{"id":60907,"date":"2021-01-13T02:33:32","date_gmt":"2021-01-13T07:33:32","guid":{"rendered":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=60907"},"modified":"2021-01-13T02:33:32","modified_gmt":"2021-01-13T07:33:32","slug":"ortadogu-notlari-28-ermeni-soykirimi-1","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=60907","title":{"rendered":"Ortado\u011fu notlar\u0131 (28): \u201cErmeni Soyk\u0131r\u0131m\u0131\u201d (1)"},"content":{"rendered":"<p><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"aligncenter size-medium wp-image-60908\" src=\"https:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/2021\/01\/Ermeni-Soyk\u0131r\u0131m\u0131-360x261.jpg\" alt=\"\" width=\"360\" height=\"261\" srcset=\"https:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2021\/01\/Ermeni-Soyk\u0131r\u0131m\u0131-360x261.jpg 360w, https:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2021\/01\/Ermeni-Soyk\u0131r\u0131m\u0131-560x406.jpg 560w, https:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2021\/01\/Ermeni-Soyk\u0131r\u0131m\u0131-260x188.jpg 260w, https:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2021\/01\/Ermeni-Soyk\u0131r\u0131m\u0131-160x116.jpg 160w, https:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2021\/01\/Ermeni-Soyk\u0131r\u0131m\u0131.jpg 700w\" sizes=\"auto, (max-width: 360px) 100vw, 360px\" \/><\/p>\n<p><strong>Altan Tan<\/strong><\/p>\n<p><em><strong>1960\u2019l\u0131 y\u0131llar\u0131n ortalar\u0131&#8230;<\/strong><\/em><\/p>\n<p>Evimiz, Diyarbekir Sur i\u00e7inde, Melikahmet Hamam\u0131\u2019n\u0131n arkas\u0131ndaki K\u0131rk Direk Sokak\u2019ta.<\/p>\n<p>6-7 ya\u015flar\u0131nda ancak var\u0131m.<\/p>\n<p>Annemin memleketi Maden\u2019de ya\u015famakta olan anneannem, senede bir iki defa bizi g\u00f6rmek \u00fczere\u00a0<a href=\"https:\/\/indyturk.com\/tags\/diyarbak%C4%B1r\">Diyarbekir<\/a>\u2019e gelirdi.<\/p>\n<p>Maden\u2019den bize her geldi\u011finde,<em>\u00a0\u2018Muazzez k\u0131z\u0131m, biz Altan\u2019la Hus\u00e9n\u2019e gidiyoruz\u2019\u00a0<\/em>der, elimden tutar, a\u011f\u0131r a\u011f\u0131r ad\u0131mlarla y\u00fcr\u00fcyerek A\u015fef\u00e7iler \u00c7ar\u015f\u0131s\u0131\u2019n\u0131n \u00f6n\u00fcnden ge\u00e7erek, Bal\u0131k\u00e7\u0131larba\u015f\u0131\u2019ndaki Bak\u0131rc\u0131lar \u00c7ar\u015f\u0131s\u0131\u2019na giderdik.<\/p>\n<p>Anneannemle ayn\u0131 ya\u015flarda, altm\u0131\u015f\u0131n\u0131 devirmi\u015f bir amca (bana g\u00f6re dede) bizi g\u00fcler bir y\u00fczle kar\u015f\u0131lar, Diyarbekir k\u00fcrs\u00fclerinden iki k\u00fcrs\u00fc getirerek \u00f6nce bizleri oturtur, sonra da bir k\u00fcrs\u00fc de kendi alt\u0131na \u00e7ekerek kahveciye seslenirdi.<\/p>\n<p>Demli \u00e7aylar, okkal\u0131 kahveler s\u00f6ylenir ve iki ihtiyar derin bir sohbete dalarlard\u0131.<\/p>\n<p>Ne konu\u015furlard\u0131, ne s\u00f6ylerlerdi, kimlerden, nelerden bahsederlerdi akl\u0131mda kalan hi\u00e7bir \u015fey yok!<\/p>\n<p><em>Kimdi bu Hus\u00e9n (H\u00fcseyin) amca?<\/em><\/p>\n<p>Ayda y\u0131lda bir g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcm\u00fcze ve hi\u00e7 bize gelmedi\u011fine g\u00f6re, yak\u0131n akraba de\u011fildi herhalde.<\/p>\n<p><em>Yak\u0131n akraba de\u011filse anneannem neden her seferinde bir saatli\u011fine de olsa ziyaretine gidiyordu?<\/em><\/p>\n<p>\u00c7ok ender de olsa ara s\u0131ra Hus\u00e9n Amca ile ilgili konu\u015fmalarda kula\u011f\u0131ma \u00e7al\u0131nan\u00a0<em>\u201cMaden&#8230; Ermeni&#8230; katliam&#8230; \u00e7ocuk&#8230; rahmetli babam&#8230;\u201d<\/em>\u00a0s\u00f6zleri merak\u0131m\u0131 daha da art\u0131rd\u0131.<\/p>\n<p>K\u00fc\u00e7\u00fckl\u00fc\u011f\u00fcmden beri \u00e7evremde olan bitenlere ilgili ve \u00e7ok soru soran biri olmam nedeniyle\u00a0<em>\u201cSora sora Ba\u011fdat bulunur\u201d\u00a0<\/em>misali bir m\u00fcddet sonra bir \u015feyler \u00f6\u011frenmeye ba\u015flad\u0131m.<\/p>\n<p>H\u00fcseyin amca tahmin etti\u011finiz gibi bir\u00a0<a href=\"https:\/\/indyturk.com\/tags\/ermeni\">Ermeni<\/a>\u2019ydi.<\/p>\n<p>Madenli miydi ba\u015fka bir yerli miydi bilmiyorum, ancak o me\u015fum\u00a0<a href=\"https:\/\/indyturk.com\/tags\/1915-olaylari\">1915 y\u0131l\u0131ndaki Ermeni katliam\u0131<\/a>nda, bir\u00e7ok vicdans\u0131z zalim; \u00e7oluk \u00e7ocuk demeden\u00a0<a href=\"https:\/\/indyturk.com\/tags\/ermeniler\">Ermeniler<\/a>i katlederken; anneannemin babas\u0131 \u0130smail Mail Efendi, elinden geldi\u011fi kadar Ermeni kom\u015fular\u0131n\u0131 korumu\u015f ve Hus\u00e9n amca ile k\u0131z karde\u015fini saklayarak b\u00fcy\u00fctm\u00fc\u015ft\u00fc.<\/p>\n<p>Anneannem<em>\u00a0\u2018H\u00fcs\u00e9n\u2019\u00a0<\/em>diyordu, ama bizimkiler \u00e7ok a\u00e7\u0131k\u00e7a ifade etmeseler de anlayabildi\u011fim kadar\u0131yla Hus\u00e9n amca, sonradan tekrar H\u0131ristiyan olmu\u015f; ancak bu durum aralar\u0131ndaki dostlu\u011fu etkilememi\u015fti.<\/p>\n<p>Hus\u00e9n amca ile ayn\u0131 y\u0131llarda haf\u0131zama kaz\u0131nan ikinci bir Ermeni ise mahallemizin f\u0131r\u0131nc\u0131s\u0131 Tomas Ami (Tumas Amca).<\/p>\n<p>Annemin te\u015ftte yo\u011furdu\u011fu, ekmek hamurunu haftada bir karde\u015fim Faruk\u2019la d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcml\u00fc, te\u015fti ba\u015f\u0131m\u0131z\u0131n \u00fcst\u00fcne koyarak f\u0131r\u0131n\u0131na g\u00f6t\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fcm\u00fcz, Diyarbekir bayramlar\u0131n\u0131n olmazsa olmaz\u0131 y\u00fczlerce \u00e7\u00f6rek te\u015ftini b\u00fcy\u00fck bir sab\u0131rla bayram sabah\u0131na kadar pi\u015firen Tomas Ami.<\/p>\n<p>Diyarbekir\u2019in bu y\u0131llar\u0131n\u0131 de\u011ferli hem\u015ferimiz M\u0131g\u0131rd\u0131\u00e7 Margosyan, \u201c<em>S\u00f6yle Margos Nerelisen?\u201d, \u201cTespih Taneleri\u201d, \u201cBiletimiz \u0130stanbul\u2019a Kesildi\u201d, \u201cGavur Mahallesi\u201d\u00a0<\/em>adl\u0131 kitaplar\u0131nda \u00e7ok g\u00fczel anlat\u0131r.<\/p>\n<p>Sonraki y\u0131llarda, Mardin\u2019den Halep\u2019e, \u0130stanbul\u2019dan Los Angeles\u2019a, Beyrut\u2019tan Paris\u2019e, Erivan\u2019dan Newyork\u2019a kadar y\u00fczlerce Ermeni ile tan\u0131\u015ft\u0131m, arkada\u015fl\u0131klar, kurdum.<\/p>\n<p>Hele 2013\u2019de Los Angeles\u2019ta e\u015fim ve bir Diyarbekirli M\u00fcsl\u00fcman hem\u015ferimizle birlikte \u00e7at kap\u0131 gitti\u011fimiz; Kuveyt\u2019te b\u00fcy\u00fcm\u00fc\u015f, dedesi Kilisli bir Ermeni olan pastane-f\u0131r\u0131n\u0131n sahibi ile hi\u00e7 g\u00f6rmedi\u011fi, hi\u00e7 ya\u015famad\u0131\u011f\u0131 Kilis-Antep \u015fivesi ile T\u00fcrk\u00e7e bir sohbetimiz var ki, sormay\u0131n!<\/p>\n<p>K\u0131rk y\u0131ll\u0131k dostlar\u0131n muhabbetine ta\u015f \u00e7\u0131kart\u0131r!<\/p>\n<p>Bizi \u0131srarla, ya\u015fl\u0131 annesi ile de tan\u0131\u015ft\u0131rmak \u00fczere gece eve yeme\u011fe davetini vaktimizin darl\u0131\u011f\u0131 nedeni ile zor geri \u00e7evirebildik.<\/p>\n<p><a href=\"https:\/\/indyturk.com\/tags\/ermeniler\">Ermeniler<\/a>in ya\u015fad\u0131klar\u0131 felaketi hem kendi a\u011f\u0131zlar\u0131ndan hem de y\u00fczlerce makale ve kitaptan \u00f6\u011frendim.<\/p>\n<p>Aile b\u00fcy\u00fcklerimden,\u00a0<a href=\"https:\/\/indyturk.com\/tags\/s%C3%BCryaniler\">S\u00fcryaniler<\/a>in dramlar\u0131n\u0131 Midyatl\u0131 (babam\u0131n babas\u0131) dedemden, Ermenilerin dram\u0131n\u0131 Madenli anneannemden dinledim.<\/p>\n<p>Y\u00fcrek kald\u0131ran, insan\u0131n i\u00e7ini ezen; insan\u0131, insanl\u0131\u011f\u0131ndan utand\u0131ran hikayeler&#8230;<\/p>\n<p>Y\u00fcz y\u0131ldan fazla bir zamand\u0131r tart\u0131\u015f\u0131yoruz;<\/p>\n<p><a href=\"https:\/\/indyturk.com\/tags\/ittihat-ve-terakki\">\u0130ttihat ve Terakki<\/a>\u00a0H\u00fck\u00fcmeti\u2019nin\u00a0<a href=\"https:\/\/indyturk.com\/tags\/24-nisan-1915\">24 Nisan 1915<\/a>\u2019te ald\u0131\u011f\u0131 karar sonras\u0131nda Ermenilerin tabiri ile ya\u015fan\u0131lan<em>\u00a0\u2018B\u00fcy\u00fck Felaket\u2019 (Medz Ye\u011fern)<\/em>\u00a0veya\u00a0<em>\u00c7art (K\u0131r\u0131m)<\/em>\u00a0neden oldu?<\/p>\n<p>\u0130lk \u0130slam ordular\u0131n\u0131n 639 y\u0131l\u0131nda \u0130yaz Bin \u011eanem komutas\u0131nda Diyarbekir\u2019e gelmesi ve Amid \u015fehrini Bizansl\u0131lardan almas\u0131ndan itibaren, 1915 y\u0131l\u0131na kadar 1276 y\u0131l birlikte ya\u015fam\u0131\u015f (bu tarihten \u00f6nce de birlikte ya\u015f\u0131yorlard\u0131) iki halk,\u00a0<a href=\"https:\/\/indyturk.com\/tags\/k%C3%BCrtler\">K\u00fcrtler<\/a>\u00a0ve\u00a0<a href=\"https:\/\/indyturk.com\/tags\/ermeniler\">Ermeniler<\/a>\u00a0neden birbirine d\u00fc\u015ft\u00fc?<\/p>\n<p>1071 Malazgirt Sava\u015f\u0131 sonras\u0131 Anadolu\u2019ya yerle\u015ferek hakim olan\u00a0<a href=\"https:\/\/indyturk.com\/tags\/t%C3%BCrkler\">T\u00fcrkler<\/a>, neden 844 y\u0131l sonra kom\u015fular\u0131, arkada\u015flar\u0131 ve i\u015f ortaklar\u0131 Ermenilerin<em>\u00a0\u2018Katline Ferman\u2019<\/em>\u00a0\u00e7\u0131kard\u0131?<\/p>\n<p>Bin k\u00fcs\u00fcr y\u0131ld\u0131r d\u00f6nem d\u00f6nem k\u00f6t\u00fc y\u00f6netimlerden T\u00fcrk\u2019\u00fc, K\u00fcrt\u2019\u00fc, Arap\u2019\u0131; Ermeni\u2019si, S\u00fcryani\u2019si, M\u00fcsl\u00fcman\u2019\u0131, Hristiyan\u2019\u0131 ile biraz a\u015fa\u011f\u0131, biraz yukar\u0131 ayn\u0131 zulm\u00fc g\u00f6ren, a\u00e7l\u0131\u011f\u0131 da toklu\u011fu da payla\u015fan, iyi k\u00f6t\u00fc birlikte ya\u015fayan halklar neden toplumsal bir cinnete tutuldu?<\/p>\n<p><em>Neden, neden, neden?<\/em><\/p>\n<p>Ger\u00e7ek nedenlerin objektif bir \u015fekilde analiz edilerek ortaya koyulmad\u0131\u011f\u0131, herkesin tek tarafl\u0131 olarak kendi hesab\u0131na geldi\u011fi \u015fekilde cevaplad\u0131\u011f\u0131 bir s\u00fcr\u00fc\u00a0<em>&#8220;neden?&#8221;<\/em>..<\/p>\n<p>Bundan sonraki s\u00f6yleyeceklerim T\u00fcrk, K\u00fcrt, Ermeni, M\u00fcsl\u00fcman&#8230;kendinden olan katillere toz kondurmayan bir\u00e7ok ki\u015finin hesab\u0131na gelmeyebilir!