{"id":57124,"date":"2020-04-21T09:03:02","date_gmt":"2020-04-21T14:03:02","guid":{"rendered":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=57124"},"modified":"2020-04-21T09:03:02","modified_gmt":"2020-04-21T14:03:02","slug":"firat-aydinkaya-8-soruda-kurtler-ve-ermeni-soykirimi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=57124","title":{"rendered":"F\u0131rat Ayd\u0131nkaya: 8 Soruda K\u00fcrtler ve Ermeni Soyk\u0131r\u0131m\u0131"},"content":{"rendered":"<p><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"alignleft size-full wp-image-57125\" src=\"https:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/2020\/04\/F\u0131rat-Ayd\u0131nkaya.jpg\" alt=\"\" width=\"307\" height=\"164\" srcset=\"https:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2020\/04\/F\u0131rat-Ayd\u0131nkaya.jpg 307w, https:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2020\/04\/F\u0131rat-Ayd\u0131nkaya-260x139.jpg 260w, https:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2020\/04\/F\u0131rat-Ayd\u0131nkaya-160x85.jpg 160w\" sizes=\"auto, (max-width: 307px) 100vw, 307px\" \/><\/p>\n<p><strong><a href=\"https:\/\/nupel.net\/author\/aydinkaya\">F\u0131rat Ayd\u0131nkaya<\/a><\/strong><\/p>\n<p><em>Soru- 1\u00a0<\/em>:\u00a0<em>K\u00fcrtler, Ermeni soyk\u0131r\u0131m\u0131na kat\u0131ld\u0131 m\u0131, kimler kat\u0131ld\u0131 ve bilinen bir k\u0131s\u0131m A\u015firetin haricinde K\u00fcrtler soyk\u0131r\u0131mda nas\u0131l bir tav\u0131r tak\u0131nd\u0131?<\/em><\/p>\n<p>K\u00fcrtlerin hi\u00e7 de az\u0131msanmayacak \u00f6nemli bir kesiminin soyk\u0131r\u0131ma kat\u0131ld\u0131\u011f\u0131na dair yeterli derecede bilgi ve kan\u0131t var elimizde bug\u00fcn. Hususen Ermenilerle K\u00fcrtlerin aras\u0131nda \u00f6l\u00fcmc\u00fcl gerginli\u011fin oldu\u011fu bir \u00e7ok yerde, sava\u015fa yak\u0131n lokasyonda ve tehcir g\u00fczergahlar\u0131 \u00fczerinde hakimiyet kurmu\u015f olan a\u015firet b\u00f6lgelerinde mukim K\u00fcrtlerin bu i\u015fe kat\u0131ld\u0131\u011f\u0131 a\u00e7\u0131k.<\/p>\n<p>Konuya girizgah yapmadan \u00f6nce \u015funu kayda ge\u00e7irmemiz elzem. Soyk\u0131r\u0131m veya tehcir kararlar\u0131 al\u0131n\u0131rken elbette ki K\u00fcrtlerin fikri ve onay\u0131 al\u0131nmad\u0131. Yani soyk\u0131r\u0131m karar\u0131n\u0131n al\u0131nmas\u0131nda K\u00fcrtlerin herhangi bir dahli yoktur. Fakat al\u0131nan karar sahada uygulan\u0131rken K\u00fcrtlerin \u00f6nemli kesimi bu y\u00fcz k\u0131zart\u0131c\u0131 su\u00e7a bula\u015ft\u0131.<\/p>\n<p>Ne var ki soyk\u0131r\u0131m\u0131 m\u00fcmk\u00fcn k\u0131lan bir makine olarak \u201csoyk\u0131r\u0131m b\u00fcrokrasisi\u201dni de konu\u015fmam\u0131z icap eder. K\u00fcrtler bu b\u00fcrokratik zincirin neresinde yer al\u0131yordu sorusu m\u00fchim. A\u00e7\u0131k\u00e7as\u0131 zincirin ta\u015fradaki \u00fcst ve orta kademelerinde K\u00fcrtlerin varl\u0131\u011f\u0131 tart\u0131\u015fma g\u00f6t\u00fcrmez cinsten bir yek\u00fcne tekab\u00fcl ediyor.<\/p>\n<p>Harput valisi Sabit bey, Diyarbekir-Mardin soyk\u0131r\u0131mlar\u0131n\u0131n ta\u015fra organizat\u00f6r\u00fc Feyzi Pirin\u00e7izade, Mustafa Cemilpa\u015fazade, Mu\u015f organizat\u00f6r\u00fc Hoca \u0130lyas Sami gibi ba\u011flant\u0131lar\u0131 sayabiliriz bu minvalde. Yani soyk\u0131r\u0131m kararlar\u0131n\u0131n kuvveden fiile ge\u00e7i\u015finde soyk\u0131r\u0131m b\u00fcrokrasisinin ta\u015fra \u00f6rg\u00fctleyicilerinin \u00f6nemli ki\u015fileri K\u00fcrtlerden olu\u015fturulmu\u015ftu.<\/p>\n<p>K\u0131sacas\u0131 K\u00fcrtler, Ermenilere soyk\u0131r\u0131m karar\u0131n\u0131n al\u0131nd\u0131\u011f\u0131 merkezi karar toplant\u0131larda yoktu.\u00a0 Ne var ki K\u00fcrdistan\u2019da soyk\u0131r\u0131m icra edilirken \u015fehirlerde kurulan ve soyk\u0131r\u0131m\u0131n parselasyon ile sevk ve idaresini yapan Tahkik komisyonunda epey miktarda vard\u0131. Ki Tahkik komisyonunun t\u00fcm \u00f6nemli merkezlerde ihdas edildi\u011fini ve bu kurumun hayli etkin \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131n\u0131 biliyoruz.<\/p>\n<p>\u00d6zetle K\u00fcrtler \u00e7o\u011fu yerde tahkik komisyonlar\u0131 \u00fczerinden soyk\u0131r\u0131m\u0131n yerel b\u00fcrokrasi aya\u011f\u0131n\u0131 olu\u015fturdular.<\/p>\n<p>Bu durum bize en az iki \u015fey anlat\u0131r. \u0130lki K\u00fcrdistan\u2019daki soyk\u0131r\u0131m distrib\u00fct\u00f6rleri olmasayd\u0131 karar bu kadar kusursuz uygulanmazd\u0131. \u0130kincisi ise ta\u015fra merkezlerindeki bu distrib\u00fct\u00f6rlerin varl\u0131\u011f\u0131 halk\u0131n bu konudaki tav\u0131r ve duru\u015funu kolayca manip\u00fcle etti. Feyzi bey Diyarbekir-Mardin ta\u015fras\u0131n\u0131, Hac\u0131 Bedir A\u011fa Malatya-Ad\u0131yaman g\u00fczergah\u0131n\u0131, Gulo a\u011fa Erzincan-Dersim-Sivas hatt\u0131n\u0131, Hoca \u0130lyas Sami Mu\u015f-Bitlis ta\u015fras\u0131n\u0131, Sabit bey Harput-Dersim-Erzincan ta\u015fras\u0131n\u0131 yerel ba\u011flant\u0131lar\u0131yla bu i\u015fin i\u00e7ine \u00e7ekti \u00f6rne\u011fin.<\/p>\n<p>Son c\u00fcmle olarak e\u011fer K\u00fcrdistan\u2019da soyk\u0131r\u0131ma K\u00fcrt i\u015ftiraki olmasayd\u0131, yani K\u00fcrtler b\u0131rakal\u0131m Ermenileri korumay\u0131, tamamen hareketsiz ve ba\u011f\u0131ms\u0131z dursalard\u0131 bile bug\u00fcn bamba\u015fka bir \u015fey konu\u015furduk.