{"id":60480,"date":"2020-12-08T04:50:12","date_gmt":"2020-12-08T09:50:12","guid":{"rendered":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=60480"},"modified":"2020-12-08T04:50:12","modified_gmt":"2020-12-08T09:50:12","slug":"ervand-demirdjian-1870-1936","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=60480","title":{"rendered":"Ervand Demirdjian (1870-1936)"},"content":{"rendered":"

\"\"<\/p>\n

\u0130ra Tzourou<\/strong><\/p>\n

Yervant (Ervand) Toros Demirciyan, 24 May\u0131s 1870\u2019te, \u00e7ocuklu\u011funu ge\u00e7irdi\u011fi \u0130stanbul\u2019un Yenikap\u0131 semtinde do\u011fdu. Ailesi, babas\u0131 annesi, bir a\u011fabeyi, \u00fc\u00e7 k\u0131z karde\u015fi ve kendisinden olu\u015fuyordu. B\u00fcy\u00fckbabas\u0131 Kumkap\u0131\u2019da bir demirciydi dolay\u0131s\u0131yla soyadlar\u0131 Demirciyand\u0131.<\/strong><\/em><\/p>\n

\u0130lk e\u011fitimini Yenikap\u0131 Arakelots Ermeni Mektebinde bitirdikten sonra, \u0130stanbul\u2019da yeni kurulan G\u00fczel Sanatlar Okulu\u2019na (Mekteb-i Sanayi-i Nefise-i \u015eahane) girdi ve onur derecesiyle mezun oldu. 1893\u2019te, bir Ermeni entelekt\u00fcel olan Arshag Tchobanyan\u2019\u0131n (1872-1954) te\u015fvik ve e\u015fli\u011fi ile Paris\u2019e gitti ve ressam Jean-Paul Laurens\u2019in (1838-1921) ve ayn\u0131 zamanda \u00fcnl\u00fc oryantalist Benjamin Constant\u2019\u0131n \u00f6\u011frencisi olarak \u201cAcademie Julian\u201da kaydoldu. Ayn\u0131 zamanda Louvre\u2019da Delacroix, Dante ve Virgil gibi klasik eserleri inceleyip kopyalad\u0131.<\/p>\n

1894 ortalar\u0131nda, umutlu ve hevesli bir \u015fekilde \u0130stanbul\u2019a d\u00f6nd\u00fc. Ancak 1895-96 d\u00f6neminde Ermenilere y\u00f6nelik zul\u00fcmler onun parlak umutlar\u0131n\u0131 sona erdirdi. Trajik olaylar\u0131n ard\u0131ndan binlerce Ermeninin yurt d\u0131\u015f\u0131na gitmesi ile Eyl\u00fcl 1896\u2019da g\u00fcne\u015fli bir g\u00fcnde \u0130skenderiye\u2019ye giden bir gemi onu bir grup Ermeni m\u00fclteci ile topraklar\u0131ndan ay\u0131rd\u0131. Gen\u00e7 sanat\u00e7\u0131n\u0131n o anki ruh halini hayal etmek zor de\u011fil. Bu durum, \u00f6zellikle M\u0131s\u0131r\u2019daki ilk y\u0131llar\u0131nda, onun \u00fcstesinden gelmek i\u00e7in ciddi \u00e7abalar\u0131na ra\u011fmen, hayat\u0131n\u0131n geri kalan\u0131nda i\u015fkence g\u00f6ren ruhuna yans\u0131d\u0131. B\u00f6ylece, \u00e7ekingen ve yaln\u0131z bir ki\u015filik olarak tan\u0131nd\u0131, ancak muhtemelen kibar ve yumu\u015fak karakterinin yan\u0131 s\u0131ra, trajik deneyimleri sanata kar\u015f\u0131 ba\u011fl\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 peki\u015ftirdi. M\u0131s\u0131r\u2019da Demirciyan\u2019\u0131n hayat\u0131 ve iki binden fazla g\u00f6\u00e7menin hayat\u0131 ba\u015flang\u0131\u00e7ta \u00e7ok zordu. Sefil, mutsuz ve herhangi bir gelirden yoksundu. Dikran Pa\u015fa Abroyan gibi adamlar\u0131n \u00f6nderli\u011findeki yerel Ermeni cemaati, onlara bar\u0131nak ve yiyecek sa\u011flamak i\u00e7in ellerinden geleni yapt\u0131. Her \u015feye ra\u011fmen Demirciyan, aktif bir ki\u015fi olmak, \u00fclkeyi ve sakinlerini ke\u015ffetmeye, etraf\u0131ndaki her \u015feyi artan bir tutkuyla \u00e7izmeye ba\u015flad\u0131. Onun as\u0131l me\u015fgalesi m\u00fctevaz\u0131 M\u0131s\u0131rl\u0131lar\u0131, onlar\u0131n ya\u015fam tarzlar\u0131n\u0131 ve davran\u0131\u015flar\u0131n\u0131 incelemekti. Onlar gibi basit ve al\u00e7ak g\u00f6n\u00fcll\u00fc bir adam olarak ruhlar\u0131na n\u00fcfuz edebildi ve bunu i\u00e7tenlikle tuvallerine yans\u0131tabildi.<\/p>\n

