{"id":61830,"date":"2021-03-12T02:11:08","date_gmt":"2021-03-12T07:11:08","guid":{"rendered":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=61830"},"modified":"2021-03-12T02:11:08","modified_gmt":"2021-03-12T07:11:08","slug":"dervisler-diyari-dersim-1","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=61830","title":{"rendered":"Dervi\u015fler diyar\u0131: Dersim (1)"},"content":{"rendered":"<p><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"aligncenter size-medium wp-image-61831\" src=\"https:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/2021\/03\/Dersim-360x240.jpg\" alt=\"\" width=\"360\" height=\"240\" srcset=\"https:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2021\/03\/Dersim-360x240.jpg 360w, https:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2021\/03\/Dersim-768x511.jpg 768w, https:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2021\/03\/Dersim-560x373.jpg 560w, https:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2021\/03\/Dersim-260x173.jpg 260w, https:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2021\/03\/Dersim-160x107.jpg 160w, https:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2021\/03\/Dersim.jpg 1368w\" sizes=\"auto, (max-width: 360px) 100vw, 360px\" \/><\/p>\n<p><strong>Da\u011f\u0131n, ta\u015f\u0131n, suyun, a\u011fac\u0131n kutsal oldu\u011fu co\u011frafya: Dersim<\/strong><\/p>\n<p><strong><a href=\"https:\/\/www.indyturk.com\/taxonomy\/term\/172646\">M\u00fcjgan Halis<\/a><\/strong><\/p>\n<p><em><strong>Tunceli (Dersim) son y\u0131llarda s\u0131k s\u0131k kutsal mek\u00e2nlar\u0131yla g\u00fcndemde. Ba\u015fta HES\u2019ler, barajlar olmak \u00fczere, maden ocaklar\u0131 gibi projeler hem ulusal hem de uluslararas\u0131 kamuoyunda b\u00fcy\u00fck tepki topluyor. Dersimliler, kutsal olduklar\u0131n\u0131 s\u00f6yledikleri mekanlar\u0131na yap\u0131lan bu projelere kar\u015f\u0131 hem sokakta hem de hukuk \u00f6n\u00fcnde m\u00fccadele ediyor. Bu m\u00fccadeleler, baz\u0131 projeleri durdursa da yeni projeler birbirini izliyor. Son geli\u015fme de, Munzur\u2019da yap\u0131lmas\u0131 planlanan peyzaj d\u00fczenlemesi. Bu d\u00fczenlemenin, Dersim halk\u0131n\u0131n en kutsal\u0131 say\u0131lan Munzur G\u00f6zeleri\u2019ne m\u00fcdahale anlam\u0131na geldi\u011fini s\u00f6yleyen Dersimliler \u015fimdi de bu konuda seslerini duyurmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131yor.<\/strong><\/em><\/p>\n<p>T\u00fcrk Dil Kurumu \u2018kutsal\u2019 s\u00f6zc\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc, \u00fc\u00e7 ayr\u0131 ifadeyle \u015f\u00f6yle tan\u0131ml\u0131yor:<\/p>\n<blockquote class=\"wp-block-quote\"><p><em>\u201cG\u00fc\u00e7l\u00fc bir din\u00ee sayg\u0131 uyand\u0131ran veya uyand\u0131rmas\u0131 gereken, kutsi, mukaddes. Tap\u0131n\u0131lacak veya yolunda can verilecek derecede sevilen, kutsi, mukaddes, lahut. Bozulmamas\u0131, dokunulmamas\u0131, kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131k\u0131lmamas\u0131 gereken, \u00fcst\u00fcne titrenilen.\u201d<\/em><\/p><\/blockquote>\n<p>T\u00fcrkiye\u2019de \u2018kutsal mekanlar\u2019 deyince akla elbette ilk \u00f6nce \u00fc\u00e7 semavi dinin mekanlar\u0131 geliyor: Camiler, kiliseler ve sinagoglar. Ger\u00e7i son 20 y\u0131lda, tacizler hatta bombal\u0131 sald\u0131r\u0131larla kiliseler ve sinagoglar\u0131n da kutsall\u0131klar\u0131 epey a\u015f\u0131nm\u0131\u015f durumda. Alevilerin cemevleri ise hen\u00fcz kutsall\u0131k payesine ula\u015fmaktan hayli uzak. Ancak, Alevilerin cemevlerinden \u00e7ok \u00f6nce y\u00fczy\u0131llard\u0131r kutsal bulduklar\u0131 ba\u015fka mek\u00e2nlar\u0131 da var.<\/p>\n<figure class=\"wp-block-image\"><img decoding=\"async\" title=\"coban baba turbesi2.jpg\" src=\"https:\/\/i0.wp.com\/www.indyturk.com\/sites\/default\/files\/thumbnails\/image\/2021\/03\/10\/607626-260417609.jpg?ssl=1\" alt=\"coban baba turbesi2.jpg\" data-recalc-dims=\"1\" \/><\/figure>\n<p>Ermeni Tarih\u00e7i Aziz Petere\u2019e g\u00f6re Dersim; a\u015fa\u011f\u0131da Arion Irma\u011f\u0131 yani bug\u00fcnk\u00fc Kahta \u00c7ay\u0131, yukar\u0131da G\u00fcm\u00fc\u015fhane \u015eiran da\u011flar\u0131, bat\u0131da Sivas\u2019\u0131n G\u00fcr\u00fcn il\u00e7esi ve do\u011fuda Varto aras\u0131nda kalan y\u00fcksek da\u011flar\u0131n i\u00e7inde kalan b\u00f6lgedir. Anadolu Alevili\u011finin en \u00f6nemli merkezi say\u0131lan ve 12 Alevi Oca\u011f\u0131\u2019n\u0131n da do\u011fdu\u011fu yer olan Dersim\u2019in neredeyse her k\u00f6y\u00fcnde kutsal bir mek\u00e2n, kutsal bir yery\u00fcz\u00fc \u015fekli, kutsal bir cisim y\u00f6re halk\u0131n\u0131n diliyle jiar ve diyarlar var.<\/p>\n<p>Dersim Ara\u015ft\u0131rmalar Merkezi\u2019nden Ara\u015ft\u0131rmac\u0131 Yazar H\u00fcseyin Ayr\u0131lmaz, Dersim\u2019deki ziyaretlerin varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 halk\u0131n do\u011fayla yapt\u0131klar\u0131 ikrar olarak a\u00e7\u0131kl\u0131yor ve \u015f\u00f6yle devam ediyor:<\/p>\n<blockquote class=\"wp-block-quote\"><p><em>\u201cTarih boyunca Dersim\u2019de 366 evliyan\u0131n isimleri \u00e7a\u011fr\u0131larak dualar-beddualar edilir, lokmalar ve niyazlar verilir. Bu ziyaretlerin ve evliyalar\u0131n \u00fcst\u00fcne yemin edilir. Dersim adeta bir evliyalar diyar\u0131d\u0131r. Dolay\u0131s\u0131yla k\u00fclt\u00fcrel ya\u015famlar\u0131nda \u00f6yle bir yere sahip ki, b\u00fct\u00fcn sorunlar\u0131n\u0131 onlar\u0131n arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla \u00e7\u00f6zerler. Son 150-200 y\u0131l\u0131n yaratt\u0131\u011f\u0131 kirlili\u011fi saymazsak, bu ziyaretlerin b\u00f6yle yap\u0131sal bir yeri var. Yani ziyaretler inan\u00e7 d\u00fcnyas\u0131nda ba\u015fat rol oynuyor. Evet, pir ve rayber de de \u00f6nemlidir, ama mesela bir pirin s\u00f6z\u00fc de zaman zaman \u00e7i\u011fnenirdi ama bir ziyarete edilen yemin asla \u00e7i\u011fnenmezdi.