<\/p>\n<p>Bu sebeple 1918 itibariyle K\u00fcrt-Ermeni hinterland\u0131nda neredeyse tek bir Ermeni\u2019nin kalmamas\u0131n\u0131 sadece kamu otoritelerinin devasa su\u00e7u ile a\u00e7\u0131klayamay\u0131z. Merkezi otoritenin K\u00fcrdistan da\u011flar\u0131na s\u0131\u011f\u0131nan Ermenileri katletme imkan ve kabiliyeti yoktu.<\/p>\n<p>O y\u00fczden K\u00fcrdistan\u2019da K\u00fcrt i\u015ftiraki olmasayd\u0131 belki sadece merkez ve merkeze yak\u0131n \u015fehirli ahali katledilirdi. Ki esas Ermeni n\u00fcfus ta\u015fradayd\u0131 ve ta\u015fradakilerin b\u00fcy\u00fck \u00e7o\u011funlu\u011funun burnu bile kanamazd\u0131. O y\u00fczden K\u00fcrdistan\u2019da \u00f6nemli bir n\u00fcfusun bu konuya seferber edilmesi Ermenilerin kaderini belirledi.<\/p>\n<p><em>Soru -2 : Soyk\u0131r\u0131m bahsinde \u00f6nemli itirazlar da var. Mesela s\u00f6yledi\u011finiz \u015feylere \u015ferh koyan baz\u0131 kesimlere g\u00f6re bahsetti\u011finiz d\u00f6nemde \u201cK\u00fcrtler ad\u0131na karar veren bir \u2018K\u00fcrt iradesi\u2019nden s\u00f6z edilemeyece\u011fi i\u00e7in bir halk olarak K\u00fcrtlerin soyk\u0131r\u0131ma kat\u0131ld\u0131\u011f\u0131 tezi temelsiz ve a\u015f\u0131r\u0131 bir iddiad\u0131r.\u201d Ne dersiniz bu konuda?<\/em><\/p>\n<p>Evet, bu kar\u015f\u0131 iddia s\u0131k\u00e7a dillendiriliyor. Bu kar\u015f\u0131 tezi geli\u015ftirenlere bak\u0131l\u0131rsa o d\u00f6nemde K\u00fcrtleri temsilen merkezi bir irade yoktu \u00f6yleyse yani bu konuda karar verici irade yoksa eylem de kendili\u011finden yok say\u0131lmal\u0131 \u015feklinde bir apolojinin i\u00e7inden konu\u015fuyorlar. Bu muhakeme \u00f6r\u00fcnt\u00fcs\u00fc bana \u00e7ok problemli g\u00f6r\u00fcn\u00fcyor a\u00e7\u0131k\u00e7as\u0131.<\/p>\n<p>S\u00f6zgelimi ayn\u0131 mant\u0131\u011f\u0131 holocausta uyarlayal\u0131m isterseniz. Biliyorsunuz soyk\u0131r\u0131m esnas\u0131nda merkezi \u201cYahudi iradesi\u201d diye bir \u015fey s\u00f6z konusu de\u011fildi. \u015eimdi bu durumda merkezi Yahudi iradesi olmad\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in \u201cYahudiler soyk\u0131r\u0131ma u\u011framad\u0131\u201d m\u0131 diyece\u011fiz! \u00d6b\u00fcr taraftan bahsetti\u011finiz kesimler Kemalist K\u00fcrt inkar\u0131n\u0131 \u00e7\u00fcr\u00fctmek bab\u0131nda hakl\u0131 olarak \u201cK\u00fcrtler\u201di G\u00f6beklitepe\u2019de, Talmudik metinlerde ve S\u00fcmer yaz\u0131tlar\u0131nda yani binlerce y\u0131l \u00f6ncesindeki arkeolojik buluntularda izini s\u00fcr\u00fcp bulduklar\u0131 halde konu y\u00fcz y\u0131l \u00f6nceye geldi\u011finde \u201cama K\u00fcrt iradesi yoktu\u201d bi\u00e7iminde bir s\u00fc-reel gerek\u00e7eye s\u0131\u011f\u0131nmas\u0131 ciddi bir paradoks.<\/p>\n<p>Yine ayn\u0131 \u00e7evrelerin mesela bu tarihsel d\u00f6nemlerde cereyan eden Bedirxan bey, \u015eeyh Ubeydullah, \u015eeyh Said isyan\u0131na \u015fah\u0131s isyan\u0131 demek yerine K\u00fcrt isyan\u0131 demeleri de bu minvalde zikredilmeli.<\/p>\n<p>\u0130kincisi K\u00fcrtlerin hepsi bir araya gelip \u201chadi Ermenileri katledelim\u201d \u015feklinde karar ald\u0131klar\u0131n\u0131 s\u00f6ylemiyorum elbette. Buradaki tart\u0131\u015fma bir yan\u0131yla bu i\u015fi yapanlar\u0131 akt\u00f6r sosyolojisi \u00fczerinden mi yoksa demografik bir\u00a0<em>\u201ckendili\u011findenci tutum\u201d<\/em>\u00a0\u00fczerinden mi ele alaca\u011f\u0131m\u0131zda d\u00fc\u011f\u00fcmleniyor.<\/p>\n<p>Bu konuda \u00e7al\u0131\u015fan bir k\u0131s\u0131m arkada\u015flar akt\u00f6r sosyolojisi \u00fczerinden bir okuma yap\u0131yor. Ben buna kat\u0131lm\u0131yorum. Akt\u00f6r sosyolojisi \u00fczerinden gidersek navigasyonumuz a\u011fa ve \u015feyhlerden \u00f6teye ge\u00e7mez. Yani sol jargonun modern \u00fcretimiyle \u201cK\u00fcrt feodalizmi\u201dni su\u00e7lay\u0131p i\u015fin i\u00e7inden \u00e7\u0131kar\u0131z. Peki ya reaya K\u00fcrtler? Yani herhangi bir a\u015firete ba\u011fl\u0131 olmayan K\u00fcrtler? Peki d\u00fc\u015f\u00fck ve\/ya orta profilli a\u015firetler?\u00a0 \u00d6b\u00fcr yandan e\u011fer akt\u00f6r sosyolojisi ile olaya yakla\u015f\u0131rsak o zaman b\u00fct\u00fcn bir devleti ya da halk\u0131 de\u011fil sadece \u0130TC\u2019nin eleba\u015flar\u0131n\u0131 su\u00e7lamak gibi bir savrulman\u0131n i\u00e7ine d\u00fc\u015fmeyi de g\u00f6ze almam\u0131z gerekir.<\/p>\n<p>Son olarak soyk\u0131r\u0131m zaten s\u0131ra d\u0131\u015f\u0131 bir fiildir, imece usul\u00fcncedir, totaldir, fragmanterdir ve anonimdir. O y\u00fczden birka\u00e7 a\u015firetin ismini zikretmekle bu devasa \u00f6l\u00fcm makinesi a\u00e7\u0131klanamaz. Akt\u00f6rsel gelenek ba\u011flam\u0131nda konu\u015fursak a\u015firet K\u00fcrdistan\u2019da en fazla katliam yapard\u0131, soyk\u0131r\u0131m i\u00e7in a\u015firetten fazlas\u0131 gereklidir her zaman.<\/p>\n<p><em>Soru -3 : K\u00fcrtleri bu katliama sevk eden amiller neydi, \u00f6nem s\u0131ras\u0131na g\u00f6re s\u0131ralayabilir misiniz?