<\/p>\n<p>Olsun!<\/p>\n<p>Onun i\u00e7in laf\u0131 fazla uzatmadan ve e\u011fip b\u00fckmeden s\u00f6yleyeyim;<\/p>\n<p>1915\u2019te Ermenilerin ya\u015fad\u0131klar\u0131 bir soyk\u0131r\u0131md\u0131r.<\/p>\n<p><a href=\"https:\/\/indyturk.com\/tags\/soyk%C4%B1r%C4%B1m\">Soyk\u0131r\u0131m<\/a>\u00a0ifadesinin,\u00a0<a href=\"https:\/\/indyturk.com\/tags\/birle%C5%9Fmi%C5%9F-milletler\">Birle\u015fmi\u015f Milletler<\/a>\u2019in\u00a0<em>\u2018Soyk\u0131r\u0131m Tan\u0131mlamas\u0131\u2019<\/em>n\u0131n bilmem hangi maddesinin, bilmem hangi bendindeki fe\u015fmekan tan\u0131mlamas\u0131na uymad\u0131\u011f\u0131, \u0130ttihat ve Terakki H\u00fck\u00fcmeti\u2019nin herhangi bir katliam talimat\u0131n\u0131n bulunmad\u0131\u011f\u0131, olay\u0131n asl\u0131nda sadece zorunlu bir yer de\u011fi\u015ftirme karar\u0131ndan (<a href=\"https:\/\/indyturk.com\/tags\/tehcir\">tehcir<\/a>den) ibaret oldu\u011fu gibi laf oyunlar\u0131 veya\u00a0<a href=\"https:\/\/indyturk.com\/tags\/ziya-g%C3%B6kalp\">Ziya G\u00f6kalp<\/a>\u2019in ve onunla ayn\u0131 fikirde olanlar\u0131n;\u00a0<em>\u201cAram\u0131zda bir mukatele (Kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 \u00f6ld\u00fcrme) oldu\u201d\u00a0<\/em>demeleri ger\u00e7e\u011fi de\u011fi\u015ftirmiyor.<\/p>\n<p>\u00dcst\u00fcne \u00fcstl\u00fck,\u00a0<em>\u201cErmenilerin iddia ettikleri gibi bir bu\u00e7uk milyon de\u011fil en fazla 300 bin Ermeni \u00f6ld\u00fc ve bunlar\u0131n \u00e7o\u011fu da yolda hastal\u0131k ve ya\u015fl\u0131l\u0131ktan hayat\u0131n\u0131 kaybetti\u201d<\/em>\u00a0demek de, ba\u015fka bir pi\u015fkinlik!<\/p>\n<p>Pi\u015fkinlikten de \u00f6te kelimenin tam anlam\u0131yla t\u00fcy dikmek!<\/p>\n<p>Bin, on bin, y\u00fcz bin veya bir milyon ne fark eder ki?<\/p>\n<p>Kim ne derse desin ve ad\u0131na ne derseniz deyin;<\/p>\n<p>Bir\u00a0<em>\u201cSoy temizleme, soy s\u00fcp\u00fcrme, soy kaz\u0131ma\u201d<\/em>\u00a0ve mallar\u0131na m\u00fclklerine el koyma oldu\u011fu g\u00fcn gibi a\u015fikar.<\/p>\n<p class=\"rteindent1\">\n<em>\u201cErmeniler bile kendi ya\u015fad\u0131klar\u0131na \u2018B\u00fcy\u00fck Felaket\u2019 (Medz Ye\u011fern) derken sana ne oldu da Bat\u0131l\u0131lar\u0131n kulland\u0131klar\u0131 \u2018Jenosid\u2019, \u2018Soyk\u0131r\u0131m\u2019 kelimesini kullan\u0131yorsun?\u201d<\/em><\/p>\n<p class=\"rteindent1\"><em>\u201c\u00dcstelik bu Bat\u0131l\u0131lar\u0131n kendi tarihleri de bin bir t\u00fcrl\u00fc rezaletle dolu.\u201d<\/em><\/p>\n<p class=\"rteindent1\"><em>\u201cFransa, Cezayir\u2019de bir milyondan fazla insan \u00f6ld\u00fcrd\u00fc, \u0130talya Libya\u2019da, Habe\u015fistan\u2019da ayn\u0131 \u015fekilde davrand\u0131, \u0130ngilizler K\u0131z\u0131lderililerin, \u0130spanyollar G\u00fcney ve Orta Amerika\u2019da Azteklerin, \u0130nkalar\u0131n, Mayalar\u0131n, End\u00fcl\u00fcs\u2019te ise M\u00fcsl\u00fcman ve Yahudilerin soyunu kuruttu, Hitler Yahudileri diri diri f\u0131r\u0131nlarda yakt\u0131, Ruslar Tatarlara, \u00c7erkezlere, \u00c7e\u00e7enlere, T\u00fcrkmenlere kan kusturdu, Ermeni Ta\u015fnak ve H\u0131n\u00e7ak \u00e7eteleri y\u00fcz binlerce M\u00fcsl\u00fcman T\u00fcrk ve K\u00fcrd\u00fc; \u00e7ocuk, ya\u015fl\u0131, kad\u0131n demeden \u00f6ld\u00fcrd\u00fc ve daha d\u00fcn Temmuz 1995\u2019te S\u0131rplar Avrupa\u2019n\u0131n ortas\u0131nda Srebrenista\u2019da Hollandal\u0131 Bar\u0131\u015f g\u00fcc\u00fc askerlerinin g\u00f6z\u00fc \u00f6n\u00fcnde 8372 M\u00fcsl\u00fcman erke\u011fi katletti&#8230;\u201d\u00a0<\/em>diyorsan\u0131z; hepsinin can\u0131 cehenneme!<\/p>\n<p><em>\u201cLa\u2019netullahi alel zalimin! (Allah\u2019\u0131n laneti zalimlerin \u00fczerine olsun!) ve zalimler i\u00e7in ya\u015fas\u0131n cehennem!\u201d<\/em><\/p>\n<p><em>\u201cSen bu kafa ile ge\u00e7ti\u011fin \u2018Derin Kay\u0131tlarda\u2019 de\u011fil bir daha milletvekili olmak, muhtar bile olamazs\u0131n!\u201d<\/em>\u00a0diyorsan\u0131z; kendi akl\u0131n\u0131z\u0131 kendinize saklay\u0131n!<\/p>\n<p>Bunlar\u0131 d\u00fcn de s\u00f6yledim, sa\u011f kal\u0131rsam yar\u0131n da s\u00f6ylemeye devam edece\u011fim.<\/p>\n<p><a href=\"https:\/\/indyturk.com\/tags\/1915-olaylari\">1915 Olaylar\u0131<\/a>na gelmeden ve baz\u0131 analizlerde bulunmadan \u00f6nce\u00a0<a href=\"https:\/\/indyturk.com\/tags\/ermeni\">Ermeni<\/a>,\u00a0<a href=\"https:\/\/indyturk.com\/tags\/t%C3%BCrk\">T\u00fcrk<\/a>\u00a0ve\u00a0<a href=\"https:\/\/indyturk.com\/tags\/k%C3%BCrt\">K\u00fcrt<\/a>\u00a0ili\u015fkilerinin tarihine \u00e7ok k\u0131sa bir g\u00f6zatmak gerekir.<\/p>\n<p>\u00dcnl\u00fc tarih\u00e7i Heredot\u2019a g\u00f6re Ermenilerin ya\u015fad\u0131klar\u0131, Ermenisten s\u0131n\u0131r\u0131 Siirt\u2019in hemen g\u00fcneyinden ge\u00e7en Botan \u00c7ay\u0131\u2019ndan ba\u015flar ve Ararat (A\u011fr\u0131) Da\u011f\u0131\u2019n\u0131 i\u00e7ine alacak bir \u015fekilde kuzeye kadar uzanarak, bug\u00fcnk\u00fc\u00a0<a href=\"https:\/\/indyturk.com\/tags\/ermenistan\">Ermenistan<\/a>\u00a0topraklar\u0131 ile\u00a0<a href=\"https:\/\/indyturk.com\/tags\/g%C3%BCrcistan\">G\u00fcrcistan<\/a>\u2019\u0131n da g\u00fcney bat\u0131 kesimini i\u00e7ine al\u0131r.<\/p>\n<p>Botan \u00c7ay\u0131\u2019n\u0131n g\u00fcneyi ise K\u00fcrtlerin atalar\u0131 olarak kabul edilen Karduklar\u0131n memleketidir.<\/p>\n<p>Yine\u00a0<a href=\"https:\/\/indyturk.com\/tags\/heredot\">Heredot<\/a>, Ermenilerin milattan \u00f6nce bin y\u0131llar\u0131nda Trakya B\u00f6lgesi&#8217;nden bu b\u00f6lgeye g\u00f6\u00e7 ettiklerini, Friglerin bir kolu olduklar\u0131n\u0131 s\u00f6yl\u00fcyor.<\/p>\n<p>G\u00fcn\u00fcm\u00fczde baz\u0131 tarih\u00e7iler ise Friglerin de Bat\u0131\u2019ya, Trakya\u2019ya Kafkasya\u2019dan gittiklerini s\u00f6yl\u00fcyorlar. Her ne olursa olsun, Ermeniler en az 3 bin y\u0131ld\u0131r bu topraklarda ya\u015f\u0131yorlar.<\/p>\n<p>Ermeniler kendilerine Ermeni de\u011fil\u00a0<em>\u2018Hay\u2019<\/em>, \u00fclkelerine de Ermenistan de\u011fil<em>\u00a0\u2018Hayastan\u2019\u00a0<\/em>diyorlar.<\/p>\n<p>Filologlar\u0131n iddias\u0131na g\u00f6re\u00a0<em>\u2018Ermina-Armina\u2019\u00a0<\/em>kelimesi Pehlevice\u2019de (Eski Fars\u00e7a)\u00a0<em>\u2018y\u00fcksek \u00fclke\u2019, \u2018da\u011fl\u0131k \u00fclke\u2019<\/em>\u00a0anlam\u0131na geliyor.<\/p>\n<p>Ermenilerin bu 3 bin y\u0131ll\u0131k bilinen tarihleri, t\u0131pk\u0131 di\u011fer halklar\u0131n tarihlerinde oldu\u011fu gibi ac\u0131 tatl\u0131 olaylarla dolu.<\/p>\n<p>Asurlular, Makedonyal\u0131 \u0130skender, Roma, Bizans, Pers, G\u00fcrc\u00fc, Sel\u00e7uklu, Memluklu, Osmanl\u0131, Safavi, Arap, K\u00fcrt ve Ruslarla ini\u015fli \u00e7\u0131k\u0131\u015fl\u0131 ili\u015fkileri var.<\/p>\n<p>Hz. \u0130sa\u2019dan sonra 301 y\u0131l\u0131nda Aziz Gregor vas\u0131tasiyle H\u0131ristiyan olduklar\u0131 i\u00e7in Ortodoks Grogeryan olarak adland\u0131r\u0131l\u0131yorlar.<\/p>\n<p>Ermeniler, tarih i\u00e7inde Anadolu\u2019nun Do\u011fu ve Kuzey b\u00f6lgelerinden g\u00fcneye ve bat\u0131ya do\u011fru, K\u00fcrtler ise hem kuzeye, hem de bat\u0131ya do\u011fru g\u00f6\u00e7 ederek yay\u0131ld\u0131lar.<\/p>\n<p>Bir m\u00fcddet sonra tarihi s\u0131n\u0131rlar silinerek K\u00fcrtler, Ermeniler ve T\u00fcrkler i\u00e7 i\u00e7e ya\u015famaya ba\u015flad\u0131lar.<\/p>\n<p>Ermeniler Klikya B\u00f6lgesinden (Alanya\u2019dan, Mersin, Adana, D\u00f6rtyol\u2019a kadar olan b\u00f6lge) Edirne, Bursa, \u0130stanbul, \u0130zmir, K\u00fctahya, Diyarbekir, Halep ve Beyrut\u2019a kadar yay\u0131ld\u0131lar.<\/p>\n<p>Zamanla bir Hind-Avrupa dili olan Ermenice de kendi i\u00e7inde a\u011f\u0131z ve leh\u00e7elere ayr\u0131ld\u0131 ve Do\u011fu\u2019da Erivan ve \u00e7evresindekiler\u00a0<em>\u2018Do\u011fu Ermenicesi\u2019\u00a0<\/em>Bat\u0131dakiler ise\u00a0<em>\u2018Bat\u0131 Ermenicesi\u2019<\/em>\u00a0diyalektlerini konu\u015fur oldular.<\/p>\n<p>Tarih i\u00e7inde bir\u00e7ok Ermeni krall\u0131k ve beyli\u011fi oldu. En son 1375 y\u0131l\u0131nda Klikya\u2019daki Ermeni Krall\u0131\u011f\u0131 Memluklular taraf\u0131ndan y\u0131k\u0131l\u0131nca o tarihten sonra tamamen M\u00fcsl\u00fcman y\u00f6neticilerin egemenli\u011fi alt\u0131na girdiler.<\/p>\n<p>Ermeniler Osmanl\u0131 y\u00f6netimi ile \u00e7ok iyi ili\u015fkiler kurdular. Sanat, ticaret, musiki ve mimarideki ba\u015far\u0131lar\u0131 k\u0131sa bir zamanda toplum i\u00e7inde ilerlemelerine, g\u00fc\u00e7 ve servet sahibi olmalar\u0131na yol a\u00e7t\u0131.<\/p>\n<p>Hem k\u0131rsal kesimde, k\u00f6y ve kasabalarda, hem de \u015fehirlerde \u00fcretimin b\u00fcy\u00fck bir k\u0131sm\u0131n\u0131 sa\u011flayan ki\u015filer oldular.<\/p>\n<p>Bunun yan\u0131nda milli<em>\u00a0\u2018H\u0131ristiyan, Gregoryen, Ermeni\u2019\u00a0<\/em>kimliklerini de muhafaza ettiler. 405 y\u0131l\u0131ndan itibaren Ermeni din adam\u0131 Mesrop Ma\u015ftots (361-441) taraf\u0131ndan olu\u015fturulan ve 38 harften olu\u015fan bir alfabe kullanmaya ba\u015flad\u0131lar.<\/p>\n<p>Osmanl\u0131 Devleti ile uyumlu davran\u0131\u015flar\u0131ndan dolay\u0131 kendilerine<em>\u00a0\u2018Sad\u0131k Millet\u2019\u00a0<\/em>anlam\u0131na gelen\u00a0<em>\u2018Milleti Sad\u0131ka\u2019\u00a0<\/em>ad\u0131 verildi.<\/p>\n<p><em>\u201cOsmanl\u0131 d\u00f6neminde her \u015fey \u00e7ok iyiydi, hi\u00e7bir ciddi sorun yoktu, her \u015fey g\u00fcll\u00fck g\u00fclistanl\u0131kt\u0131\u201d\u00a0<\/em>demek tabii ki ger\u00e7ek\u00e7i bir s\u00f6ylem de\u011fil.<\/p>\n<p>M\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131n da, H\u0131ristiyanlar\u0131n da, T\u00fcrklerin, K\u00fcrtlerin, Araplar\u0131n, Arnavutlar\u0131n da her d\u00f6nem sorunlar\u0131 oldu. S\u00fcnniler de, Aleviler de d\u00f6nem d\u00f6nem isyan ettiler.<\/p>\n<p>Simavna Kad\u0131s\u0131 \u015eeyh Bedreddin\u2019den, Pir Sultan Abdal\u2019a; Celalilerden Kavalal\u0131 Mehmed Ali Pa\u015fa\u2019ya, Tepedelenli Ali Pa\u015fa\u2019dan, Botan Miri K\u00fcrt Bedirhan Bey\u2019e kadar onlarca, y\u00fczlerce isyan, ba\u015fkald\u0131r\u0131 oldu.