\u201d<\/em><\/p><\/blockquote>\n<figure class=\"wp-block-image\"><img decoding=\"async\" title=\"baba mansur.jpg\" src=\"https:\/\/i0.wp.com\/www.indyturk.com\/sites\/default\/files\/thumbnails\/image\/2021\/03\/10\/607621-661075181.jpg?ssl=1\" alt=\"baba mansur.jpg\" data-recalc-dims=\"1\" \/><\/figure>\n<p>Dersim\u2019in kutsal mekanlar\u0131n\u0131n d\u00f6rt duvarla s\u0131n\u0131rl\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirten Ayr\u0131lmaz \u201cYeri geldi\u011finde bir ta\u015ft\u0131r, bir \u00e7e\u015fmedir, bir da\u011fd\u0131r, bir ta\u015ft\u0131r, bir ulu me\u015fe a\u011fac\u0131d\u0131r ama insan fig\u00fcr\u00fc \u00e7ok azd\u0131r. \u0130nsanla bir say\u0131lan D\u00fczg\u00fcn Baba, Munzur Baba, Ana Fatma, Ana Buyeri gibi yerlerdir.\u201d<\/p>\n<p>Ayr\u0131lmaz, do\u011fayla ikrarla\u015fmay\u0131 da \u015f\u00f6yle tarif ediyor: \u201cDersimliler kendi topraklar\u0131nda her \u015feyin bir sahibi var derler. Da\u011f ke\u00e7isinin, geyi\u011fin, bal\u0131\u011f\u0131n, orman\u0131n, b\u00f6rt\u00fc b\u00f6ce\u011fin sahibi var derler ve do\u011faya bu \u00f6l\u00e7\u00fcde sayg\u0131 duyarlar. Ve inanc\u0131n merkezine koyduklar\u0131 \u015feyler, do\u011fan\u0131n kendi i\u00e7inde olan varl\u0131klard\u0131r. Munzur Suyu\u2019na sayg\u0131 duyuyorlarsa kendilerine sunulan b\u00fcy\u00fck bir nimetten dolay\u0131d\u0131r. Koca bir nehirdir ve Dersimli onu ya\u015fam\u0131n \u00f6nemli bir yere koymu\u015ftur. Yani aralar\u0131na \u00f6yle temiz bir ili\u015fki var ki, ona tap\u0131yor, ona tanr\u0131sal bir ikrar veriyor. Munzur \u00fczerine yemin \u00e7ok a\u011f\u0131rd\u0131r, asla bozulmaz. Bizde ikrar\u0131n yeri \u00e7ok a\u011f\u0131rd\u0131r, mesela musahiplik bir ikrard\u0131r yedi ku\u015fak o aileyle ne evlilik yap\u0131l\u0131r, ne kavga edilir, ne \u00e7eli\u015fkiye girilir.\u201d<\/p>\n<figure class=\"wp-block-image\"><img decoding=\"async\" title=\"baba mansur ocagi.jpg\" src=\"https:\/\/i1.wp.com\/www.indyturk.com\/sites\/default\/files\/thumbnails\/image\/2021\/03\/10\/607616-259125351.jpg?ssl=1\" alt=\"baba mansur ocagi.jpg\" data-recalc-dims=\"1\" \/><\/figure>\n<p>Ayr\u0131lmaz; \u015fimdilerde bu kutsal mek\u00e2nlar\u0131n varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve halini ise \u015f\u00f6yle anlat\u0131yor:<\/p>\n<blockquote class=\"wp-block-quote\"><p><em>\u201cDersim 150 y\u0131ld\u0131r bozulmaya, asimile edilmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131lan bir toprak. Cumhuriyet tarihiyle de bu daha h\u0131z kazand\u0131. Cumhuriyet \u00f6ncesi d\u00f6nemin \u0130ttihat\u00e7\u0131lar\u0131 b\u00f6lgeye Nak\u015fibendili\u011fi geli\u015ftirmeye \u00e7al\u0131\u015ft\u0131lar. Bu \u00e7abalar sonu\u00e7 vermeyince Cumhuriyetle birlikte yasaklama, asimilasyon devam etti. 50-60\u2019lara kadar Dersim\u2019de b\u00fct\u00fcn cemler gizli yap\u0131l\u0131rd\u0131, kap\u0131lara n\u00f6bet\u00e7i konurdu. Sonra ba\u015fka bir dejenerasyon kendi i\u00e7inden \u00e7\u0131kt\u0131, bunun ad\u0131 sol dalgayd\u0131. Sol kesim bu inanc\u0131 \u2018sa\u00e7ma\u2019 buldu ve inan\u00e7 esas darbeyi de o y\u0131llarda ald\u0131. 12 Eyl\u00fcl\u2019le birlikte yeniden m\u00fcft\u00fcler g\u00f6revlendirildi, k\u00f6ylere camiler yap\u0131ld\u0131, Dersimli \u00e7ocuklar imam hatip okullar\u0131na al\u0131nd\u0131. Munzur G\u00f6zeleriyle ilk oynayan 12 Eyl\u00fcl\u2019\u00fcn valisi Kenan G\u00fcven\u2019dir. Kenan G\u00fcven Dersim\u2019e camileri yapan ki\u015fidir ama o camilere kimse gitmedi. Ziyaretlerle de \u00e7ok oynand\u0131,\u00a0 turizm merkezi yap\u0131lmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131ld\u0131, inan\u00e7 merkezi olmaktan \u00e7\u0131kar\u0131lmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131ld\u0131. Kutsal alanlar\u0131m\u0131z do\u011fall\u0131\u011f\u0131ndan kopar\u0131lmak istendi, hala bu \u00e7aba devam ediyor. Bu inan\u00e7 merkezlerini toplumun g\u00f6z\u00fcnden d\u00fc\u015f\u00fcrmeye \u00e7al\u0131\u015ft\u0131lar. Bu konuda Dersimlilerin de vebali b\u00fcy\u00fck. Onlar da buna ayak uydurdular, bu s\u00fcreci adeta bir geli\u015fme olarak g\u00f6rd\u00fcler, yok edilen onlar\u0131n do\u011fa ile olan ikrar\u0131yd\u0131, do\u011fayla olan inan\u00e7 ortakl\u0131\u011f\u0131yd\u0131.\u201d<\/em><\/p><\/blockquote>\n<p>Dersimli m\u00fczisyen Metin Kahraman ise Dersim kutsal mek\u00e2nlar\u0131n\u0131n \u00f6nemini ise, nas\u0131l ki pir-m\u00fcr\u015fit-talipler aras\u0131nda ili\u015fkiler el ele, el hakka \u015feklinde bir ikrar sistemi varsa; co\u011frafyayla da bir ikrar sistemi kuruldu\u011funu belirterek s\u00f6zlerine ba\u015fl\u0131yor:<\/p>\n<blockquote class=\"wp-block-quote\"><p><em>\u201cSadece da\u011flar de\u011fil, g\u00f6ller, \u0131rmaklar, do\u011fan\u0131n kendisi, belki de y\u00fczlerce hayvan, en ba\u015fta alabal\u0131k, da\u011f ke\u00e7isi, turna bal\u0131klar\u0131 ile de bir ikrarl\u0131k vard\u0131r inanc\u0131m\u0131zda. Dolay\u0131s\u0131yla Bing\u00f6l da\u011flar\u0131ndaki S\u00fclb\u00fcs, D\u00fczg\u00fcn Baba\u2019n\u0131n musahibi olabiliyor, tam kar\u015f\u0131s\u0131ndaki Jele onun k\u0131zkarde\u015fi olabiliyor.\u201d<\/em><\/p><\/blockquote>\n<p>Metin Kahraman bu mek\u00e2nlara bir \u00f6rnek olarak Ana Buyere adl\u0131 krater g\u00f6r\u00fcl\u00fcn\u00fc \u00f6rnek veriyor:<\/p>\n<p>\u201cHozat\u2019taki bu krater g\u00f6l\u00fc, hem Gergis Aleyhiselam\u2019\u0131n H\u0131ristiyanl\u0131\u011f\u0131n ilk d\u00f6nemlerinde vaftiz mek\u00e2n\u0131, hem de H\u0131z\u0131r\u2019\u0131n mek\u00e2n\u0131d\u0131r. Ana Buyere g\u00f6l\u00fcnde, Ana Buyere ve k\u0131rk mele\u011fin ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 s\u00f6ylenir. Bu k\u0131rk melek, bir bebe\u011fin do\u011fumu esnas\u0131nda gelen, anneye do\u011fumda yard\u0131m eden ve do\u011fumu takip eden k\u0131rk g\u00fcn boyunca, bebe\u011fin birey olarak b\u00fct\u00fcnle\u015fmesini sa\u011flayan meleklerdir. Bebekler ilk k\u0131rk g\u00fcn boyunca, do\u011fumla beraber onlar\u0131 korumaya gelen k\u0131rk mele\u011fi g\u00f6rebilir. Melekleri g\u00f6rebilme yetileri, hen\u00fcz alg\u0131lar\u0131n\u0131n bat\u0131n aleme a\u00e7\u0131k olmas\u0131yla ilgilidir. Onlar hen\u00fcz bizim alemimize ait de\u011fildir, iki alem aras\u0131nda bir yerde, hem oray\u0131, hem buray\u0131 g\u00f6rebilirler. Ancak, ilk k\u0131rk g\u00fcn\u00fc tamamlad\u0131ktan sonra, bebeklerin g\u00f6zleri meleklere kapan\u0131r.