{"id":58556,"date":"2020-08-28T03:00:26","date_gmt":"2020-08-28T08:00:26","guid":{"rendered":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=58556"},"modified":"2020-08-28T03:00:26","modified_gmt":"2020-08-28T08:00:26","slug":"misak-kocunyandan-ahmet-midhat-efendiye-gercekten-buyuk-adam-var-mi-bizde","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=58556","title":{"rendered":"Misak Ko\u00e7unyan\u2019dan Ahmet Midhat Efendi\u2019ye: \u201cGer\u00e7ekten b\u00fcy\u00fck adam var m\u0131 bizde?\u201d"},"content":{"rendered":"<p><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"alignleft size-medium wp-image-58557\" src=\"https:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/2020\/08\/Ahmet-Mithat-360x180.jpg\" alt=\"\" width=\"360\" height=\"180\" srcset=\"https:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2020\/08\/Ahmet-Mithat-360x180.jpg 360w, https:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2020\/08\/Ahmet-Mithat-768x384.jpg 768w, https:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2020\/08\/Ahmet-Mithat-560x280.jpg 560w, https:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2020\/08\/Ahmet-Mithat-260x130.jpg 260w, https:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2020\/08\/Ahmet-Mithat-160x80.jpg 160w, https:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2020\/08\/Ahmet-Mithat.jpg 1024w\" sizes=\"auto, (max-width: 360px) 100vw, 360px\" \/><\/p>\n<p><em><strong>\u201cKo\u00e7unyan elbette Ahmet Midhat\u2019\u0131 an\u0131yor. Onun nas\u0131l vefat etti\u011fini anlat\u0131yor, 70 ya\u015f\u0131ndaki yazar\u0131n son g\u00fcnlerini tasvir edip derin \u00fcz\u00fcnt\u00fcs\u00fcn\u00fc ifade ediyor. Dikkat \u00e7ekici bir h\u00fcrmet ve apa\u00e7\u0131k bir hayranl\u0131kla yap\u0131yor bunu. \u00d6te yandan yaz\u0131n\u0131n di\u011fer b\u00f6l\u00fcm\u00fcnde Midhat Efendi\u2019yle kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131rarak Osmanl\u0131 Ermenilerininin k\u00fclt\u00fcrel-edebi \u00fcretimini ele\u015ftiriyor. Bu ba\u011flamda yaz\u0131n\u0131n hem ba\u015fl\u0131\u011f\u0131 ve a\u00e7\u0131l\u0131\u015f c\u00fcmlesi olan ifade manidar: Ger\u00e7ekten b\u00fcy\u00fck adam var m\u0131 bizde?\u201d<\/strong><\/em><\/p>\n<p><strong><a href=\"https:\/\/t24.com.tr\/k24\/yazarlar\/mehmet-fatih-uslu\">MEHMET FAT\u0130H USLU<\/a><\/strong><\/p>\n<p>Osmanl\u0131\u2019da milletlerin, dillerin, edebiyatlar\u0131n birbiriyle hangi bi\u00e7imlerde ne d\u00fczeyde ili\u015fkide oldu\u011fu ve daha \u00f6nemlisi birbirlerini nas\u0131l etkiledikleri \u00f6zellikle Osmanl\u0131 modernle\u015fmesinin i\u00e7 dinamiklerini anlamak ad\u0131na \u00f6nemli bir mesele. Bu noktada, kendi milletlerinin ve dillerinin i\u00e7ine kapanmam\u0131\u015f yazarlar bu geni\u015f ve nispeten bakir ara\u015ft\u0131rma alan\u0131nda derinle\u015fmek i\u00e7in de\u011ferli imk\u00e2nlar sunuyorlar. Bunlardan biri hi\u00e7 \u015f\u00fcphesiz Ahmet Midhat Efendi.<\/p>\n<p>Bu yaz\u0131da Osmanl\u0131\u2019n\u0131n son y\u0131llar\u0131n\u0131n en \u00f6nemli yazar ve gazetecilerinden olan Misak Ko\u00e7unyan\u2019\u0131n, Midhat Efendi\u2019nin vefat\u0131n\u0131n ard\u0131ndan 1912\u2019nin Aral\u0131k ay\u0131nda kaleme ald\u0131\u011f\u0131 Ermenice anma yaz\u0131s\u0131n\u0131, tam da s\u00f6z etti\u011fim ba\u011flamda, yak\u0131n okumay\u0131 deneyece\u011fim.