\u00a0<\/em><\/p>\n<p>Tabii ki de s\u0131n\u0131f meselesi en \u00f6nemli sebeptir bana g\u00f6re. Fanon\u2019un \u201ds\u00f6m\u00fcrgelerde ekonomik altyap\u0131 da \u00fcstyap\u0131d\u0131r\u201d dedi\u011fi t\u00fcre yak\u0131n bir s\u0131n\u0131fsal h\u0131n\u00e7 i\u015f ba\u015f\u0131ndayd\u0131. K\u00fcrtlerdeki talan k\u00fclt\u00fcr\u00fc bu i\u015fi g\u00fcd\u00fcleyen esas amildi bana kal\u0131rsa. P. Anderson\u2019un veciz tabiriyle\u00a0<em>\u201cya\u011fmac\u0131 militarizm\u201d<\/em>\u00a0k\u00fclt\u00fcr\u00fc bu i\u015fin ba\u015frol\u00fcndeydi.<\/p>\n<p>\u0130kinci s\u0131rada ise devletin ve \u015feyhlerin doktrine etti\u011fi M\u00fcsl\u00fcman milliyet\u00e7ili\u011fi en \u00f6nemli teoloji-politik enstr\u00fcmand\u0131. \u015eeyhlerin modere etti\u011fi yerlerdeki K\u00fcrt ta\u015fras\u0131 Ermenileri \u00f6ld\u00fcrerek hem \u00f6b\u00fcr d\u00fcnyada cennete gitmeyi garantileme d\u00fc\u015f\u00fcncesine sahipti hem de Ermenilerin mallar\u0131na dini usul\u00fcn i\u00e7inden \u2018hak edilmi\u015f\u2019 ganimete konacakt\u0131.<\/p>\n<p>Yani M\u00fcsl\u00fcman milliyet\u00e7ili\u011fini biraz kaz\u0131d\u0131\u011f\u0131m\u0131zda kar\u015f\u0131m\u0131za yine \u201cganimet ekonomizmi\u201d \u00e7\u0131kar k\u0131sacas\u0131. \u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fcs\u00fc ise ortalama K\u00fcrt kitlesi k\u0131sa say\u0131lamayacak bir zamandan beri Ermenilerin bir \u015fekilde cezaland\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131 istiyordu.<\/p>\n<p>Uzun zamand\u0131r Ermeniler onlara g\u00f6re \u201czenginle\u015fiyordu, modernle\u015fiyordu, pozitif haklar iddia ediyordu.\u201d Bu yeni durum onlara g\u00f6re K\u00fcrtler ile Ermenilerin ta\u015fras\u0131ndaki z\u0131mni s\u00f6zle\u015fmeyi iptal ediyordu. K\u00fcrt-Ermeni hinterland\u0131n\u0131n s\u00f6zl\u00fc normu K\u00fcrtlerin patronaj\u0131 ve Ermenilerin korunmaya muhta\u00e7 do\u011fas\u0131 \u00fczerinden e\u015fitsiz bir hiyerar\u015fi temelinde \u015fekillenmi\u015fti.<\/p>\n<p>K\u00fcrt aristokrasisi buna \u201cxulam\u201d, K\u00fcrt islam\u0131 buna zimmilik yasas\u0131 diyordu. K\u00fcrt aristokratlar\u0131 Xulam olarak g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc Ermenilerle e\u015fitlenmeyi kesinlikle istemezken, K\u00fcrt \u015feyhler de M\u00fcsl\u00fcman-Hristiyan e\u015fitlik talebini zimmilik yasas\u0131n\u0131n ihlali olarak g\u00f6r\u00fcyordu. Bu sebeple onlara g\u00f6re tecziye \u015fartt\u0131.<\/p>\n<p>D\u00f6rd\u00fcnc\u00fc sebep ise bir miktar K\u00fcrtl\u00fc\u011f\u00fc de ilgilendiren amildi. Kadim K\u00fcrdistan olarak g\u00f6r\u00fclen b\u00f6lgede Rus destekli Ermenistan kurulmas\u0131 fikri K\u00fcrt ayd\u0131nlar\u0131n\u0131 teyakkuza sevk etmi\u015fti. \u015eeyh Ubeydullah\u2019tan bu yana bu endi\u015fe sosyolojisi katlanarak b\u00fcy\u00fcyordu. Fakat bu endi\u015fe marj\u0131n\u0131 herhalde hi\u00e7 kimse b\u00fcy\u00fck \u015fair Haci Qadiri Koyi kadar net ifade edemezdi:\u00a0<em>\u00a0\u201cXaki Cizir u Botan, ye\u2019ni willat\u00ee Kurdan\/<\/em>\u00a0<em>Sed heyf u mixabin deyken be Ermenistan\u201d\u00a0<\/em>dizeleri mesela par\u00e7a tesirliydi.<\/p>\n<p>Son olarak devletin oynad\u0131\u011f\u0131 provakatif rol\u00fc de sayabiliriz. Berlin konferans\u0131ndan bu yana devlet K\u00fcrtler ile Ermenileri birbirine d\u00fc\u015f\u00fcrmek i\u00e7in elinden geleni yapt\u0131. 1882 y\u0131l\u0131nda Bitlis\u2019teki K\u00fcrt-Ermeni \u00e7at\u0131\u015fmas\u0131n\u0131 sebep g\u00f6stererek K\u00fcrdistan ve Ermenistan isimlerini yasaklad\u0131\u011f\u0131 andan itibaren devlet iki halk\u0131 birbirine kar\u015f\u0131 bileyip durdu.<\/p>\n<p><em>Soru- 4 : Peki K\u00fcrt bas\u0131n\u0131 ve K\u00fcrt ayd\u0131nlar\u0131n\u0131n veya daha do\u011frusu bir \u00f6l\u00e7\u00fcde K\u00fcrtl\u00fc\u011f\u00fcn temsilini yapanlar\u0131n soyk\u0131r\u0131m esnas\u0131ndaki tavr\u0131 nas\u0131ld\u0131?<\/em><\/p>\n<p>K\u00fcrt ayd\u0131nlar\u0131ndan ba\u015flayal\u0131m. K\u00fcrt ayd\u0131nlar\u0131n\u0131n neredeyse d\u00f6rtte \u00fc\u00e7\u00fc soyk\u0131r\u0131m\u0131n oldu\u011fu periferide askerlik yapmas\u0131 herhalde tarihin bir cilvesiydi. K\u00fcrt ayd\u0131nlar\u0131n\u0131n K\u00fcrtlerin soyk\u0131r\u0131ma kat\u0131l\u0131m\u0131 konusunda ne d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc tam olarak bilemiyoruz. \u00c7\u00fcnk\u00fc nerdeyse ortak bir karar al\u0131nm\u0131\u015f\u00e7as\u0131na hi\u00e7 kimse bu konuyu detaylar\u0131yla birlikte konu\u015fmad\u0131.<\/p>\n<p>Fakat soyk\u0131r\u0131mdan \u00f6nce K\u00fcrt ayd\u0131nlar\u0131n\u0131n Ermenilere ya da hi\u00e7 de\u011filse y\u00fcr\u00fct\u00fclen Ermeni siyasetlere bilendi\u011fi herkesin bildi\u011fi bir s\u0131rd\u0131. Kimsenin soyk\u0131r\u0131m gibi devasa bir katliam\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcklerini veya istediklerini sanm\u0131yorum ama K\u00fcrt ayd\u0131nlar\u0131 1914 y\u0131l\u0131n\u0131n ba\u015flar\u0131nda Ermeniler kar\u015f\u0131s\u0131nda hem m\u00fcteyakk\u0131zd\u0131 hem de infial halindeydi.<\/p>\n<p>Daha a\u00e7\u0131k konu\u015fmak gerekirse Ermenilerin unutamayaca\u011f\u0131 bir dersi hak ettiklerini d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorlard\u0131. \u0130ki \u00f6rnek vereyim sadece. O d\u00f6nemlerde yay\u0131n yapan Roj\u00ee Kurd ne\u015friyat\u0131n\u0131n yazarlar\u0131ndan olan Salih Bedirhan, o d\u00f6nemki ittihat\u00e7\u0131lar\u0131n k\u0131y\u0131c\u0131 diskuruna ba\u015fvurarak Ermeniler i\u00e7in\u00a0<em>\u201cdahili d\u00fc\u015fman\u201d<\/em>\u00a0tabiri kullan\u0131yordu.