\u201d<\/p>\n<figure class=\"wp-block-image\"><img decoding=\"async\" title=\"baba mansur minyatur.jpg\" src=\"https:\/\/i1.wp.com\/www.indyturk.com\/sites\/default\/files\/thumbnails\/image\/2021\/03\/10\/607611-342059344.jpg?ssl=1\" alt=\"baba mansur minyatur.jpg\" data-recalc-dims=\"1\" \/><\/figure>\n<p>Metin Kahraman, tarihsel Dersim\u2019in i\u00e7inde yer alan Erzincan \u00c7ay\u0131rl\u0131\u2019daki A\u011f\u0131r G\u00f6l\u2019e dair rivayeti de \u015f\u00f6yle aktar\u0131yor:<\/p>\n<blockquote class=\"wp-block-quote\"><p><em>\u201cBu g\u00f6lde k\u0131yamet g\u00fcn\u00fc kesilecek siyah kurbanl\u0131k ko\u00e7 ve Hz. \u0130brahim\u2019e inen beyaz kurbanl\u0131k ko\u00e7un bulundu\u011funa inan\u0131l\u0131r, bu canl\u0131lar g\u00f6l\u00fcn alt\u0131ndaki y\u00fczlerce odadan birinde beklemektedir. Buras\u0131 ayr\u0131ca, Hazreti Hasan\u2019\u0131n mek\u00e2n\u0131d\u0131r. Burada, k\u0131yamet g\u00fcn\u00fc murad\u0131na erecek olan, Hz.H\u00fcseyin\u2019in k\u0131z\u0131 Zeynep ve Hz. Hasan\u2019\u0131n o\u011flu Kas\u0131m bulunmaktad\u0131r.\u201d<\/em><\/p><\/blockquote>\n<p>Her ziyaretin, katman katman birden fazla hik\u00e2yesinin oldu\u011funu s\u00f6yleyen Kahraman; Kurey\u015f zaman\u0131 ziyaretg\u00e2hlar\u0131 i\u00e7in 700-800 sene \u00f6teye gidilmesi gerekti\u011fini s\u00f6yl\u00fcyor ve Dersim\u2019in \u201cHerde Dewre\u015f\u201d yani Dervi\u015fler Topra\u011f\u0131 ve H\u0131z\u0131r\u2019\u0131n co\u011frafyas\u0131 olarak kabul edildi\u011fini anlatarak devam ediyor:<\/p>\n<blockquote class=\"wp-block-quote\"><p><em>\u201cDersim\u2019de insanlar ziyaretleri sahipleri olarak g\u00f6r\u00fcrler. Ve bu inan\u00e7 kendisini bu ziyaretlerle refere eder. Ancak bu ziyaretleri gezerek anlayabilirsiniz. Her a\u015firetin kendisine ait bir ziyareti vard\u0131r. Her a\u015firetin kutsal sayd\u0131\u011f\u0131 bir a\u011fa\u00e7, bir da\u011f vard\u0131r.\u201d<\/em><\/p><\/blockquote>\n<p>Kahraman \u015fimdiye dairse \u015fu geli\u015fmeleri hat\u0131rlat\u0131yor: \u201c\u015eimdi Dersim da\u011flar\u0131nda 145\u2019e yak\u0131n maden firmas\u0131 s\u0131ras\u0131n\u0131 bekliyor. Hepsi ruhsatlar\u0131n\u0131 alm\u0131\u015f. Keza \u0131rmaklar\u0131n \u00fczerinde de \u00e7ok b\u00fcy\u00fck bir talan var. Munzur ve P\u00fcl\u00fcm\u00fcr \u0131rmaklar\u0131 h\u0131zla kirleniyor. Ve buna kar\u015f\u0131l\u0131k toplum kendine ait bu co\u011frafyay\u0131, Dervi\u015f Topraklar\u0131n\u0131 koruyam\u0131yor.\u201d<\/p>\n<figure class=\"wp-block-image\"><img decoding=\"async\" title=\"anafatma3.jpg\" src=\"https:\/\/i0.wp.com\/www.indyturk.com\/sites\/default\/files\/thumbnails\/image\/2021\/03\/10\/607606-466836933.jpg?ssl=1\" alt=\"anafatma3.jpg\" data-recalc-dims=\"1\" \/><\/figure>\n<p>Kahraman son olarak, h\u0131zla say\u0131lar\u0131 1000\u2019e yakla\u015fan bu ziyaretler i\u00e7in s\u00f6zl\u00fc tarih \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131n yap\u0131lmas\u0131 gerekti\u011fini ve her birinin Erzurum K\u00fclt\u00fcr Varl\u0131klar\u0131n\u0131 Koruma Kurulu taraf\u0131ndan tescil edilmesi gerekti\u011fini de vurguluyor.<\/p>\n<p>\u00dc\u00e7 g\u00fcn s\u00fcrecek bu yaz\u0131 dizisinde, her bir Dersimlinin hayat\u0131na de\u011fen, Dersim\u2019in en \u00f6nemli kutsal mekanlar\u0131n\u0131 ve hikayelerini bulacaks\u0131n\u0131z.<\/p>\n<p><strong>Munzur Baba-Munzur G\u00f6zeleri<\/strong><\/p>\n<p>Munzur Baba\u2019ya ili\u015fkin yayg\u0131n olarak anlat\u0131lan bir a\u011fan\u0131n \u00e7oban\u0131 oldu\u011fu ve a\u011fas\u0131n\u0131n hacca gitti\u011finde can\u0131n helva istedi\u011fine dair anlat\u0131y\u0131 Dersimliler reddediyor ve bunun T\u00fcrk-\u0130slam anlay\u0131\u015f\u0131yla kurgulanan bir anlat\u0131 oldu\u011funu s\u00f6yleyerek, Munzur i\u00e7in y\u00fczy\u0131llard\u0131r anlat\u0131lan iki anlat\u0131n\u0131n co\u011frafyan\u0131n hakikatlerini daha do\u011fru anlatt\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirtiyorlar.<\/p>\n<figure class=\"wp-block-image\"><img decoding=\"async\" title=\"aguicenturbesi2.jpg\" src=\"https:\/\/i0.wp.com\/www.indyturk.com\/sites\/default\/files\/thumbnails\/image\/2021\/03\/10\/607601-627820136.jpg?ssl=1\" alt=\"aguicenturbesi2.jpg\" data-recalc-dims=\"1\" \/><\/figure>\n<p>\u0130lk anlat\u0131 Zerd\u00fc\u015ft inanc\u0131 k\u00f6kenli, Zerd\u00fc\u015ft Tanr\u0131\u00e7as\u0131 Anihata\u2019yla ili\u015fkili. Buna g\u00f6re Anahita varolu\u015fun, ya\u015fam\u0131n, yeniden do\u011fu\u015fun kayna\u011f\u0131 olarak kabul edilir. Kutsal Munzur g\u00f6zeleri de Anahita\u2019n\u0131n mek\u00e2n\u0131d\u0131r ve Anahita\u2019n\u0131n memelerinden akan s\u00fct \u0131rma\u011fa d\u00f6n\u00fc\u015fm\u00fc\u015ft\u00fcr.<\/p>\n<p>\u0130kincisi ise \u0130slamiyet \u00f6ncesi bir peygamber olan \u0130brahim\u2019le ili\u015fkilidir. Pir Zeynel Kete\u2019nin aktard\u0131\u011f\u0131na g\u00f6re; Munzur, \u0130brahim peygamberin \u00e7oban\u0131d\u0131r. Bir g\u00fcn koyunlar\u0131 otlat\u0131rken, iki kut gelip s\u00fcr\u00fcden bir koyun ister. Munzur\u2019dan kurtlara \u201cBizde r\u0131zal\u0131k esast\u0131r, bu koyunlar benim de\u011fil \u0130brahim Peygamber\u2019indir, onun r\u0131zas\u0131 olmadan veremem\u201d der. Kurtlar \u201cBiz s\u00fcr\u00fcye bakar\u0131z, sen gidip onun r\u0131zas\u0131n\u0131 al\u201d diye yan\u0131t verir. Munzur, kurtlardan r\u0131zal\u0131k ve ikrar al\u0131r, onlar\u0131n kuzulara dokunmayaca\u011f\u0131na dair \u00fc\u00e7 kez yemin ettirir. Daha sonra Munzur, s\u0131r olur ve \u0130brahim Peygamber\u2019in yan\u0131na gider, ama bir yandan da kuzular\u0131 kurtlara emanet etmekle do\u011fru mu yapt\u0131m, diye d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr. \u0130brahim Peygamber, Munzur\u2019a kurtlara inan\u0131p inanmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 sorar, o da kurtlar\u0131n ikrarlar\u0131na inand\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yler. Bunun \u00fczerine \u0130brahim, o zaman git istedikleri koyunu se\u00e7melerini s\u00f6yle der. D\u00f6nd\u00fc\u011f\u00fcnde kurtlar\u0131n s\u00fcr\u00fcleri otlatt\u0131\u011f\u0131n\u0131, bir