<\/p>\n<p>1863 Halep do\u011fumlu Ko\u00e7unyan, 1880\u2019lerin ortas\u0131nda \u0130stanbul\u2019a yerle\u015fmi\u015f uzun ve canl\u0131 bir gazetecilik kariyerini 1913\u2019teki vefat\u0131na kadar s\u00fcrd\u00fcrm\u00fc\u015f. Ermenice ve T\u00fcrk\u00e7e bas\u0131nda\u00a0<em>Hayrenik, Nor Tar, Aravelyan Mamul, Manzume-i Efk\u00e2r, Sabah,\u00a0<\/em>and\u00a0<em>Masis\u00a0<\/em>gibi\u00a0pek \u00e7ok farkl\u0131 gazetede \u00e7al\u0131\u015fm\u0131\u015f. Ama bug\u00fcn onu en \u00e7ok 1908\u2019te karde\u015fi Sarkis ile birlikte kurdu\u011fu\u00a0<em>Jamanag\u00a0<\/em>gazetesi vesilesiyle hat\u0131rl\u0131yoruz. Gazete bug\u00fcn de yay\u0131n hayat\u0131na devam ediyor ve bu uzun-ya\u015farl\u0131\u011f\u0131 ile Osmanl\u0131-T\u00fcrkiye bas\u0131n tarihinde benzersiz bir yere sahip.<\/p>\n<div class=\"wp-block-image\">\n<figure class=\"alignright size-large\"><img decoding=\"async\" class=\"wp-image-334757\" src=\"https:\/\/i0.wp.com\/hyetert.org\/wp-content\/uploads\/2020\/08\/1598519025521-k-itap-kapak.jpg?ssl=1\" alt=\"\" data-recalc-dims=\"1\" \/><\/figure>\n<\/div>\n<p>Sevan De\u011firmenciyan, Ko\u00e7unyan\u2019\u0131n 1908-1913\u2019te\u00a0<em>Jamanag<\/em>\u2019ta yazd\u0131\u011f\u0131 makaleleri\u00a0<em>Orvan Mdadzumner\u00a0<\/em>(G\u00fcnl\u00fck D\u00fc\u015f\u00fcnceler) ad\u0131yla 2014 senesinde derleyip yay\u0131mlam\u0131\u015ft\u0131. Osmanl\u0131\u2019n\u0131n ve \u0130stanbul\u2019un bu hem kar\u0131\u015f\u0131kl\u0131k hem de zenginlik bak\u0131m\u0131ndan e\u015fsiz y\u0131llar\u0131na \u0131\u015f\u0131k tutan s\u00f6z konusu yaz\u0131lar\u0131n en ilgin\u00e7lerinden biri de i\u015fte Ko\u00e7unyan\u2019\u0131n Ahmet Midhat Efendi\u2019nin vefat\u0131ndan sonra kaleme ald\u0131\u011f\u0131 metin.<a>[i]<\/a><\/p>\n<p>\u00d6ncelikle \u015funu s\u00f6ylemek gerek: T\u00fcrk\u00e7e ve Ermenice edebiyat \u00e2lemlerinin d\u00f6nem i\u00e7inde birbirlerine nispeten kapal\u0131 kald\u0131\u011f\u0131 fikri ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar aras\u0131nda olduk\u00e7a yayg\u0131n. \u00d6rne\u011fin Ermeniceden T\u00fcrk\u00e7eye dikkat \u00e7ekici bir terc\u00fcme faaliyeti ancak II. Me\u015frutiyet sonras\u0131nda ger\u00e7ekle\u015fiyor.<a>[ii]<\/a>\u00a0\u00d6te yandan, Ermeni harflerini \u00f6\u011frenip Ermeni harfli T\u00fcrk\u00e7e yay\u0131nlar\u0131 takip etti\u011fini bildi\u011fimiz (ya da en az\u0131ndan tahmin etti\u011fimiz) M\u00fcsl\u00fcman m\u00fcnevverler varsa da say\u0131ca fazla de\u011filler. Ermeniler taraf\u0131na bakt\u0131\u011f\u0131m\u0131zda ise asl\u0131nda ciddi bir asimetri oldu\u011funu g\u00f6r\u00fcyoruz. Zira Ermenilerin \u00f6nemli bir k\u0131sm\u0131 T\u00fcrk\u00e7e biliyor ve \u00fcst\u00fcne Ermeni harfli T\u00fcrk\u00e7ede ciddi ve hacimli bir yay\u0131n gelene\u011fi var.<a>[iii]<\/a>\u00a0Amma velakin T\u00fcrk\u00e7eye bu do\u011fal yak\u0131nl\u0131\u011fa ra\u011fmen T\u00fcrk\u00e7eden Ermeniceye terc\u00fcme ya da Ermenicede T\u00fcrk\u00e7e edebiyat \u00fczerine yay\u0131n say\u0131s\u0131 da \u00e7ok az g\u00f6r\u00fcn\u00fcyor. Dolay\u0131s\u0131yla y\u00fczeyden bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda yan yana ya\u015fayan iki milletin edebiyatlar\u0131n\u0131n birbirlerine derinlemesine temas etmeden geli\u015ftikleri saptamas\u0131 yabana at\u0131l\u0131r durmuyor. \u0130\u015fte Ko\u00e7unyan\u2019\u0131n yaz\u0131s\u0131 nispeten kaba izlenimlere dayanan bu tabloyu yeniden d\u00fc\u015f\u00fcnmek i\u00e7in \u00f6zellikle \u00f6nemli. \u015eimdi metne daha yak\u0131ndan bakal\u0131m.