{"id":61606,"date":"2021-02-23T03:02:32","date_gmt":"2021-02-23T08:02:32","guid":{"rendered":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=61606"},"modified":"2021-02-23T03:02:32","modified_gmt":"2021-02-23T08:02:32","slug":"dogu-karadenizin-yok-olusa-direnen-dilleri-lazca-hemsince-gurcuce-romeika","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=61606","title":{"rendered":"Do\u011fu Karadeniz\u2019in yok olu\u015fa direnen dilleri: Lazca, Hem\u015fince, G\u00fcrc\u00fcce, Romeika"},"content":{"rendered":"

\"\"<\/p>\n

Do\u011fu Karadeniz b\u00f6lgesi diller ve k\u00fclt\u00fcrler a\u00e7\u0131s\u0131ndan zengin oldu\u011fu kadar bir yandan da bu zenginliklerin yok olu\u015fuyla kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya.<\/strong><\/em><\/p>\n

Eren Da\u011f\u0131stanl\u0131\u00a0<\/a><\/strong><\/p>\n

Do\u011fu Karadeniz b\u00f6lgesi diller ve k\u00fclt\u00fcrler a\u00e7\u0131s\u0131ndan zengin oldu\u011fu kadar bir yandan da bu zenginliklerin yok olu\u015fuyla kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya.<\/p>\n

Birle\u015fmi\u015f Milletler E\u011fitim Bilim ve K\u00fclt\u00fcr \u00d6rg\u00fct\u00fc’n\u00fcn (UNESCO) “Tehlike Alt\u0131ndaki Diller Atlas\u0131”na g\u00f6re, T\u00fcrkiye’de 15 dil tehlike alt\u0131nda. Bu 15 dilin i\u00e7erisinde Do\u011fu Karadeniz\u2019de konu\u015fulan Lazca, Hem\u015fince ve Romeika da bulunuyor.<\/p>\n

Do\u011fu Karadeniz\u2019de dillerinin yok olmamas\u0131 i\u00e7in m\u00fccadele edenlerin ortak dertleri ve m\u00fccadeleleri ortak.<\/p>\n

21 \u015eubat D\u00fcnya Anadil G\u00fcn\u00fc\u2019nde, Do\u011fu Karadeniz\u2019in yok olu\u015fa direnen dillerini, Lazca, Hem\u015fince, G\u00fcrc\u00fcce ve Romeika \u00fczerine \u00e7al\u0131\u015fmalar yaparak m\u00fccadele edenlerden dinleyece\u011fiz.<\/p>\n

Atina\u2019n\u0131n (Pazar) Xunar k\u00f6y\u00fcnde do\u011fan \u0130smail G\u00fcney Y\u0131lmaz; Lazca ve Lazl\u0131k \u00fczerine yaz\u0131nsal \u00fcretim alan\u0131nda \u00e7al\u0131\u015fmalar y\u00fcr\u00fct\u00fcyor. Y\u0131lmaz\u2019\u0131n Zemsku (Karatavuk – 2014), \u015einaxeri (Sakl\u0131 – 2019) ad\u0131nda iki Lazca kitab\u0131 ve yay\u0131mlanmay\u0131 bekleyen ve Laz sosyolojisine e\u011filmeye \u00e7al\u0131\u015fan bir kitab\u0131 bulunuyor. Y\u0131lmaz ayn\u0131 zamanda 2013’te \u00e7\u0131kan Lazca siyasi gazete A\u011fani Murutsxi (Yeni Y\u0131ld\u0131z) ve 2020’de Laz K\u00fclt\u00fcr Derne\u011fi deste\u011fiyle yay\u0131n hayat\u0131na ba\u015flayan Lazca edebiyat dergisi Uncire’nin (Uykusuz) emek\u00e7ilerinden.<\/p>\n

Gen\u00e7ler aras\u0131nda Lazca bilme oran\u0131 \u00e7ok d\u00fc\u015f\u00fck<\/strong><\/p>\n

Lazlar\u0131n n\u00fcfusu herkesin kendi keyfine g\u00f6re yorumlad\u0131\u011f\u0131 spek\u00fclatif bir mesele oldu\u011funu s\u00f6yleyen Y\u0131lmaz, \u015f\u00f6yle devam etti:<\/p>\n

“Lazca konu\u015fan ki\u015fi say\u0131s\u0131 da \u00f6yle. Elde resm\u00ee bir veri yok ama da\u011f\u0131l\u0131m alanlar\u0131ndan bir tahmin yap\u0131labilir. Lazlar, Rize’de Pazar, Arde\u015fen, F\u0131nd\u0131kl\u0131, \u00c7aml\u0131hem\u015fin, Artvin’in Arhavi, Hopa, Bor\u00e7ka il\u00e7eleriyle, Bat\u0131 Karadeniz ve Do\u011fu-G\u00fcney Marmara’daki muhaceret alanlar\u0131nda konu\u015fuluyor. Benim tahminim Laz n\u00fcfusunun 400 binden fazla oldu\u011fu y\u00f6n\u00fcnde. Maksimum 500 bin olabilir diye d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum. Lazcay\u0131 ka\u00e7 ki\u015finin konu\u015ftu\u011fuysa daha tart\u0131\u015fmal\u0131 bir konu, zira t\u00fcm Lazlar Lazca bilmiyor. \u00d6zellikle gen\u00e7ler aras\u0131nda, b\u00f6lge dahil Lazca bilme oran\u0131 \u00e7ok d\u00fc\u015f\u00fck. Bu zaten, Lazcan\u0131n yok olma tehdidiyle kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya neden oldu\u011funu \u00f6zetliyor. Lazcay\u0131 daha \u00e7ok kad\u0131nlar konu\u015fuyor lakin onlar da belli bir ya\u015f\u0131n, 50’nin, \u00fczerinde olan kad\u0131nlar. Bir de her iki cinsiyetten 65-70 ya\u015f \u00fcst\u00fc di\u011fer fertlerde konu\u015fma yo\u011fun. 40-50 ya\u015f \u00fcst\u00fc erkekler Lazca bilse de T\u00fcrk\u00e7eyi daha \u00e7ok tercih edebiliyorlar. Neyse ki Lazcan\u0131n bir kalesi var. Buras\u0131 F\u0131rt\u0131na vadisinde \u00c7aml\u0131hem\u015fin’deki ve Arde\u015fen’in y\u00fcksek yerlerindeki Laz k\u00f6yleri. Buralarda \u00e7ocuklar dahil h\u00e2l\u00e2 yo\u011fun Lazca konu\u015fuluyor. Bu istisnai alan hari\u00e7 Lazca her yerde jenerasyon de\u011fi\u015fimiyle ya\u015famdan h\u0131zla \u00e7ekilmekte”<\/em><\/p><\/blockquote>\n

Devlet taraf\u0131ndan uygulamada olan Lazca se\u00e7meli dersleri yorumlayan Y\u0131lmaz,\u00a0“Zaten Lazlar\u0131n evvelden beri bu alanlarda m\u00fccadelesi vard\u0131. Televizyon yay\u0131n\u0131 talebi olumsuz cevap ald\u0131 hep ama se\u00e7meli derslere ba\u015fland\u0131. Laz Enstit\u00fcs\u00fc’n\u00fcn \u00e7abalar\u0131yla Lazca ders kitaplar\u0131 haz\u0131rland\u0131, az da olsa Lazca \u00f6\u011fretmeni yeti\u015ftirildi. Ancak ilginin az olu\u015fu sorunu a\u015f\u0131lamad\u0131, ge\u00e7ti\u011fimiz d\u00f6nem hi\u00e7 Lazca s\u0131n\u0131f\u0131 a\u00e7\u0131lamad\u0131. T\u00fcm il\u00e7elerde s\u0131n\u0131flar a\u00e7\u0131labildi\u011fi zamanlarda da \u00f6\u011frenci say\u0131s\u0131 birka\u00e7 y\u00fcz ki\u015fi de kalabildi. Bunun birka\u00e7 sebebi var. Biri Lazlar\u0131n Lazca okur yazarl\u0131\u011fa yabanc\u0131l\u0131\u011f\u0131 ve ba\u015fka se\u00e7meli dersleri daha \u00e7ok \u00f6nemsemesi. \u0130kincisi ise okul y\u00f6netimlerinin uygulad\u0131\u011f\u0131 fiil\u00ee engeller” dedi.<\/p>\n