<\/p>\n<p>Ermenilerin, Ermeni kimli\u011fi ile ilk tepkileri 18. y\u00fczy\u0131ldan itibaren ortaya \u00e7\u0131kt\u0131.<\/p>\n<p>Bu tarihlerde Ermeni toplumu kendi i\u00e7inde de \u00f6nceleri Katolik, sonralar\u0131 ise Protestan misyonerlerin \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 ile b\u00f6l\u00fcnmeler ya\u015fad\u0131.<\/p>\n<p>Ortodoks Gregoryen Ermeni Kilisesi, Katoliklik ve Protestanl\u0131\u011fa ge\u00e7en Ermenilere \u00e7ok sert yapt\u0131r\u0131mlar uygulad\u0131. Bunlar\u0131n bir listesini haz\u0131rlayarak cezaland\u0131r\u0131lmalar\u0131, en az\u0131ndan s\u00fcrg\u00fcn edilmeleri talebiyle padi\u015faha ba\u015fvurdu.<\/p>\n<p>Bir di\u011fer \u00e7eki\u015fme de Klasik \u00e7izgide direnen kilise ile yeni yeti\u015fen ayd\u0131nlar aras\u0131nda ya\u015fanmaya ba\u015flad\u0131.<\/p>\n<p>Avrupa\u2019da ortaya \u00e7\u0131kan yeni fikirlerin etkisindeki Ermeni ayd\u0131nlar\u0131, kendi toplumlar\u0131nda da bu do\u011frultuda \u00e7al\u0131\u015fmalar yapmaya ba\u015flad\u0131lar.<\/p>\n<p>1701 y\u0131l\u0131nda Sivasl\u0131 Mkhitar Vartabed \u00f6nc\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcnde, \u0130stanbul\u2019da ya\u015fayan Ermeniler; k\u0131z ve erkek \u00e7ocuklar i\u00e7in modern okullar a\u00e7\u0131lmas\u0131, \u0130stanbul halk diline dayal\u0131 yeni yaz\u0131 dilinin geli\u015ftirilmesi ve Bat\u0131\u2019da yay\u0131nlanan eserlerin Ermenice\u2019ye \u00e7evrilebilmesi i\u00e7in bir\u00e7ok konuda kiliseyi de kar\u015f\u0131lar\u0131na alarak bir reform hareketi ba\u015flatt\u0131lar.<\/p>\n<p>1830 y\u0131l\u0131nda II. Mahmut, Katolik devletler Fransa, Avusturya ve \u0130talya\u2019n\u0131n bask\u0131lar\u0131yla Ermeni Katoliklerini de bir cemaat olarak kabul etti.<\/p>\n<p>1839\u2019da ilan edilen Tanzimat Ferman\u0131 sonras\u0131, 1847\u2019de Patrikhane\u2019de 14 ruhan\u00ee \u00fcyeden olu\u015fan bir Meclis-i Ruhan\u00ee olu\u015fturuldu.<\/p>\n<p>Ayr\u0131ca yar\u0131s\u0131 Ermeni asillerinden (Amiralar), di\u011fer yar\u0131s\u0131 da Ermeni sanatkarlardan olu\u015fan 20 ki\u015filik bir Y\u00fcksek Meclis kuruldu.<\/p>\n<p>Osmanl\u0131\u2019da de\u011fi\u015fik kavimlere mensup (Ermeni, Rum, S\u00fcryani&#8230;) Protestanlar da 1850 y\u0131l\u0131nda, \u0130ngiltere\u2019nin bask\u0131lar\u0131yla\u00a0<em>\u2018Protestan Milleti\u2019<\/em>\u00a0olarak tan\u0131nd\u0131.<\/p>\n<p>Tanzimatla birlikte klasik\u00a0<em>\u2018Zimmi\u2019<\/em>\u00a0hukukundan e\u015fit vatanda\u015fl\u0131\u011fa do\u011fru ilerleyen Osmanl\u0131 siyasal d\u00fczeni gayrim\u00fcslimlere bu do\u011frultuda bir\u00e7ok yeni hak tan\u0131d\u0131.<\/p>\n<p>1856 Islahat Ferman\u0131 ile Ermenilere de vilayet ve belediye meclislerine ve Meclis-i Ahk\u00e2m-\u0131 Adliye\u2019ye \u00fcye olabilme hakk\u0131 verildi.<\/p>\n<p>Ayr\u0131ca gayrim\u00fcslimlerin olu\u015fturaca\u011f\u0131 meclislere sadece Ruhanilerin de\u011fil, halk temsilcilerinin de kat\u0131l\u0131mlar\u0131 sa\u011fland\u0131.<\/p>\n<p>Osmanl\u0131\u2019daki dini esaslara g\u00f6re\u00a0<em>\u2018Millet Sistemi\u2019\u00a0<\/em>yerine vatanda\u015fl\u0131k esas\u0131na dayal\u0131\u00a0<em>\u2018Osmanl\u0131l\u0131k\u2019<\/em>\u00a0anlay\u0131\u015f\u0131 yerle\u015ftirilmeye ba\u015fland\u0131. Bir\u00e7ok Ermeni; valilik, el\u00e7ilik naz\u0131rl\u0131k (bakanl\u0131k) g\u00f6revlerine getirildi.<\/p>\n<p>Orijinal ad\u0131yla Nizamname-i Millet-i Ermeniyan, (Ermeni Milleti Nizamnamesi) Ermeni cemaatine mensup din adamlar\u0131 taraf\u0131ndan haz\u0131rland\u0131 ve Patrik taraf\u0131ndan 24 May\u0131s 1860 tarihinde onayland\u0131.<\/p>\n<p>1862\u2019de Bab\u0131\u00e2li yani Osmanl\u0131 h\u00fck\u00fcmeti, nizamnameyi padi\u015fah\u0131n onay\u0131na sundu. 29 Mart 1862 tarihinde Padi\u015fah nizamnameyi onaylad\u0131 (Uras, 1987, s. 159).<\/p>\n<p>Bab\u0131\u00e2li, Patri\u011fe g\u00f6nderdi\u011fi 17 Mart 1863 tarihli emirnameyle nizamnamenin y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe girdi\u011fini bildirdi (Bebiro\u011flu, 2003, s. 76).<\/p>\n<p class=\"rteindent1\">99 maddeden olu\u015fan nizamnamenin, 1-7&#8217;nci maddeleri \u0130stanbul Ermeni Patri\u011finin se\u00e7im usul\u00fc ve esaslar\u0131n\u0131,<\/p>\n<p class=\"rteindent1\">8-12&#8217;nci maddeleri Patri\u011fin g\u00f6revlerini,<\/p>\n<p class=\"rteindent1\">13-16&#8217;nc\u0131 maddeler Patrikhane kalemini,<\/p>\n<p class=\"rteindent1\">7-23&#8217;nc\u00fc maddeler Kud\u00fcs Patri\u011fini, 24-35&#8217;nci maddeler Ruhan\u00ee Meclisi, 36-43&#8217;nc\u00fc maddeler Cisman\u00ee Meclisi,<\/p>\n<p class=\"rteindent1\">44-51&#8217;nci maddeler Cisman\u00ee Meclis taraf\u0131ndan kurulan komisyonlar\u0131, 52-56&#8217;nc\u0131 maddeler Semt ve Kilise y\u00f6netimleri konusunu,<\/p>\n<p class=\"rteindent1\">57-71&#8217;inci maddeler Genel Meclisin olu\u015fumu, \u00fcyelerin se\u00e7im ko\u015fullar\u0131, \u00f6rg\u00fctlenmesi ve g\u00f6revlerini,<\/p>\n<p class=\"rteindent1\">72-84&#8217;nc\u00fc maddeler oylar\u0131n nas\u0131l kullan\u0131laca\u011f\u0131n\u0131,<\/p>\n<p class=\"rteindent1\">85-89&#8217;uncu maddeler meclislerin ve komisyonlar\u0131n yap\u0131s\u0131 ve \u00e7al\u0131\u015fma y\u00f6ntemini,<\/p>\n<p class=\"rteindent1\">90-93&#8217;\u00fcnc\u00fc maddeler yard\u0131ma muhta\u00e7 millet fertlerine yap\u0131lacak yard\u0131m\u0131n esaslar\u0131n\u0131,<\/p>\n<p class=\"rteindent1\">94-98&#8217;inci maddeler ruhan\u00ee \u00f6nderlik konusunu,<\/p>\n<p class=\"rteindent1\">99&#8217;uncu ve son madde ise ileriki y\u0131llarda yeni bir yap\u0131lanma gerekti\u011finde Ruhan\u00ee ve Cisman\u00ee Meclisin nas\u0131l bir yol izleyece\u011fini d\u00fczenlemi\u015ftir.<\/p>\n<p>Bu geli\u015fmeler do\u011frultusunda belli bir hukuki stat\u00fc elde eden Ermeniler, 1876 y\u0131l\u0131nda ilan edilen I. Me\u015frutiyet sonras\u0131 a\u00e7\u0131lan Osmanl\u0131 Meclis-i Mebusan\u0131\u2019nda da temsil edildiler.<\/p>\n<p>80 M\u00fcsl\u00fcman, 50 gayrim\u00fcslimden olu\u015fmas\u0131 kararla\u015ft\u0131r\u0131lan meclis, baz\u0131 vilayetlerde de\u011fi\u015fik sebeplerle se\u00e7im yap\u0131lamamas\u0131 nedeniyle 69 M\u00fcsl\u00fcman, 46 gayrim\u00fcslim olmak \u00fczere 115 \u00fcye ile topland\u0131.<\/p>\n<p>Se\u00e7ilen 46 gayrim\u00fcslim milletvekilinin Rumlardan sonra en kalabal\u0131k grubu Ermenilerdi.<\/p>\n<p><strong>Ermeni-Rus ili\u015fkileri<\/strong><\/p>\n<p>Ermenilerin, Ruslarla ilk siyasi ili\u015fkileri Ruslar\u0131n\u00a0<a href=\"https:\/\/indyturk.com\/tags\/kafkasya\">Kafkasya<\/a>\u2019y\u0131 i\u015fgali ile ba\u015flad\u0131. Kuzeydeki Rusya steplerinden, g\u00fcneye Kafkasya\u2019ya do\u011fru inen Ruslar bu b\u00f6lgede ya\u015famakta olan \u00c7erkes, \u00c7e\u00e7en, Avar ve Azeriler gibi M\u00fcsl\u00fcman halklar\u0131n diren\u00e7leri ile kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131lar.<\/p>\n<p>Sonralar\u0131\u00a0<a href=\"https:\/\/indyturk.com\/tags\/%C5%9Feyh-%C5%9Famil\">\u015eeyh \u015eamil<\/a>\u00a0gibi m\u00fccahidlerin \u00f6nderli\u011finde y\u0131llarca Ruslarla sava\u015fan M\u00fcsl\u00fcman halklar, Ruslar taraf\u0131ndan b\u00fcy\u00fck katliamlara tabi tutuldular ve Anadolu topraklar\u0131na g\u00f6\u00e7 etmek zorunda kald\u0131lar.<\/p>\n<p>Birinci D\u00fcnya Sava\u015f\u0131\u2019na kadar yakla\u015f\u0131k y\u00fcz y\u0131l s\u00fcren ve sonras\u0131nda da devam eden bu Rus i\u015fgali d\u00f6neminde y\u00fczbinlerce M\u00fcsl\u00fcman, \u00c7erkes, \u00c7e\u00e7en, G\u00fcrc\u00fc, K\u00fcrt, T\u00fcrk&#8230;hayat\u0131n\u0131 kaybetti.<\/p>\n<p>Ayn\u0131 y\u0131llarda Ruslar,\u00a0<a href=\"https:\/\/indyturk.com\/tags\/iran\">\u0130ran<\/a>\u00a0egemenli\u011finde ya\u015famakta olan \u00e7o\u011funlu\u011fu\u00a0<a href=\"https:\/\/indyturk.com\/tags\/azeri\">Azeriler<\/a>den olu\u015fan M\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131n topraklar\u0131n\u0131 da i\u015fgal ettiler.<\/p>\n<p>Bu d\u00f6nemde bu b\u00f6lgelerde ya\u015famakta olan H\u0131ristiyan Ermeniler, H\u0131ristiyan olan Ruslar\u0131 desteklediler.<\/p>\n<p>22 \u015eubat 1828\u2019de\u00a0<a href=\"https:\/\/indyturk.com\/tags\/rusya-0\">Rusya<\/a>\u00a0ile\u00a0<a href=\"https:\/\/indyturk.com\/tags\/iran\">\u0130ran<\/a>\u00a0aras\u0131nda imzalanan T\u00fcrkmen\u00e7ay Anla\u015fmas\u0131 ile\u00a0<a href=\"https:\/\/indyturk.com\/tags\/azerbaycan\">Azerbaycan<\/a>\u00a0fiilen ikiye b\u00f6l\u00fcnd\u00fc.<\/p>\n<p>Rusya i\u015fgal etti\u011fi Nah\u00e7\u0131van ve Revan Hanl\u0131klar\u0131 ile Azerilerin yerle\u015fik oldu\u011fu Karaba\u011f\u2019\u0131 birle\u015ftirerek, Mart 1828\u2019de Rusya\u2019ya ba\u011fl\u0131 bir Ermeni vilayeti olu\u015fturdu.<\/p>\n<p>Vilayet\u2019teki Ermeni n\u00fcfusun azl\u0131\u011f\u0131ndan dolay\u0131 \u0130ran\u2019dan 40 bin, Do\u011fu Anadolu\u2019dan 100 bin Ermeni getirerek buraya yerle\u015ftirdi.<\/p>\n<p>93 Harbi (Rumi 1293) olarak adland\u0131r\u0131lan 1877-1878 Osmanl\u0131 Rus Sava\u015f\u0131\u2019nda da b\u00f6lgedeki Ermeniler Ruslar\u0131 destekledi ve 1828\u2019de i\u015fgal edilen I\u011fd\u0131r\u2019a ilaveten Kars, Ardahan, Artvin ve Batum da i\u015fgal edildi.<\/p>\n<p>Rumeli\u2019de ilerleyen Rus birlikleri \u0130stanbul \u00f6nlerine kadar ilerledi, 3 Mart1878\u2019de imzalanan Ayestefanos (Ye\u015filk\u00f6y) Anla\u015fmas\u0131\u2019n\u0131n 16&#8217;nc\u0131 maddesi ile 13 Temmuz 1878\u2019de imzalanan Berlin Anla\u015fmas\u0131\u2019n\u0131n 61&#8217;nci maddeleri ile<em>\u00a0\u2018Ermenilerin ya\u015fad\u0131klar\u0131 vilayetlerde acilen reformlar yap\u0131lmas\u0131 ve Ermenilerin, K\u00fcrtlerin sald\u0131r\u0131lar\u0131ndan korunmas\u0131\u2019\u00a0<\/em>\u0130ngiltere, Fransa, Avusturya Macaristan \u0130mparatorlu\u011fu, Almanya ve Rusya\u2019n\u0131n garant\u00f6rl\u00fc\u011f\u00fc alt\u0131na al\u0131nd\u0131.