i kanad\u0131n\u0131n partiyi ele ge\u00e7irmesiyle sonu\u00e7land\u0131. 2015\u2019teki darbe giri\u015fimi sonras\u0131nda ise devlet Erdo\u011fan \u00fczerinden AKP\u2019nin otoriter, devlet\u00e7i ve milliyet\u00e7i \u00e7izgiye gelmesini sa\u011flad\u0131.<\/p>\n S\u00f6z konusu k\u0131r\u0131lman\u0131n devam\u0131 Ermeniler i\u00e7in bir zul\u00fcm, insanl\u0131k d\u0131\u015f\u0131na itilme d\u00f6nemiydi. Y\u00fcz y\u0131l sonras\u0131nda K\u00fcrtleri de benzer y\u00f6nelim ve geli\u015fmelerin bekledi\u011fini \u00f6ne s\u00fcrmek fazlas\u0131yla kat\u0131 bir determinizm olur. Ancak devletin ve siyasetin zihniyetini g\u00f6rmezden gelmek de fazlas\u0131yla naiflik olabilir. K\u00fcrtler M\u00fcsl\u00fcman olduklar\u0131 i\u00e7in kendilerini az\u0131nl\u0131k olarak g\u00f6rmeseler de devletin kadim vatan tahayy\u00fcl\u00fcnde giderek \u00f6yleler. Din birlikteli\u011fi etnik asimilasyon i\u00e7in elveri\u015fli bir zemin\u2026 E\u011fer asimilasyona direniyorsan\u0131z M\u00fcsl\u00fcman olman\u0131z\u0131n bir s\u00fcre sonra devlet nezdinde i\u015flevi kalmayabilir.<\/p>\n \u0130ktidar\u0131n \u015fu anki uygulamalar\u0131 (Gergerlio\u011flu\u2019nun milletvekilli\u011finin d\u00fc\u015f\u00fcr\u00fclmesi, HDP\u2019nin kapat\u0131lma giri\u015fimi, yayg\u0131n tutuklamalar) muhtemelen HDP se\u00e7menini daha da tahkim edecek, hatta di\u011fer parti se\u00e7menlerinden gelen sempati ve destek artacak. Ayr\u0131ca \u015fu ana dek dindarl\u0131klar\u0131 \u00f6ne \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131 \u00f6l\u00e7\u00fcde AKP\u2019ye yak\u0131n duran K\u00fcrtlerde de bir yabanc\u0131la\u015fma ya\u015fanacak. Velhas\u0131l bu t\u00fcr ad\u0131mlar\u0131n iktidar i\u00e7in hi\u00e7 de \u2018ak\u0131ll\u0131ca\u2019 olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnebiliriz. Ne var ki \u0130ttihat\u00e7\u0131l\u0131\u011f\u0131 veri ald\u0131\u011f\u0131m\u0131zda belki de bunlar \u2018ak\u0131ll\u0131ca\u2019 i\u015flerdir.<\/p>\n \u00c7\u00fcnk\u00fc \u0130ttihat\u00e7\u0131l\u0131k ayr\u0131\u015fmadan, kutupla\u015fmadan, farkl\u0131l\u0131\u011f\u0131n keskinle\u015fmesinden beslenir. Siyasetini bu zemin \u00fczerinde me\u015fru k\u0131lar. O nedenle \u2018has\u0131mlar\u0131n\u0131n\u2019 g\u00fc\u00e7lenmesinden rahats\u0131z olmaz. Yeter ki \u2018has\u0131m\u2019 devletin \u00f6nerdi\u011finin d\u0131\u015f\u0131nda, farkl\u0131 bir kimlik olarak sabitle\u015fsin, \u2018kat\u0131la\u015fs\u0131n\u2019 ve tabii az\u0131nl\u0131k kals\u0131n.<\/p>\n Bu foto\u011fraf kar\u015f\u0131s\u0131nda her kanattan bir\u00e7ok K\u00fcrd\u00fcn iktidar\u0131n g\u00fcc\u00fcn\u00fc bir \u00e7\u00f6z\u00fcm imk\u00e2n\u0131 olarak g\u00f6ren \u2018iyi niyetini\u2019 yad\u0131rgam\u0131yorum\u2026 Ma\u011fdur psikolojisi \u2018olmas\u0131 gerekenden\u2019 hareketle ger\u00e7ekli\u011fe ili\u015fkin olumlu beklenti \u00fcretmeye e\u011filimlidir. D\u00fcnyaya bak\u0131p (baz\u0131 istisnalar d\u0131\u015f\u0131nda) demokratikle\u015fme ve \u00f6zg\u00fcrle\u015fmenin hayat\u0131n ak\u0131\u015f\u0131na uygun oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyoruz. Modernli\u011fin a\u015f\u0131lad\u0131\u011f\u0131 z\u0131mni bir pozitivizmin, ilerlemecili\u011fin ve dolay\u0131s\u0131yla iyimserli\u011fin i\u00e7inden bak\u0131yoruz.