<\/p>\n<p>Makalenin asl\u0131nda iki temel meselesi var. Bir yandan Ko\u00e7unyan elbette Ahmet Midhat\u2019\u0131 an\u0131yor. Onun nas\u0131l vefat etti\u011fini anlat\u0131yor, 70 ya\u015f\u0131ndaki yazar\u0131n son g\u00fcnlerini tasvir edip derin \u00fcz\u00fcnt\u00fcs\u00fcn\u00fc ifade ediyor. Dikkat \u00e7ekici bir h\u00fcrmet ve apa\u00e7\u0131k bir hayranl\u0131kla yap\u0131yor bunu. \u00d6te yandan yaz\u0131n\u0131n di\u011fer b\u00f6l\u00fcm\u00fcnde Midhat Efendi\u2019yle kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131rarak Osmanl\u0131 Ermenilerininin k\u00fclt\u00fcrel-edebi \u00fcretimini ele\u015ftiriyor. Bu ba\u011flamda yaz\u0131n\u0131n hem ba\u015fl\u0131\u011f\u0131 ve a\u00e7\u0131l\u0131\u015f c\u00fcmlesi olan ifade manidar: \u201cGer\u00e7ekten b\u00fcy\u00fck adam var m\u0131 bizde?\u201d Yaz\u0131 ilerledik\u00e7e Ko\u00e7unyan\u2019\u0131n kafas\u0131ndaki b\u00fcy\u00fck adam timsalinin Midhat Efendi oldu\u011funu ve benzer bir m\u00fcnevver-m\u00fcellif tipinin Ermenilerde olmad\u0131\u011f\u0131na hay\u0131fland\u0131\u011f\u0131n\u0131 anl\u0131yoruz!<\/p>\n<div class=\"wp-block-image\">\n<figure class=\"alignright size-large is-resized\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"wp-image-334758\" src=\"https:\/\/i0.wp.com\/hyetert.org\/wp-content\/uploads\/2020\/08\/1598519334062-musahedat.jpg?resize=253%2C365&amp;ssl=1\" sizes=\"auto, (max-width: 253px) 100vw, 253px\" srcset=\"https:\/\/i0.wp.com\/hyetert.org\/wp-content\/uploads\/2020\/08\/1598519334062-musahedat.jpg?w=415&amp;ssl=1 415w, https:\/\/i0.wp.com\/hyetert.org\/wp-content\/uploads\/2020\/08\/1598519334062-musahedat.jpg?resize=208%2C300&amp;ssl=1 208w\" alt=\"\" width=\"253\" height=\"365\" data-recalc-dims=\"1\" \/><\/figure>\n<\/div>\n<p>Ko\u00e7unyan\u2019a g\u00f6re Midhat Efendi\u2019yi benzersiz k\u0131lan (ve benim de bu yaz\u0131y\u0131 yazmama neden olan) \u015fa\u015f\u0131rt\u0131c\u0131 bir niteli\u011fi var: Onun Ermeni bas\u0131n\u0131 taraf\u0131ndan \u201ckucaklanm\u0131\u015f\u201d olmas\u0131. Garabed Panosyan\u2019\u0131n\u00a0<em>Manzume-i Efk\u00e2r<\/em>\u2019da, Garabed \u00dct\u00fcc\u00fcyan\u2019\u0131n\u00a0<em>Masis<\/em>\u2019te, Madteos Mamuryan\u2019\u0131n\u00a0<em>Aravelyan Mamul<\/em>\u2019de Ahmet Midhat\u2019a kap\u0131lar\u0131 sonuna kadar a\u00e7t\u0131klar\u0131n\u0131 s\u00f6yl\u00fcyor\u00a0<em>Jamanag\u00a0<\/em>banisi. Bu \u00f6nemli ve ilgin\u00e7 bir bilgi. Ahmet Midhat Efendi\u2019nin eserlerinin baz\u0131lar\u0131n\u0131n (en ba\u015fta\u00a0<em>Felatun Bey ve Rak\u0131m Efendi<\/em>\u00a0olmak \u00fczere) Ermeni harfli T\u00fcrk\u00e7e olarak tefrika edildi\u011fini ve yazar\u0131n bir Ermeni okur kitlesi oldu\u011funu biliyoruz. Hatta bizzat kendisi (kendisinin kahraman\u0131 oldu\u011fu!)\u00a0<em>M\u00fc\u015fahedat\u00a0<\/em>roman\u0131nda s\u00f6z konusu durumu Ermeni bir roman kahraman\u0131na s\u00f6yletiyor (Osmanl\u0131 roman\u0131n\u0131n en tatl\u0131 sahnelerinden biri olsa gerek bu). Ama Ko\u00e7unyan\u2019\u0131n ifade etti\u011fi bundan \u00e7ok daha fazlas\u0131na i\u015faret eder gibi duruyor. Sadece Ermeni harfli T\u00fcrk\u00e7e de\u011fil, Ermenice bas\u0131nda da Ahmet Midhat Efendi kendine bir alan a\u00e7m\u0131\u015f g\u00f6r\u00fcn\u00fcyor bu s\u00f6zlere bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda.<a>[iv]<\/a>\u00a0Maalesef Ko\u00e7unyan s\u00f6z konusu saptaman\u0131n ayr\u0131nt\u0131s\u0131na girmiyor.