\n
\n
\"ismailguneyy\u0131lmaz.jpg\"<\/div>\n<\/div>\n
\n
\u0130smail G\u00fcney Y\u0131lmaz<\/em><\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n

Lazca topluma dokunursa ya\u015fayabilir<\/strong><\/p>\n

Lazcay\u0131 ya\u015fatman\u0131n temel yolunun; k\u00fclt\u00fcr hareketini tabana ve topluma yayabilmekten ge\u00e7ti\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc belirten Y\u0131lmaz: “Bunun i\u00e7in de salt Lazcac\u0131l\u0131k, Lazca i\u00e7in sembolik i\u015fler yapmak de\u011fil, politize olmak gerekiyor. Lazcan\u0131n yok olma sorunu Lazlar\u0131n sorunu olmadan bu dil kurtulamayacak. Bug\u00fcn yap\u0131lan i\u015fler ileride sadece bir avu\u00e7 insan\u0131n iyi niyetli \u00e7abas\u0131 olarak an\u0131lacak. Epey vakittir Laz \u00e7evresinde g\u00f6r\u00fclen sadece Lazca g\u00f6zl\u00fckleri tak\u0131p, ba\u015fka hi\u00e7bir meseleye dair s\u00f6z s\u00f6ylerken g\u00f6r\u00fcnmemeyi ben do\u011fru bulmuyorum. Biz bu \u00fclkede, bu d\u00fcnyada ya\u015f\u0131yoruz, bu co\u011frafyadan, bu hayattan etkileniyoruz. Genel toplumsal hareketin bir par\u00e7as\u0131 olarak m\u00fccadele etmek gerek. Do\u011fada, \u00e7ay tar\u0131m\u0131ndaki sorunlar, insan haklar\u0131 ihlalleri de bizim problemimiz. S\u00f6z\u00fcm\u00fcz olmal\u0131. Kimlik ile s\u0131n\u0131f\u0131 ay\u0131r\u0131p, salt kimlikle s\u0131n\u0131rl\u0131 olan d\u00fc\u015f\u00fck yo\u011funluklu bir hat \u00e7izmek bu darl\u0131\u011f\u0131 kal\u0131c\u0131la\u015ft\u0131r\u0131r. Laz halk\u0131n\u0131n ba\u015fka sorunlar\u0131na da dokunabilmek gerek, Lazcan\u0131n yok olu\u015funa kar\u015f\u0131 duyarl\u0131l\u0131\u011f\u0131n da kitleselle\u015febilmesi i\u00e7in. Lazlar\u0131n i\u00e7inde olmak laz\u0131m. Yaz\u0131l\u0131 \u00fcretimin, aktif medya kullan\u0131m\u0131n\u0131n yan\u0131 s\u0131ra bu topluma dokunma, yay\u0131lma istidad\u0131n\u0131n da Lazcay\u0131 ya\u015fatabilecek ba\u015fat \u00e7\u0131k\u0131\u015flardan oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum” ifadelerini kulland\u0131.<\/p>\n

Resmiyetten uzak, bulutlara yak\u0131n: Hem\u015finliler<\/strong><\/p>\n

Hopa, Kemalpa\u015fal\u0131 olan Hikmet Ak\u00e7i\u00e7ek, uzun y\u0131llard\u0131r Hem\u015fince ve Hem\u015fin k\u00fclt\u00fcr\u00fc \u00fczerine ara\u015ft\u0131rmalar yapan ki\u015filerden. T\u00fcrk\u00e7e\u2019yi ilk okula ba\u015flad\u0131ktan sonra \u00f6\u011frenen Ak\u00e7i\u00e7ek \u015fu anda \u0130stanbul\u2019da ya\u015f\u0131yor. Ak\u00e7i\u00e7ek; Hem\u015fin m\u00fczik grubu Vova, Hem\u015fin K\u00fclt\u00fcr\u00fcn\u00fc Ara\u015ft\u0131rma ve Ya\u015fatma Derne\u011fi \u2013 Hadig\u2019in ve Hem\u015fin K\u00fclt\u00fcr, Dil ve Tarih Dergisi Gor\u2019un kurucular\u0131 ve emek\u00e7ileri aras\u0131nda yer al\u0131yor.<\/p>\n

Hem\u015finliler\u2019in bir co\u011frafyadan ismini ald\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirten Ak\u00e7i\u00e7ek; “Asl\u0131nda orijini Rize\u2019nin \u00c7aml\u0131hem\u015fin ve Hem\u015fin b\u00f6lgelerine dayanan bir halk Hem\u015finliler. Onun \u00f6ncesinde \u0130ran\u2019dan, bug\u00fcnk\u00fc Ermenistan s\u0131n\u0131r\u0131 i\u00e7erisinde Sevan g\u00f6l\u00fcn\u00fcn \u00e7evresinden, 700-800. y\u0131llarda bir sava\u015ftan \u00e7\u0131karak gelen bir topluluk olarak ge\u00e7iyor. \u00c7aml\u0131hem\u015fin ve Hem\u015fin b\u00f6lgesine yerle\u015ftiriliyor. Gelen ki\u015finin liderleri, prensleri Hamam isimli. \u015eehrin ad\u0131na da o ki\u015finin ad\u0131 veriliyor. Hamamshen, Ham\u015fen, Hem\u015fin\u2026 Orada ya\u015fayanlar Ham\u015fenli veya Ham\u015fetszi deniyor. Burada ya\u015fayan halk Hrastiyan bir halk. Osmanl\u0131\u2019n\u0131n o b\u00f6lgeyi fethiyle birlikte g\u00f6\u00e7ler ba\u015fl\u0131yor. Bir k\u0131s\u0131m bat\u0131ya Samsun\u2019a kadar g\u00f6\u00e7\u00fcyorlar Hem\u015fin\u2019den. Onlar daha sonra Rusya\u2019n\u0131n So\u00e7i ve Abhazya taraflar\u0131na ge\u00e7tiler hem g\u00f6\u00e7erek hem de s\u00fcr\u00fclerek. Bizler de, Hopa\u2019daki Hem\u015finliler de bir \u015fekilde Hem\u015fin b\u00f6lgesinden do\u011fuya do\u011fru ge\u00e7erek Hopa taraflar\u0131na gitmi\u015fiz. 1700l\u00fc y\u0131llara denk geliyor, Hopa\u2019daki Hem\u015finliler\u2019in Hem\u015fin denilen b\u00f6lgeden gelmesi”<\/p>\n

\n
\n
\"hikmetak\u00e7i\u00e7ek.jpg\"<\/div>\n<\/div>\n
\n
Hikmet Ak\u00e7i\u00e7ek<\/em><\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n

Hopa, Kemalpa\u015fa ve 93 harbi d\u00f6neminde Hopa\u2019dan D\u00fczce ve Adapazar\u0131 b\u00f6lgesine g\u00f6\u00e7 edenlerin Hem\u015fince konu\u015ftu\u011funu belirten Ak\u00e7i\u00e7ek: “Bir de bug\u00fcn Abhazya ve So\u00e7i\u2019de ya\u015fayan grup da Hem\u015fince konu\u015fuyorlar; ama onlar konu\u015ftuklar\u0131 dile Hem\u015fince demiyorlar, Ermenice\u2019nin bir diyalekti olarak de\u011ferlendiriyorlar. Hopa\u2019daki Hem\u015finliler dilimizi do\u011frudan Hem\u015fince olarak ifade ediyoruz. Rize taraf\u0131ndaki Hem\u015finliler Hem\u015fince konu\u015fmuyor ve bilmiyorlar; T\u00fcrk\u00e7e konu\u015fuyorlar. Fakat konu\u015fmalar\u0131n\u0131n i\u00e7erisinde \u00e7ok say\u0131da Hem\u015fince ve Ermenice kelime bar\u0131nd\u0131r\u0131yorlar. O b\u00f6lgedeki insanlar Hem\u015fince biliyor muydu daha \u00f6nce, unuttular m\u0131 sonra veya Hem\u015fince bilmiyorlard\u0131 da oradaki Hem\u015finlilerle beraber ya\u015fad\u0131klar\u0131 i\u00e7in dilen kelimeler ald\u0131lar? Bu konu a\u00e7\u0131kl\u0131\u011f\u0131 \u00e7ok kavu\u015fmu\u015f olan bir konu de\u011fil. Farkl\u0131 iddialar var bu konuyla ilgili”<\/p>\n