k\u0131sm\u0131n\u0131n siyah, bir k\u0131sm\u0131n\u0131n beyaz oldu\u011funu g\u00f6r\u00fcr. Kurtlar, s\u00fcr\u00fcden bir koyun se\u00e7er ve o se\u00e7tikleri koyun, s\u00fcr\u00fcde Munzur\u2019a ait olan tek koyundur ve yedi y\u0131ld\u0131r ilk kez gebe kalm\u0131\u015ft\u0131r. Kurtlar koyunu al\u0131p uzakla\u015f\u0131rlar, \u00f6nce koyunu do\u011furturlar, sonra da yavrular\u0131 al\u0131p koyunu geri g\u00f6nderirler. Bu durum \u0130brahim Peygamber\u2019e ayan olur ve Munzur Baba da \u0130brahim\u2019i s\u0131r \u00e2leminde g\u00f6r\u00fcnce ka\u00e7maya ba\u015flar ve s\u0131rlara kar\u0131\u015f\u0131r. Bu ka\u00e7\u0131\u015f\u0131n nedeni keramet sahibi oldu\u011funu peygamberin anlamas\u0131ndan duydu\u011fu mahcubiyettir. Anlat\u0131lan odur ki, Munzur\u2019un ka\u00e7t\u0131\u011f\u0131nda topu\u011funun bast\u0131\u011f\u0131 her yerden su f\u0131\u015fk\u0131r\u0131r. Rivayete g\u00f6re, kurtlar\u0131n ald\u0131\u011f\u0131 ko\u00e7lardan beyaz olan\u0131 \u0130brahim Peygamber\u2019e g\u00f6nderilen ko\u00e7tur, siyah olan\u0131 da insanl\u0131\u011f\u0131n en k\u00f6t\u00fc zaman\u0131nda gelip insano\u011flu zordan kurtaracakt\u0131r.<\/p>\n<figure class=\"wp-block-image\"><img decoding=\"async\" title=\"uryan hidir turbesi2.jpg\" src=\"https:\/\/i1.wp.com\/www.indyturk.com\/sites\/default\/files\/thumbnails\/image\/2021\/03\/10\/607656-2110013094.jpg?ssl=1\" alt=\"uryan hidir turbesi2.jpg\" data-recalc-dims=\"1\" \/><\/figure>\n<p>\u015eimdilerde Munzur G\u00f6zeleri olarak daha \u00e7ok turistik bir imgeye d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fclen Munzur Nehri\u2019nin mitolojik \u00f6yk\u00fcs\u00fc y\u00f6re halk\u0131 taraf\u0131ndan b\u00f6yle anlat\u0131l\u0131yor. Akademisyen Dil\u015fa Deniz, Dersim toplumu i\u00e7in suyun kutsiyet bindirilen bir \u00f6zellik ta\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131n\u0131 yaz\u0131yor. Ve bu y\u00fczden mesela \u00e7e\u015fmelere kirli bir \u015fey d\u00f6k\u00fclmedi\u011fini, su kaynaklar\u0131na niyaz edildi\u011fini, Dersim\u2019de bahar\u0131n m\u00fcjdecisi olan Heftemal\u2019da (21 Mart) yerlerin su serpilerek temizlendi\u011fini, cemlerden \u00f6nce mek\u00e2nlar\u0131n su serpilerek kutsand\u0131\u011f\u0131n\u0131, bebeklerin k\u0131rk\u0131n\u0131n suyla \u00e7\u0131kar\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131, yeni gelenlerin kamusal alana ilk \u00e7\u0131k\u0131\u015flar\u0131n\u0131n \u00e7e\u015fmeye gitmek oldu\u011funu anlat\u0131yor. Deniz ayr\u0131ca, Ovac\u0131k civar\u0131nda evlenen t\u00fcm k\u0131zlar\u0131n Munzur Baba\u2019ya giderek vedala\u015ft\u0131\u011f\u0131n\u0131 yani bir nevi kutsand\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirterek Munzur Nehri\u2019nin Dersim inanc\u0131ndaki vazge\u00e7ilmezli\u011fine dikkat \u00e7ekiyor. Kaynaklarda yer alan bilgilere g\u00f6re Osmanl\u0131 Pa\u015fas\u0131 Ziya Yerg\u00f6k an\u0131lar\u0131nda \u201cMunzur Suyu\u2019nun kayna\u011f\u0131 civar\u0131nda g\u00fcnah i\u015flenmez, kan d\u00f6k\u00fclmez. \u00d6nemli bir i\u015f hakk\u0131nda yemin edecekler \u00f6nce bu suya girer yemin ederler, g\u00fcnah i\u015fleyenler ve yalan s\u00f6yleyenler cezas\u0131n\u0131 g\u00f6r\u00fcrler\u201d diye yazar. Nuri Dersimi de \u201cMunzur\u2019un ba\u015f\u0131nda en \u00e7etin davalar\u0131n, en kanl\u0131 ihtilaflar\u0131n halledildi\u011fini, verilen her karara her ferdin ba\u015f e\u011fdi\u011fini, itiraz etmeye cesaret edemedi\u011fini\u201d belirtir. Dersim tarihini anlatan pek \u00e7ok kayna\u011fa g\u00f6re, 1938\u2019de Seyyit R\u0131za\u2019n\u0131n da d\u00e2hil oldu\u011fu Dersimli a\u015firetler bask\u0131lara kar\u015f\u0131, elden ele dola\u015ft\u0131rd\u0131klar\u0131 bir ta\u015f\u0131 Munzur Suyu\u2019na atarak yemin ederler ve direnme karar\u0131 al\u0131rlar.<\/p>\n<figure class=\"wp-block-image\"><img decoding=\"async\" title=\"uryan hidir turbesi.jpg\" src=\"https:\/\/i0.wp.com\/www.indyturk.com\/sites\/default\/files\/thumbnails\/image\/2021\/03\/10\/607651-1520704656.jpg?ssl=1\" alt=\"uryan hidir turbesi.jpg\" data-recalc-dims=\"1\" \/><\/figure>\n<p>Munzur, Alevilerin en fazla ziyaret etti\u011fi yerlerden biridir. Sadece ge\u00e7en y\u0131l 500 bin ki\u015finin ziyaret etti\u011fi Munzur\u2019da kurbanlar kesilir, \u00e7\u0131ralar yak\u0131l\u0131r. \u00d6zellikle H\u0131z\u0131r orucunun sonlar\u0131nda, bahar\u0131n ilk g\u00fcnlerinde, d\u00fc\u011f\u00fcn gibi \u00f6zel g\u00fcnlerde Munzur\u2019a gidilir ve ikrar verilir.<\/p>\n<p>Akademisyen K\u0131z\u0131lca Y\u00fcr\u00fcr; Heftemal\u2019da kad\u0131nlar\u0131n bir rit\u00fcel e\u015fli\u011finde Munzur nehrinden ald\u0131klar\u0131 suyun, s\u00fct mayalamakta kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 da s\u00f6yl\u00fcyor. Y\u00fcr\u00fcr, Dersimli kad\u0131nlar\u0131n g\u00fcndelik ya\u015famda maya niteli\u011fi ta\u015f\u0131mayan ve d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrme marifeti olmayan Munzur nehrinin suyunun, \u00a0bahar\u0131n ilk g\u00fcnlerinde s\u0131rland\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve s\u00fct\u00fc yo\u011furda d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fcne inand\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirtiyor.<\/p>\n<figure class=\"wp-block-image\"><img decoding=\"async\" title=\"metin kahraman.jpg\" src=\"https:\/\/i0.wp.com\/www.indyturk.com\/sites\/default\/files\/thumbnails\/image\/2021\/03\/10\/607646-2017921659.jpg?ssl=1\" alt=\"metin kahraman.jpg\" data-recalc-dims=\"1\" \/><\/figure>\n<p><strong>D\u00fczg\u00fcn Baba<\/strong><\/p>\n<p>Dersim Alevili\u011fine g\u00f6re \u00f6l\u00fcms\u00fcz bir insan, s\u0131r olabilir, yeniden maddeye b\u00fcr\u00fcnebilir. \u00d6l\u00fcms\u00fcz beden, r\u00fcyalar ve \u00e7e\u015fitli kerametler yoluyla, \u00f6l\u00fcml\u00fclerle ileti\u015fim kurabilir. Ayn\u0131 \u015fekilde, bir g\u00f6l, nehir, da\u011f veya su kayna\u011f\u0131n\u0131n i\u00e7inde ya\u015famaya devam edebilir, oras\u0131 onun mek\u00e2n\u0131 olur. Bedeniyle birlikte s\u0131rra kar\u0131\u015fan D\u00fczg\u00fcn Baba da onlardan biridir.