<\/p>\n<p>Peki Midhat\u2019\u0131 dikkate de\u011fer k\u0131lan di\u011fer \u00f6zellikler neler? Ko\u00e7unyan, ilk ba\u015fta onun benzeri zor bulunur \u00fcretkenli\u011finin \u00fczerinde duruyor. Tek ba\u015f\u0131na farkl\u0131 dallarda 200\u2019den fazla eser \u00fcretmi\u015f bir yazarla kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya oldu\u011fumuzun alt\u0131n\u0131 s\u0131k\u0131 s\u0131k\u0131ya \u00e7iziyor. \u00d6te yandan \u201c\u00f6\u011fretici ve okunas\u0131\u201d bir yazar o. Burada Midhat\u2019\u0131n yer yer ele\u015ftirilen (ve bazen ele\u015ftirmenler taraf\u0131ndan k\u00fc\u00e7\u00fcmsenen) \u201chalk\u0131 terbiye etme ve ayd\u0131nlatma\u201d tavr\u0131na Ko\u00e7unyan\u2019\u0131n b\u00fcy\u00fck muhabbetle bakt\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6r\u00fcyoruz. Bu u\u011furda onun halk\u0131n anlayaca\u011f\u0131 bir dil ve \u00fcslup geli\u015ftirmi\u015f ve konular\u0131n\u0131 halk\u0131n \u201cger\u00e7ek\u201d hayat\u0131ndan alan eserler yazm\u0131\u015f olmas\u0131n\u0131 kuvvetle takdir ediyor. Ve bu \u201cger\u00e7ek\u201di anlatma tavr\u0131, Midhat Efendi\u2019nin eserlerini Osmanl\u0131 \u0130mparatorlu\u011fu ba\u011flam\u0131nda \u00f6zel k\u0131l\u0131yor:<\/p>\n<p>\u201cRomanlar\u0131ndan \u00e7o\u011fu hakikaten ger\u00e7ek hayat\u0131 temsil ederler ve b\u00f6ylece sadece T\u00fcrkler de\u011fil Ermeniler, Rumlar ve ba\u015fka kom\u015fu milletler de s\u0131k s\u0131k onun sahnesinde var olurlar\u201d (s. 441).<\/p>\n<p>Hakikaten Ahmet Midhat Efendi okurlar\u0131, Osmanl\u0131\u2019n\u0131n \u00e7o\u011fullu\u011funu edebiyatta temsil etmede, onun \u00e7a\u011fda\u015flar\u0131ndan daha farkl\u0131 bir tavra sahip oldu\u011funu teslim edeceklerdir.<a>[v]<\/a>Ko\u00e7unyan\u2019\u0131n s\u00f6zleri Ermeni okuryazarlar\u0131n da Ahmet Midhat\u2019\u0131n nispeten ana damardan ayr\u0131lm\u0131\u015f tavr\u0131n\u0131n fark\u0131nda olduklar\u0131n\u0131 ve takdir ettiklerini g\u00f6steriyor.<\/p>\n<p>\u0130\u015fte Ko\u00e7unyan Ermeni m\u00fcnevverler ve m\u00fcellifler aras\u0131nda b\u00f6yle bir \u00fcretken, halk\u00e7\u0131 ve memleketin di\u011fer unsurlar\u0131na a\u00e7\u0131labilen \u201cb\u00fcy\u00fck adam\u201dlar\u0131n yoklu\u011fundan \u015fik\u00e2yet\u00e7i. Midhat\u2019\u0131 kucaklayan gazetelerdeki yay\u0131nc\u0131-yazarlar\u0131 Midhat\u2019la kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131rarak ve tek tek de\u011ferlendirerek onlar\u0131n nas\u0131l Ahmet Midhat olamad\u0131klar\u0131n\u0131 g\u00f6steriyor! Panosyan\u2019dan, \u00dct\u00fcc\u00fcyan\u2019dan, Ayvadyan\u2019dan, Khocasaryan\u2019dan ve hatta me\u015fhur Mamuryan\u2019dan gelece\u011fe, yeni nesillere pek bir \u015fey kalmad\u0131\u011f\u0131n\u0131, kalmayaca\u011f\u0131n\u0131 iddia ediyor. Kendisinin s\u00f6zleriyle, \u201cdo\u011frusu, bu kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131rma \u00e7ok ac\u0131\u201d (439). D\u00f6nemin Ermeni edebiyat\u0131n\u0131 ve bas\u0131n-yay\u0131n faaliyetini tan\u0131yanlar i\u00e7in bu ifadeler ac\u0131mas\u0131z g\u00f6r\u00fcnebilir ama Ko\u00e7unyan kendi yorumundan olduk\u00e7a emin.<\/p>\n<p>Yaz\u0131n\u0131n son paragraf\u0131 Ahmet Midhat\u2019\u0131n Ermenilerle ili\u015fkisi \u00fczerine, biraz da minnetle sarmalanm\u0131\u015f ifadelerle dolu: \u201cM\u00fcteveffa Midhat Efendi ziyadesiyle Ermeni-dostu idi ve Ermenileri m\u00fcdafaa etmek f\u0131rsat\u0131 ortaya \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131nda kalemini s\u0131k s\u0131k devreye sokard\u0131,\u201d diyor Ko\u00e7unyan. Devam\u0131nda onun Ermeni dostlar\u0131ndan, \u00f6\u011fretmenlerinden dem vuruyor, muhabbetli ili\u015fki i\u00e7inde bulundu\u011fu Ermenileri an\u0131yor. Buna bakarak, Ko\u00e7unyan\u2019\u0131n kafas\u0131ndaki \u201cb\u00fcy\u00fckl\u00fck\u201d fikrinin kendi milletinin s\u0131n\u0131rlar\u0131n\u0131 a\u015fmakla ili\u015fkili oldu\u011funun bir kez daha alt\u0131n\u0131 \u00e7izelim.