Yaylac\u0131l\u0131k bitiyor<\/strong><\/p>\n

Hem\u015finliler kapal\u0131 toplum yap\u0131s\u0131ndan geldi\u011fini, \u00f6ncelerde tar\u0131m ve hayvanc\u0131l\u0131k \u00fczerine bir ekonominin hakimiyetinden bahseden Ak\u00e7i\u00e7ek: “Hem\u015finliler de \u00e7ok bariz bir yaylac\u0131l\u0131k gelene\u011fi vard\u0131r. Hem\u015fin k\u00fclt\u00fcr\u00fcn\u00fcn ya\u015famas\u0131 ve aktar\u0131lmas\u0131 konusunda da yaylac\u0131l\u0131k gelene\u011finin bir fonksiyonu vard\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc yaylalarda, o y\u00fcksek yerlerde resmiyetten uzak Hem\u015finli Hem\u015finliye bir ya\u015fam s\u00fcr\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc i\u00e7in Hem\u015fin k\u00fclt\u00fcr\u00fc orada daha bir k\u00f6k sal\u0131yor ve gelecek ku\u015faklara aktar\u0131l\u0131yordu. Son y\u0131llarda kapal\u0131 ekonomi yap\u0131s\u0131 a\u00e7\u0131l\u0131nca, kentle\u015fmeler, e\u011fitimler vs yaylac\u0131l\u0131k k\u00fclt\u00fcr\u00fc \u00f6zelli\u011fi yitirdi. Yaylac\u0131l\u0131k biraz daha turistik ve k\u00fclt\u00fcrel boyutlu bir duruma d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fc. B\u00f6yle olunca da Hem\u015fin k\u00fclt\u00fcr\u00fc i\u00e7indeki \u00fcretici, yarat\u0131c\u0131 \u00f6zellikli k\u00fclt\u00fcr\u00fc aktaracak bir \u00f6zelli\u011fi kalmad\u0131”<\/p>\n

Haycanl\u0131l\u0131ktan nakliyecili\u011fe<\/strong><\/p>\n

30-35 bin civar\u0131nda insan\u0131n Hem\u015fince konu\u015ftu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcnen Ak\u00e7i\u00e7ek, Hem\u015finlilerin ekonomik d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm\u00fcn\u00fc; “Mesleki olarak hayvanc\u0131l\u0131k \u00e7ok yayg\u0131nd\u0131. Hem\u015fin koyun s\u00fcr\u00fcleri Kafkasya\u2019dan I\u011fd\u0131r\u2019a kadar yay\u0131lan bir alanda bar\u0131nabiliyorlard\u0131. \u015eimdi eskisi gibi yo\u011fun hayvan s\u00fcr\u00fcleri ve hayvanc\u0131l\u0131k yok. Bunun yerini nakliyecilik ald\u0131 diyebiliriz. \u00d6nce kamyonculuk, sonra t\u0131rlar, onun devam\u0131 olarak nakliyecilik. Hopa Hem\u015finliler de en yo\u011fun faaliyet nakliyecilik denebilir. Bunun yan\u0131nda \u00e7ay tar\u0131m\u0131 da b\u00f6lgenin \u00f6nemli ekonomik kaynaklar\u0131ndan. Bat\u0131 Hem\u015finlileri i\u00e7in de Rusya gurbetinden kaynaklanan pastac\u0131l\u0131k ve f\u0131r\u0131nc\u0131l\u0131k \u00f6nemli ekonomik faaliyetler aras\u0131nda” \u015feklinde aktar\u0131yor.<\/p>\n

\u0130\u011fneyle kuyu kaz\u0131yoruz<\/strong><\/p>\n

Ak\u00e7i\u00e7ek bireysel \u00e7abalarla Hem\u015fincenin ya\u015fat\u0131labilmesinin zor oldu\u011funu belirtiyor ve ekliyor:<\/p>\n

“Bunun i\u00e7in \u00e7ok daha farkl\u0131 \u015feylerin hayata ge\u00e7mesi gerekiyor. Beklenti olarak demiyorum; ama nesnel olarak devletin yani kamunun \u00fclkede var olan T\u00fcrk\u00e7e d\u0131\u015f\u0131ndaki dilleri kendi k\u00fclt\u00fcrel varl\u0131\u011f\u0131n\u0131n bir par\u00e7as\u0131 olarak de\u011ferlendirip, bu dillerin ya\u015famas\u0131 i\u00e7in bir anlay\u0131\u015f\u0131n olu\u015fmas\u0131 ve bunlar\u0131n desteklenmesi gerekiyor. T\u00fcrkiye\u2019de Lazca olsun, Hem\u015fince olsun, K\u00fcrt\u00e7e olsun di\u011fer dillerin k\u00fc\u00e7\u00fck topluluklara ait dillerin ya\u015fat\u0131lmas\u0131yla ilgili \u00e7abalar, tamamen bu topluluklarda ya\u015fayan ki\u015filerin sorumluluk duygusuyla ortaya \u00e7\u0131k\u0131yor. Bir\u00e7o\u011fu da k\u00fclt\u00fcr ve dil konusunda e\u011fitimi olmayan insanlar. Ben de onlardan biriyim. Hem\u015fin ezgilerini derleyip m\u00fczik yap\u0131yorsun, alb\u00fcm haline getiriyorsun gelecek ku\u015faklara aktarmak ve belgelemek ad\u0131na; ama e\u011fitimimde m\u00fczikle ilgili hi\u00e7bir \u015fey yok. Biz b\u00f6yle i\u011fneyle kuyu kazar gibi kendimiz de \u00f6\u011frenerek bir \u015feyler yap\u0131yoruz. Dolay\u0131s\u0131yla bu \u00e7abalarla bu dillerin korunmas\u0131 bir yere kadar olur, \u00f6tesi olmaz. Bunlarla ilgili kurumsal d\u00fczenlemelerin ve yap\u0131lar\u0131n olmas\u0131 gerekiyor. Bunun kamu kaynaklar\u0131ndan k\u00fclt\u00fcr politikas\u0131 olarak geli\u015ftirilmesi ve desteklenmesi gerekiyor”<\/em><\/p><\/blockquote>\n

G\u00f6ksel Y\u0131lmaz ve Fatih Meydan \u015eav\u015fat Bazgiret\u2019de do\u011fmu\u015f ikin gen\u00e7 G\u00fcrc\u00fc. \u0130stanbul\u2019da ya\u015fan G\u00f6ksel Y\u0131lmaz anadili olan G\u00fcrc\u00fcce\u2019nin yay\u0131lmas\u0131 i\u00e7in kad\u0131nlar\u0131n \u00f6n planda olmas\u0131 gerekti\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyor ve bu alanda \u00e7al\u0131\u015f\u0131yor. Fatih Meydan ise Artvin\u2019de ya\u015f\u0131yor, bir yandan \u00f6\u011fretmenlik yaparken bir yandan da G\u00fcrc\u00fcce se\u00e7meli derslerde e\u011fitim vermi\u015f biri.<\/p>\n

Fatih Meydan; G\u00fcrc\u00fclerin yerle\u015fik olarak Artvin b\u00f6lgesinde, 93 harbi d\u00f6neminde gelenlerin Do\u011fu Marmara\u2019da ve Orta Karadeniz\u2019de ya\u015fad\u0131\u011f\u0131n\u0131, g\u00f6\u00e7le gelenlerin Batum civar\u0131ndan gelen G\u00fcrc\u00fcler oldu\u011funu, Artvindekilerin ise y\u00fczy\u0131llard\u0131r ayn\u0131 k\u00f6ylerde ya\u015fad\u0131klar\u0131n\u0131 belirtiyor.<\/p>\n