\n
\"Yervant
Tuval \u00fczerine Meditasyon, ya\u011f\u0131boya, 25 X 14 cm. N. Alexanyan koleksiyonu, Kahire<\/figcaption><\/figure>\n<\/div>\n

Modern M\u0131s\u0131r\u2019\u0131n ilk sanat grubu olan Circle of Artists\u2019in y\u0131ll\u0131k sergilerinin baz\u0131lar\u0131na kat\u0131ld\u0131. 1901\u2019de Khorenyan (g\u00fcn\u00fcm\u00fczde Kalousdyan \u2013 Nubaryan) oklunda \u00f6\u011fretmen oldu. Verdi\u011fi \u00f6zel derslerde ilerleyen y\u0131llarda M\u0131s\u0131r\u2019\u0131n Modern Sanat ak\u0131m\u0131n\u0131n kurucusu avant-garde Diran Garabedyan\u0131 (1882-1963) yeti\u015ftirdi.<\/p>\n

\"\"
\u00c7ar\u015f\u0131 soka\u011f\u0131 eski Kahire, ya\u011fl\u0131boya, 46 X 37.5 cm., Kredyan koleksiyonu, Kahire<\/figcaption><\/figure>\n

Demirciyan, M\u0131s\u0131r\u2019daki ilk y\u0131llar\u0131nda sosyal ve sanatsal olarak izole de\u011fildi. Toplumda \u00f6nemli bir birey olmak i\u00e7in \u00e7e\u015fitli faaliyetleri ve ba\u015far\u0131lar\u0131yla ruhsal krizinden \u00e7\u0131kmaya \u00e7al\u0131\u015ft\u0131. Ressam, \u0130slami Kahire\u2019den \u00e7ok uzak olmayan 155 Muhammed Ali Caddesi\u2019ndeki bir han\u0131n \u00e7at\u0131 kat\u0131nda bar\u0131\u015f i\u00e7inde ya\u015fad\u0131 ve \u00e7al\u0131\u015ft\u0131. Evlenmedi, bu nedenle g\u00f6r\u00fcn\u00fc\u015f\u00fc olduk\u00e7a \u00f6zensizdi ve di\u011fer yandan aile g\u00f6revlerinden ba\u011f\u0131ms\u0131z oldu\u011fu i\u00e7in tamamen sanat\u0131na konsantre olabildi. \u015e\u00f6hret ve paraya \u00e7ok az \u00f6nem verdi. Maddi ihtiya\u00e7 bask\u0131s\u0131 nedeniyle, Kahire\u2019nin Boulac kentindeki Kalousdyan Ermeni Okulunda (1924\u2019e kadar) resim \u00f6\u011fretmeni oldu. Zaman zaman foto\u011fraflardan \u00f6len ki\u015filerin portrelerini yapmay\u0131 da kabul etti. Demirciyan, M\u0131s\u0131rl\u0131 tan\u0131nm\u0131\u015f \u015fah\u0131slar\u0131n y\u00fczlerce resmini yapt\u0131. Karakter ve y\u00fcz ifadelerini \u00f6l\u00fcms\u00fczle\u015ftirmeye \u00e7al\u0131\u015ft\u0131. \u00dcstlendi\u011fi en \u00f6nemli g\u00f6revler, \u0130talyan R\u00f6nesans ustalar\u0131ndan esinlenen birka\u00e7 b\u00fcy\u00fck dini resmi yapmakt\u0131. Bu resimler Kahire\u2019de 179 Ramses caddesindeki Ermeni Kilisesi\u2019nde sergileniyor. Leonardo da Vinci\u2019nin Son Ak\u015fam Yeme\u011fi\u2019nin bir kopyas\u0131n\u0131, orijinalin mevcut veya g\u00fcvenilir bir kopyas\u0131na sahip olmadan, do\u011fruluk ve teknik ustal\u0131kla yapt\u0131. Oryantalist sanat\u00e7\u0131lar\u0131n as\u0131l amac\u0131, daha do\u011fru bir anlay\u0131\u015fa ula\u015fmak i\u00e7in \u0130slami Do\u011fu\u2019nun hayat\u0131n\u0131 do\u011fru bir \u015fekilde kaydetmekti. Bu nedenle ger\u00e7ek\u00e7ilik, Demirciyan\u2019\u0131n sanat\u0131n\u0131n bir niteli\u011fiydi. Ressam sonraki y\u0131llar\u0131nda ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz olarak ve giderek daha yaln\u0131z ve psikolojik olarak izole hale geldi. Birka\u00e7 yak\u0131n arkada\u015f\u0131 vard\u0131, foto\u011fraf sanat\u00e7\u0131s\u0131 Aram Berberyan (1893-1975),\u00a0\u00a0ressam Vahram Manavyan (1880-1952) onu her zaman sanatsal faaliyetlere kat\u0131lmaya te\u015fvik edenler aras\u0131ndayd\u0131.<\/p>\n