<\/p>\n<p><strong>Ermeni \u00f6rg\u00fctleri ve siyasi partileri<\/strong><\/p>\n<p>Ermeniler aras\u0131nda modern anlamda ilk \u00f6rg\u00fct ve parti \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 Ayestefanos ve Berlin Anla\u015fmalar\u0131 ile ortaya \u00e7\u0131kt\u0131.<\/p>\n<p>Ancak bundan yakla\u015f\u0131k 20 y\u0131l \u00f6ncesinden itibaren e\u011fitim, yard\u0131m ve hay\u0131r cemiyetleri kurulmaya ba\u015fland\u0131.<\/p>\n<p>Bu \u00f6rg\u00fctlerden ilki 1860 y\u0131l\u0131nda Klikya\u2019da (Adana-Mersin) kurulan\u00a0<em>\u2018Hay\u0131rsever Cemiyeti<\/em>\u2019 ve hemen arkas\u0131ndan kurulan\u00a0<em>\u201cFedekarlar Cemiyeti\u201d<\/em>dir.<\/p>\n<p>7 May\u0131s 1866\u2019da Serop Aznavur \u00f6nderli\u011finde bir grup Ermeni,<em>\u00a0\u2018Ser\u2019<\/em>\u00a0adl\u0131 Mason Locas\u0131n\u0131 kurdu.<\/p>\n<p>1870\u2019te\u00a0<em>\u201cOkul Sevenler Cemiyeti\u201d<\/em>, 1876 y\u0131l\u0131nda<em>\u00a0\u201cAraratl\u0131\u201d<\/em>\u00a0Cemiyeti, 1879 y\u0131l\u0131nda<em>\u00a0\u201cDo\u011fu\u201d\u00a0<\/em>ve\u00a0<em>\u201cKilikya\u201d\u00a0<\/em>Cemiyetleri, 1880 y\u0131l\u0131nda Erzurum\u2019da\u00a0<em>\u201cSilahl\u0131lar Cemiyeti\u201d, \u201cKad\u0131nlar Cemiyeti\u201d,<\/em>\u00a01880\u2019de Van\u2019da M\u0131g\u0131rdi\u00e7 Portakalyan taraf\u0131ndan gizli\u00a0<em>\u201cErmeni Yurtta\u015flar Birli\u011fi\u201d,<\/em>\u00a01881 y\u0131l\u0131nda Erzurum\u2019da\u00a0<em>\u201cAnavatan Savunucular\u0131 Cemiyeti\u201d\u00a0<\/em>ve 1882 y\u0131l\u0131nda da\u00a0<em>\u201cKara Ha\u00e7 Cemiyeti\u201d\u00a0<\/em>kuruldu.<\/p>\n<p><em>Araratl\u0131, Okul Sevenler\u00a0<\/em>ve\u00a0<em>Do\u011fu Cemiyetleri\u00a0<\/em>daha sonra\u00a0<em>\u201cErmeni Birlik Cemiyeti\u201d\u00a0<\/em>ad\u0131 alt\u0131nda birle\u015ftiler.<\/p>\n<p>Ba\u015flang\u0131\u00e7ta, kurulan bu cemiyetlerin \u00f6nemli bir k\u0131sm\u0131 e\u011fitim, sa\u011fl\u0131k ve Ermenilerin sosyal durumlar\u0131n\u0131 iyile\u015ftirmeyi ama\u00e7layan hay\u0131r kurulu\u015flar\u0131 iken, bir m\u00fcddet sonra h\u0131zla siyasi hedefleri olan \u00f6rg\u00fctler kurularak \u00f6n plana \u00e7\u0131kmaya ba\u015flad\u0131.<\/p>\n<p>Bu do\u011frultuda 1881 y\u0131l\u0131nda\u00a0<a href=\"https:\/\/indyturk.com\/tags\/erzurum\">Erzurum<\/a>\u2019da kurulan<em>\u00a0\u201cAnavatan Savunucular\u0131\u201d<\/em>\u00a0cemiyeti silahl\u0131 birlikler olu\u015fturan ilk \u00f6rg\u00fctlerdendir.<\/p>\n<p><strong>Armenekan Partisi<\/strong><\/p>\n<p>1880\u2019de\u00a0<a href=\"https:\/\/indyturk.com\/tags\/van\">Van<\/a>\u2019da Ermeni Yurtta\u015flar Birli\u011fi\u2019ni kuran M\u0131g\u0131rdi\u00e7 Portakalyan, 1885\u2019te te\u015fkilat\u0131n\u0131 daha da geni\u015fleterek, Ermenilerin haklar\u0131n\u0131 silahl\u0131 m\u00fccadele ile elde etmek \u00fczere\u00a0<em>Armenekan Partisi<\/em>\u2019ne d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrd\u00fc.<\/p>\n<p>Bir m\u00fcddet sonra Osmanl\u0131 y\u00f6netimi \u00f6rg\u00fct \u00fcyesi Ermenileri Erzurum ve Van\u2019da tutuklamaya ba\u015flay\u0131nca ka\u00e7arak Fransa\u2019ya gitti.<\/p>\n<p><em>Ermeni Yurtseverler Derne\u011fi<\/em>\u2019ni kurdu ve<em>\u00a0Ermenistan Gazetesi<\/em>\u2019ni \u00e7\u0131kararak faaliyetlerini Marsilya\u2019dan y\u00fcr\u00fctmeye ba\u015flad\u0131.<\/p>\n<p>Armenekan Partisi sonraki y\u0131llarda kurulacak olan Ramgavar Partisi\u2019nin de \u00f6nc\u00fcl\u00fc olarak kabul edilir.<\/p>\n<p><strong>H\u0131n\u00e7ak Partisi<\/strong><\/p>\n<p>Ermenice\u00a0<em>\u201c\u00c7an sesi\u201d<\/em>\u00a0anlam\u0131na gelen<em>\u00a0\u2018H\u0131n\u00e7ak\u2019\u00a0<\/em>ad\u0131yla kurulan Sosyal Demokrat H\u0131n\u00e7ak Partisi, Avrupa\u2019de e\u011fitim g\u00f6rmekte olan Kafkasyal\u0131 Rus vatanda\u015f\u0131 \u00fcniversite \u00f6\u011frencisi Marksist Avedis Nazarbekyan ve arkada\u015flar\u0131 taraf\u0131ndan 1887 y\u0131l\u0131n\u0131n a\u011fustos ay\u0131nda \u0130svi\u00e7re\u2019nin\u00a0<a href=\"https:\/\/indyturk.com\/tags\/cenevre\">Cenevre<\/a>\u00a0\u015fehrinde kuruldu.<\/p>\n<p>H\u0131n\u00e7aklar, bir m\u00fcddet sonra parti merkezlerini Londra\u2019ya ta\u015f\u0131yarak Marksist \u00f6\u011fretilere g\u00f6re haz\u0131rlanm\u0131\u015f parti programlar\u0131 do\u011frultusunda yay\u0131n yapan H\u0131n\u00e7ak adl\u0131 bir dergi \u00e7\u0131karmaya ba\u015flad\u0131lar.<\/p>\n<p>H\u0131n\u00e7ak Partisi\u2019nin siyasi amac\u0131\u00a0<em>\u201cBat\u0131 Ermenistan\u201d\u00a0<\/em>olarak adland\u0131rd\u0131klar\u0131 Osmanl\u0131\u2019n\u0131n 6 vilayeti; Sivas, Erzurum, Van, Mamurat\u00fclaziz, Bitlis ve Diyarbekir\u2019i, Rus ve \u0130ran Ermenistan\u2019\u0131 ile de birle\u015ftirerek \u201cB\u00fcy\u00fck Ermenistan\u201d\u0131 kurmak olarak a\u00e7\u0131kland\u0131.<\/p>\n<p>Bir m\u00fcddet sonra parti i\u00e7inde fikir ayr\u0131l\u0131klar\u0131 ba\u015f g\u00f6sterdi. Avrupa devletleri ile ili\u015fkilerde Marksist g\u00f6r\u00fc\u015flerin sorun \u00e7\u0131kard\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve bu nedenle yeterince destek al\u0131namad\u0131\u011f\u0131n\u0131 ileri s\u00fcren bir grup H\u0131n\u00e7ak, Marksist ideolojinin terk edilmesi gerekti\u011fini savundu.<\/p>\n<p>Parti, 1897 y\u0131l\u0131nd\u0131 <em>\u201cAs\u0131l H\u0131n\u00e7aklar\u201d\u00a0<\/em>ve\u00a0<em>\u201cYenilik\u00e7i H\u0131n\u00e7\u0131klar\u201d<\/em>\u00a0olarak ikiye b\u00f6l\u00fcnd\u00fc ve her iki grup \u00fcyeleri \u00e7at\u0131\u015fmaya ve birbirlerini \u00f6ld\u00fcrmeye ba\u015flad\u0131.<\/p>\n<p><strong>Ta\u015fnaklar<\/strong><\/p>\n<p>Ermenice ad\u0131yla\u00a0<em>\u201cHay He\u011fapohagan Ta\u015fnags\u00fct\u00fcn\u201d<\/em><strong>\u00a0Ermeni Devrimci Federasyonu<\/strong>\u00a01890\u2019da Tiflis\u2019te Kristapor Mikaelyan, Stepan Zoryan ve Simon Zavaryan taraf\u0131ndan kuruldu.<\/p>\n<p>\u00d6rg\u00fct, Do\u011fu Ermenice\u2019de\u00a0<em>Da\u015fnaks\u00fct\u00fcn<\/em>, Bat\u0131 Ermenicesi\u2019nde\u00a0<em>Ta\u015fnags\u00fct\u00fcn\u00a0<\/em>olarak telaffuz edilir, T\u00fcrkiye\u2019de ise k\u0131saca\u00a0<em>\u2018Ta\u015fnak\u2019<\/em>\u00a0olarak bilinir.<\/p>\n<p>Bir\u00e7ok Ermeni dernek ve \u00f6rg\u00fct\u00fcn\u00fc i\u00e7ine alarak kuruldu\u011fu i\u00e7in Ermenicede<em>\u00a0\u201cBirlik, federasyon\u201d\u00a0<\/em>anlamlar\u0131na gelen<em>\u00a0\u2018Ta\u015fnak\u2019<\/em>\u00a0ad\u0131 verilmi\u015ftir.<\/p>\n<p><strong>Ba\u015flang\u0131\u00e7ta sol fikirlere yak\u0131n olan \u00f6rg\u00fct sonradan bask\u0131n bir \u015fekilde Ermeni ulusalc\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 \u00f6n plana \u00e7\u0131karm\u0131\u015f, pe\u015f pe\u015fe ger\u00e7ekle\u015ftirdi\u011fi eylemler ve isyanlarla Ermeniler aras\u0131nda en g\u00fc\u00e7l\u00fc \u00f6rg\u00fct haline gelmi\u015ftir.<\/strong><\/p>\n<p><strong>\u0130lk d\u00f6nemlerinde d\u0131\u015fa kar\u015f\u0131 Osmanl\u0131 Devleti i\u00e7inde \u00f6zerk bir Ermenistan fikrini savunan Ta\u015fnaklar ilerleyen y\u0131llarda a\u00e7\u0131k bir \u015fekilde \u201cBa\u011f\u0131ms\u0131z, Birle\u015fik Ermenistan\u201d fikrini savunmaya ba\u015flam\u0131\u015flard\u0131r.<\/strong><\/p>\n<p><strong>Ramgavarlar<\/strong><\/p>\n<p>Ramgavar Partisi\u2019ne k\u0131saca; \u2018Liberal\u2019 ve Osmanl\u0131 Devleti ile sava\u015fmadan durumlar\u0131n\u0131 iyile\u015ftirmek isteyen orta ve \u00fcst s\u0131n\u0131f Ermenilerin partisi demek m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr.<\/p>\n<p>Ne yaz\u0131k ki Ramgavarlar\u0131n sa\u011fduyulu yakla\u015f\u0131mlar\u0131 d\u00f6nemin \u015fartlar\u0131 i\u00e7inde ba\u015far\u0131l\u0131 olamam\u0131\u015f, \u00f6zellikle de Ta\u015fnak Partisi t\u00fcm insiyatifi ele ge\u00e7irmi\u015ftir.<\/p>\n<p>Bu d\u00f6nemde Ermeni Kilisesi de \u00f6nemli bir rol oynam\u0131\u015f, ba\u015flang\u0131\u00e7ta baz\u0131 liderler Ta\u015fnaklara kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131karken ilerleyen y\u0131llarda dini liderlerin etkisi ile Ermeni Kilisesi de Ta\u015fnaklar do\u011frultusunda bir siyaset izlemi\u015ftir.<\/p>\n<p><strong>Ermeni isyanlar\u0131<\/strong><\/p>\n<p>1780 y\u0131l\u0131nda meydana gelen Mara\u015f Zeytun Ermenilerinin isyan\u0131 Osmanl\u0131\u2019da ilk Ermeni isyan\u0131 olarak kabul edilir.<\/p>\n<p>Sonraki y\u0131llarda, 1862\u2019de Zeytun isyan\u0131 ve \u00f6zellikle de 1878\u2019deki Ayestefanos (\u0130stanbul Ye\u015filk\u00f6y) ve Berlin anla\u015fmalar\u0131ndan sonra kurulan \u00f6rg\u00fctler silahl\u0131 eylemlere ba\u015flad\u0131lar.<\/p>\n<p>M\u0131g\u0131rd\u0131\u00e7 Portakalyan taraf\u0131ndan 1885 y\u0131l\u0131nda Van\u2019da kurulan Armenekan \u00d6rg\u00fct\u00fc\u2019n\u00fcn<em>\u00a0\u201cKan d\u00f6kmeden h\u00fcrriyet elde edilemez\u201d\u00a0<\/em>slogan\u0131 bir\u00e7o\u011funun slogan\u0131 haline geldi. \u0130syan ve suikastlar artarak \u015fiddetlendi.<\/p>\n<p>Ermeni isyanlar\u0131n\u0131 ayr\u0131nt\u0131lar\u0131na girmeden kronolojik olarak s\u0131ralarsak;<\/p>\n<p class=\"rteindent1\"><em><strong>20 Haziran 1890:\u00a0<\/strong><\/em>Katolik Ermenilerin ihbar\u0131 \u00fczerine Ermeni kilisesinde ve Sansaryan Okulu\u2019nda yap\u0131lan silah aramas\u0131nda 2 asker \u00f6ld\u00fcr\u00fcld\u00fc. \u00c7\u0131kan olaylarda 8 Ermeni ve 2 M\u00fcsl\u00fcman \u00f6ld\u00fc; 60 Ermeni ve 45 M\u00fcsl\u00fcman yaraland\u0131.<\/p>\n<p class=\"rteindent1\">1890 y\u0131l\u0131nda H\u0131n\u00e7ak \u00f6rg\u00fct\u00fcn\u00fcn patrikhaneyi i\u015fgal etmesi ve polisin m\u00fcdahalesi \u00fczerine bir\u00e7ok ki\u015fi hayat\u0131n\u0131 kaybetti.<\/p>\n<p class=\"rteindent1\"><em><strong>1891 ba\u015f\u0131:\u00a0<\/strong><\/em>Sultan II. Abd\u00fclhamit, Ermeniler i\u00e7in genel af ilan etti, tutuklu 76 Ermeni serbest b\u0131rak\u0131ld\u0131.