<\/p>\n<p>Elbette \u00f6mr\u00fcn\u00fcn son y\u0131llar\u0131nda, \u00f6zellikle II. Me\u015frutiyet\u2019in ertesinde Ahmet Midhat Efendi eski \u015f\u00f6hretinde ve kuvvetinde de\u011fildi. Baz\u0131 dokundurmalardan Ko\u00e7unyan\u2019\u0131n da bunun fark\u0131nda oldu\u011funu ve teess\u00fcfle kar\u015f\u0131lad\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6r\u00fcyoruz. Ama netice itibariyle Ko\u00e7unyan\u2019\u0131n bu \u201cb\u00fcy\u00fck adam\u201d\u0131n vefat\u0131ndan sonra kaleme ald\u0131\u011f\u0131 yaz\u0131, Osmanl\u0131 modern edebiyat\u0131n\u0131n belki de en \u00f6nemli kalemi olan Ahmet Midhat Efendi\u2019de sadece T\u00fcrk\u00e7e \u00e2leme bakarak g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcm\u00fczden daha b\u00fcy\u00fck bir hazine oldu\u011funu bize f\u0131s\u0131ld\u0131yor.<\/p>\n<p>Ne mutlu bu hazineyi ke\u015ffedecek ara\u015ft\u0131rmac\u0131ya!<\/p>\n<p>\u2022<\/p>\n<hr class=\"wp-block-separator\" \/>\n<p><a>[i]<\/a>\u00a0Yaz\u0131n\u0131n tam k\u00fcnyesi \u015f\u00f6yle: Misak Ko\u00e7unyan. \u201c\u0130rabes Medz Mart Unink Mer Me\u00e7?\u201d\u00a0<em>Orvan Mdadzumner (1908-1913)\u00a0<\/em>i\u00e7inde. Haz. Sevan De\u011firmenciyan. \u0130stanbul: Jamanag Yay\u0131nlar\u0131, 2014: 439-443.<\/p>\n<p><a>[ii]<\/a>\u00a0Bu konuda ayr\u0131nt\u0131l\u0131 bilgi i\u00e7in \u015fu yay\u0131mlanmam\u0131\u015f teze bak\u0131labilir. Sena \u015een.\u00a0<em>Between Brotherhood and Hostility: Cultural Encounters between Armenian and Turkish Communities in the Ottoman Empire: 1908-1914<\/em>. \u0130stanbul \u015eehir \u00dcniversitesi. K\u00fclt\u00fcrel \u00c7al\u0131\u015fmalar Program\u0131. 2017.<\/p>\n<p><a>[iii]<\/a>\u00a0Konu hakk\u0131nda ayr\u0131nt\u0131l\u0131 bilgi i\u00e7in ilgili okur Murat Cankara\u2019n\u0131n doktora tezine ve \u00e7e\u015fitli makalelerine ba\u015fvurabilir. Ama \u00f6zellikle: \u201cRethinking Ottoman Cross-Cultural Encounters: Turks and the Armenian Alphabet.\u201d\u00a0<em>Middle Eastern Studies<\/em>\u00a051\/1: 1-16.<\/p>\n<p><a>[iv]<\/a>\u00a0<em>Manzume-i Efk\u00e2r\u00a0<\/em>Ermeni harfli T\u00fcrk\u00e7e yay\u0131n yapan bir gazeteydi, di\u011fer ikisi ise Ermenice.<\/p>\n<p><a>[v]<\/a>\u00a0Ahmet Midhat Efendi\u2019deki gayrim\u00fcslim temsilleri i\u00e7in bkz. Faz\u0131l G\u00f6k\u00e7ek.\u00a0<em>Osmanl\u0131 Kap\u0131s\u0131nda B\u00fcy\u00fcmek<\/em>. \u0130stanbul: \u0130leti\u015fim Yay\u0131nlar\u0131, 2006.<\/p>\n<p><em><strong><a href=\"https:\/\/t24.com.tr\/k24\/yazi\/misak-kocunyan-dan-ahmet-midhat-efendi-ye-gercekten-buyuk-adam-var-mi-bizde,2821\">https:\/\/t24.com.tr\/k24\/yazi\/misak-kocunyan-dan-ahmet-midhat-efendi-ye-gercekten-buyuk-adam-var-mi-bizde,2821<\/a><\/strong><\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u201cKo\u00e7unyan elbette Ahmet Midhat\u2019\u0131 an\u0131yor. Onun nas\u0131l vefat etti\u011fini anlat\u0131yor, 70 ya\u015f\u0131ndaki yazar\u0131n son g\u00fcnlerini tasvir edip derin \u00fcz\u00fcnt\u00fcs\u00fcn\u00fc ifade ediyor. Dikkat \u00e7ekici bir h\u00fcrmet ve apa\u00e7\u0131k bir hayranl\u0131kla yap\u0131yor bunu. \u00d6te yandan yaz\u0131n\u0131n di\u011fer b\u00f6l\u00fcm\u00fcnde Midhat Efendi\u2019yle kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131rarak Osmanl\u0131 Ermenilerininin k\u00fclt\u00fcrel-edebi \u00fcretimini ele\u015ftiriyor. Bu ba\u011flamda yaz\u0131n\u0131n hem ba\u015fl\u0131\u011f\u0131 