G\u00f6ksel Y\u0131lmaz, T\u00fcrkiye\u2019deki yerle\u015fik G\u00fcrc\u00fc say\u0131s\u0131n\u0131n 2-2,5 Milyon oldu\u011funu s\u00f6yl\u00fcyor. Y\u0131lmaz: “Ne kadar\u0131 G\u00fcrc\u00fcce konu\u015fuyor bu tart\u0131\u015f\u0131l\u0131r, b\u00f6yle bir rakam da yok benim bildi\u011fim kadar\u0131yla. Anadilleri G\u00fcrc\u00fcce olup, ailelerinde G\u00fcrc\u00fcce konu\u015fanlar mevcut, ancak kendileri genelde konu\u015fam\u0131yorlar. \u00d6zellikle 90l\u0131 y\u0131llardan sonra do\u011fanlarda bu dili konu\u015fma yeterli d\u00fczeyde de\u011fil. Sonradan biraz daha fark\u0131ndal\u0131k ba\u015flad\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in aileler taraf\u0131ndan \u00e7ocuklar\u0131na G\u00fcrc\u00fcce \u00f6\u011fretilmesine y\u00f6nelik talepler olabiliyor”<\/p>\n

G\u00fcrc\u00fcce konu\u015fan iki vadi<\/strong><\/p>\n

G\u00fcnl\u00fck hayatta, mahallede gezerken G\u00fcrc\u00fcce duyabilecek iki vadiden bahseden Meydan: “Bor\u00e7ka Ma\u00e7ahel vadisi ve \u015eav\u015fat\u2019taki \u0130merhev vadisi. \u0130nsanlar\u0131n g\u00fcnl\u00fck hayatta gezerken G\u00fcrc\u00fcce konu\u015ftu\u011funu duymak \u00e7ok zor. Bu vadilerde de giderek azal\u0131yor. Artvin\u2019de benim \u00e7ocuklu\u011fumda ve \u015fimdiki durum aras\u0131nda bile \u00e7ok fark. Bazgiret \u0130merhev vadisinin en y\u00fcksek ve en kapal\u0131 k\u00f6y\u00fcd\u00fcr. Orda bile 30 ya\u015f alt\u0131nda G\u00fcrc\u00fcce konu\u015fanlar\u0131 parmakla sayabilirsin. Benim bildi\u011fim \u015fu anda iki \u00fc\u00e7 \u00e7ocuk var. Ma\u00e7ahel\u2019de de a\u015fa\u011f\u0131 yukar\u0131 durum ayn\u0131d\u0131r. Bize eskiden anlat\u0131lan, anadili konu\u015fmayla ilgili yasaklar ve d\u0131\u015fardan gelen engeller durumu art\u0131k ya\u015fanm\u0131yor. Ben hi\u00e7 ya\u015famad\u0131m bunlar\u0131. Ama art\u0131k bunlardan daha etkili olan \u015fehirle\u015fme, insanlar\u0131n birbirine uzak olmas\u0131, televizyonlar \u00e7ok etkili oluyor. \u0130nsanlar daha bilin\u00e7li ve \u00f6zg\u00fcr olsalar bile bu dili unutmu\u015f durumdalar. Hi\u00e7bir bask\u0131 olmamas\u0131na ra\u011fmen kimse \u00e7ocuklar\u0131yla G\u00fcrc\u00fcce konu\u015fmuyor, tercih etmiyor”<\/p>\n

Alfabe \u00f6\u011fretmeden konu\u015fmay\u0131 \u00f6\u011fretmeye \u00e7al\u0131\u015ft\u0131k<\/strong><\/p>\n

Meydan, Halk E\u011fitim Merkezi\u2019nde hem de ortaokul \u00f6\u011frencilerine se\u00e7meli ders olarak G\u00fcrc\u00fcce e\u011fitim verdi\u011finde ya\u015fad\u0131klar\u0131n\u0131 \u015fu \u015fekilde aktar\u0131yor: “Verilmi\u015f bir hak, G\u00fcrc\u00fcce e\u011fitim alman i\u00e7in \u00f6n\u00fcnde yasal bir engel yok; ama pratikte d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc gibi olmuyor bir\u00e7ok \u015fey, \u00f6zellikle se\u00e7meli derslerde. Halk e\u011fitim kurslar\u0131n\u0131 anlatay\u0131m \u00f6ncelikle. Halk e\u011fitim kurslar\u0131nda genelde bu dili \u00e7at pat konu\u015fabilen, meraktan ve dilini geli\u015ftirmek anlam\u0131nda ba\u015fvuruyorlar. Zaten bildikleri \u015feyi orada geli\u015ftirmeye \u00e7al\u0131\u015ft\u0131r\u0131yorlar. Program olarak da bir d\u00fczeni yok. G\u00fcrc\u00fcce\u2019nin biliyorsunuz kendi alfabesi var. Farkl\u0131 sesler var ve bu sesleri anlatabilecek Latin Alfabesi\u2019nde harfler yok. Do\u011fal olarak kendi alfabesiyle \u00f6\u011frenilmesi gereken bir dil; ama bize halk e\u011fitim kursunda da se\u00e7meli derslerde de alfabe \u00f6\u011fretilmesi istenmedi. Alfabe \u00f6\u011fretmeden insanlara konu\u015fma \u00f6\u011fretmeye \u00e7al\u0131\u015ft\u0131k. Devletin verdi\u011fi kitaplarda bile G\u00fcrc\u00fc alfabesi vard\u0131 fakat biz \u00f6\u011fretemiyorduk. Sonra bu tezattan dolay\u0131 bir\u00e7ok ele\u015ftiri yapt\u0131k, sonras\u0131nda kitaplara kondu, halk e\u011fitim kursuna da alfabe \u00f6\u011fretme sonradan kondu. Se\u00e7meli ders konusunda da uygulamada b\u00fcy\u00fck s\u0131k\u0131nt\u0131lar var. 2018\u2019di san\u0131r\u0131m, G\u00fcrc\u00fcce se\u00e7meli dersin tek \u00f6\u011fretmeni oldu\u011fum i\u00e7in beni Ankara\u2019ya kitap inceleme kurultay\u0131na \u00e7a\u011f\u0131rd\u0131lar. Orada da bu i\u015fin ne kadar ciddiyetsiz oldu\u011funu, asl\u0131nda ka\u011f\u0131t \u00fcst\u00fcnde yap\u0131l\u0131yor g\u00f6z\u00fcks\u00fcn mant\u0131\u011f\u0131n\u0131 \u00e7ok net g\u00f6rebildik. \u00c7\u00fcnk\u00fc bizim elimizde kitaplar yok ve kitaplar bizim T\u00fcrkiye\u2019deki \u00f6\u011frencilerin seviyesine uygun de\u011fil. G\u00fcrcistan\u2019da haz\u0131rlanm\u0131\u015f, ilkokul bir veya ikinci s\u0131n\u0131f d\u00fczeyinde. G\u00fcrc\u00fcce\u2019yi konu\u015fma olarak bilip, bunu ders niteli\u011finde \u00f6\u011frenmeye y\u00f6nelik haz\u0131rlanm\u0131\u015f kitaplar. Bunlara y\u00f6nelik ele\u015ftirilerimizi dile getirdik. Biz ele\u015ftirilerimizi yazd\u0131k, dilek\u00e7e olarak da verdik fakat bir d\u00f6n\u00fc\u015f olmad\u0131”<\/p>\n