<\/p>\n<p>Yine bu d\u00f6nemlerde yay\u0131n yapan Hetaw\u00ee Kurd ne\u015friyat\u0131n\u0131n yazarlar\u0131ndan Xelil Xeyali (M.X) Ermenileri dahil d\u00fc\u015fman g\u00f6r\u00fcp onlara\u00a0<em>(kurm\u00ea dar\u00ea)<\/em>\u00a0yak\u0131\u015ft\u0131rmas\u0131 yap\u0131yordu. Soyk\u0131r\u0131mdan hemen sonra yay\u0131mlanan J\u00een ne\u015friyat\u0131 mesela hem soyk\u0131r\u0131m\u0131 tahfif eden hem de soyk\u0131r\u0131mla Ermenisizle\u015ftirilen b\u00f6lgelerde Wilson ilkeleri uyar\u0131nca hi\u00e7bir \u015fey ya\u015fanmam\u0131\u015f gibi siyaset icra ediyordu.<\/p>\n<p>Ezc\u00fcmle K\u00fcrt ayd\u0131nlar\u0131 K\u00fcrt-Ermeni hinterland\u0131n\u0131n Ermenisizle\u015ftirilmesinden gayet memnundu. Hatta Nuri Dersimi gibiler esas olarak Ermenilerin K\u00fcrtleri katletti\u011fini s\u00f6yleyecek kadar ileri bile gidiyordu.<\/p>\n<p><em>Soru -5 :\u00a0 Bahsetti\u011finiz katliamlar\u0131n sava\u015f\u0131n do\u011fal sonucu oldu\u011funu iddia eden pek \u00e7ok ki\u015fi de var. Ne dersiniz?<\/em><\/p>\n<p>Hay\u0131r, kesinlikle hay\u0131r. Bir kere bu K\u00fcrtlerle Ermenilerin yani iki halk\u0131n sava\u015f cephesinde kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya geldi\u011fi bir sava\u015f de\u011fildi. \u0130laveten katledilenler sava\u015f meydan\u0131nda de\u011fil, ah\u0131rda, ovada, k\u00f6y\u00fcnde, evinde silahs\u0131z olarak katledildiler. K\u00f6yler yak\u0131ld\u0131, kad\u0131n ve \u00e7ocuklar ah\u0131rlarda yak\u0131ld\u0131, ya\u015fl\u0131 ve savunmas\u0131z erkekler kayal\u0131klardan at\u0131ld\u0131.<\/p>\n<p>Yani katledilenlerin b\u00fcy\u00fck \u00e7o\u011funlu\u011funun zaten sava\u015fla hi\u00e7bir ili\u015fkisi olmad\u0131\u011f\u0131 gibi bunlar\u0131n \u00f6nemli bir k\u0131sm\u0131 zaten sava\u015f cephesinin \u00e7ok uza\u011f\u0131nda katledildiler. Hadi Van\u2019da \u015fehir sava\u015f\u0131 ya\u015fan\u0131yordu onu saymayal\u0131m. Soyk\u0131r\u0131m uygulan\u0131rken Mu\u015f, Bitlis, Siirt, Diyarbekir, Mardin, Urfa, Harput, Erzincan, Ad\u0131yaman\u2019\u0131n sava\u015f cephesiyle ilgisi var m\u0131?<\/p>\n<p>Ve dahas\u0131 \u00e7o\u011fu ki\u015fi soyk\u0131r\u0131m g\u00fcndeme gelirken \u201cmukatele\u201d kavram\u0131n\u0131 kullan\u0131yor. Oysa hay\u0131r ortada mukatelenin zerresi dahi yoktu. Van, Erzurum, Bitlis gibi birka\u00e7 yerde Ermeni fedailer misilleme ad\u0131 alt\u0131nda bir k\u0131s\u0131m K\u00fcrtleri katliamdan ge\u00e7irdi elbette. Ama bu mukatele de\u011fildi \u00e7o\u011funlukla spontane misilleme eylemleriydi. Bunlara bak\u0131p bunu soyk\u0131r\u0131mla e\u015fitlemek insafa ve ahlaka s\u0131\u011fmaz.<\/p>\n<p><em>Soru \u2013 6 : K\u00fcrt kamuoyunun \u00f6nde gelenleri bu meseleler g\u00fcndeme geldi\u011finde s\u0131k\u00e7a \u201cK\u00fcrtlerin devlet taraf\u0131ndan kand\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yleyerek\u201d cehalet olgusuna dikkat \u00e7ekiyor, Bu yorumun bir kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131 var m\u0131d\u0131r?<\/em><\/p>\n<p>K\u00fcrt-Ermeni katliamlar\u0131 s\u00f6z konusu oldu\u011funda cehalet s\u00f6ylemini ilk olarak K\u00fcrdistan gazetesinin edit\u00f6ryas\u0131 ortaya att\u0131. Daha sonra Cegerxw\u00een gibi K\u00fcrt ayd\u0131nlar\u0131 ve son olarak Ahmet T\u00fcrk gibi siyaset\u00e7iler bu \u201ckullan\u0131\u015fl\u0131\u201d s\u00f6ylemi yeniden \u00fcretti. Ne olursa olsun bana kal\u0131rsa\u00a0<em>\u201cbilmiyorlar o y\u00fczden yap\u0131yorlar<\/em>\u201d apolojisi olay\u0131n \u00f6z\u00fcnden hayli uzak bir a\u00e7\u0131klama.<\/p>\n<p>Burada neyi bilmiyorlard\u0131 sorusunu sormak gerekir o halde. Bir insan\u0131 \u00f6ld\u00fcrmek, bir halk\u0131 ah\u0131rlara doldurup yakmak, bir halk\u0131 yak\u0131p y\u0131kmak bilin\u00e7le alakal\u0131 bir \u015fey midir? Kald\u0131 ki yaln\u0131zca cahiller mi \u00f6ld\u00fcr\u00fcr? O y\u00fczden \u201ccahillik edebiyat\u0131\u201d t\u0131rnak i\u00e7inde \u201colaylara kar\u0131\u015fan K\u00fcrtleri de anlay\u0131n\u201d demeye getiren bir t\u00fcr empati doktrini, bir t\u00fcr aklama vesikas\u0131.<\/p>\n<p>Oysa ba\u015fta Hamidiye K\u00fcrtleri olmak \u00fczere pogrom ve soyk\u0131r\u0131ma i\u015ftirak eden K\u00fcrtlerin b\u00fcy\u00fck \u00e7o\u011funlu\u011fu i\u00e7in \u201c<em>biliyorlard\u0131, tam da o y\u00fczden yap\u0131yorlard\u0131<\/em>\u201d demek daha do\u011fru. Bu i\u015fi yapanlar Ermenileri \u00f6ld\u00fcrmenin onlara toplum i\u00e7inde prestij, di\u011fer a\u015firetler nezdinde g\u00fc\u00e7, devlet nezdinde makbull\u00fck, \u015feyhler nezdinde m\u00fccahitlik, iktisadi a\u00e7\u0131dan topra\u011fa ve art\u0131 de\u011fere el koyma, m\u00fclkiyet ili\u015fkilerine ortak olma ve nihayet \u00fcretim ara\u00e7lar\u0131na sahip olmay\u0131 getirece\u011fini bilecek kadar g\u00fcndeli\u011fin ideolojisine vak\u0131ft\u0131lar.