ve a\u00e7\u0131l\u0131\u015f c\u00fcmlesi olan ifade manidar: [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":7,"featured_media":58557,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1,70,20],"tags":[],"class_list":["post-58556","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-haberler","category-makaleler","category-tarih-sayfalari"],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v27.4 - https:\/\/yoast.com\/product\/yoast-seo-wordpress\/ -->\n<title>Misak Ko\u00e7unyan\u2019dan Ahmet Midhat Efendi\u2019ye: \u201cGer\u00e7ekten b\u00fcy\u00fck adam var m\u0131 bizde?\u201d - Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=58556\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"en_US\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Misak Ko\u00e7unyan\u2019dan Ahmet Midhat Efendi\u2019ye: \u201cGer\u00e7ekten b\u00fcy\u00fck adam var m\u0131 bizde?\u201d - Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"\u201cKo\u00e7unyan elbette Ahmet Midhat\u2019\u0131 an\u0131yor. Onun nas\u0131l vefat etti\u011fini anlat\u0131yor, 70 ya\u015f\u0131ndaki yazar\u0131n son g\u00fcnlerini tasvir edip derin \u00fcz\u00fcnt\u00fcs\u00fcn\u00fc ifade ediyor. Dikkat \u00e7ekici bir h\u00fcrmet ve apa\u00e7\u0131k bir hayranl\u0131kla yap\u0131yor bunu. \u00d6te yandan yaz\u0131n\u0131n di\u011fer b\u00f6l\u00fcm\u00fcnde Midhat Efendi\u2019yle kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131rarak Osmanl\u0131 Ermenilerininin k\u00fclt\u00fcrel-edebi \u00fcretimini ele\u015ftiriyor. Bu ba\u011flamda yaz\u0131n\u0131n hem ba\u015fl\u0131\u011f\u0131 ve a\u00e7\u0131l\u0131\u015f c\u00fcmlesi olan ifade manidar: [&hellip;]\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=58556\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2020-08-28T08:00:26+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2020\/08\/Ahmet-Mithat.jpg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"1024\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"512\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/jpeg\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"admin\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Written by\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"admin\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Est. reading time\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"9 minutes\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\\\/\\\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?p=58556#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?p=58556\"},\"author\":{\"name\":\"admin\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/096f1d38a12cce57fb855b485ed24c9e\"},\"headline\":\"Misak Ko\u00e7unyan\u2019dan Ahmet Midhat Efendi\u2019ye: \u201cGer\u00e7ekten b\u00fcy\u00fck adam var m\u0131 bizde?\u201d\",\"datePublished\":\"2020-08-28T08:00:26+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?p=58556\"},\"wordCount\":1731,\"commentCount\":0,\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?p=58556#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/wp-content\\\/uploads\\\/sites\\\/6\\\/2020\\\/08\\\/Ahmet-Mithat.jpg\",\"articleSection\":[\"Haberler\",\"Makaleler\",\"Tarih Sayfalar\u0131\"],\"inLanguage\":\"en-US\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"CommentAction\",\"name\":\"Comment\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?p=58556#respond\"]}]},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?p=58556\",\"url\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?p=58556\",\"name\":\"Misak Ko\u00e7unyan\u2019dan Ahmet Midhat Efendi\u2019ye: \u201cGer\u00e7ekten b\u00fcy\u00fck adam var m\u0131 bizde?