Anadil kad\u0131nlar\u0131<\/strong><\/p>\n

G\u00f6ksel Y\u0131lmaz, Meydan\u2019\u0131n bahsetti\u011fi programs\u0131zl\u0131\u011f\u0131 ortadan kald\u0131rmak i\u00e7in G\u00fcrc\u00fc Sanat Evi arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla e\u011fitim verdiklerini belirtiyor. Y\u0131lmaz: “Bir dili \u00f6\u011frenirken nas\u0131l seviyeler varsa, A1, A2, B1 B2 gibi seviyeler olu\u015fturduk. \u015eu anda A1 seviyesinde 3 y\u0131l \u00f6nce ba\u015flam\u0131\u015f ki\u015filer B1 seviyesine ula\u015ft\u0131lar ve bu \u015fekilde devam ediyorlar. Bunun nas\u0131l bir faydas\u0131 var? En az\u0131ndan daha ilerlettiklerini ve profesyonel olarak, akademik olarak kullanabileceklerini G\u00fcrc\u00fcce \u00f6\u011freniyorlar. Kad\u0131nlar y\u00f6n\u00fcnden bakt\u0131\u011f\u0131m\u0131zda ise kad\u0131nlar taraf\u0131ndan ilgi son zamanlarda artt\u0131. Gen\u00e7lerden ciddi bir talep olmas\u0131n\u0131 bekliyoruz; ama olmuyor. Ben 30 ya\u015f\u0131nday\u0131m, benim ya\u015f\u0131mda olup da G\u00fcrc\u00fcce\u2019yi iyi derece konu\u015fabilen kad\u0131n say\u0131s\u0131 \u00e7ok az. Online kurslar a\u00e7\u0131l\u0131yor, pandemi s\u00fcrecini bu anlamda olumlu de\u011ferlendirmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131yor. Bir dilin her anlamda bir ki\u015fiye nas\u0131l katk\u0131s\u0131 olabilece\u011fi hakk\u0131nda \u00e7al\u0131\u015fmalar yap\u0131yoruz. Anadili Kad\u0131nlar\u0131 diye bir olu\u015fumumuz var. G\u00fcrc\u00fcce konusunda ben de orada bulunuyorum, farkl\u0131 dillerden bir\u00e7ok ki\u015fi var. Bu \u015fekilde ortak \u00e7al\u0131\u015fmalara yaparak kad\u0131nlar\u0131 anadillerini \u00f6\u011frenmeye te\u015fvik etmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131yoruz”<\/p>\n

B\u00fct\u00fcn diller ya\u015fat\u0131lmal\u0131<\/strong><\/p>\n

G\u00f6ksel Y\u0131lmaz\u2019a g\u00f6re G\u00fcrc\u00fcce\u2019nin T\u00fcrkiye\u2019de \u00f6n\u00fcnde duran en \u00f6nemli problemler: \u00f6nemsememek ve fark\u0131nda olmamak. Y\u0131lmaz:”Bence en b\u00fcy\u00fck sorun bu, \u00f6nemsenmiyor. \u0130\u015fe yaramayaca\u011f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyor. Asl\u0131nda bir dil; bamba\u015fka bir k\u00fclt\u00fcr, m\u00fczik, i\u00e7erik, hayat\u2026 Bunlar\u0131n fark\u0131nda de\u011fil insanlar, bu sahiplenmeyi ya\u015fam\u0131yorlar. O y\u00fczden en b\u00fcy\u00fck tehlike \u00f6nemsememek. Biliyor, fark\u0131nda ama \u00f6nemsemiyor. \u00c7\u00fcnk\u00fc maddi olarak bir getirisinin olaca\u011f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnm\u00fcyor. Bunda asl\u0131nda \u00fclkemizin ekonomik ko\u015fullar\u0131n\u0131n da etkisi var. \u0130nsanlar\u0131n ek olarak bir \u015feyler yapmaya, \u00f6\u011frenmeye veya hobisine vakit kalm\u0131yor. Bu y\u00fczden de kendisine getiri sa\u011flayacak bir \u015feyler \u00f6\u011frenmek istiyor. Asl\u0131nda diller hobi olarak de\u011fil temel olarak verilmesi gereken \u015feyler. \u0130lkokullarda anadilde e\u011fitimler, di\u011fer zamanlarda kurumlar taraf\u0131ndan verilen dil e\u011fitimlerinin yayg\u0131nla\u015fmas\u0131 gerekiyor. T\u00fcrkiye\u2019de bir\u00e7ok farkl\u0131 k\u00f6ken var, bunlar\u0131 g\u00f6rmezden gelemeyiz. Bu halklar\u0131n burada daha sa\u011fl\u0131kl\u0131, daha i\u00e7 i\u00e7e, daha sosyal ve bar\u0131\u015f\u00e7\u0131l bir \u015fekilde ya\u015famalar\u0131 i\u00e7in b\u00fct\u00fcn etnik k\u00fclt\u00fcrlere sayg\u0131 duyulmas\u0131 ve bu dillerin ya\u015fat\u0131lmas\u0131 gerekiyor”<\/p>\n

Karadeniz Rumcas\u0131: Romeika<\/strong><\/p>\n

Vahit Tursun Trabzon \u00c7aykara Ogene (K\u00f6knar) k\u00f6y\u00fc do\u011fumlu. Uzun y\u0131llard\u0131r ekonomik kayg\u0131lar sebebiyle Yunanistan Atina\u2019ya g\u00f6\u00e7 etmi\u015f ve orada ya\u015f\u0131yor. 25 y\u0131ld\u0131r Romeika ile alakal\u0131 \u00e7al\u0131\u015fmalar yapan Tursun, T\u00fcrkiye\u2019deki tek Romeika \u2013 T\u00fcrk\u00e7e s\u00f6zl\u00fc\u011f\u00fcn yazar\u0131.<\/p>\n

Romeika\u2019n\u0131n T\u00fcrk\u00e7e kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131 Rumca oldu\u011funu s\u00f6yleyen Tursun: “Rumca \u00e7ok genel bir isim tabi. \u0130stanbul Rumcas\u0131 var, Girit Rumcas\u0131 var vs. Romeika derken biz Karadeniz Rumcas\u0131\u2019ndan bahsediyoruz. Bu dili konu\u015fanlar da bu \u015fekilde ifade ediyor”<\/p>\n

Romeika-Yunanca ba\u011flant\u0131s\u0131<\/strong><\/p>\n

Tursun, Romeika dilinin k\u00f6kenini Helence oldu\u011funu belirtiyor. Tursun:<\/p>\n

“D\u00fcnyan\u0131n bildi\u011fi klasik Helence\u2019dir. Yeni Yunanca ile ne ilgisi var? Yeni Yunanca da Helence\u2019den gelme bir dil. Atina\u2019n\u0131n bug\u00fcn konu\u015ftu\u011fu bizim Yeni Yunanca diye adland\u0131rd\u0131\u011f\u0131m\u0131z dil \u0130yon leh\u00e7esinin devam\u0131 olan bir dil. Aynen Karadeniz Rumcas\u0131 da \u0130yon leh\u00e7esinin bir devam\u0131. Yunanistan co\u011frafyas\u0131 ile Karadeniz co\u011frafyas\u0131 aras\u0131nda mesafe olsa da dilin geli\u015fimi ve de\u011fi\u015fimi Yeni Yunanca\u2019ya kadar oldu. Birbirlerine de \u00e7ok yak\u0131nlar. De\u011fi\u015fimleri de s\u00fcre\u00e7 i\u00e7erisinde \u00e7ok bir fark yaratmad\u0131. Bu diller aras\u0131nda anla\u015famama sorunu var fakat bu dilin \u00e7ok de\u011fi\u015fti\u011finden de\u011fil. Yeni Yunanca\u2019n\u0131n i\u00e7erdi\u011fi g\u00fcncel kelimeleri Romeika i\u00e7ermiyor. Romeika\u2019n\u0131n e\u011fitimin durdu\u011fu d\u00f6nem telefon bile yoktu. Telefon kelimesini bile bir yerden al\u0131p kullan\u0131yorsun. Romeika bu konuda geri kald\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in, \u00e7a\u011fda\u015f Yunanca\u2019da olan masa ba\u015f\u0131 t\u00fcretilmi\u015f kelimeleri Yunanca\u2019n\u0131n i\u00e7erisinde 2-3 kelime anlayabiliyorsun. Fakat \u00e7ok iyi Rumca bilen ihtiyar bir nine, Yunanistan\u2019da bir k\u00f6ye gitse ve orada ba\u015fka bir nineyle kar\u015f\u0131la\u015fsa g\u00fcnl\u00fck i\u015flerle alakal\u0131 rahatl\u0131kla anla\u015fabilir. Yani sorun \u015fehirliyle. \u015eehirlinin konu\u015ftu\u011fu t\u00fcretilmi\u015f kelimelerle anla\u015fam\u0131yor, k\u00f6yde g\u00fcndelik \u015fekilde Yunanistan\u2019da y\u00fczde seksen doksan anla\u015f\u0131r. B\u00f6yle bir yak\u0131nl\u0131\u011f\u0131 var diyebiliriz Yunanca ve Romeika\u2019n\u0131n”<\/em><\/p><\/blockquote>\n