<\/p>\n<p class=\"rteindent1\"><em><strong>Aral\u0131k 1892:<\/strong><\/em>\u00a0H\u0131n\u00e7ak \u00fcyeleri, Van Valisine suikast giri\u015fiminde bulundu.<\/p>\n<p class=\"rteindent1\"><em><strong>Nisan 1893:<\/strong><\/em>\u00a0Ermeniler i\u00e7in yeniden genel af ilan edildi ve tutuklu olanlar serbest b\u0131rak\u0131ld\u0131.<\/p>\n<p class=\"rteindent1\"><em><strong>Eyl\u00fcl 1893:<\/strong><\/em>\u00a0Merzifon\u2019da Ermenilerin silah depolad\u0131\u011f\u0131 ihbar\u0131 ile arama yapmak isteyen askerlere a\u00e7\u0131lan ate\u015f ve at\u0131lan bomba sonucu 25 asker \u00f6ld\u00fc.<\/p>\n<p class=\"rteindent1\"><em><strong>27 Nisan 1894:<\/strong><\/em>\u00a0\u0130stanbul\u2019da Ermeni Patri\u011fi Horen A\u015f\u0131kyan\u2019a bir Ermeni taraf\u0131ndan suikast giri\u015fiminde bulunuldu. Sald\u0131rgan yakaland\u0131, Patrik A\u015f\u0131kyan istifa etti.<\/p>\n<p class=\"rteindent1\">1894 y\u0131l\u0131nda g\u00fcn\u00fcm\u00fczde Batman\u2019a ba\u011fl\u0131 olan Sason il\u00e7esinin \u2018Talori\u2019 vadisinde ya\u015famakta olan Ermeniler her yaz b\u00f6lgeye yaylaya gelen Bekiran a\u015fireti ile \u00e7at\u0131\u015ft\u0131 ve 1891 y\u0131l\u0131nda \u0130stanbul\u2019dan gelen H\u0131n\u00e7ak lider Damadyan\u2019\u0131n halk\u0131 \u00f6rg\u00fctlemesi sonucu olaylar b\u00fcy\u00fcd\u00fc. Damadyan\u2019\u0131n yakalanarak Libya\u2019ya s\u00fcrg\u00fcn edilmesinden sonra Ta\u015fnak \u00f6rg\u00fct\u00fc halka silah da\u011f\u0131tarak isyan\u0131 s\u00fcrd\u00fcrd\u00fc.<\/p>\n<p class=\"rteindent1\"><em><strong>Aral\u0131k 1894:<\/strong><\/em>\u00a0Yozgat Ermeni ayaklanmas\u0131 oldu.<\/p>\n<p class=\"rteindent1\"><em><strong>1 Temmuz 1895:\u00a0<\/strong><\/em>H\u0131n\u00e7ak \u00f6rg\u00fct\u00fc Merzifon\u2019da Ermeni zenginlerinden Karabet Kuyumcuyan\u2019\u0131 \u00f6ld\u00fcrd\u00fc.<br \/>\n1895\u2019te B\u00fcy\u00fck Van \u0130syan\u0131 oldu.<\/p>\n<p class=\"rteindent1\"><em><strong>30 Eyl\u00fcl 1895:<\/strong><\/em>\u00a0H\u0131n\u00e7ak \u00f6rg\u00fct\u00fcn\u00fcn \u0130stanbul\u2019da, Kumkap\u0131\u2019dan Bab\u0131ali\u2019ye izinsiz y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015f\u00fc s\u0131ras\u0131nda \u00e7\u0131kan olaylarda bir binba\u015f\u0131 ile bir\u00e7ok er \u00f6ld\u00fcr\u00fcld\u00fc.<\/p>\n<p class=\"rteindent1\"><em><strong>2 Ekim 1895:\u00a0<\/strong><\/em>Van eski valisi Bahri Pa\u015fa ve Trabzon Komutan\u0131 Hamdi Pa\u015fa\u2019ya, Trabzon\u2019da yaral\u0131 kurtulduklar\u0131 bir suikast d\u00fczenlendi.<\/p>\n<p class=\"rteindent1\"><em><strong>24 Ekim 1895:\u00a0<\/strong><\/em>Mara\u015f Zeytun Ayaklanmas\u0131 oldu<\/p>\n<p class=\"rteindent1\"><em><strong>30 Ekim 1895:<\/strong><\/em>\u00a0Ermeni komitac\u0131lar\u0131n Erzurum Vilayet Kona\u011f\u0131\u2019n\u0131 basarak jandarma ve erleri \u00f6ld\u00fcrd\u00fcler.<\/p>\n<p class=\"rteindent1\"><em><strong>2 Kas\u0131m 1895:\u00a0<\/strong><\/em>Diyarbak\u0131r\u2019da Cuma namaz\u0131 sonras\u0131 \u00e7\u0131kan olaylarda \u015fehrin \u00e7ar\u015f\u0131s\u0131 (\u00c7ar\u00e7iya \u015eewiti) yak\u0131ld\u0131.<\/p>\n<p class=\"rteindent1\"><em><strong>1895 son aylar\u0131:<\/strong><\/em>\u00a0Divri\u011fi, Trabzon, E\u011fin, Develi, Akhisar (\u0130zmit), Erzincan, G\u00fcm\u00fc\u015fhane, Zeytun, Bitlis, Bayburt, Mara\u015f, Urfa, Erzurum, Diyarbak\u0131r, Malatya, Harput, Arapkir, Sivas, Merzifon, Antep, Mara\u015f, Mu\u015f, Kayseri, Yozgat ve \u0130stanbul\u2019da ayaklanmalar ya\u015fand\u0131.<\/p>\n<p class=\"rteindent1\">26 A\u011fustos 1896\u2019da Papken Suyuni ve arkada\u015flar\u0131 \u0130stanbul\u2019daki Osmanl\u0131 Bankas\u0131\u2019n\u0131 basarak memurlar\u0131 rehin ald\u0131lar.\n<\/p>\n<div class=\"dnd-widget-wrapper context-custom_image type-image\">\n<div class=\"dnd-atom-rendered\">\n<div class=\"entry-media-inner-img\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" title=\"Ermeni Komitac\u0131lar.jpg\" src=\"https:\/\/www.indyturk.com\/sites\/default\/files\/styles\/800xauto\/public\/thumbnails\/image\/2020\/08\/13\/440071-502836873.jpg?itok=YHUFEsZg\" alt=\"Ermeni Komitac\u0131lar.jpg\" width=\"553\" height=\"638\" \/><\/div>\n<\/div>\n<div class=\"dnd-caption-wrapper\">\n<div class=\"meta\">Ermeni Komitac\u0131lar<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<p class=\"rteindent1\">\n<em><strong>Temmuz 1897:\u00a0<\/strong><\/em>\u0130kinci Sason Ayaklanmas\u0131 oldu.<\/p>\n<p class=\"rteindent1\">21 Temmuz 1905 cuma g\u00fcn\u00fc Sultan Abd\u00fclhamid\u2019e Y\u0131ld\u0131z\u2019daki Hamidiye Camii\u2019nde cuma namaz\u0131 \u00e7\u0131k\u0131\u015f\u0131 bombal\u0131 suikast yap\u0131ld\u0131. Namaz sonras\u0131 \u015eeyh\u00fclislam ile bir ka\u00e7 dakika ayakta konu\u015fmas\u0131 nedeniyle d\u0131\u015far\u0131ya \u00e7\u0131kamayan padi\u015fah kurtuldu.<\/p>\n<p class=\"rteindent1\">Aralar\u0131nda Ta\u015fnak Partisi kurucular\u0131ndan Kristofor Mikaelyan da oldu\u011fu 26 ki\u015fi \u00f6ld\u00fc, 56 ki\u015fi ise yaraland\u0131.<\/p>\n<p class=\"rteindent1\">1903 y\u0131l\u0131ndan itibaren Ermeni faaliyetlerini kontrol alt\u0131na almak isteyen Rusya\u2019da, 1905 y\u0131l\u0131nda \u00c7ar\u2019a kar\u015f\u0131 d\u00fczenlenen ihtilale Ta\u015fnaklar da destek verdi.<\/p>\n<p class=\"rteindent1\"><strong>Kara Ha\u00e7 \u00c7etesi<\/strong><\/p>\n<p>Ta\u015fnaklar, kendilerine destek olmayan Ermenileri hain ilan ederek cezaland\u0131rmaya, baz\u0131lar\u0131n\u0131 da \u00f6ld\u00fcrmeye ba\u015flad\u0131lar,\u00a0<em>\u201cKara Ha\u00e7 \u00c7etesi\u201d<\/em>\u00a0bu ama\u00e7la kuruldu.<\/p>\n<p>\u00d6ld\u00fcrd\u00fckleri ki\u015filerin al\u0131nlar\u0131na b\u0131\u00e7akla bir ha\u00e7 i\u015fareti \u00e7izmeleri ve bir m\u00fcddet sonra kuruyan kan\u0131n koyu bir renge d\u00f6n\u00fc\u015fmesinden dolay\u0131 bu ad\u0131 ald\u0131lar.<\/p>\n<p>Kara Ha\u00e7 \u00c7etesi\u2019nin en \u00fcnl\u00fc eylemlerinden biri, 10 Aral\u0131k 1912\u2019de Van\u2019\u0131n Ermeni Belediye Ba\u015fkan\u0131 Bedros Kapamac\u0131yan\u2019\u0131 \u00f6ld\u00fcrmeleridir.<\/p>\n<p><strong>Ermeniler aras\u0131nda iki ayr\u0131 siyaset<\/strong><\/p>\n<p>Ermeni toplumu ya\u015fan\u0131lan bir\u00e7ok olumsuzluklara ra\u011fmen Osmanl\u0131\u2019n\u0131n en geli\u015fmi\u015f ve zenginle\u015fmi\u015f halk\u0131yd\u0131.<\/p>\n<p>Ermeni toplumunda<em>\u00a0\u201cAmira\u201d (emir)\u00a0<\/em>olarak adland\u0131r\u0131lan, devlet ad\u0131na vergi toplayan, devlete bor\u00e7 vererek sarrafl\u0131k yapan, orduya ia\u015fe sa\u011flayan, baruthane i\u015fleten ve darphane eminli\u011fi gibi g\u00f6revlerde bulunan kesim, saray ile kurduklar\u0131 iyi ili\u015fkiler sayesinde ciddi bir zenginlik ve baz\u0131 d\u00f6nemlerde patriklerden bile daha fazla g\u00fc\u00e7 sahibi oldular.<\/p>\n<p>Hem k\u0131rsal kesimdeki \u00fcretimde, hem de \u015fehirlerdeki, dokumac\u0131l\u0131k, boyac\u0131l\u0131k, demircilik, bak\u0131rc\u0131l\u0131k&#8230;gibi o g\u00fcn\u00fcn \u015fartlar\u0131ndaki sinai \u00fcretimde neredeyse rakipsizdiler.<\/p>\n<p>\u0130\u00e7 ve d\u0131\u015f ticaretin \u00f6nemli bir kesimi ile bankerlik ve tefecilik de ellerindeydi. En iyi tarlalar, bah\u00e7eler ve ba\u011flar ile en g\u00fczel yap\u0131lar\u0131n \u00e7o\u011fu onlara aitti.<\/p>\n<p>Ayr\u0131ca 1800\u2019l\u00fc y\u0131llardan itibaren e\u011fitime ve yurt d\u0131\u015f\u0131na gitmeye \u00f6nem verdiklerinden g\u00fc\u00e7l\u00fc bir ayd\u0131n ve entelekt\u00fcel s\u0131n\u0131fa sahiptiler.<\/p>\n<p>Bas\u0131n hayat\u0131nda yay\u0131nlad\u0131klar\u0131 gazete, dergi ve kitaplarla, musikide Tatyos Efendi gibi bestekarlarla, mimaride Dolmabah\u00e7e Saray\u0131 ve Ortak\u00f6y Camisi dahil son d\u00f6nem en zarif eserlerin mimar\u0131 Balyan Ailesi gibi mimarlar\u0131 ile hakl\u0131 bir \u00fcne sahiptiler.<\/p>\n<p>Yine bu d\u00f6nemde devlet kat\u0131nda y\u00fczlerce Ermeni; kaymakam, mutasarr\u0131f, vali, bakan ve b\u00fcy\u00fckel\u00e7i oldu. Osmanl\u0131\u2019da ilk Ermeni bakan, 1866 y\u0131l\u0131nda Postahane Naz\u0131r\u0131 olan Krikor A\u011faton Efendi\u2019dir.<\/p>\n<p>Ermenilerin, Osmanl\u0131 d\u00f6nemindeki bu geli\u015fmi\u015f durumlar\u0131 ile ilgili, \u00f6zellikle de ticari durumlar\u0131n\u0131 rakamlar ve istatistiklerle ortaya koyan bir\u00e7ok ara\u015ft\u0131rma vard\u0131r. Detaylar bu yay\u0131nlardan takip edilebilir.<\/p>\n<p>Ermeni halk\u0131n\u0131n \u00f6nemli bir kesimi b\u00f6yle bir ortamda sorunlar\u0131n\u0131 Osmanl\u0131 Devleti i\u00e7inde hak hukuk m\u00fccadelesi vererek \u00e7\u00f6zmekten yana bulunuyor ve ayr\u0131l\u0131k\u00e7\u0131 ba\u011f\u0131ms\u0131z Ermenistan fikrine s\u0131cak bakm\u0131yordu.<\/p>\n<p>Bunun en \u00f6nemli bir ka\u00e7 nedeni olarak \u015funlar g\u00f6sterilebilir:<\/p>\n<ol>\n<li>Ermenilerin Osmanl\u0131 toplumu i\u00e7inde g\u00f6rece olarak durumlar\u0131n\u0131n iyi olmas\u0131<\/li>\n<li>Osmanl\u0131 Devleti i\u00e7inde n\u00fcfuslar\u0131n\u0131n en iyi tahminle y\u00fczde 8\u2019i ge\u00e7memesi ve \u00fclke genelinde az\u0131nl\u0131k olmalar\u0131.