\u201d - Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?p=58556#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?p=58556#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/wp-content\\\/uploads\\\/sites\\\/6\\\/2020\\\/08\\\/Ahmet-Mithat.jpg\",\"datePublished\":\"2020-08-28T08:00:26+00:00\",\"author\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/096f1d38a12cce57fb855b485ed24c9e\"},\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?p=58556#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"en-US\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?p=58556\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"en-US\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?p=58556#primaryimage\",\"url\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/wp-content\\\/uploads\\\/sites\\\/6\\\/2020\\\/08\\\/Ahmet-Mithat.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/wp-content\\\/uploads\\\/sites\\\/6\\\/2020\\\/08\\\/Ahmet-Mithat.jpg\",\"width\":1024,\"height\":512},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?p=58556#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Home\",\"item\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Misak Ko\u00e7unyan\u2019dan Ahmet Midhat Efendi\u2019ye: \u201cGer\u00e7ekten b\u00fcy\u00fck adam var m\u0131 bizde?\u201d\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/#website\",\"url\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/\",\"name\":\"Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi\",\"description\":\"\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"en-US\"},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/096f1d38a12cce57fb855b485ed24c9e\",\"name\":\"admin\",\"url\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?author=7\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Misak Ko\u00e7unyan\u2019dan Ahmet Midhat Efendi\u2019ye: \u201cGer\u00e7ekten b\u00fcy\u00fck adam var m\u0131 bizde?\u201d - Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=58556","og_locale":"en_US","og_type":"article","og_title":"Misak Ko\u00e7unyan\u2019dan Ahmet Midhat Efendi\u2019ye: \u201cGer\u00e7ekten b\u00fcy\u00fck adam var m\u0131 bizde?\u201d - Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi","og_description":"\u201cKo\u00e7unyan elbette Ahmet Midhat\u2019\u0131 an\u0131yor. Onun nas\u0131l vefat etti\u011fini anlat\u0131yor, 70 ya\u015f\u0131ndaki yazar\u0131n son g\u00fcnlerini tasvir edip derin \u00fcz\u00fcnt\u00fcs\u00fcn\u00fc ifade ediyor. Dikkat \u00e7ekici bir h\u00fcrmet ve apa\u00e7\u0131k bir hayranl\u0131kla yap\u0131yor bunu. \u00d6te yandan yaz\u0131n\u0131n di\u011fer b\u00f6l\u00fcm\u00fcnde Midhat Efendi\u2019yle kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131rarak Osmanl\u0131 Ermenilerininin k\u00fclt\u00fcrel-edebi \u00fcretimini ele\u015ftiriyor. Bu ba\u011flamda yaz\u0131n\u0131n hem ba\u015fl\u0131\u011f\u0131 ve a\u00e7\u0131l\u0131\u015f c\u00fcmlesi olan ifade manidar: [&hellip;]","og_url":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=58556","og_site_name":"Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi","article_published_time":"2020-08-28T08:00:26+00:00","og_image":[{"width":1024,"height":512,"url":"https:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2020\/08\/Ahmet-Mithat.jpg","type":"image\/jpeg"}],"author":"admin","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Written by":"admin","Est. reading time":"9 minutes"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=58556#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=58556"},"author":{"name":"admin","@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/#\/schema\/person\/096f1d38a12cce57fb855b485ed24c9e"},"headline":"Misak Ko\u00e7unyan\u2019dan Ahmet Midhat Efendi\u2019ye: \u201cGer\u00e7ekten b\u00fcy\u00fck adam var m\u0131 bizde?