“\u00d6l\u00fcrsem 10 bin kelime heba olur”<\/strong><\/p>\n

Vahit Tursun uzun y\u0131llar kelime derleme \u00fczerine \u00e7al\u0131\u015ft\u0131ktan sonra, beyninde do\u011fu\u015ftan gelen bir damar hastal\u0131\u011f\u0131 y\u00fcz\u00fcnden hastaneye d\u00fc\u015ft\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc ve sonras\u0131nda s\u00f6zl\u00fck s\u00fcrecinin h\u0131zland\u0131\u011f\u0131n aktar\u0131yor: “O hastal\u0131k vesile oldu asl\u0131nda s\u00f6zl\u00fc\u011f\u00fcn bitmesine. \u00c7\u00fcnk\u00fc 10 binden fazla kelime derlemi\u015ftim, e\u011fer \u00f6l\u00fcrsem bunlar heba olacakt\u0131. Belki de hatalarla belki de biraz amat\u00f6rce bitmesine sebep oldu. Hastal\u0131k olmam\u0131\u015f olsayd\u0131, s\u00f6zl\u00fck hen\u00fcz yoktu. \u00c7\u00fcnk\u00fc s\u00f6zl\u00fck yazmak zor bir i\u015f. Kendimce bir metodoloji yaratmaya \u00e7al\u0131\u015ft\u0131m, fakat o metodoloji her seferinde yolda sorunlar yarat\u0131yordu. 2016 y\u0131l\u0131nda kendimce bitirdim, yay\u0131nevine de g\u00f6ndermi\u015ftim. Sonra dilbilimci bir arkada\u015f\u0131m bir sayfadan \u00f6rnek istedi. Bakt\u0131 ve bu olmam\u0131\u015f at \u00e7\u00f6pe dedi. Ele\u015ftirilerini ve \u00f6nerilerini dinledim. Di\u011fer s\u00f6zl\u00fcklerden \u00f6rneklere bakt\u0131m, kendimi geli\u015ftirdim ve sonra tekrar bitirdim. S\u00f6zl\u00fck bu s\u00fcre\u00e7te demo s\u00f6zl\u00fckler \u00e7\u0131kt\u0131. Bu konuda ilgili arkada\u015flara da\u011f\u0131t\u0131ld\u0131 ve her arkada\u015f\u0131m\u0131z hatalar\u0131n\u0131 bildirdiler. Ancak ilgili arkada\u015flar da Romeika bilmiyor. T\u00fcrk\u00e7e hatalar\u0131 s\u00f6yl\u00fcyorlar fakat bana Romeika hatalar\u0131 bildirecek kimse yok. Dolay\u0131s\u0131yla \u00e7ok u\u011fra\u015ft\u0131m. Helence gramer \u00f6\u011frendim. Pontus Rumcas\u0131yla ilgili burada olu\u015fturulan gramerleri inceledim. K\u0131sa bir zaman zarf\u0131 i\u00e7erisinde otodidakt yapt\u0131m. Bunlar\u0131 bilen birisini bulsayd\u0131m asl\u0131nda s\u00f6zl\u00fc\u011f\u00fc vermeye haz\u0131rd\u0131m. S\u00f6zl\u00fc\u011f\u00fc bitirdim dedim, bir yandan da operasyonlar\u0131m var. K\u0131sa bir zaman i\u00e7erisinde elimden geleni yapt\u0131m. Neticesin bu s\u00f6zl\u00fck 2018\u2019in mart ay\u0131nda yay\u0131mland\u0131. Bana kalsayd\u0131 ve zaman s\u0131k\u0131nt\u0131m olmasayd\u0131 ben bu s\u00f6zl\u00fck \u00fczerine be\u015f y\u0131l daha \u00e7al\u0131\u015fabilirdim. Yine de tarihsel a\u00e7\u0131dan \u00e7ok \u00f6nemli. Umar\u0131m bundan sonras\u0131nda yeni nesil ilgilenir. Bir de bunun grameri olmas\u0131 gerekiyor. S\u00f6zl\u00fc\u011f\u00fcn yetim kalmamas\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan bu \u00f6nemli. Romeika s\u00f6zl\u00fck var ama gramer yoksa s\u00f6zl\u00fck bir i\u015fe yaram\u0131yor pek. S\u00f6zl\u00fck sadece kelimelere bakmak i\u00e7in. Dolay\u0131s\u0131yla bu konuda \u00e7al\u0131\u015facak insanlara, geli\u015fecek insanlara ihtiya\u00e7 var. Fakat maalesef yok. Ufukta ger\u00e7ekten bu i\u015fi kotarabilecek ki\u015filer g\u00f6z\u00fckm\u00fcyor”<\/p>\n

 <\/p>\n

\n
\n
\"VahitTuranS\u00f6zl\u00fck1.jpg\"<\/div>\n<\/div>\n
\n
Vahit Tursun ve s\u00f6zl\u00fc\u011f\u00fc \/ Foto\u011fraf: Independent T\u00fcrk\u00e7e<\/em><\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n

Romeika’n\u0131n 50 y\u0131l \u00f6mr\u00fc kald\u0131<\/strong><\/p>\n

Romeika \u015fu anda Tonya, S\u00fcrmene, Of, Ma\u00e7ka, Dernekpazar\u0131 ve \u00c7aykara\u2019n\u0131n y\u00fcksek kesimlerinde 55-60 civar\u0131 k\u00f6yde konu\u015fuldu\u011funu s\u00f6yleyen Tursun: Tabi bizlerin k\u00f6ylerden d\u0131\u015f\u0131nda 5-10 kat diasporam\u0131z var. T\u00fcrkiye\u2019nin \u00e7e\u015fitli yerlerine g\u00f6\u00e7 etmi\u015f gruplar\u0131m\u0131z var. Bunlar\u0131n hepsi hemen hemen Romeika biliyor. Ancak yeni nesil kullanm\u0131yor art\u0131k. 20 ya\u015f\u0131nda gen\u00e7ler Rumca\u2019y\u0131 kullanm\u0131yor. Gen\u00e7lerin yapt\u0131\u011f\u0131 b\u00fct\u00fcn aktiviteler Romeika\u2019n\u0131n d\u0131\u015f\u0131nda aktiviteler. Yani orada Romeika kullanmas\u0131n\u0131n imkan\u0131 yok. Ailesi inatla konu\u015fuyorsa ancak anl\u0131yor; ama T\u00fcrk\u00e7e cevap veriyor. Bu a\u00e7\u0131dan bakarsak bu dilin T\u00fcrkiye\u2019deki \u00f6mr\u00fc 50 y\u0131l kadar. 50 y\u0131l olarak g\u00fcnl\u00fck olarak kullan\u0131lmayan bir dil olacak”<\/p>\n

Tursun\u2019a g\u00f6re anadilin ya\u015famas\u0131ndaki en \u00f6nemli fakt\u00f6rler co\u011frafya ve geleneksel ya\u015famla kurulan ba\u011f.<\/p>\n

\n
\n
\"VahitTuranS\u00f6zl\u00fck2.jpg\"<\/div>\n<\/div>\n
\n
Vahit Tursun’\u0131n Romeika-T\u00fcrk\u00e7e S\u00f6zl\u00fc\u011f\u00fc<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n