\"\"
Eski Kahire\u2019de \u00e7ar\u015f\u0131, Tuval \u00fczerine ya\u011fl\u0131boya, 53 X 37 cm<\/figcaption><\/figure>\n

Dilinin alt\u0131nda bir t\u00fcm\u00f6r ke\u015ffetti. Ba\u015flang\u0131\u00e7ta ilgisizdi ama yava\u015f yava\u015f ac\u0131 artmaktayd\u0131, sonunda arkada\u015f\u0131 Aram Berberyan onu tedavi i\u00e7in Paris\u2019e gitmeye ikna etti. 17 Eyl\u00fcl 1938\u2019de \u201cHopital Curie\u201dde hayata g\u00f6zlerini yumdu. Paris\u2019te bir halk mezarl\u0131\u011f\u0131na defnedildi. Yervant Demirciyan\u2019\u0131n hayat\u0131 ve \u0131st\u0131raplar\u0131 bu \u015fekilde sona erdi. Hem milleti i\u00e7in hem de sevdi\u011fi ve sayg\u0131 duydu\u011fu ikinci vatan\u0131 M\u0131s\u0131r i\u00e7in uluslararas\u0131 \u015faheser eserler b\u0131rakt\u0131.<\/p>\n

\"\"
Meryem ve \u0130sa, Vaftizci Yahya, 1917 Tuval \u00fczerine ya\u011fl\u0131boya Surp Krikor Lusavori\u00e7 Ermeni Apostolik Kilisesi, Kahire Ermeni Patrikhanesi koleksiyonunda\u00a0<\/figcaption><\/figure>\n

\u00d6l\u00fcm an\u0131nda \u00fc\u00e7 k\u0131z karde\u015fi yurtd\u0131\u015f\u0131ndayd\u0131, bu nedenle mallar\u0131 Kahire Ermeni Patrikhanesi\u2019nde tutuldu. Patrikhane\u2019deki ar\u015fiv belgelerine g\u00f6re miras\u0131 229 ya\u011fl\u0131 boya (50 portre, manzara, deniz manzaras\u0131 ve nilotik sahneleri i\u00e7eren 163 tablo, 16 nat\u00fcrmort) ve 7 sulu boya eserden olu\u015fuyordu. Bu eserlerin \u00e7o\u011fu, daha sonra yurtd\u0131\u015f\u0131ndaki miras\u00e7\u0131lar\u0131n\u0131n yarar\u0131na m\u00fczayedeyle sat\u0131ld\u0131.<\/p>\n