<\/p>\n K\u00fcrt meselesinin de \u2018b\u00f6yle\u2019 gidemeyece\u011fini, ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz olarak \u00e7\u00f6z\u00fclece\u011fini umuyoruz. Sanki evrensel normlar\u0131n a\u011f\u0131rla\u015fan bask\u0131s\u0131 bunu kendili\u011finden sa\u011flayacak. Ne var ki bu normlar hem tarihsel dalgalanmaya t\u00e2bi hem de korkular\u0131n \u00e7izdi\u011fi s\u0131n\u0131rlar i\u00e7inde ge\u00e7erli. Her \u00e7\u00f6z\u00fcm taraflarda kazanm\u0131\u015f veya kaybetmi\u015f olma duygusu yarat\u0131yor ve bu ikisinin a\u011f\u0131rl\u0131\u011f\u0131 e\u015fit de\u011fil. Kaybetme korkusu kazanma arzusundan hemen her zaman daha bask\u0131n. \u00c7\u00fcnk\u00fc ne kazan\u0131laca\u011f\u0131 belli de\u011filken, kaybedilecek olan (kaybeden i\u00e7in) belli. Hele kazanacak ile kaybedecek olanlar farkl\u0131 kimlikler olarak tan\u0131mlan\u0131yor ve kaybedecekler \u00e7o\u011funluksa, beklenen olumlu \u2018\u00e7\u00f6z\u00fcm\u2019 hi\u00e7bir zaman gelmeyebilir.<\/p>\n Bu tespitten hareketle k\u00f6t\u00fcmserli\u011fe kap\u0131lmak gerekmez. Ama iyimserli\u011fin ger\u00e7ek\u00e7i bir analize dayand\u0131r\u0131lmas\u0131 hayati \u00f6nem ta\u015f\u0131yabilir. Bug\u00fcnk\u00fc devlet ve siyaset anlay\u0131\u015f\u0131n\u0131n K\u00fcrt meselesini \u00f6zg\u00fcrl\u00fck, e\u015fitlik, adalet ve kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 kabullenme \u00e7er\u00e7evesinde \u00e7\u00f6zmek gibi bir niyetinin olmad\u0131\u011f\u0131 a\u00e7\u0131k.<\/p>\n Pragmatik nedenlerle, mecbur kal\u0131nd\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in \u00e7\u00f6z\u00fcme y\u00f6nelse bile bunun kal\u0131c\u0131 olmas\u0131 beklenemez ve T\u00fcrk kimli\u011fini \u2018k\u0131skan\u00e7l\u0131kla\u2019 ta\u015f\u0131yanlarda \u00fcretece\u011fi yenilgi hissinin bir s\u00fcre sonra daha da sert bir tepkiye neden olaca\u011f\u0131n\u0131 \u00f6ng\u00f6rmek gerekir. Unutmayal\u0131m ki devlet bu meseleyi neredeyse iki y\u00fcz y\u0131ld\u0131r \u00e7\u00f6zmeden idare edebilmi\u015f. Birka\u00e7 y\u00fczy\u0131l daha niye s\u00fcrd\u00fcrmek istemesin? Kendince \u2018ba\u015far\u0131l\u0131\u2019 olmu\u015f\u2026 Bu ba\u015far\u0131 \u00e7izgisinden niye ayr\u0131ls\u0131n?<\/p>\n Ge\u00e7enlerde Erdo\u011fan \u201cGururla s\u00f6yl\u00fcyorum Suriye\u2019de hi\u00e7 pozisyon de\u011fi\u015ftirmedik\u201d derken asl\u0131nda bu devlet anlay\u0131\u015f\u0131n\u0131 itiraf etmekteydi. \u00c7\u00fcnk\u00fc gururla savunulan o pozisyon K\u00fcrtleri \u2018g\u00f6rmeyen\u2019 bir yakla\u015f\u0131m\u0131n uzant\u0131s\u0131. T\u00fcrkiye toplumunun geneli ise devlet i\u00e7in iyi olan\u0131n kendisi i\u00e7in de iyi oldu\u011funa inan\u0131yor\u2026 Buradan K\u00fcrtlerin haklar\u0131n\u0131 teslim eden bir \u2018\u00e7\u00f6z\u00fcm\u2019 \u00e7\u0131kabilir mi?