<\/p>\n<p><em>Soru \u2013 7 : Devletin soyk\u0131r\u0131m\u0131 \u0131srarla red etti\u011fi bir tarihsel \u00f6l\u00e7ekte \u201cErmeni soyk\u0131r\u0131m\u0131na K\u00fcrtler kat\u0131ld\u0131\u201d \u015feklindeki tespitlerinizin soyk\u0131r\u0131m\u0131n a\u011f\u0131rl\u0131\u011f\u0131n\u0131 devletten \u00f6nce K\u00fcrtlere y\u00fckledi\u011fine dair \u00f6zc\u00fc yorumlar da var, bu tarz bir yoruma nas\u0131l bakars\u0131n\u0131z?<\/em><\/p>\n<p>Evet, bu tespit s\u0131k\u00e7a dillendiriliyor. Fakat bu \u00f6z\u00fcnde steril bir inkar diskuru, \u00f6zneyi m\u00fcphemle\u015ftirme metodolojisidir. \u00c7o\u011fu ki\u015fi bu konuyu bu \u015fekilde tart\u0131\u015fman\u0131n K\u00fcrtl\u00fc\u011f\u00fc\u00a0<em>\u201clekedar\u201d<\/em>\u00a0k\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 da d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyor. Hay\u0131r, b\u00f6yle de\u011fil, b\u00f6yle alg\u0131lanmamal\u0131. A\u00e7\u0131k konu\u015fmak gerekirse K\u00fcrtl\u00fck hususen de yeni K\u00fcrtl\u00fck benim tahayy\u00fcl\u00fcmde ezilenin \u00e7ad\u0131r\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p>Di\u011fer bir ifadeyle yeni K\u00fcrtl\u00fck ezilenin anavatan\u0131 olmak zorundad\u0131r. E\u011fer K\u00fcrtl\u00fck ezilenin yurdu ise o halde Ermeni soyk\u0131r\u0131m\u0131ndaki K\u00fcrt i\u015ftirakini hamletmek zorundad\u0131r. K\u00fcrtl\u00fc\u011f\u00fcn (baz\u0131 arkada\u015flar\u0131m\u0131z buna feodal K\u00fcrt milliyet\u00e7ili\u011fi de diyor) in\u015fa s\u00fcrecinde \u00f6l\u00fcmc\u00fcl bir hata yapm\u0131\u015fsa, af edilemez bir kusur i\u015flemi\u015fse bunu \u00f6rtmek yerine bununla samimi bir \u015fekilde y\u00fczle\u015fmek en iyisi.<\/p>\n<p>K\u00fcrtl\u00fc\u011fe peygambersel bir sembolizm y\u00fckleyip onu big\u00fcnah k\u0131lman\u0131n hi\u00e7bir rasyonalitesi yok. Oysa \u015f\u00f6yle de d\u00fc\u015f\u00fcnmek m\u00fcmk\u00fcn. K\u00fcrtl\u00fc\u011f\u00fcn o d\u00f6nemki sahipleri nas\u0131l d\u00fc\u015fmanlar\u0131yla bir olup K\u00fcrdistan\u2019\u0131 par\u00e7alad\u0131larsa yani K\u00fcrtlere nas\u0131l onulmaz zarar verdilerse kap\u0131 kom\u015fular\u0131na da \u00f6l\u00fcmc\u00fcl darbeyi vurmu\u015f olabilirler. Kabul edelim ki sadece devletin de\u011fil K\u00fcrtlerin ve K\u00fcrtl\u00fc\u011f\u00fcn de bir \u201cErmeni sorunu\u201d vard\u0131.<\/p>\n<p>Burada problem belki de \u015fudur tam olarak. Milliyet\u00e7i-\u00f6zc\u00fc siyasetlerin \u00f6teden beri reel ge\u00e7mi\u015fleriyle veya somut g\u00fcnahlar\u0131yla aralar\u0131na kal\u0131n duvarlar \u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc biliyoruz. Hayali cemaat, m\u00fcmk\u00fcnse tertemiz bir ge\u00e7mi\u015fe yani hayali bir tarihe ihtiya\u00e7 duyar. Kald\u0131 ki her ideolojik in\u015fa kurulu\u015f s\u00fcrecinde kurucu bir \u00f6tekiye gereksinim duyar.<\/p>\n<p>K\u00fcrtl\u00fc\u011f\u00fcn kurucu \u00f6tekisi Ermenilerdi, muhtemel Ermenistan\u2019d\u0131. \u015eeyh Ubeydullah d\u00f6neminden bu yana \u201cErmeni devleti kurulacak\u201d \u015fayias\u0131 K\u00fcrt siyasal kamusunu provoke ediyordu. Realite bu, bundan ka\u00e7\u0131namay\u0131z.<\/p>\n<p>\u0130n\u015fa d\u00f6nemindeki K\u00fcrtl\u00fc\u011f\u00fcn tek g\u00fcnah\u0131 sadece Ermeni katliamlar\u0131n\u0131n \u015ferikli\u011fi de\u011fildi \u00fcstelik. Bedirxan beyin onbinlerce Nasturiyi katletmesinden ba\u015flayagelen bir katliam d\u00f6ng\u00fcs\u00fcn\u00fcn in\u015fa d\u00f6nemi siyasi K\u00fcrtl\u00fc\u011fe e\u015flik etti\u011fini teslim etmeliyiz.<\/p>\n<p>\u00c7o\u011fumuz\u00a0<em>\u201ckurban\u0131n, kurban\u0131 olmaz\u201d<\/em>\u00a0veya\u00a0<em>\u201cezilenin, ezileni olmaz\u201d<\/em>\u00a0\u015feklinde d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyor. Yani tarih boyunca \u201chaks\u0131zl\u0131\u011fa u\u011frayan, katledilen; haks\u0131zl\u0131k etmez, katletmez\u201d \u015feklinde d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyor. Bu d\u00fc\u015f\u00fcncenin masumiyet\u00e7i ve ahlaksal do\u011fas\u0131n\u0131 anlayabiliyorum ama bu sa\u011falt\u0131c\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnce hem tarih d\u0131\u015f\u0131 hem de fazlas\u0131yla \u00f6zc\u00fc. Madun bazen yeni ma\u011fdurlar yaratarak konu\u015fur. Koca \u0130srailo\u011flu gelene\u011fi bunun \u00f6rnekleriyle dolu.<\/p>\n<p>Ezc\u00fcmle K\u00fcrtl\u00fc\u011f\u00fc bir yere kadar hamleden Cemilpa\u015fazadelerin bir k\u0131sm\u0131, Feyzi Pirin\u00e7izade, Xoytili Musa bey, K\u00f6r H\u00fcseyin pa\u015fa gibiler soyk\u0131r\u0131mda aktif roller oynad\u0131lar. Unutmayal\u0131m ki soyk\u0131r\u0131mdan az \u00f6nce Seyyid Abd\u00fclkadir idaresindeki K\u00fcrt Teav\u00fcn Terakki Cemiyetinin Diyarbekir se\u00e7imlerinde Pirin\u00e7izadelere kefil oldu\u011funu, Feyzi Pirin\u00e7izade\u2019nin ilk gen\u00e7lik \u00f6rg\u00fct\u00fc olan Hevi\u2019nin bir toplant\u0131s\u0131na kat\u0131l\u0131p orda nutuk att\u0131\u011f\u0131n\u0131 biliyoruz.<\/p>\n<p>Kabul edelim ki bu d\u00f6nem K\u00fcrtl\u00fc\u011f\u00fcn hamurunda anti-Ermenilik barizdi. Bununla hesapla\u015fman\u0131n zaman\u0131 geldi bana kal\u0131rsa.<\/p>\n<p><em>Soru \u2013 8 : K\u00fcrt siyasi akt\u00f6rleri ge\u00e7mi\u015f d\u00f6nemde soyk\u0131r\u0131m kurbanlar\u0131n\u0131 an\u0131p \u00f6z\u00fcr beyan\u0131nda bulunan a\u00e7\u0131klamalar yapt\u0131lar. K\u00fcrt siyasetlerinin soyk\u0131r\u0131m kar\u015f\u0131s\u0131ndaki tutumu nas\u0131l g\u00f6r\u00fcyorsunuz?