Demirciyan\u2019\u0131n hayat\u0131 boyunca sanat\u0131 hakk\u0131nda \u00e7ok az \u015fey yaz\u0131ld\u0131. \u00d6l\u00fcm\u00fcnden sonra, pek \u00e7ok muhafazakar ve eski moda sanat\u00e7\u0131 taraf\u0131ndan kabul edildi\u011fi i\u00e7in neredeyse unutulmu\u015ftu. Ancak y\u0131llar sonra Cairene Hanager Sanat Merkezi\u2019nde d\u00fczenlenen b\u00fcy\u00fck retrospektif sergi (6-12 Mart 1997) sayesinde onun tarihi \u00f6nemi ve sanatsal de\u011feri kabul edildi. O andan itibaren, ele\u015ftirmenler ve sanat severler, onun modern zamanlarda ilk Ermeni-M\u0131s\u0131rl\u0131 ressam oldu\u011funu \u201cke\u015ffettiler\u201d. Ermeni as\u0131ll\u0131 birbirini takip eden yedi nesil M\u0131s\u0131rl\u0131 sanat\u00e7\u0131dan olu\u015fan bir gelenek kuran Demirciyan, Barjeel Art Vakf\u0131\u2019n\u0131n modern d\u00f6nemden \u00e7a\u011fda\u015f d\u00f6neme kadar ba\u015fl\u0131ca Arap sanat\u0131 koleksiyonundan al\u0131nan d\u00f6rt sergisinin ilkinde (08 Eyl\u00fcl \u2013 16 Aral\u0131k 2015)\u00a0\u00a0sergilendi.<\/p>\n

\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n

Demirciyan\u2019\u0131n 1900-1910 y\u0131llar\u0131 aras\u0131nda \u00e7izdi\u011fi Nubian K\u0131z eseri serginin \u00f6ne \u00e7\u0131kan \u00f6zellikleri aras\u0131ndayd\u0131. Ermeni-M\u0131s\u0131rl\u0131 sanat\u00e7\u0131n\u0131n 1900-1910 y\u0131llar\u0131 aras\u0131nda \u00e7izdi\u011fi d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclen eser koleksiyonun en eski eserlerinden biri oldu\u011funa inan\u0131l\u0131yor. Demerciyan\u2019\u0131n bu eseri, feti\u015fle\u015fmi\u015f kolonyal temsillerden belirgin bir \u015fekilde ayr\u0131lan, sayg\u0131l\u0131, zarif bir kad\u0131n portresi. \u00d6nemli bir tarihsel d\u00f6nem olan yirminci y\u00fczy\u0131l\u0131n ba\u015flar\u0131ndan 1967\u2019ye kadar \u00e7izimler ve resimler arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla Arap sanat\u0131 esteti\u011finin ortaya \u00e7\u0131k\u0131\u015f\u0131n\u0131 ve sonraki geli\u015fimini Demirciyan\u2019\u0131n eserlerinde g\u00f6r\u00fcyoruz.<\/p>\n

G\u00fcn\u00fcm\u00fczde Demirciyan\u2019\u0131n eserlerinin \u00e7o\u011fu, bilimsel olarak belgelenmeden oraya buraya da\u011f\u0131lm\u0131\u015f durumda. Ancak, neyse ki, Kahire\u2019de Ermeni Hay\u0131rseverler Birli\u011fi (AGBU-Kahire) taraf\u0131ndan yay\u0131nlanan (1997) resimli bir sanat kitab\u0131 arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla an\u0131s\u0131 \u00f6l\u00fcms\u00fczle\u015ftirildi. Bu kitap, sanat\u00e7\u0131n\u0131n ya\u015fam\u0131na ve sanat\u0131na dair en \u00f6nemli referans olarak kabul edilmektedir.<\/p>\n

Demirciyan, eski Kahire ve Nil\u2019in sosyal sahnelerinde ustala\u015ft\u0131\u011f\u0131 oryantalist konular\u0131 ile \u00f6l\u00fcms\u00fczle\u015fti. \u00c7al\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131 \u00f6zetlemek gerekirse, bir oryantalist olarak ba\u015flad\u0131\u011f\u0131n\u0131, ancak daha sonra yarat\u0131c\u0131 y\u0131llar\u0131nda ger\u00e7ek bir M\u0131s\u0131rl\u0131 sanat\u00e7\u0131 oldu\u011funu ve bu nedenle her ikisi olarak s\u0131n\u0131fland\u0131r\u0131labilece\u011fini s\u00f6yleyebiliriz. Ayr\u0131ca modern M\u0131s\u0131r\u2019daki ilk Ermeni M\u0131s\u0131rl\u0131 profes\u00f6r ressamd\u0131r.<\/p>\n

Kaynaklar<\/strong><\/p>\n

-Ervand Demirdjian Armeno-Egyptian painter by Hrant Keshishian, 1997, Nubar Print. House<\/em><\/p>\n

-Cairo Armenian General Benevolent Union\u00a0<\/em><\/p>\n

-Library of Congress<\/em><\/p>\n

ERVAND DEMIRDJIAN (1870-1936)<\/a><\/p><\/blockquote>\n