\u201d","datePublished":"2020-08-28T08:00:26+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=58556"},"wordCount":1731,"commentCount":0,"image":{"@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=58556#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2020\/08\/Ahmet-Mithat.jpg","articleSection":["Haberler","Makaleler","Tarih Sayfalar\u0131"],"inLanguage":"en-US","potentialAction":[{"@type":"CommentAction","name":"Comment","target":["https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=58556#respond"]}]},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=58556","url":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=58556","name":"Misak Ko\u00e7unyan\u2019dan Ahmet Midhat Efendi\u2019ye: \u201cGer\u00e7ekten b\u00fcy\u00fck adam var m\u0131 bizde?\u201d - Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi","isPartOf":{"@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=58556#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=58556#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2020\/08\/Ahmet-Mithat.jpg","datePublished":"2020-08-28T08:00:26+00:00","author":{"@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/#\/schema\/person\/096f1d38a12cce57fb855b485ed24c9e"},"breadcrumb":{"@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=58556#breadcrumb"},"inLanguage":"en-US","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=58556"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"en-US","@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=58556#primaryimage","url":"https:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2020\/08\/Ahmet-Mithat.jpg","contentUrl":"https:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2020\/08\/Ahmet-Mithat.jpg","width":1024,"height":512},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=58556#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https:\/\/akunq.net\/tr"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Misak Ko\u00e7unyan\u2019dan Ahmet Midhat Efendi\u2019ye: \u201cGer\u00e7ekten b\u00fcy\u00fck adam var m\u0131 bizde?\u201d"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/#website","url":"https:\/\/akunq.net\/tr\/","name":"Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi","description":"","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"en-US"},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/#\/schema\/person\/096f1d38a12cce57fb855b485ed24c9e","name":"admin","url":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?author=7"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/58556","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/7"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=58556"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/58556\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":58558,"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/58556\/revisions\/58558"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/58557"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=58556"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=58556"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=58556"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}