 <\/p>\n

“Co\u011frafya\u2019dan koparsan\u0131z anadil gider. Ne kadar o co\u011frafyada ya\u015farsan\u0131z, ne kadar co\u011frafyayla ha\u015f\u0131r ne\u015fir olursan\u0131z anadil kal\u0131c\u0131 olur. Bug\u00fcn co\u011frafyada ya\u015fayan insanlar oray\u0131 sanki yazl\u0131k gibi kullan\u0131yor. \u0130\u015fin bir de bu yan\u0131 var. \u00c7\u00fcnk\u00fc eskiden insanlar toplan\u0131r hepsi birlikte ormana gider, ot keser, ot y\u00fcklenir vs. Hep birlikte yapt\u0131\u011f\u0131 i\u015fleri adland\u0131rarak, g\u00fcncel konu\u015furdu. \u015eimdi herkes evinde televizyon izliyor. Hayvan da bak\u0131lm\u0131yor. K\u00f6yde olmayan veya evde olmayan bir \u015feyi bulmak i\u00e7in do\u011faya gitmeye de ihtiya\u00e7lar\u0131 yok. Do\u011fal olarak bunlar da s\u00fcreci h\u0131zland\u0131r\u0131l\u0131yor. Bu konuda yeni neslin ilgisini \u00e7ekebilecek \u015feyler \u00f6\u011fretilebilirdi. Okullarda, \u00fcniversitelerde \u00e7al\u0131\u015fmalar yap\u0131labilir. Fakat devletin durumu ortada”<\/em><\/p><\/blockquote>\n

Mama masas\u0131ndan \u00e7\u0131kan fikir: Karadeniz dillerinde \u00e7ocuk \u015fark\u0131lar\u0131<\/strong><\/p>\n

Karadeniz\u2019de konu\u015fulan farkl\u0131 dillerden \u00e7ocuk \u015fark\u0131lar\u0131n\u0131n yer ald\u0131\u011f\u0131 Heyamoli alb\u00fcm\u00fc Ay\u015fenur Kolivar ve Onur \u015eent\u00fcrk imzas\u0131yla 2020 y\u0131l\u0131nda \u00e7\u0131kt\u0131.<\/p>\n

Ay\u015fenur Kolivar proje fikrinin \u00e7ocu\u011funa yemek yedirirken ortaya \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131n\u0131 anlat\u0131yor. Kolivar: “B\u00f6yle bir \u00e7al\u0131\u015fma yapal\u0131m diye masa ba\u015f\u0131na oturmad\u0131k. Yine masa ba\u015f\u0131ndayd\u0131k; ama mama masas\u0131 ba\u015f\u0131ndayd\u0131m. O\u011flum Erdem\u2019e mama yediriyordum. Klasik \u00e7ocuklar yemek yemeyi sevmiyorlar, oynatarak yedirmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131yorsunuz. Fakat tableti tabi \u00f6n\u00fcne koyunca o mamalar an\u0131nda yeniyor. B\u00f6yle tabletle yemek yiyor. Yemek s\u0131ras\u0131nda, Erdem\u2019in s\u00fcrekli \u0130ngilizce izledi\u011fini fark ettim. \u00c7ocuklar\u0131n izledikleri videolardaki dillerle kurduklar\u0131 ili\u015fkiler ilgimi \u00e7ekmi\u015fti. Asl\u0131nda bu Asude\u2019yi b\u00fcy\u00fct\u00fcrken de ilgimi \u00e7ekmi\u015fti. Evde bir g\u00fcn K\u00fcrt\u00e7e bir \u015fark\u0131 \u00e7al\u0131\u015f\u0131rken, o da evde m\u0131r\u0131ldan\u0131yor K\u00fcrt\u00e7e kelimeleri s\u00f6ylemeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131yor. Mesela Asude\u2019nin Lazca\u2019ya \u00e7ok \u00f6zel bir ilgisi var. \u00c7\u00fcnk\u00fc onun b\u00fcy\u00fcd\u00fc\u011f\u00fc d\u00f6nemde ben Lazca \u00e7ok \u00e7al\u0131\u015fm\u0131\u015ft\u0131m. Bu benim hep dikkatimi \u00e7ekiyordu, \u00e7ocuklar\u0131n bu dillerle ve m\u00fczikle olan ili\u015fkisi. Erdem\u2019in de o videolardan \u00f6\u011frendiklerini s\u00f6ylemesi, \u0130ngilizce \u015feyler s\u00f6ylemesi ve bir s\u00fcre sonra \u0130ngilizce konu\u015fmaya ba\u015flamas\u0131\u2026 \u0130yi, ho\u015f da bu \u00e7ocuk \u0130ngilizce\u2019yi, \u0130spanyolca\u2019y\u0131 zaten \u00f6\u011frenir. Bizim topraklar\u0131m\u0131z\u0131n dillerini ke\u015fke \u00f6\u011frenebilse; Lazca, Hem\u015fince \u00f6\u011frenebilse gibi d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcm”<\/p>\n

Projeyi ba\u015fta Lazca olarak d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc ve Onur \u015eent\u00fcrk ile fikri geli\u015ftirdiklerini belirten Kolivar: “Onur yapar\u0131z, birlikte olu\u015ftururuz dedi ve biz yola \u00e7\u0131kt\u0131k. Bu proje ger\u00e7ekle\u015ftiyse \u00f6ncelikle \u00e7ocuklar\u0131m sayesinde, onlar\u0131n dille kurdu\u011fu ili\u015fkiyi g\u00f6rmek. \u0130kincisi de ba\u015fta Onur \u015eent\u00fcrk olmak \u00fczere, etraf\u0131mdaki herkesin bu projeyi \u00e7ok desteklemesi. \u00d6nce Lazca k\u0131sm\u0131n\u0131 \u0130smail Avc\u0131\u2019n\u0131n bizi cesaretlendirmesiyle ba\u015flad\u0131k. Sonras\u0131nda Hem\u015fince ve G\u00fcrc\u00fcce eklendi. \u00c7eviri s\u00fcrecinde zorland\u0131\u011f\u0131m\u0131z \u015fark\u0131lar oldu. Bunlar\u0131n ba\u015f\u0131nda Ali Baba\u2019n\u0131n \u00c7iftli\u011fi geliyor. \u00c7\u00fcnk\u00fc \u00e7iftlik kelimesi yok Lazca\u2019da, G\u00fcrc\u00fcce\u2019de\u2026 Her dilde birtak\u0131m \u00e7\u00f6z\u00fcmler bulmaya \u00e7al\u0131\u015ft\u0131k. Epeyce bir u\u011fra\u015ft\u0131k \u00e7eviri k\u0131sm\u0131yla. \u00c7ocuk \u015fark\u0131lar\u0131 s\u00f6ylemenin de kendine has zorluklar\u0131 varm\u0131\u015f. Duygulu ve keyifli bir \u00e7al\u0131\u015fma s\u00fcreciyle bu projeyi olu\u015fturduk. Umar\u0131m insanlar da keyifle dinliyorlard\u0131r ve \u00e7ocuklara da bir kuplecik de olsa katk\u0131m\u0131z oluyordur.<\/p>\n

Ay\u015fenur Kolivar ve Onur \u015eent\u00fcrk\u2019\u00fcn haz\u0131rlad\u0131\u011f\u0131 Karadeniz Dillerinde \u00c7ocuk \u015eark\u0131lar\u0131: Heyamoli\u2019yi\u00a0 youtube \u00fczerinden dinleyebilirsiniz.<\/p>\n