<\/em><\/p>\n<p>Bir k\u0131yas yapmam gerekirse devletten ve T\u00fcrk halk\u0131ndan \u00e7ok ilerde oldu\u011fumuz kesin.\u00a0Y\u00fczy\u0131ldan bu yana Ermenilerin ge\u00e7ti\u011fi katliam s\u00fcre\u00e7lerinden ge\u00e7ti\u011fimiz i\u00e7in K\u00fcrtler Ermenilerle empati kurabiliyor.<\/p>\n<p>Ne var ki bu empati \u00e7o\u011fu zaman teknik ve pragmatist bir kontekste kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 buluyor. B\u00f6yle oldu\u011fu s\u00fcrece empatinin dilinde problemler \u00e7\u0131k\u0131yor \u00e7o\u011fu zaman. S\u00f6z gelimi K\u00fcrt sa\u011f\u0131 Ermenilerin K\u00fcrtleri katletti\u011fini, K\u00fcrtlerin kendilerini korumak ba\u011flam\u0131nda kar\u015f\u0131l\u0131k verdi\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyor.<\/p>\n<p>K\u00fcrt muhafazakarlar\u0131 Ermenilere yap\u0131lan \u015feyin sava\u015f\u0131n ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz sonucu oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcnse de yap\u0131lan fiili k\u0131smen insanl\u0131k d\u0131\u015f\u0131 g\u00f6r\u00fcyor. K\u00fcrt solcular\u0131 soyk\u0131r\u0131m s\u00f6ylemini kabul ediyor ama K\u00fcrtlerin de\u011fil K\u00fcrt feodalizminin g\u00fcnahkar oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyor. Ana ak\u0131m K\u00fcrt siyaseti yap\u0131lan\u0131n soyk\u0131r\u0131m oldu\u011funu bitamam kabul ediyor.<\/p>\n<p>Fakat ilk d\u00f6nem Serxwebun dergisinin baz\u0131 n\u00fcshalar\u0131nda g\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc \u00fczere meseleyi Ermeni burjuvazisi\/lobileri, K\u00fcrt feodalizmi ve devlet b\u00fcrokrasisi \u00fczerinden tart\u0131\u015fmay\u0131 daha m\u00fcnasip g\u00f6r\u00fcyor(du). Fakat 2012 y\u0131l\u0131ndan bu yana ayn\u0131 derginin yeni n\u00fcshalar\u0131na bak\u0131l\u0131rsa bu konuda daha sahici bir noktaya gelindi\u011fi g\u00f6r\u00fcl\u00fcyor.<\/p>\n<p>Bana \u00f6yle geliyor ki bu konunun hakk\u0131n\u0131n tam olarak verilmemesinin sebebi hala toprak meselesi. 1860\u2019larda \u00e7\u0131kan Arazi Kanunnamesinden bu yana toprak meselesi Ermeni-K\u00fcrt ili\u015fkilerini zehirleyen bir dinamik olarak hala varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 koruyor. Ezc\u00fcmle K\u00fcrt siyasetleri genelde olaya insani d\u00fczlemde bak\u0131p ayak\u00fcst\u00fc \u00f6z\u00fcrlerle konuyu ge\u00e7i\u015ftiriyor.<\/p>\n<p>Oysa yap\u0131lmas\u0131 gereken basit, soyk\u0131r\u0131m\u0131n samimi bir \u015fekilde kabul\u00fc ve hi\u00e7 de\u011filse sembolik d\u00fczeyde baz\u0131 iyi niyetli jestlerin yap\u0131lmas\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p>Sonu\u00e7 olarak Eski Ahit\u2019te karde\u015fini \u00f6ld\u00fcren Kabil ile Rab\u2019in konu\u015fmas\u0131yla bitirmek isterim. Kabil\u2019e Rab, \u201ckarde\u015fin nerede\u201d diye sorar. Kabil ise \u201c<em>ben karde\u015fimin bek\u00e7isi miyim<\/em>\u201d yan\u0131t\u0131n\u0131 verir. K\u00fcrt siyaseti ve siyaset\u00e7ilerinin bir k\u0131sm\u0131 y\u0131llarca \u201cben karde\u015fimin bek\u00e7isi miyim\u201d edas\u0131yla haricen bir s\u00f6ylem tuttursa da \u015fimdilerde daha sahici bir noktaya gelmesi iyiye delalet.<\/p>\n<p>Fakat aradan y\u00fcz be\u015f y\u0131l ge\u00e7mi\u015f durumda. Kutsal metnin devam\u0131nda Rabb, Kabil\u2019e\u00a0<em>\u201ckarde\u015finin kan\u0131n\u0131n sesi topraktan bana ba\u011f\u0131r\u0131yor\u201d<\/em>\u00a0der. Evet y\u00fcz be\u015f y\u0131ld\u0131r katledilenlerin kan\u0131 topraktan ba\u011f\u0131r\u0131yor. K\u00fcrt siyasetleri ve toplumu hala topraktan gelen sese kulaklar\u0131n\u0131 tam olarak a\u00e7m\u0131\u015f de\u011fil. Kabil-Habil olay\u0131n\u0131 anlatan Kur\u2019an\u2019daki Maide s\u00fcresi belki de bize yol g\u00f6sterebilir: \u201c<em>..derken, Allah bir karga g\u00f6nderdi. Karga ona karde\u015finin cesedini nas\u0131l g\u00f6mece\u011fini g\u00f6stermek i\u00e7in topra\u011f\u0131 e\u015feledi\u201d<\/em>\u00a0der. Belki de bir s\u00fcre Q\u0131jika re\u015f\u2019i takip etmeliyiz, y\u00fcz be\u015f y\u0131l \u00f6nce tam olarak ne ya\u015fand\u0131\u011f\u0131n\u0131 e\u015felemek i\u00e7in.<\/p>\n<p><a href=\"https:\/\/nupel.net\/firat-aydinkaya-8-soruda-kurtler-ve-ermeni-soykirimi-85131h.html?fbclid=IwAR3drSHMTUCKijuxQ76cKwTNeY-36vtyL0eWKm__vn7iJL7TAOkaREybQc4\"><strong><em>https:\/\/nupel.net\/firat-aydinkaya-8-soruda-kurtler-ve-ermeni-soykirimi-85131h.html?fbclid=IwAR3drSHMTUCKijuxQ76cKwTNeY-36vtyL0eWKm__vn7iJL7TAOkaREybQc4<\/em><\/strong><\/a><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>F\u0131rat Ayd\u0131nkaya Soru- 1\u00a0:\u00a0K\u00fcrtler, Ermeni soyk\u0131r\u0131m\u0131na kat\u0131ld\u0131 m\u0131, kimler kat\u0131ld\u0131 ve bilinen bir k\u0131s\u0131m A\u015firetin haricinde K\u00fcrtler soyk\u0131r\u0131mda nas\u0131l bir tav\u0131r tak\u0131nd\u0131? K\u00fcrtlerin hi\u00e7 de az\u0131msanmayacak \u00f6nemli bir kesiminin soyk\u0131r\u0131ma kat\u0131ld\u0131\u011f\u0131na dair yeterli derecede bilgi ve kan\u0131t var elimizde bug\u00fcn. Hususen Ermenilerle K\u00fcrtlerin aras\u0131nda \u00f6l\u00fcmc\u00fcl