<\/li>\n<\/ol>\n<p><strong>1914 Osmanl\u0131 Devleti N\u00fcfusu<\/strong><\/p>\n<table border=\"1\" cellspacing=\"1\" cellpadding=\"1\">\n<tbody>\n<tr>\n<td>Vilayet\/Sancak<\/td>\n<td>M\u00fcsl\u00fcman<\/td>\n<td>Ermeni<\/td>\n<td>Rum<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>Adana<\/td>\n<td>341,903<\/td>\n<td>52,650<\/td>\n<td>8,974<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>Ankara<\/td>\n<td>877,285<\/td>\n<td>51,556<\/td>\n<td>20,240<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>Antalya<\/td>\n<td>235,762<\/td>\n<td>630<\/td>\n<td>12,385<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>Ayd\u0131n (\u0130zmir)<\/td>\n<td>1,249.067<\/td>\n<td>20.287<\/td>\n<td>299.097<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>Bitlis<\/td>\n<td>309.999<\/td>\n<td>117.492<\/td>\n<td>0<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>Bolu<\/td>\n<td>399.281<\/td>\n<td>2.970<\/td>\n<td>5.115<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>Canik (Samsun)<\/td>\n<td>265.950<\/td>\n<td>27.319<\/td>\n<td>98.739<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>\u00c7atalca<\/td>\n<td>20.048<\/td>\n<td>842<\/td>\n<td>36.791<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>Diyarbekir<\/td>\n<td>492.101<\/td>\n<td>65.850<\/td>\n<td>1.935<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>Edirne<\/td>\n<td>360.411<\/td>\n<td>19.773<\/td>\n<td>224.680<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>Erzurum<\/td>\n<td>673.297<\/td>\n<td>134.377<\/td>\n<td>4.864<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>Eski\u015fehir<\/td>\n<td>140.678<\/td>\n<td>8.592<\/td>\n<td>2.613<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>Halep<\/td>\n<td>576.320<\/td>\n<td>40.843<\/td>\n<td>21.954<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>Harput<\/td>\n<td>446.379<\/td>\n<td>79.821<\/td>\n<td>971<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>H\u00fcdavendig\u00e2r (Bursa)<\/td>\n<td>474.114<\/td>\n<td>60.119<\/td>\n<td>74.927<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>\u0130\u00e7el<\/td>\n<td>102.034<\/td>\n<td>341<\/td>\n<td>2.507<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>\u0130zmit<\/td>\n<td>226.859<\/td>\n<td>55.852<\/td>\n<td>40.048<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>Kale-i Sultaniye (\u00c7anakkale)<\/td>\n<td>149.903<\/td>\n<td>2.474<\/td>\n<td>8.550<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>Kastamonu<\/td>\n<td>737.302<\/td>\n<td>8.959<\/td>\n<td>20.958<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>Karahisar-\u0131 Sahib (Afyon)<\/td>\n<td>277.659<\/td>\n<td>7.439<\/td>\n<td>632<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>Karesi\u00a0(Bal\u0131kesir)<\/td>\n<td>359.804<\/td>\n<td>8.653<\/td>\n<td>97.497<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>Kayseri<\/td>\n<td>184.292<\/td>\n<td>50.174<\/td>\n<td>26.590<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>Konya<\/td>\n<td>750.712<\/td>\n<td>12.971<\/td>\n<td>25.150<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>\u0130stanbul<\/td>\n<td>560.434<\/td>\n<td>82.880<\/td>\n<td>205.752<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>Mente\u015fe (Mu\u011fla)<\/td>\n<td>188.916<\/td>\n<td>12<\/td>\n<td>19.923<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>K\u00fctahya<\/td>\n<td>303.348<\/td>\n<td>4.548<\/td>\n<td>8.755<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>Mara\u015f<\/td>\n<td>152.645<\/td>\n<td>32.322<\/td>\n<td>34<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>Ni\u011fde<\/td>\n<td>227.100<\/td>\n<td>4.936<\/td>\n<td>58.312<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>Sivas<\/td>\n<td>939.735<\/td>\n<td>147.099<\/td>\n<td>75.324<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>Trabzon<\/td>\n<td>921.128<\/td>\n<td>38.899<\/td>\n<td>161.574<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>Urfa<\/td>\n<td>149.384<\/td>\n<td>16.718<\/td>\n<td>2<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>Van<\/td>\n<td>179.380<\/td>\n<td>67.792<\/td>\n<td>1<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>Zor (Deyrezzor)<\/td>\n<td>65.770<\/td>\n<td>232<\/td>\n<td>45<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td><strong>Genel toplam\u00a0\u00a0 \u00a0<\/strong><\/td>\n<td><strong>13.390.000\u00a0\u00a0 \u00a0<\/strong><\/td>\n<td><strong>1.173.422\u00a0\u00a0 \u00a0<\/strong><\/td>\n<td><strong>1.564.939<\/strong><\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td colspan=\"4\">Kaynak: TSK Kaynaklar\u0131, Vikipedi<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n<p>Yukar\u0131daki rakamlara imparatorlu\u011fun \u00f6zellikle do\u011fu illerinde ve Arabistan\u2019da kay\u0131tlar\u0131 yap\u0131lamayan M\u00fcsl\u00fcman g\u00f6\u00e7ebe n\u00fcfus ile Rum-Ermeni Katolik ve Protestanlar dahil de\u011fildir.<\/p>\n<p>Bunlarda eklendi\u011finde Kemal Karpat gibi ciddi ara\u015ft\u0131rmac\u0131lara g\u00f6re 1914\u2019te Osmanl\u0131 n\u00fcfusu, 15 milyon 44 bin M\u00fcsl\u00fcman (T\u00fcrk, K\u00fcrt, Laz, \u00c7erkes, Arap&#8230;), 1 milyon 800 bin Rum, 1 milyon 300 bin Ermeni olmak \u00fczere toplam 18 milyon 520 bin olarak hesaplanmaktad\u0131r.<\/p>\n<p>Bu hesaplamalara yakla\u015f\u0131k 70 bin Ermeni Katolik, 30 bin Ermeni Protestan ile 60 bin Rum Katolik ve 30 bin Rum Ortodoks da dahildir. (Rakamlar, Katolik ve Protestan n\u00fcfus da eklenerek taraf\u0131mdan k\u00fcs\u00fcrats\u0131z ve yakla\u015f\u0131k olarak verilmi\u015ftir.)\u00a0<sup>1<\/sup><\/p>\n<p>3. Osmanl\u0131\u2019dan ayr\u0131lmak istemeyen ve Osmanl\u0131 Devleti i\u00e7inde hak m\u00fccadelesi vermekten yana olan Ermenilerin bir di\u011fer gerek\u00e7eleri de ba\u011f\u0131ms\u0131z veya \u00f6zerk olmas\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclen tarihte Ermenilerce\u00a0<em>\u2018Bat\u0131 Ermenistan\u2019\u00a0<\/em>olarak adland\u0131r\u0131lan Do\u011fu\u2019daki 6 vilayetin (Sivas, Erzurum, Van, Bitlis, Mamuratilaziz, Diyarbekir) hi\u00e7 birinde Ermenilerin \u00e7o\u011funluk olmamalar\u0131, y\u00fczde 20\u2019yi ge\u00e7memeleridir.<\/p>\n<p>Ermenilerin istedikleri 6 vilayetin s\u0131n\u0131rlar\u0131 bug\u00fcnk\u00fc; Erzurum, Erzincan, Van, A\u011fr\u0131, Hakk\u00e2ri, Mu\u015f, Bitlis, Siirt, Diyarbak\u0131r, Elaz\u0131\u011f, Mardin, Bing\u00f6l, Malatya, Sivas, Amasya, Tokat, Trabzon vil\u00e2yetlerini ve k\u0131smen Giresun\u2019u i\u00e7ine almaktayd\u0131.<\/p>\n<p>N\u00fcfusun y\u00fczde 80\u2019i M\u00fcsl\u00fcman T\u00fcrk ve K\u00fcrtlerden, \u00e7o\u011funlu\u011fu ise K\u00fcrtlerden olu\u015fmaktayd\u0131.<\/p>\n<p>Y\u00fczde 80\u2019in, y\u00fczde 20\u2019nin hakimiyetini kabul etmesi m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir. Bu b\u00f6lge i\u00e7inde de M\u00fcsl\u00fcman K\u00fcrtlerle T\u00fcrkler, Ermenilerle i\u00e7 i\u00e7eydi. Ev, tarla ve d\u00fckkanlar\u0131 yan yanayd\u0131.<\/p>\n<p>Ayr\u0131ca \u00fclke genelindeki Ermeni n\u00fcfus \u00fclkenin sadece do\u011fusunda de\u011fil, Edirne\u2019den Antep\u2019e, Adana\u2019dan \u0130stanbul\u2019a kadar yay\u0131lm\u0131\u015f bir durumdayd\u0131.<\/p>\n<p>\u00d6zerklik veya ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131k Rus, Frans\u0131z ve \u0130ngilizlerin deste\u011fi olsa bile t\u00fcm \u00fclkeyi bir mezbahaneye \u00e7evirmeden m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildi.<\/p>\n<table border=\"1\" cellspacing=\"1\" cellpadding=\"1\">\n<tbody>\n<tr>\n<td><\/td>\n<td><strong>Vilayet\/Sancak\u00a0\u00a0 \u00a0<\/strong><\/td>\n<td><strong>Gregoryen n\u00fcfus<\/strong><\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>1<\/td>\n<td>Adana vilayeti<\/td>\n<td>50.139<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>2<\/td>\n<td>Ankara vilayeti<\/td>\n<td>44.507<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>3<\/td>\n<td>Antalya sanca\u011f\u0131<\/td>\n<td>630<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>4<\/td>\n<td>Ayd\u0131n vilayeti<\/td>\n<td>19.395<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>5<\/td>\n<td>Beyrut vilayeti<\/td>\n<td>1.188<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>6<\/td>\n<td>Bitlis vilayeti<\/td>\n<td>114.704<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>7<\/td>\n<td>Bolu sanca\u011f\u0131<\/td>\n<td>2.961<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>8<\/td>\n<td>Canik sanca\u011f\u0131<\/td>\n<td>27.058<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>9<\/td>\n<td>\u00c7atalca sanca\u011f\u0131<\/td>\n<td>842<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>10<\/td>\n<td>Diyarbekir vilayeti<\/td>\n<td>55.890<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>11<\/td>\n<td>Edirne vilayeti<\/td>\n<td>19.725<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>12<\/td>\n<td>Erzurum vilayeti<\/td>\n<td>125.657<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>13<\/td>\n<td>Eski\u015fehir sanca\u011f\u0131<\/td>\n<td>8.276<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>14<\/td>\n<td>Halep vilayeti<\/td>\n<td>35.104<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>15<\/td>\n<td>H\u00fcdavendigar vilayeti<\/td>\n<td>58.921<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>16<\/td>\n<td>\u0130\u00e7el sanca\u011f\u0131<\/td>\n<td>341<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>17<\/td>\n<td>\u0130stanbul vilayeti<\/td>\n<td>72.962<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>18<\/td>\n<td>\u0130zmit sanca\u011f\u0131<\/td>\n<td>55.403<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>19<\/td>\n<td>Kala-i Sultaniye sanca\u011f\u0131<\/td>\n<td>2.474<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>20<\/td>\n<td>Afyonkarahisar sanca\u011f\u0131<\/td>\n<td>7.437<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>21<\/td>\n<td>Karasi sanca\u011f\u0131<\/td>\n<td>8.544<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>22<\/td>\n<td>Kastamonu vilayeti<\/td>\n<td>8.959<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>23<\/td>\n<td>Kayseri sanca\u011f\u0131<\/td>\n<td>48.659<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>24<\/td>\n<td>Konya vilayeti<\/td>\n<td>12.971<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>25<\/td>\n<td>Kud\u00fcs sanca\u011f\u0131<\/td>\n<td>1.310<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>26<\/td>\n<td>K\u00fctahya sanca\u011f\u0131<\/td>\n<td>3.910<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>27<\/td>\n<td>Mamurat\u00fclaziz vilayeti<\/td>\n<td>76.070<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>28<\/td>\n<td>Mara\u015f