<\/p>\n<p>Dersimlilerin Bava Duzg\u0131 dedi\u011fi D\u00fczg\u00fcn Baba, Naz\u0131miye\u2019nin K\u0131l K\u00f6y\u00fc\u2019n\u00fcn \u00e7ok yak\u0131n\u0131nda yer alan \u00f6nemli bir inan\u00e7 merkezi olarak bilinen \u00e7ok y\u00fcksek bir da\u011fd\u0131r. K\u00fc\u00e7\u00fck \u00e7al\u0131l\u0131klarla ve ma\u011faralarla kapl\u0131 olan D\u00fczg\u00fcn Baba Da\u011f\u0131\u2019n\u0131n pek \u00e7ok yerinden su \u00e7\u0131kar ve bu su i\u00e7ilebilir. \u0130nananlar, bu suyu al\u0131p evlerine g\u00f6t\u00fcr\u00fcr ve dileklerinin ger\u00e7ekle\u015fmesi i\u00e7in D\u00fczg\u00fcn Baba Da\u011f\u0131\u2019nda birka\u00e7 g\u00fcn kalarak, niyaz eder.<\/p>\n<figure class=\"wp-block-image\"><img decoding=\"async\" title=\"kureysbabaturbesi2.jpg\" src=\"https:\/\/i2.wp.com\/www.indyturk.com\/sites\/default\/files\/thumbnails\/image\/2021\/03\/10\/607641-1217324373.jpg?ssl=1\" alt=\"kureysbabaturbesi2.jpg\" data-recalc-dims=\"1\" \/><\/figure>\n<p>Derler ki; ger\u00e7ek ad\u0131 \u015eah Haydar olan D\u00fczg\u00fcn Baba, Kurey\u015f Baba olarak bilinen Seyyid Seyyid Mahmud-i Hayrani\u2019nin o\u011fludur ve bir \u00e7oband\u0131r. Her g\u00fcn k\u0131\u015f aylar\u0131nda bile Zargovit tepesinin oldu\u011fu yere hayvanlar\u0131n\u0131 otlatmaya gider. Hayvanlar g\u00fczelce beslenir. Bu durum babas\u0131n\u0131n dikkatini \u00e7eker ve bir g\u00fcn \u015eah Haydar\u2019\u0131 takip eder. Ve o\u011flunun elindeki de\u011fne\u011fi hangi me\u015fe a\u011fac\u0131na de\u011fdirse o a\u011fac\u0131n ye\u015fillendi\u011fini g\u00f6r\u00fcr. O esnada ke\u00e7ilerden biri onu g\u00f6r\u00fcr ve \u00fcrker. \u015eah Haydar bunu fark edince babas\u0131n\u0131n ad\u0131n\u0131 zikrederek onu mu g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc sorar hayvana, tam o esnada babas\u0131n\u0131 fark eder ve ona ismiyle hitap etti\u011fi i\u00e7in utan\u0131r da\u011fa ka\u00e7ar. Babas\u0131 arkas\u0131ndan seslenip d\u00f6nmesini istese de \u015eah Haydar d\u00f6nmez. Aradan bir zaman ge\u00e7er ve babas\u0131 \u015eah Haydar\u2019a bakmas\u0131 i\u00e7in k\u00f6yden birilerini g\u00f6nderir. \u015eah Haydar, bu ki\u015filere durumunun iyi, d\u00fczg\u00fcn oldu\u011funu s\u00f6yler ve k\u00f6ye geri g\u00f6nderir. O g\u00fcnden sonra \u015eah Haydar\u2019\u0131n ad\u0131 D\u00fczg\u00fcn olur ve sakland\u0131\u011f\u0131 da\u011f D\u00fczg\u00fcn Baba Da\u011f\u0131, ma\u011fara da D\u00fczg\u00fcn Baba\u2019n\u0131n evi olur. Alevi pirleri, D\u00fczg\u00fcn Baba\u2019n\u0131n bu ka\u00e7\u0131\u015f\u0131n\u0131 d\u00f6rt kap\u0131 k\u0131rk makam\u0131n d\u00f6rd\u00fcnc\u00fc kap\u0131s\u0131 olan hakikat kap\u0131s\u0131n\u0131n edep makam\u0131na uygun oldu\u011fu ve D\u00fczg\u00fcn\u2019\u00fcn art\u0131k kamil-i insan mertebesine ula\u015ft\u0131\u011f\u0131 \u015feklinde yorumluyor.<\/p>\n<figure class=\"wp-block-image\"><img decoding=\"async\" title=\"jare dara sipi.jpg\" src=\"https:\/\/i1.wp.com\/www.indyturk.com\/sites\/default\/files\/thumbnails\/image\/2021\/03\/10\/607636-1856788705.jpg?ssl=1\" alt=\"jare dara sipi.jpg\" data-recalc-dims=\"1\" \/><\/figure>\n<p>D\u00fczg\u00fcn Baba\u2019n\u0131n \u00fc\u00e7 tane k\u0131z karde\u015fi vard\u0131r. Bunlar Haskar, Zel\u00e9 ve Buyer\u2019dir. Her biri ayn\u0131 zamanda bir da\u011f\u0131n ad\u0131d\u0131r. D\u00fczg\u00fcn\u2019\u00fcn Dersim\u2019deki \u00f6nemi neredeyse H\u0131z\u0131r\u2019la e\u015fde\u011ferdir, dara d\u00fc\u015fene yard\u0131m eder, k\u00f6t\u00fcl\u00fckleri- hastal\u0131klar\u0131 uzakla\u015ft\u0131r\u0131r, ona temiz kalbiyle y\u00fcrekten inanan insanlar\u0131n murad\u0131n\u0131 geri \u00e7evirmez. \u00c7ocu\u011fu olmayanlar, evlenmek isteyenler, i\u015f sahibi olmak isteyenler, ev almak isteyenler D\u00fczg\u00fcn Baba\u2019dan yard\u0131m ister. D\u00fczg\u00fcn Baba yaln\u0131z de\u011fildir. H\u0131z\u0131r gibi beyaz donludur ve H\u0131z\u0131r\u2019\u0131n at\u0131 gibi D\u00fczg\u00fcn\u2019\u00fcn de at\u0131 vard\u0131r. Tek fark H\u0131z\u0131r\u2019\u0131n at\u0131 beyazd\u0131r, D\u00fczg\u00fcn\u2019\u00fcn at\u0131 ise k\u0131rm\u0131z\u0131d\u0131r. Yine D\u00fczg\u00fcn\u2019\u00fcn s\u0131r olurken yan\u0131nda otlatmaya g\u00f6t\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fc hayvanlar\u0131 vard\u0131r. \u0130nan\u0131\u015fa g\u00f6re Dersim\u2019de da\u011f ke\u00e7ilerinin kutsal olmas\u0131n\u0131n sebebi D\u00fczg\u00fcn Baba\u2019n\u0131n s\u0131r olurken otlatt\u0131\u011f\u0131 ke\u00e7ilerinin, da\u011f ke\u00e7isine d\u00f6n\u00fc\u015fmesidir. Ayr\u0131ca Dersim kadim inan\u0131\u015f\u0131nda, D\u00fczg\u00fcn Baba ayn\u0131 zamanda bir sava\u015f\u00e7\u0131d\u0131r. Askerleri vard\u0131r ve onlarla birlikte k\u00f6t\u00fc meleklere kar\u015f\u0131 sava\u015f\u0131r, Dersim\u2019i korur.<\/p>\n<p>D\u00fczg\u00fcn\u2019e y\u00fcrekten inananlar ondan murat al\u0131rlar. O kendisine i\u00e7ten ba\u011flananlara \u0131\u015f\u0131k sa\u00e7ar. \u0130nsanlar kar\u015f\u0131s\u0131ndakini konu\u015fmalar\u0131n\u0131n ger\u00e7ekli\u011fine inand\u0131rmak i\u00e7in D\u00fczg\u00fcn Baba \u00fcst\u00fcne yemin ederler.<\/p>\n<figure class=\"wp-block-image\"><img decoding=\"async\" title=\"duzgun baba3.jpg\" src=\"https:\/\/i2.wp.com\/www.indyturk.com\/sites\/default\/files\/thumbnails\/image\/2021\/03\/10\/607631-768358129.jpg?ssl=1\" alt=\"duzgun baba3.jpg\" data-recalc-dims=\"1\" \/><\/figure>\n<p>Akademisyen K\u0131z\u0131lca Y\u00fcr\u00fcr, D\u00fczg\u00fcn Baba\u2019n\u0131n sadece iyile\u015ftiren de\u011fil, dayan\u0131\u015fmaya ayk\u0131r\u0131 davranan\u0131 cezaland\u0131ran bir g\u00fc\u00e7 olarak g\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc de s\u00f6yl\u00fcyor ve bunu derledi\u011fi \u00f6rneklerle a\u00e7\u0131kl\u0131yor:<\/p>\n<blockquote class=\"wp-block-quote\"><p><em>\u201cD\u00fczg\u00fcn Baba Da\u011f\u0131na giderken, yola d\u00fc\u015fm\u00fc\u015f bir k\u00fct\u00fc\u011f\u00fc kald\u0131r\u0131p, kenara koymay\u0131, akl\u0131ndan ge\u00e7irmesine ra\u011fmen ihmal eden bir ki\u015finin r\u00fcyas\u0131na k\u0131z\u0131l bir y\u0131lan g\u00f6r\u00fcn\u00fcm\u00fcnde giren D\u00fczg\u00fcn Baba, k\u00fct\u00fc\u011f\u00fcn kald\u0131r\u0131lmamas\u0131ndan dolay\u0131, hava karard\u0131ktan sonra bir kaza ya\u015fand\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirtmi\u015f, ki\u015finin bo\u011faz\u0131na \u00e7\u00f6reklenerek, y\u00fcz\u00fcn\u00fcn bir k\u0131sm\u0131n\u0131 sokmu\u015ftu. Ayr\u0131ca, \u201cistesem seni \u00f6ld\u00fcrebilirdim. Git, o yolu yapt\u0131r\u201d diyerek, r\u00fcyada ki\u015fiye, uyand\u0131ktan sonra fark etti\u011fi y\u00fcz felcinden kurtulman\u0131n da, \u00e7aresini s\u00f6ylemi\u015fti. Ki\u015fi, bu yolu yapt\u0131rd\u0131ktan sonra y\u00fcz felci ge\u00e7mi\u015fti.