<\/p>\n Bir de \u201cK\u00fcrt meselesinin \u00e7\u00f6z\u00fclmesi halinde T\u00fcrkiye\u2019nin bir \u2018s\u0131\u00e7rama\u2019 ya\u015fayaca\u011f\u0131\u201d s\u00f6ylemi var ki maalesef devlet nezdinde t\u00fcm\u00fcyle anlams\u0131z\u2026 \u00c7\u00fcnk\u00fc o durumda \u2018T\u00fcrkiye\u2019 devletin tasavvur etti\u011fi T\u00fcrkiye olmaktan \u00e7\u0131kacak. Kimliklerin e\u015fitlendi\u011fi, ya da vatanda\u015fl\u0131k temelinde ikincil hale geldi\u011fi (siyasi a\u011f\u0131rl\u0131\u011f\u0131n\u0131 kaybedip k\u00fclt\u00fcrel zemine \u00e7ekildi\u011fi) bir T\u00fcrkiye \u0130ttihat\u00e7\u0131l\u0131k a\u00e7\u0131s\u0131ndan istenilir bir durum de\u011fil.<\/p>\n \u0130ttihat\u00e7\u0131l\u0131k devlete ba\u011f\u0131ml\u0131 olan ve vatanda\u015fl\u0131\u011f\u0131 do\u011frudan tan\u0131mlayan bir T\u00fcrk\/M\u00fcsl\u00fcman kimli\u011finden taviz vermeyecektir. S\u00f6z konusu b\u00fct\u00fcnle\u015fmi\u015f kimlik ayn\u0131 anda hem T\u00fcrk hem M\u00fcsl\u00fcman olmayan\u0131n yabanc\u0131la\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131, tehdit olarak alg\u0131lanmas\u0131n\u0131 ve ona kar\u015f\u0131 at\u0131lacak her t\u00fcrl\u00fc ad\u0131m\u0131n me\u015frula\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131 ima eder.<\/p>\n Kimliklerin e\u015fitlenmesi ya da kimliklere n\u00f6tr bir vatanda\u015fl\u0131k anlay\u0131\u015f\u0131, \u0130ttihat\u00e7\u0131 ideoloji a\u00e7\u0131s\u0131ndan bir kimlik, giderek ki\u015filik kayb\u0131\u2026 temel bir eksilme duygusu\u2026 dolay\u0131s\u0131yla bir yenilgi\u2026<\/p>\n Ger\u00e7ek\u00e7i bir iyimserlik i\u00e7in \u0130ttihat\u00e7\u0131 devlet ve siyasete bel ba\u011flamaktan uzakla\u015f\u0131p, muhalefetin \u0130ttihat\u00e7\u0131l\u0131k d\u0131\u015f\u0131nda demokrat bir perspektifte bulu\u015fmas\u0131na hizmet etmek laz\u0131m. Ancak bu da hi\u00e7 kolay de\u011fil\u2026 Muhalefet partileri de ayn\u0131 tarihin, k\u00fclt\u00fcrel atmosferin, kimlik olu\u015fumunun i\u00e7inden geliyor. O nedenle K\u00fcrtlerin a\u015fmas\u0131 gereken demokratik \u00e7\u0131ta y\u00fcksek. Muhalefeti yeni bir vatanda\u015fl\u0131\u011fa ikna edecek bir siyasi duru\u015f geli\u015ftirmeleri gerekiyor.<\/p>\n \u201cBu i\u015f niye ma\u011fdurun sorumlulu\u011fu olsun ki? As\u0131l egemenin de\u011fi\u015fmesi gerek\u201d diyebilirsiniz. Ahlaki a\u00e7\u0131dan hakl\u0131s\u0131n\u0131z\u2026 Hakkaniyet de bunu gerektirir. Ama hayat\u0131n ne ahlakilik ne de hakkaniyet gibi bir meselesi maalesef yok. \u00d6znelerin hayat\u0131 \u00e7o\u011fu zaman ancak \u00f6znelerin sa\u011fduyusu sayesinde de\u011fi\u015febiliyor. Ve bazen o bile yetmiyor\u2026<\/p>\n
\n