sanca\u011f\u0131<\/td>\n<td>27.842<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>29<\/td>\n<td>Mente\u015fe sanca\u011f\u0131<\/td>\n<td>12<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>30<\/td>\n<td>Ni\u011fde sanca\u011f\u0131<\/td>\n<td>4.890<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>31<\/td>\n<td>Sivas vilayeti<\/td>\n<td>143.406<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>32<\/td>\n<td>Suriye vilayeti<\/td>\n<td>413<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>33<\/td>\n<td>Trabzon vilayeti<\/td>\n<td>37.549<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>34<\/td>\n<td>Urfa sanca\u011f\u0131<\/td>\n<td>15.161<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>35<\/td>\n<td>Van vilayeti<\/td>\n<td>67.792<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>36<\/td>\n<td>Zor sanca\u011f\u0131<\/td>\n<td>67<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n<p>Ta\u015fnak ve H\u0131n\u00e7ak gibi ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131k yanl\u0131s\u0131 Ermeniler ise a\u00e7\u0131klad\u0131\u011f\u0131m\u0131z gerek\u00e7elerle silahl\u0131 eylemlere kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131kan Ermenileri,\u00a0<em>&#8216;Ulusal bilin\u00e7ten yoksun, devlet yanl\u0131s\u0131 uyu\u015fuk ve rahatlar\u0131na d\u00fc\u015fk\u00fcn tembeller&#8217;<\/em>\u00a0olarak nitelendirerek, g\u00f6r\u00fc\u015flerini dikkate almam\u0131\u015f ve bir m\u00fcddet sonra da hainlikle su\u00e7lam\u0131\u015flard\u0131r.<\/p>\n<p>Ta\u015fnak ve H\u0131n\u00e7ak\u2019a g\u00f6re\u00a0<a href=\"https:\/\/indyturk.com\/tags\/osmanli-imparatorlu%C4%9Fu\">Osmanl\u0131 \u0130mparatorlu\u011fu<\/a>\u2019nun da\u011f\u0131lmas\u0131 ka\u00e7\u0131n\u0131lmazd\u0131r ve Rusya\u2019n\u0131n da deste\u011fi ile Rusya himayesinde ba\u011f\u0131ms\u0131z bir Ermenistan kurman\u0131n tam zaman\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p>B\u00f6lgede ezici n\u00fcfusa sahip K\u00fcrt ve T\u00fcrk M\u00fcsl\u00fcmanlara gelince; ya b\u00f6lgeden g\u00f6\u00e7 edecek veya Ermeni egemenli\u011fini kabul etmek zorunda kalacaklard\u0131r.<\/p>\n<p>Bat\u0131\u2019daki Ermeniler ise kurulacak ba\u011f\u0131ms\u0131z Ermenistan\u2019a g\u00f6\u00e7 edecek veya \u0130ngiliz ve Yunan i\u015fgalindeki \u0130stanbul \u0130zmir gibi yerlerde huzur i\u00e7inde ya\u015fayacaklard\u0131r.<\/p>\n<p>Ta\u015fnak ve H\u0131n\u00e7aklar\u0131n hi\u00e7 bir tarihi ve reel analize uygun olmayan ve b\u00f6lgedeki b\u00fct\u00fcn dinamiklerle \u00e7at\u0131\u015fan bu projeleri maalesef \u00f6ng\u00f6r\u00fclerinde hakl\u0131 ve akl\u0131 selim sahibi t\u00fcm Ermenileri devre d\u0131\u015f\u0131 b\u0131rakarak siyasete hakim oldu.<\/p>\n<p><a href=\"https:\/\/indyturk.com\/tags\/sultan-abdulhamid\">Sultan Abd\u00fclhamid<\/a>\u00a0ise Ermeni sorununa da imparatorlu\u011fun di\u011fer sorunlar\u0131na oldu\u011fu gibi palyatif, ge\u00e7ici \u00e7\u00f6z\u00fcmlerle yakla\u015ft\u0131.<\/p>\n<p>Ermenilerle ilgili bir\u00e7ok \u0131slahat kanunu \u00e7\u0131kar\u0131lmas\u0131na ra\u011fmen, bu kanunlar\u0131n \u00f6nemli bir b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fc uygulamad\u0131.<\/p>\n<p>Do\u011fudaki ayr\u0131l\u0131k\u00e7\u0131 Ermeni hareketlerine kar\u015f\u0131 durmak ve g\u00fcvenli\u011fi sa\u011flamak \u00fczere b\u00fcy\u00fck bir \u00e7o\u011funlu\u011fu K\u00fcrt a\u015firet a\u011falar\u0131ndan olu\u015fan Hamidiye Alaylar\u0131\u2019n\u0131 kurdu, \u0130slamc\u0131 siyaseti do\u011frultusunda tarikat \u015feyhlerine b\u00fcy\u00fck destekler sa\u011flad\u0131.<\/p>\n<p>Bunun yan\u0131nda d\u00f6nem d\u00f6nem tutuklanan bir\u00e7ok Ermeni ayd\u0131n\u0131 ise aral\u0131klarla \u00e7\u0131kard\u0131\u011f\u0131 aflarla serbest b\u0131rakt\u0131.<\/p>\n<p>Kendisine Y\u0131ld\u0131z\u2019da suikast d\u00fczenleyen Bel\u00e7ika vatanda\u015f\u0131 Edward Joris\u2019i de 2 y\u0131l hapiste kald\u0131ktan sonra affetti.<\/p>\n<p><strong>Ermenilerle \u0130ttihat\u00e7\u0131lar\u0131n ili\u015fkileri<\/strong><\/p>\n<p><a href=\"https:\/\/indyturk.com\/tags\/sultan-abdulhamid\">Sultan Abd\u00fclhamid<\/a>\u2019in bask\u0131c\u0131 ve sorunlar\u0131 s\u00fcrekli olarak erteleyen ve \u00e7\u00f6zemeyen anlay\u0131\u015f\u0131na kar\u015f\u0131 aralar\u0131nda\u00a0<a href=\"https:\/\/indyturk.com\/tags\/said-i-nursi\">Saidi Nursi<\/a>,\u00a0<a href=\"https:\/\/indyturk.com\/tags\/mehmet-akif-ersoy\">Mehmet Akif Ersoy<\/a>\u00a0ve Said Halim Pa\u015fa gibi \u0130slamc\u0131lar\u0131n da oldu\u011fu t\u00fcm h\u00fcrriyet ve adalet yanl\u0131lar\u0131 Sultan\u2019a kar\u015f\u0131 muhalif bir tav\u0131r sergilediler.<\/p>\n<p>Bu d\u00f6nemde\u00a0<a href=\"https:\/\/indyturk.com\/tags\/ittihat-ve-terakki\">\u0130ttihat ve Terakki<\/a>\u00a0ile Ermeni Ta\u015fnak Partisi aras\u0131nda da iyi ili\u015fkiler kuruldu.<\/p>\n<p>Ta\u015fnak Partisi, 1907 Viyana Kongresinde, o g\u00fcne kadar uygulanan devrimci eylem ve isyanlar\u0131n binlerce Ermeni\u2019nin hayat\u0131n\u0131 kaybetmesine yol a\u00e7t\u0131\u011f\u0131 ve sonuca da ula\u015f\u0131lamad\u0131\u011f\u0131 gerek\u00e7esiyle Osmanl\u0131 genelinde k\u00fclt\u00fcrel \u00f6zerklik, Do\u011fu Anadolu\u2019da yerel \u00f6zerkli\u011fe dayal\u0131 siyasal demokrasi i\u00e7in \u00e7al\u0131\u015faca\u011f\u0131n\u0131 ve Osmanl\u0131 y\u00f6netimine kar\u015f\u0131 m\u00fccadele eden, reform isteyen gruplarla (\u0130ttihat ve Terakki, Prens Sabahattin vb) birlikte hareket etme karar\u0131 ald\u0131.<\/p>\n<p>Ayn\u0131 y\u0131l (1907) Paris\u2019te toplanan ve \u0130ttihat ve Terakki lideri Ahmed Re\u015fid Bey\u2019in de kat\u0131ld\u0131\u011f\u0131 Osmanl\u0131 Muhalifleri Kongresi\u2019ne Prens Sabahattin Bey ile birlikte Ta\u015fnak temsilcisi Ha\u00e7adur Malumyan da kat\u0131ld\u0131.<\/p>\n<p>1908 y\u0131l\u0131nda II. Me\u015frutiyetin ilan\u0131 ile birlikte ba\u015flayan liberalle\u015fme politikalar\u0131 ile umutlar artt\u0131, \u00e7ok say\u0131da Ermeni milletvekili se\u00e7ildi.<\/p>\n<p>Osmanl\u0131 Ermenilerinin aras\u0131nda farkl\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnceler olsa da, Ermenilerin b\u00fcy\u00fck bir \u00e7o\u011funlu\u011fu yeni Me\u015frutiyet d\u00fczeninde sorunlar\u0131n \u00e7\u00f6z\u00fclece\u011fine, ellerinden al\u0131nan mallar\u0131n iade edilece\u011fine, ya\u015famlar\u0131n\u0131n d\u00fczelece\u011fine inan\u0131yordu.<\/p>\n<p>Ancak, \u00e7ok k\u0131sa bir s\u00fcre sonra \u0130ttihat\u00e7\u0131 kadrolar\u0131n \u2018H\u00fcrriyet\u2019 \u2018Adalet\u2019 ve \u2018E\u015fitlik\u2019 s\u00f6zlerinin i\u00e7i bo\u015f ve samimiyetten uzak s\u00f6ylemler oldu\u011fu ortaya \u00e7\u0131kt\u0131.<\/p>\n<p>Sadece Ermeniler de\u011fil; K\u00fcrtler, Araplar, Arnavutlar gibi M\u00fcsl\u00fcman halklarla birlikte \u0130slamc\u0131lar\u0131n da umutlar\u0131 suya d\u00fc\u015ft\u00fc.<\/p>\n<p><a href=\"https:\/\/indyturk.com\/tags\/ittihat-ve-terakki\">\u0130ttihat ve Terakki<\/a>, T\u00fcrk\u00e7\u00fc \u015foven uygulamalara a\u011f\u0131rl\u0131k verdi.<\/p>\n<p>Sultan Abd\u00fclhamid\u2019i tahttan indirilmesi ile sonu\u00e7lanan\u00a0<a href=\"https:\/\/indyturk.com\/tags\/31-mart-vakas%C4%B1\">31 Mart<\/a>\u00a0(Miladi 13 Nisan) 1909\u2019dan bir g\u00fcn sonra 14 Nisan 1909\u2019da Adana\u2019da ba\u015flayan olaylarda farkl\u0131 kaynaklara g\u00f6re 20-30 bine yak\u0131n \u00f6ld\u00fcr\u00fclmesi \u0130ttihat\u00e7\u0131larla Ta\u015fnaklar\u0131n aralar\u0131n\u0131n bozulmas\u0131na neden oldu.<\/p>\n<p>H\u0131n\u00e7ak Partisi ise\u00a0<a href=\"https:\/\/indyturk.com\/tags\/prens-sabahattin\">Prens Sabahattin<\/a>\u00a0(Ahrar Partisi) ve J\u00f6n T\u00fcrklerin liberal kanad\u0131 ile ili\u015fki kurdu. 1911\u2019de \u0130ttihat\u00e7\u0131lara muhalif\u00a0<em>H\u00fcrriyet ve \u0130tilaf Partisi<\/em>\u00a0ile anla\u015ft\u0131.<\/p>\n<p>Bu d\u00f6nemde 1860 Ermeni Anayasas\u0131&#8217;n\u0131n uygulanmas\u0131 i\u00e7in \u00e7al\u0131\u015fan Ramgavar (Anayasal) Partisi ile Patrikhane yak\u0131nla\u015ft\u0131.<\/p>\n<p><em>Devam edece\u011fiz\u2026<\/em><\/p>\n<p><em><strong>https:\/\/www.indyturk.com\/node\/226686\/t%C3%BCrkiyeden-sesler\/ortado%C4%9Fu-notlar%C4%B1-28-%E2%80%9Cermeni-soyk%C4%B1r%C4%B1m%C4%B1%E2%80%9D-1<\/strong><\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Altan Tan 1960\u2019l\u0131 y\u0131llar\u0131n ortalar\u0131&#8230; Evimiz, Diyarbekir Sur i\u00e7inde, Melikahmet Hamam\u0131\u2019n\u0131n arkas\u0131ndaki K\u0131rk Direk Sokak\u2019ta. 6-7 ya\u015flar\u0131nda ancak var\u0131m. Annemin memleketi Maden\u2019de ya\u015famakta olan anneannem, senede bir iki defa bizi g\u00f6rmek \u00fczere\u00a0Diyarbekir\u2019e gelirdi. Maden\u2019den bize her geldi\u011finde,\u00a0\u2018Muazzez k\u0131z\u0131m, biz Altan\u2019la Hus\u00e9n\u2019e gidiyoruz\u2019\u00a0der, elimden tutar, a\u011f\u0131r a\u011f\u0131r ad\u0131mlarla y\u00fcr\u00fcyerek A\u015fef\u00e7iler \u00c7ar\u015f\u0131s\u0131\u2019n\u0131n \u00f6n\u00fcnden ge\u00e7erek, Bal\u0131k\u00e7\u0131larba\u015f\u0131\u2019ndaki Bak\u0131rc\u0131lar \u00c7ar\u015f\u0131s\u0131\u2019na [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":7,"featured_media":60908,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[44,1,70,20],"tags":[],"class_list":["post-60907","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-ermeni-soykirimi","category-haberler","category-makaleler","category-tarih-sayfalari"],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v27.4 - https:\/\/yoast.com\/product\/yoast-seo-wordpress\/ -->\n<title>Ortado\u011fu notlar\u0131 (28): \u201cErmeni Soyk\u0131r\u0131m\u0131\u201d (1) - Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=60907\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"en_US\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Ortado\u011fu notlar\u0131 (28): \u201cErmeni Soyk\u0131r\u0131m\u0131\u201d (1) - Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Altan Tan 1960\u2019l\u0131 y\u0131llar\u0131n ortalar\u0131&#8230; Evimiz, Diyarbekir Sur i\u00e7inde, Melikahmet Hamam\u0131\u2019n\u0131n arkas\u0131ndaki K\u0131rk Direk Sokak\u2019ta. 6-7 ya\u015flar\u0131nda ancak var\u0131m. Annemin memleketi Maden\u2019de ya\u015famakta olan anneannem, senede bir iki defa bizi g\u00f6rmek \u00fczere\u00a0Diyarbekir\u2019e gelirdi. Maden\u2019den bize her geldi\u011finde,\u00a0\u2018Muazzez k\u0131z\u0131m, biz Altan\u2019la Hus\u00e9n\u2019e gidiyoruz\u2019\u00a0der, elimden tutar, a\u011f\u0131r a\u011f\u0131r ad\u0131mlarla y\u00fcr\u00fcyerek A\u015fef\u00e7iler \u00c7ar\u015f\u0131s\u0131\u2019n\u0131n \u00f6n\u00fcnden ge\u00e7erek, Bal\u0131k\u00e7\u0131larba\u015f\u0131\u2019ndaki Bak\u0131rc\u0131lar \u00c7ar\u015f\u0131s\u0131\u2019na [&hellip;]\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=60907\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2021-01-13T07:33:32+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2021\/01\/Ermeni-Soyk\u0131r\u0131m\u0131.jpg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"700\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"507\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/jpeg\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"admin\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Written by\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"admin\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Est. reading time\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"31 minutes\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\\\/\\\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?p=60907#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?p=60907\"},\"author\":{\"name\":\"admin\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/096f1d38a12cce57fb855b485ed24c9e\"},\"headline\":\"Ortado\u011fu notlar\u0131 (28): \u201cErmeni Soyk\u0131r\u0131m\u0131\u201d (1)\",\"datePublished\":\"2021-01-13T07:33:32+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?p=60907\"},\"wordCount\":6153,\"commentCount\":0,\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?p=60907#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/wp-content\\\/uploads\\\/sites\\\/6\\\/2021\\\/01\\\/Ermeni-Soyk\u0131r\u0131m\u0131.jpg\",\"articleSection\":[\"Ermeni Soyk\u0131r\u0131m\u0131\",\"Haberler\",\"Makaleler\",\"Tarih Sayfalar\u0131\"],\"inLanguage\":\"en-US\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"CommentAction\",\"name\":\"Comment\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?p=60907#respond\"]}]},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?p=60907\",\"url\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?p=60907\",\"name\":\"Ortado\u011fu notlar\u0131 (28): \u201cErmeni Soyk\u0131r\u0131m\u0131\u201d (1) - Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?p=60907#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?p=60907#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/wp-content\\\/uploads\\\/sites\\\/6\\\/2021\\\/01\\\/Ermeni-Soyk\u0131r\u0131m\u0131.jpg\",\"datePublished\":\"2021-01-13T07:33:32+00:00\",\"author\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/096f1d38a12cce57fb855b485ed24c9e\"},\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?p=60907#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"en-US\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?p=60907\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"en-US\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?p=60907#primaryimage\",\"url\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/wp-content\\\/uploads\\\/sites\\\/6\\\/2021\\\/01\\\/Ermeni-Soyk\u0131r\u0131m\u0131.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/wp-content\\\/uploads\\\/sites\\\/6\\\/2021\\\/01\\\/Ermeni-Soyk\u0131r\u0131m\u0131.jpg\",\"width\":700,\"height\":507},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?p=60907#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Home\",\"item\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Ortado\u011fu notlar\u0131 (28): \u201cErmeni Soyk\u0131r\u0131m\u0131\u201d (1)\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/#website\",\"url\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/\",\"name\":\"Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi\",\"description\":\"\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"en-US\"},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/096f1d38a12cce57fb855b485ed24c9e\",\"name\":\"admin\",\"url\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?author=7\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Ortado\u011fu notlar\u0131 (28): \u201cErmeni Soyk\u0131r\u0131m\u0131\u201d (1) - Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=60907","og_locale":"en_US","og_type":"article","og_title":"Ortado\u011fu notlar\u0131 (28): \u201cErmeni Soyk\u0131r\u0131m\u0131\u201d (1) - Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi","og_description":"Altan Tan 1960\u2019l\u0131 y\u0131llar\u0131n ortalar\u0131&#8230; Evimiz, Diyarbekir Sur i\u00e7inde, Melikahmet Hamam\u0131\u2019n\u0131n arkas\u0131ndaki K\u0131rk Direk Sokak\u2019ta. 6-7 ya\u015flar\u0131nda ancak var\u0131m. Annemin memleketi Maden\u2019de ya\u015famakta olan anneannem, senede bir iki defa bizi g\u00f6rmek \u00fczere\u00a0Diyarbekir\u2019e gelirdi. Maden\u2019den bize her geldi\u011finde,\u00a0\u2018Muazzez k\u0131z\u0131m, biz Altan\u2019la Hus\u00e9n\u2019e gidiyoruz\u2019\u00a0der, elimden tutar, a\u011f\u0131r a\u011f\u0131r ad\u0131mlarla y\u00fcr\u00fcyerek A\u015fef\u00e7iler \u00c7ar\u015f\u0131s\u0131\u2019n\u0131n \u00f6n\u00fcnden ge\u00e7erek, Bal\u0131k\u00e7\u0131larba\u015f\u0131\u2019ndaki Bak\u0131rc\u0131lar \u00c7ar\u015f\u0131s\u0131\u2019na [&hellip;]","og_url":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=60907","og_site_name":"Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi","article_published_time":"2021-01-13T07:33:32+00:00","og_image":[{"width":700,"height":507,"url":"https:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2021\/01\/Ermeni-Soyk\u0131r\u0131m\u0131.jpg","type":"image\/jpeg"}],"author":"admin","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Written by":"admin","Est. reading time":"31 minutes"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=60907#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=60907"},"author":{"name":"admin","@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/#\/schema\/person\/096f1d38a12cce57fb855b485ed24c9e"},"headline":"Ortado\u011fu notlar\u0131 (28): \u201cErmeni Soyk\u0131r\u0131m\u0131\u201d (1)","datePublished":"2021-01-13T07:33:32+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=60907"},"wordCount":6153,"commentCount":0,"image":{"@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=60907#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2021\/01\/Ermeni-Soyk\u0131r\u0131m\u0131.jpg","articleSection":["Ermeni Soyk\u0131r\u0131m\u0131","Haberler","Makaleler","Tarih Sayfalar\u0131"],"inLanguage":"en-US","potentialAction":[{"@type":"CommentAction","name":"Comment","target":["https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=60907#respond"]}]},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=60907","url":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=60907","name":"Ortado\u011fu notlar\u0131 (28): \u201cErmeni Soyk\u0131r\u0131m\u0131\u201d (1) - Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi","isPartOf":{"@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=60907#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=60907#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2021\/01\/Ermeni-Soyk\u0131r\u0131m\u0131.jpg","datePublished":"2021-01-13T07:33:32+00:00","author":{"@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/#\/schema\/person\/096f1d38a12cce57fb855b485ed24c9e"},"breadcrumb":{"@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=60907#breadcrumb"},"inLanguage":"en-US","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=60907"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"en-US","@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=60907#primaryimage","url":"https:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2021\/01\/Ermeni-Soyk\u0131r\u0131m\u0131.jpg","contentUrl":"https:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2021\/01\/Ermeni-Soyk\u0131r\u0131m\u0131.jpg","width":700,"height":507},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=60907#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https:\/\/akunq.net\/tr"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Ortado\u011fu notlar\u0131 (28): \u201cErmeni Soyk\u0131r\u0131m\u0131\u201d (1)"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/#website","url":"https:\/\/akunq.net\/tr\/","name":"Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi","description":"","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"en-US"},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/#\/schema\/person\/096f1d38a12cce57fb855b485ed24c9e","name":"admin","url":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?author=7"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/60907","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/7"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=60907"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/60907\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":60909,"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/60907\/revisions\/60909"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/60908"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=60907"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=60907"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=60907"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}