<\/em><\/p>\n<p><em>Bir di\u011fer \u00f6rnekte de, Dersimli bir k\u00f6yl\u00fc, arabas\u0131yla ziyarete giderken, ayn\u0131 k\u00f6yden, ama iyi anla\u015famad\u0131\u011f\u0131 bir ki\u015fi, yolda ona i\u015faret ederek, onu da yan\u0131nda g\u00f6t\u00fcrmesini ister. Ancak, ziyarete giden k\u00f6yl\u00fc arabas\u0131n\u0131 durdurmaz, ge\u00e7ip gider ve geride b\u0131rakt\u0131\u011f\u0131 ki\u015finin haline g\u00fcler. K\u0131sa bir s\u00fcre sonra da kaza ge\u00e7irir. K\u00f6yl\u00fcn\u00fcn hastanede g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc bir r\u00fcyada, ayn\u0131 k\u00f6yden bir dedenin suretinde g\u00f6r\u00fcnen D\u00fczg\u00fcn Baba, arabaya almad\u0131\u011f\u0131 k\u00f6yl\u00fcs\u00fcnden \u00f6z\u00fcr dilemesi ve ziyarette kurban kesmesi ko\u015fuluyla, onu iyile\u015ftirece\u011fini s\u00f6yler. Ayn\u0131 r\u00fcyay\u0131, sureti r\u00fcyada beliren dede de g\u00f6rm\u00fc\u015ft\u00fcr; ertesi g\u00fcn, iki ki\u015fi, birbirinden habersiz, ayn\u0131 r\u00fcyay\u0131 \u00e7evrelerine anlat\u0131rlar. Hemen hastaneye \u00e7a\u011fr\u0131lan has\u0131m ki\u015fiden \u00f6z\u00fcr dilenir, kurban kesilir ve hasta, sa\u011f salim hastaneden \u00e7\u0131kar.\u201d<\/em><\/p><\/blockquote>\n<p><strong>Gola \u00c7etu<\/strong><\/p>\n<p>Zazaca\u2019da Jare Gola \u00c7etu olarak bilinen, ziyaretg\u00e2h Dersim merkezdedir. Sular alt\u0131nda kalmaktan uzun bir m\u00fccadele sonucu kurtulan ve Gola H\u0131z\u0131r olarak da bilinen ziyaretgah; Munzur ve P\u00fcl\u00fcm\u00fcr \u00e7aylar\u0131n\u0131n birle\u015fti\u011fi yerdedir. \u0130nan\u0131\u015fa g\u00f6re, H\u0131z\u0131r burada Munzur\u2019a musahiplik vermi\u015ftir, yani karde\u015f ve yolda\u015f olmu\u015flard\u0131r. \u0130ki suyun birle\u015fmesi, Dersim Alevili\u011finde ikrar vermeye kan\u0131tt\u0131r. Dersim\u2019de darg\u0131nlar bar\u0131\u015f\u0131rken, Gola \u00c7etu\u2019da birbirlerine ikrar verir ve ikrar al\u0131rlar. \u201cYa H\u0131z\u0131r, Ya Hak, Ya Pir\u201d diyerek birbirlerinin omuzlar\u0131ndan \u00f6perler, g\u00fclbankler okurlar, Ali\u2019yi, 12 imam\u0131, Hz. H\u00fcseyin\u2019i ve H\u0131z\u0131r\u2019\u0131 anarlar. G\u00fclbankler, yakar\u0131\u015f ve ar\u0131nma i\u00e7erir. Gola \u00c7etu\u2019ya y\u00fcz\u00fcn\u00fc s\u00fcrenler, davalar\u0131n\u0131 hakka havale ederler. Ard\u0131ndan \u00e7\u0131ralar\u0131n\u0131 yakar, dilek dilerler.<\/p>\n<p>\u0130svi\u00e7re\u2019de ya\u015fayan Dersimli yazar Haydar Karata\u015f, birka\u00e7 a\u011fa\u00e7 ve b\u00fcy\u00fck bir kaya par\u00e7as\u0131ndan ibaret olarak tarif etti\u011fi Gola \u00c7etu gibi ziyaretg\u00e2hlarda binlerce y\u0131l\u0131n an\u0131lar\u0131 oldu\u011funu belirterek \u201cB\u00fct\u00fcn ziyaretler merhamet yuvas\u0131d\u0131r. Bir g\u00f6rseniz ya\u015fl\u0131 Dersimliler ne g\u00fczel konu\u015furlar o ziyaretlerle, sana geldim derler, y\u00fcz\u00fcn\u00fc s\u00fcrerler ta\u015flara, g\u00f6zya\u015f\u0131n\u0131 silerler a\u011fa\u00e7lar\u0131n. Ve beraber getirdikleri yiyecekleri ziyaret ta\u015f\u0131na b\u0131rak\u0131p giderler\u201d diye yaz\u0131yor.<\/p>\n<p>Konuyla ilgili yaz\u0131s\u0131nda Karata\u015f, Dersim ziyaretg\u00e2hlar\u0131n\u0131n tek tanr\u0131l\u0131 dinlerden \u00e7ok \u00f6nce var oldu\u011funu s\u00f6yl\u00fcyor:<\/p>\n<p>\u201cHen\u00fcz tek tanr\u0131l\u0131 dinler yokken, binlerce y\u0131l \u00f6nceden s\u00fcre gelen bir \u015fey, \u00fcst \u00fcste binmi\u015f an\u0131lar var orada. \u00c7\u0131plak ruhunuzla gidersiniz ziyaret ta\u015f\u0131na, istedi\u011finiz gibi konu\u015fursunuz o ta\u015flarla. \u0130\u00e7inizden geldi\u011fi gibi a\u011flars\u0131n\u0131z ve i\u00e7inizdeki \u00f6fke merhamete evrildi\u011finde kalk\u0131p evinize gidersiniz.\u201d<\/p>\n<p>Ta\u015f\u0131n, do\u011fan\u0131n, kayan\u0131n kutsanmas\u0131n\u0131 ele\u015ftirenlere de bir \u00e7ift s\u00f6z\u00fc var Karata\u015f\u2019\u0131n:<\/p>\n<blockquote class=\"wp-block-quote\"><p><em>\u201c\u0130dollerinin mezar\u0131n\u0131 ziyaret eden foto\u011fraf \u00e7eken arkada\u015flar\u0131m\u0131n idolleriyle aralar\u0131nda kurdu\u011fu ili\u015fkinin do\u011fall\u0131\u011f\u0131ndan daha derin bir maneviyat var bu insanlarda. An\u0131tkabir\u2019i ziyaret eden milyonlar\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcn, ne bileyim Karl Marks mezar\u0131na gideni. Bu insanlar da binlerce y\u0131l bu mek\u00e2nlara varm\u0131\u015flar. Ke\u015fke h\u00fck\u00fcmetler, bilim adamlar\u0131 bu tap\u0131nman\u0131n zenginli\u011fini, insanlar\u0131 nas\u0131l yeniden \u00fcretti\u011fini, dertlerden ar\u0131nd\u0131rd\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6rebilseler.\u201d<\/em><\/p><\/blockquote>\n<p><strong>K\u0131z\u0131l Ziyaret<\/strong><\/p>\n<p>Dersim\u2019in kutsal mek\u00e2nlar\u0131ndan biri de, Hozat\u2019\u0131n Kalecik k\u00f6y\u00fcndeki Jera S\u00fcr \/ K\u0131z\u0131l Ziyaret ya da K\u0131z\u0131l Delil\u2019dir. Dersim Ara\u015ft\u0131rmac\u0131s\u0131 Turabi Salt\u0131k\u2019\u0131n verdi\u011fi bilgilere g\u00f6re; \u00a0Jera S\u00fcr, bir ulu da\u011fd\u0131r. Ad\u0131 gibi bu ulu da\u011f\u0131n rengi de k\u0131z\u0131ld\u0131r. \u0130nan\u00e7lara g\u00f6re K\u0131z\u0131l Delil;<\/p>\n<p>K\u0131rklar Meclisi\u2019ne kat\u0131lan 40 ulu pirden biridir.