gerginli\u011fin oldu\u011fu bir \u00e7ok yerde, sava\u015fa yak\u0131n lokasyonda ve tehcir [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":7,"featured_media":57125,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[44,1,71,20],"tags":[],"class_list":["post-57124","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-ermeni-soykirimi","category-haberler","category-mulakatlar","category-tarih-sayfalari"],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v27.4 - https:\/\/yoast.com\/product\/yoast-seo-wordpress\/ -->\n<title>F\u0131rat Ayd\u0131nkaya: 8 Soruda K\u00fcrtler ve Ermeni Soyk\u0131r\u0131m\u0131 - Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=57124\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"en_US\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"F\u0131rat Ayd\u0131nkaya: 8 Soruda K\u00fcrtler ve Ermeni Soyk\u0131r\u0131m\u0131 - Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"F\u0131rat Ayd\u0131nkaya Soru- 1\u00a0:\u00a0K\u00fcrtler, Ermeni soyk\u0131r\u0131m\u0131na kat\u0131ld\u0131 m\u0131, kimler kat\u0131ld\u0131 ve bilinen bir k\u0131s\u0131m A\u015firetin haricinde K\u00fcrtler soyk\u0131r\u0131mda nas\u0131l bir tav\u0131r tak\u0131nd\u0131? K\u00fcrtlerin hi\u00e7 de az\u0131msanmayacak \u00f6nemli bir kesiminin soyk\u0131r\u0131ma kat\u0131ld\u0131\u011f\u0131na dair yeterli derecede bilgi ve kan\u0131t var elimizde bug\u00fcn. Hususen Ermenilerle K\u00fcrtlerin aras\u0131nda \u00f6l\u00fcmc\u00fcl gerginli\u011fin oldu\u011fu bir \u00e7ok yerde, sava\u015fa yak\u0131n lokasyonda ve tehcir [&hellip;]\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=57124\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2020-04-21T14:03:02+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2020\/04\/F\u0131rat-Ayd\u0131nkaya.jpg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"307\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"164\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/jpeg\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"admin\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Written by\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"admin\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Est. reading time\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"18 minutes\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\\\/\\\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?p=57124#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?p=57124\"},\"author\":{\"name\":\"admin\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/096f1d38a12cce57fb855b485ed24c9e\"},\"headline\":\"F\u0131rat Ayd\u0131nkaya: 8 Soruda K\u00fcrtler ve Ermeni Soyk\u0131r\u0131m\u0131\",\"datePublished\":\"2020-04-21T14:03:02+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?p=57124\"},\"wordCount\":3584,\"commentCount\":0,\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?p=57124#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/wp-content\\\/uploads\\\/sites\\\/6\\\/2020\\\/04\\\/F\u0131rat-Ayd\u0131nkaya.jpg\",\"articleSection\":[\"Ermeni Soyk\u0131r\u0131m\u0131\",\"Haberler\",\"M\u00fclakatlar\",\"Tarih Sayfalar\u0131\"],\"inLanguage\":\"en-US\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"CommentAction\",\"name\":\"Comment\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?p=57124#respond\"]}]},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?p=57124\",\"url\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?p=57124\",\"name\":\"F\u0131rat Ayd\u0131nkaya: 8 Soruda K\u00fcrtler ve Ermeni Soyk\u0131r\u0131m\u0131 - Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?p=57124#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?p=57124#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/wp-content\\\/uploads\\\/sites\\\/6\\\/2020\\\/04\\\/F\u0131rat-Ayd\u0131nkaya.jpg\",\"datePublished\":\"2020-04-21T14:03:02+00:00\",\"author\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/096f1d38a12cce57fb855b485ed24c9e\"},\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?p=57124#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"en-US\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?p=57124\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"en-US\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?p=57124#primaryimage\",\"url\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/wp-content\\\/uploads\\\/sites\\\/6\\\/2020\\\/04\\\/F\u0131rat-Ayd\u0131nkaya.