https:\/\/www.indyturk.com\/node\/319366\/ya%C5%9Fam\/do%C4%9Fu-karadeniz%E2%80%99-yok-olu%C5%9Fa-direnen-dilleri-lazca-hem%C5%9Fince-g%C3%BCrc%C3%BCce-romeika\u00a0<\/em><\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Do\u011fu Karadeniz b\u00f6lgesi diller ve k\u00fclt\u00fcrler a\u00e7\u0131s\u0131ndan zengin oldu\u011fu kadar bir yandan da bu zenginliklerin yok olu\u015fuyla kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya. Eren Da\u011f\u0131stanl\u0131\u00a0 Do\u011fu Karadeniz b\u00f6lgesi diller ve k\u00fclt\u00fcrler a\u00e7\u0131s\u0131ndan zengin oldu\u011fu kadar bir yandan da bu zenginliklerin yok olu\u015fuyla kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya. Birle\u015fmi\u015f Milletler E\u011fitim Bilim ve K\u00fclt\u00fcr \u00d6rg\u00fct\u00fc’n\u00fcn (UNESCO) “Tehlike Alt\u0131ndaki Diller Atlas\u0131”na g\u00f6re, T\u00fcrkiye’de 15 […]<\/p>\n","protected":false},"author":7,"featured_media":61607,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[74,1,64,53],"tags":[],"class_list":["post-61606","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-dil","category-haberler","category-hemsin-ve-hemsinliler","category-turkiyede-azinliklar"],"yoast_head":"\nDo\u011fu Karadeniz\u2019in yok olu\u015fa direnen dilleri: Lazca, Hem\u015fince, G\u00fcrc\u00fcce, Romeika - Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=61606\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"en_US\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Do\u011fu Karadeniz\u2019in yok olu\u015fa direnen dilleri: Lazca, Hem\u015fince, G\u00fcrc\u00fcce, Romeika - Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Do\u011fu Karadeniz b\u00f6lgesi diller ve k\u00fclt\u00fcrler a\u00e7\u0131s\u0131ndan zengin oldu\u011fu kadar bir yandan da bu zenginliklerin yok olu\u015fuyla kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya. Eren Da\u011f\u0131stanl\u0131\u00a0 Do\u011fu Karadeniz b\u00f6lgesi diller ve k\u00fclt\u00fcrler a\u00e7\u0131s\u0131ndan zengin oldu\u011fu kadar bir yandan da bu zenginliklerin yok olu\u015fuyla kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya. Birle\u015fmi\u015f Milletler E\u011fitim Bilim ve K\u00fclt\u00fcr \u00d6rg\u00fct\u00fc’n\u00fcn (UNESCO) “Tehlike Alt\u0131ndaki Diller Atlas\u0131”na g\u00f6re, T\u00fcrkiye’de 15 […]\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=61606\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2021-02-23T08:02:32+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2021\/02\/Do\u011fu-Karadeniz\u2019in-dilleri.jpg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"1368\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"911\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/jpeg\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"admin\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Written by\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"admin\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Est. reading time\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"23 minutes\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\\\/\\\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?p=61606#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?p=61606\"},\"author\":{\"name\":\"admin\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/096f1d38a12cce57fb855b485ed24c9e\"},\"headline\":\"Do\u011fu Karadeniz\u2019in yok olu\u015fa direnen dilleri: Lazca, Hem\u015fince, G\u00fcrc\u00fcce, Romeika\",\"datePublished\":\"2021-02-23T08:02:32+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?p=61606\"},\"wordCount\":4591,\"commentCount\":0,\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?p=61606#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/wp-content\\\/uploads\\\/sites\\\/6\\\/2021\\\/02\\\/Do\u011fu-Karadeniz\u2019in-dilleri.jpg\",\"articleSection\":[\"Dil\",\"Haberler\",\"Hem\u015fin ve Hem\u015finliler\",\"T\u00fcrkiye\u2019de Az\u0131nl\u0131klar\"],\"inLanguage\":\"en-US\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"CommentAction\",\"name\":\"Comment\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?p=61606#respond\"]}]},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?p=61606\",\"url\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?p=61606\",\"name\":\"Do\u011fu Karadeniz\u2019in yok olu\u015fa direnen dilleri: Lazca, Hem\u015fince, G\u00fcrc\u00fcce, Romeika - Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?p=61606#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?p=61606#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/wp-content\\\/uploads\\\/sites\\\/6\\\/2021\\\/02\\\/Do\u011fu-Karadeniz\u2019in-dilleri.jpg\",\"datePublished\":\"2021-02-23T08:02:32+00:00\",\"author\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/096f1d38a12cce57fb855b485ed24c9e\"},\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?p=61606#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"en-US\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?p=61606\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"en-US\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?p=61606#primaryimage\",\"url\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/wp-content\\\/uploads\\\/sites\\\/6\\\/2021\\\/02\\\/Do\u011fu-Karadeniz\u2019in-dilleri.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/wp-content\\\/uploads\\\/sites\\\/6\\\/2021\\\/02\\\/Do\u011fu-Karadeniz\u2019in-dilleri.jpg\",\"width\":1368,\"height\":911},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?p=61606#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Home\",\"item\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Do\u011fu Karadeniz\u2019in yok olu\u015fa direnen dilleri: Lazca, Hem\u015fince, G\u00fcrc\u00fcce, Romeika\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/#website\",\"url\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/\",\"name\":\"Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi\",\"description\":\"\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"en-US\"},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/096f1d38a12cce57fb855b485ed24c9e\",\"name\":\"admin\",\"url\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?author=7\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Do\u011fu Karadeniz\u2019in yok olu\u015fa direnen dilleri: Lazca, Hem\u015fince, G\u00fcrc\u00fcce, Romeika - Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=61606","og_locale":"en_US","og_type":"article","og_title":"Do\u011fu Karadeniz\u2019in yok olu\u015fa direnen dilleri: Lazca, Hem\u015fince, G\u00fcrc\u00fcce, Romeika - Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi","og_description":"Do\u011fu Karadeniz b\u00f6lgesi diller ve k\u00fclt\u00fcrler a\u00e7\u0131s\u0131ndan zengin oldu\u011fu kadar bir yandan da bu zenginliklerin yok olu\u015fuyla kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya. Eren Da\u011f\u0131stanl\u0131\u00a0 Do\u011fu Karadeniz b\u00f6lgesi diller ve k\u00fclt\u00fcrler a\u00e7\u0131s\u0131ndan zengin oldu\u011fu kadar bir yandan da bu zenginliklerin yok olu\u015fuyla kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya. Birle\u015fmi\u015f Milletler E\u011fitim Bilim ve K\u00fclt\u00fcr \u00d6rg\u00fct\u00fc’n\u00fcn (UNESCO) “Tehlike Alt\u0131ndaki Diller Atlas\u0131”na g\u00f6re, T\u00fcrkiye’de 15 […]","og_url":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=61606","og_site_name":"Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi","article_published_time":"2021-02-23T08:02:32+00:00","og_image":[{"width":1368,"height":911,"url":"https:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2021\/02\/Do\u011fu-Karadeniz\u2019in-dilleri.jpg","type":"image\/jpeg"}],"author":"admin","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Written by":"admin","Est. reading time":"23 minutes"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=61606#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=61606"},"author":{"name":"admin","@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/#\/schema\/person\/096f1d38a12cce57fb855b485ed24c9e"},"headline":"Do\u011fu Karadeniz\u2019in yok olu\u015fa direnen dilleri: Lazca, Hem\u015fince, G\u00fcrc\u00fcce, Romeika","datePublished":"2021-02-23T08:02:32+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=61606"},"wordCount":4591,"commentCount":0,"image":{"@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=61606#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2021\/02\/Do\u011fu-Karadeniz\u2019in-dilleri.jpg","articleSection":["Dil","Haberler","Hem\u015fin ve Hem\u015finliler","T\u00fcrkiye\u2019de Az\u0131nl\u0131klar"],"inLanguage":"en-US","potentialAction":[{"@type":"CommentAction","name":"Comment","target":["https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=61606#respond"]}]},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=61606","url":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=61606","name":"Do\u011fu Karadeniz\u2019in yok olu\u015fa direnen dilleri: Lazca, Hem\u015fince, G\u00fcrc\u00fcce, Romeika - Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi","isPartOf":{"@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=61606#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=61606#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2021\/02\/Do\u011fu-Karadeniz\u2019in-dilleri.jpg","datePublished":"2021-02-23T08:02:32+00:00","author":{"@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/#\/schema\/person\/096f1d38a12cce57fb855b485ed24c9e"},"breadcrumb":{"@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=61606#breadcrumb"},"inLanguage":"en-US","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=61606"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"en-US","@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=61606#primaryimage","url":"https:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2021\/02\/Do\u011fu-Karadeniz\u2019in-dilleri.jpg","contentUrl":"https:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2021\/02\/Do\u011fu-Karadeniz\u2019in-dilleri.jpg","width":1368,"height":911},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=61606#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https:\/\/akunq.net\/tr"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Do\u011fu Karadeniz\u2019in yok olu\u015fa direnen dilleri: Lazca, Hem\u015fince, G\u00fcrc\u00fcce, Romeika"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/#website","url":"https:\/\/akunq.net\/tr\/","name":"Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi","description":"","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"en-US"},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/#\/schema\/person\/096f1d38a12cce57fb855b485ed24c9e","name":"admin","url":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?author=7"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/61606","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/7"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=61606"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/61606\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":61608,"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/61606\/revisions\/61608"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/61607"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=61606"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=61606"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=61606"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}