\u00a0Y\u00f6rede k\u00f6yl\u00fcler, her A\u011fustos ay\u0131nda \u00e7\u0131plak ayak, yayan olarak kurbanlar\u0131, tencereleri, kap ka\u015f\u0131klar\u0131, niyazlar\u0131yla K\u0131z\u0131l Ziyaret\u2019e gidip, inan\u00e7lar\u0131n\u0131n gere\u011fini ya\u015fat\u0131rlar. Zaman\u0131nda Jera S\u00fcr da\u011f\u0131n\u0131n zirvesinde kaynak bir p\u0131nar oldu\u011fu rivayet edilir. Zirvede ki o su kutsald\u0131r. Kimse suya hor davranamaz, kirletmez. Suyun can\u0131n\u0131 incitmez, suyu k\u00fcst\u00fcrmez. Suyu k\u00fcst\u00fcrmek, incitmek, Jera S\u00fcr\u2019\u00fc incitmek, k\u00fcst\u00fcrtmektir. Rivayete g\u00f6re; bir rit\u00fcel sonras\u0131 k\u00f6yl\u00fcler kurbanlar\u0131n\u0131 kesip geri d\u00f6nerken, kafileden bebekli bir kad\u0131n suda bebe\u011finin kirli bezlerini y\u0131kar, suyu kirletin. O andan sonra su g\u00f6zesinden ters akar, da\u011f\u0131n i\u00e7inde kaybolur ve kuruyan o su, o g\u00fcnden sonra da\u011f\u0131n alt\u0131nda be\u015f ayr\u0131 y\u00f6nde be\u015f p\u0131nar olarak akar. Bu be\u015f p\u0131nar da y\u00f6redeki insanlara g\u00f6re kutsald\u0131r.<\/p>\n<p>Turab\u0131 Salt\u0131k\u2019\u0131n anlat\u0131m\u0131na g\u00f6re ilk p\u0131nar, \u00c7et\u00ea Mezre\u2019de bir ulu kayan\u0131n dibinde, bin y\u0131ll\u0131k, ulu bir ceviz a\u011fac\u0131n\u0131n alt\u0131nda f\u0131\u015fk\u0131r\u0131r. \u0130kinci p\u0131nar, Karata\u015f K\u00f6y\u00fc\u2019n\u00fcn G\u00f6zeler denilen mek\u00e2n\u0131nda akar. \u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc p\u0131nar Jera S\u00fcr da\u011f\u0131n\u0131n kuzey yan\u0131nda Merga Derg kutsal alan\u0131ndad\u0131r ve yaylac\u0131lar\u0131n, b\u00f6rt\u00fc b\u00f6ce\u011fin, geyiklerin, ceylanlar\u0131n i\u00e7ti\u011fi kutsal sudur. D\u00f6rd\u00fcnc\u00fc p\u0131nar, Eniya Xatun olarak adland\u0131r\u0131lan yayla alan\u0131ndad\u0131r. K\u00f6yl\u00fcler o suyun ba\u015f\u0131na istedikleri her d\u00f6nem gider kurbanlar\u0131n\u0131 keser yakar\u0131larda bulunur, dileklerini diler. Be\u015finci p\u0131nar, Jera S\u00fcr da\u011f\u0131n\u0131n do\u011fusunda Beytuti kutsal p\u0131nar\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p><em><strong>\u00a9 The Independentturkish<\/strong><\/em><\/p>\n<p><em><strong><a href=\"https:\/\/www.indyturk.com\/node\/327831\/haber\/dervi%C5%9Fler-diyar%C4%B1-dersim-1\">https:\/\/www.indyturk.com\/node\/327831\/haber\/dervi\u015fler-diyar\u0131-dersim-1<\/a><\/strong><\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Da\u011f\u0131n, ta\u015f\u0131n, suyun, a\u011fac\u0131n kutsal oldu\u011fu co\u011frafya: Dersim M\u00fcjgan Halis Tunceli (Dersim) son y\u0131llarda s\u0131k s\u0131k kutsal mek\u00e2nlar\u0131yla g\u00fcndemde. Ba\u015fta HES\u2019ler, barajlar olmak \u00fczere, maden ocaklar\u0131 gibi projeler hem ulusal hem de uluslararas\u0131 kamuoyunda b\u00fcy\u00fck tepki topluyor. Dersimliler, kutsal olduklar\u0131n\u0131 s\u00f6yledikleri mekanlar\u0131na yap\u0131lan bu projelere kar\u015f\u0131 hem sokakta hem de hukuk \u00f6n\u00fcnde m\u00fccadele ediyor. Bu [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":7,"featured_media":61831,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[22,1,70],"tags":[],"class_list":["post-61830","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-gunumuzde-bati-ermenistan","category-haberler","category-makaleler"],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v27.4 - https:\/\/yoast.com\/product\/yoast-seo-wordpress\/ -->\n<title>Dervi\u015fler diyar\u0131: Dersim (1) - Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=61830\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"en_US\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Dervi\u015fler diyar\u0131: Dersim (1) - Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Da\u011f\u0131n, ta\u015f\u0131n, suyun, a\u011fac\u0131n kutsal oldu\u011fu co\u011frafya: Dersim M\u00fcjgan Halis Tunceli (Dersim) son y\u0131llarda s\u0131k s\u0131k kutsal mek\u00e2nlar\u0131yla g\u00fcndemde. Ba\u015fta HES\u2019ler, barajlar olmak \u00fczere, maden ocaklar\u0131 gibi projeler hem ulusal hem de uluslararas\u0131 kamuoyunda b\u00fcy\u00fck tepki topluyor. Dersimliler, kutsal olduklar\u0131n\u0131 s\u00f6yledikleri mekanlar\u0131na yap\u0131lan bu projelere kar\u015f\u0131 hem sokakta hem de hukuk \u00f6n\u00fcnde m\u00fccadele ediyor. Bu [&hellip;]\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=61830\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2021-03-12T07:11:08+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2021\/03\/Dersim.jpg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"1368\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"911\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/jpeg\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"admin\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Written by\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"admin\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Est. reading time\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"22 minutes\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\\\/\\\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?p=61830#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?p=61830\"},\"author\":{\"name\":\"admin\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/096f1d38a12cce57fb855b485ed24c9e\"},\"headline\":\"Dervi\u015fler diyar\u0131: Dersim (1)\",\"datePublished\":\"2021-03-12T07:11:08+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?p=61830\"},\"wordCount\":4309,\"commentCount\":0,\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?p=61830#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/wp-content\\\/uploads\\\/sites\\\/6\\\/2021\\\/03\\\/Dersim.jpg\",\"articleSection\":[\"G\u00fcn\u00fcm\u00fczde Bat\u0131 Ermenistan\",\"Haberler\",\"Makaleler\"],\"inLanguage\":\"en-US\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"CommentAction\",\"name\":\"Comment\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?p=61830#respond\"]}]},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?p=61830\",\"url\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?p=61830\",\"name\":\"Dervi\u015fler diyar\u0131: Dersim (1) - Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?p=61830#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?p=61830#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/wp-content\\\/uploads\\\/sites\\\/6\\\/2021\\\/03\\\/Dersim.jpg\",\"datePublished\":\"2021-03-12T07:11:08+00:00\",\"author\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/096f1d38a12cce57fb855b485ed24c9e\"},\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?p=61830#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"en-US\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?p=61830\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"en-US\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?p=61830#primaryimage\",\"url\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/wp-content\\\/uploads\\\/sites\\\/6\\\/2021\\\/03\\\/Dersim.