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/wp-content\\\/uploads\\\/sites\\\/6\\\/2020\\\/04\\\/F\u0131rat-Ayd\u0131nkaya.jpg\",\"width\":307,\"height\":164},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?p=57124#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Home\",\"item\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"F\u0131rat Ayd\u0131nkaya: 8 Soruda K\u00fcrtler ve Ermeni Soyk\u0131r\u0131m\u0131\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/#website\",\"url\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/\",\"name\":\"Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi\",\"description\":\"\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"en-US\"},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/096f1d38a12cce57fb855b485ed24c9e\",\"name\":\"admin\",\"url\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?author=7\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"F\u0131rat Ayd\u0131nkaya: 8 Soruda K\u00fcrtler ve Ermeni Soyk\u0131r\u0131m\u0131 - Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=57124","og_locale":"en_US","og_type":"article","og_title":"F\u0131rat Ayd\u0131nkaya: 8 Soruda K\u00fcrtler ve Ermeni Soyk\u0131r\u0131m\u0131 - Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi","og_description":"F\u0131rat Ayd\u0131nkaya Soru- 1\u00a0:\u00a0K\u00fcrtler, Ermeni soyk\u0131r\u0131m\u0131na kat\u0131ld\u0131 m\u0131, kimler kat\u0131ld\u0131 ve bilinen bir k\u0131s\u0131m A\u015firetin haricinde K\u00fcrtler soyk\u0131r\u0131mda nas\u0131l bir tav\u0131r tak\u0131nd\u0131? K\u00fcrtlerin hi\u00e7 de az\u0131msanmayacak \u00f6nemli bir kesiminin soyk\u0131r\u0131ma kat\u0131ld\u0131\u011f\u0131na dair yeterli derecede bilgi ve kan\u0131t var elimizde bug\u00fcn. Hususen Ermenilerle K\u00fcrtlerin aras\u0131nda \u00f6l\u00fcmc\u00fcl gerginli\u011fin oldu\u011fu bir \u00e7ok yerde, sava\u015fa yak\u0131n lokasyonda ve tehcir [&hellip;]","og_url":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=57124","og_site_name":"Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi","article_published_time":"2020-04-21T14:03:02+00:00","og_image":[{"width":307,"height":164,"url":"https:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2020\/04\/F\u0131rat-Ayd\u0131nkaya.jpg","type":"image\/jpeg"}],"author":"admin","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Written by":"admin","Est. reading time":"18 minutes"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=57124#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=57124"},"author":{"name":"admin","@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/#\/schema\/person\/096f1d38a12cce57fb855b485ed24c9e"},"headline":"F\u0131rat Ayd\u0131nkaya: 8 Soruda K\u00fcrtler ve Ermeni Soyk\u0131r\u0131m\u0131","datePublished":"2020-04-21T14:03:02+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=57124"},"wordCount":3584,"commentCount":0,"image":{"@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=57124#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2020\/04\/F\u0131rat-Ayd\u0131nkaya.jpg","articleSection":["Ermeni Soyk\u0131r\u0131m\u0131","Haberler","M\u00fclakatlar","Tarih Sayfalar\u0131"],"inLanguage":"en-US","potentialAction":[{"@type":"CommentAction","name":"Comment","target":["https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=57124#respond"]}]},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=57124","url":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=57124","name":"F\u0131rat Ayd\u0131nkaya: 8 Soruda K\u00fcrtler ve Ermeni Soyk\u0131r\u0131m\u0131 - Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi","isPartOf":{"@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=57124#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=57124#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2020\/04\/F\u0131rat-Ayd\u0131nkaya.jpg","datePublished":"2020-04-21T14:03:02+00:00","author":{"@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/#\/schema\/person\/096f1d38a12cce57fb855b485ed24c9e"},"breadcrumb":{"@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=57124#breadcrumb"},"inLanguage":"en-US","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=57124"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"en-US","@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=57124#primaryimage","url":"https:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2020\/04\/F\u0131rat-Ayd\u0131nkaya.jpg","contentUrl":"https:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2020\/04\/F\u0131rat-Ayd\u0131nkaya.jpg","width":307,"height":164},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=57124#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https:\/\/akunq.net\/tr"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"F\u0131rat Ayd\u0131nkaya: 8 Soruda K\u00fcrtler ve Ermeni Soyk\u0131r\u0131m\u0131"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/#website","url":"https:\/\/akunq.net\/tr\/","name":"Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi","description":"","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"en-US"},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/#\/schema\/person\/096f1d38a12cce57fb855b485ed24c9e","name":"admin","url":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?author=7"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/57124","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/7"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=57124"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/57124\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":57126,"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/57124\/revisions\/57126"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/57125"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=57124"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=57124"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=57124"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}