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/wp-content\\\/uploads\\\/sites\\\/6\\\/2021\\\/03\\\/Dersim.jpg\",\"width\":1368,\"height\":911},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?p=61830#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Home\",\"item\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Dervi\u015fler diyar\u0131: Dersim (1)\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/#website\",\"url\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/\",\"name\":\"Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi\",\"description\":\"\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"en-US\"},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/096f1d38a12cce57fb855b485ed24c9e\",\"name\":\"admin\",\"url\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?author=7\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Dervi\u015fler diyar\u0131: Dersim (1) - Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=61830","og_locale":"en_US","og_type":"article","og_title":"Dervi\u015fler diyar\u0131: Dersim (1) - Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi","og_description":"Da\u011f\u0131n, ta\u015f\u0131n, suyun, a\u011fac\u0131n kutsal oldu\u011fu co\u011frafya: Dersim M\u00fcjgan Halis Tunceli (Dersim) son y\u0131llarda s\u0131k s\u0131k kutsal mek\u00e2nlar\u0131yla g\u00fcndemde. Ba\u015fta HES\u2019ler, barajlar olmak \u00fczere, maden ocaklar\u0131 gibi projeler hem ulusal hem de uluslararas\u0131 kamuoyunda b\u00fcy\u00fck tepki topluyor. Dersimliler, kutsal olduklar\u0131n\u0131 s\u00f6yledikleri mekanlar\u0131na yap\u0131lan bu projelere kar\u015f\u0131 hem sokakta hem de hukuk \u00f6n\u00fcnde m\u00fccadele ediyor. Bu [&hellip;]","og_url":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=61830","og_site_name":"Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi","article_published_time":"2021-03-12T07:11:08+00:00","og_image":[{"width":1368,"height":911,"url":"https:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2021\/03\/Dersim.jpg","type":"image\/jpeg"}],"author":"admin","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Written by":"admin","Est. reading time":"22 minutes"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=61830#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=61830"},"author":{"name":"admin","@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/#\/schema\/person\/096f1d38a12cce57fb855b485ed24c9e"},"headline":"Dervi\u015fler diyar\u0131: Dersim (1)","datePublished":"2021-03-12T07:11:08+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=61830"},"wordCount":4309,"commentCount":0,"image":{"@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=61830#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2021\/03\/Dersim.jpg","articleSection":["G\u00fcn\u00fcm\u00fczde Bat\u0131 Ermenistan","Haberler","Makaleler"],"inLanguage":"en-US","potentialAction":[{"@type":"CommentAction","name":"Comment","target":["https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=61830#respond"]}]},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=61830","url":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=61830","name":"Dervi\u015fler diyar\u0131: Dersim (1) - Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi","isPartOf":{"@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=61830#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=61830#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2021\/03\/Dersim.jpg","datePublished":"2021-03-12T07:11:08+00:00","author":{"@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/#\/schema\/person\/096f1d38a12cce57fb855b485ed24c9e"},"breadcrumb":{"@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=61830#breadcrumb"},"inLanguage":"en-US","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=61830"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"en-US","@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=61830#primaryimage","url":"https:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2021\/03\/Dersim.jpg","contentUrl":"https:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2021\/03\/Dersim.jpg","width":1368,"height":911},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=61830#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https:\/\/akunq.net\/tr"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Dervi\u015fler diyar\u0131: Dersim (1)"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/#website","url":"https:\/\/akunq.net\/tr\/","name":"Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi","description":"","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"en-US"},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/#\/schema\/person\/096f1d38a12cce57fb855b485ed24c9e","name":"admin","url":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?author=7"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/61830","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/7"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=61830"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/61830\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":61832,"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/61830\/revisions\/61832"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/61831"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=61830"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=61830"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=61830"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}