![\"\"](\"http:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/2020\/02\/Herk\u00fcl-Millas-360x233.png\")
<\/p>\n<\/p>\n
Adeta \u00f6mr\u00fcn\u00fc T\u00fcrk-Yunan k\u00fclt\u00fcrleraras\u0131 ileti\u015fimine adam\u0131\u015f olan ara\u015ft\u0131rmac\u0131-yazar Herk\u00fcl Millas\u2019la ge\u00e7en hafta ba\u015flad\u0131\u011f\u0131m\u0131z s\u00f6yle\u015fimize bu hafta da devam ediyoruz. Bu haftaki konu ba\u015fl\u0131klar\u0131m\u0131z milliyet\u00e7ilik, \u00f6tekile\u015ftirme, e\u011fitim sistemi ve \u201c\u00d6teki Kasaba\u201d belgeseli\u2026<\/em><\/strong><\/p>\n F\u0130GEN ALG\u00dcL*\u00a0<\/strong> Tatavla (Kurtulu\u015f)\u2019da m\u0131 ya\u015f\u0131yordunuz?\u00a0<\/strong> Evet, okudum onu.\u00a0\u00a0<\/strong> Yani evet\u2026\u00a0<\/strong> Burada (Atina\u2019da) insanlar benim nereli oldu\u011fumu sorduklar\u0131nda ben Yunanca olarak \u0130stanbulluyum diye cevap veriyorum. Herkes bana hediyeler veriyor, \u2018Benim ailem T\u00fcrkiye\u2019de \u015furadan geldi\u2019 diyor, gelmeyeni de var. \u00c7ok s\u0131cak kar\u015f\u0131land\u0131m, bug\u00fcne kadar hi\u00e7 sorun ya\u015famad\u0131m ama hi\u00e7 a\u015f\u0131r\u0131 milliyet\u00e7ilerle de temas\u0131m olmad\u0131.\u00a0<\/strong> Bana \u00e7ok iyi davrand\u0131lar.<\/strong> \u00d6yle mi?<\/strong> \u015eimdi bir yandan birbirlerine bu kadar sempati besliyorlar, iki toplumun bireyleri i\u00e7in konu\u015fuyorum. Ama sanki b\u0131\u00e7ak s\u0131rt\u0131 gibi, en ufak bir k\u0131v\u0131lc\u0131mda, Kardak\u2019ta bunu ya\u015fad\u0131k, her an tersine d\u00f6nebilir. Ben a\u015fka benzetiyorum iki toplum aras\u0131ndakini, a\u015fk her an nefrete d\u00f6nebilir. Siz ne diyorsunuz?<\/strong> T\u00fcrkiye\u2019dekilerin \u201cBenim de K\u00fcrt arkada\u015flar\u0131m var” demesi gibi\u2026<\/strong> \u015eimdi kendi kimli\u011fini in\u015fa ederken \u00f6tekiye ihtiyac\u0131n var, bireyler i\u00e7in konu\u015fmuyorum. Ve \u00f6tekiyi in\u015fa ediyorsun, kendini var edebilmek i\u00e7in. Ama \u015fimdi durum T\u00fcrkiye\u2019de de ayn\u0131, Yunanistan\u2019da da ayn\u0131.<\/strong> Ama niye birbirlerini se\u00e7mi\u015f bunlar? Nedeni ne?<\/strong> Peki Almanya ve Fransa bu \u00e7at\u0131\u015fma meselesini \u00e7\u00f6zm\u00fc\u015fken biz niye \u00e7\u00f6zemiyoruz?<\/strong> Almanlar<\/strong>\u2026 Bu yaz Devlet Bah\u00e7eli bir miting d\u00fczenledi. 1071 Malazgirt Sava\u015f\u0131\u2019n\u0131n y\u0131ld\u00f6n\u00fcm\u00fc nedeni ile\u2026 S\u00f6ylemleri sadece Bizans ve Bizans\u2019\u0131n miras\u00e7\u0131lar\u0131 \u00fczerine kuruluydu. Tek d\u00fc\u015fman Yunanl\u0131lar m\u0131?<\/strong> Ve iki taraf\u0131n da erkeklerinde kar\u015f\u0131 taraf\u0131n kad\u0131n\u0131na dair bir \u00f6zlem var. Sevgili anlam\u0131nda.<\/strong> Livaneli\u2019yle birlikte bar\u0131\u015f konserleri yapan Theodorakis, T\u00fcrk dizilerine kar\u015f\u0131 da bas\u0131n a\u00e7\u0131klamas\u0131 yapt\u0131.\u00a0<\/strong> \u0130ki tarafta da e\u011fitim sistemlerine ne diyorsunuz?\u00a0\u00a0<\/strong> Ben Ye\u015filyurt Hamdullah Suphi Tanr\u0131\u00f6ver ilkokulunda okudum. 1985 ve 1990. 4. S\u0131n\u0131fta tarih dersini g\u00f6rmeye ba\u015flad\u0131\u011f\u0131m\u0131zda hocam\u0131z ilkokul \u00f6\u011fretmenimiz Edirneli bir ailenin \u00e7ocu\u011fuydu, biz k\u00fc\u00e7\u00fcc\u00fck \u00e7ocuklar\u0131z yani bize \u015funu anlatt\u0131, hala etkisindeyim Anneannem anlat\u0131rd\u0131 dedi Kurtulu\u015f Sava\u015f\u0131nda Yunanl\u0131lar gelmi\u015f hamile kad\u0131nlar\u0131 k\u0131l\u0131\u00e7lara dizmi\u015f.<\/strong> Bir belgesel \u00e7al\u0131\u015fman\u0131z var..\u00a0<\/strong> Senaryo sizin, Nefin Din\u00e7 y\u00f6netmen, fikir nas\u0131l ortaya \u00e7\u0131kt\u0131 peki?<\/strong> Ben belgeselin kitap\u00e7\u0131\u011f\u0131n\u0131 okudum sonuna kadar, 80 saat \u00e7ekim yapm\u0131\u015fs\u0131n\u0131z, ne gibi g\u00fc\u00e7l\u00fckler ya\u015fad\u0131n\u0131z bu belgeseli \u00e7ekerken?<\/strong> Kendinizi Herk\u00fcl Millas diye mi tan\u0131tt\u0131n\u0131z?<\/strong> \u00d6teki Kasaba bildi\u011fim kadar\u0131yla bug\u00fcne kadar pek \u00e7ok festivalde g\u00f6sterildi. Bundan sonraki yol haritan\u0131z ne?<\/strong>
\nBir milleti sevmek ya da sevmemek asl\u0131nda ne anlama geliyor?<\/strong>
\nTam burada milliyet\u00e7ili\u011fin k\u00f6k\u00fcne geliyoruz. Bir millet ba\u015fka bir milleti seviyor demek \u201cmilletin\u201d bir b\u00fct\u00fcn olarak alg\u0131land\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6steriyor. \u0130nsanlar aras\u0131nda fark yoktur demektir. Yar\u0131n da sevmedi\u011fimizde yine b\u00fct\u00fcn milleti bir b\u00fct\u00fcn olarak sevmeyece\u011fiz. Bu \u0131rk\u00e7\u0131 bir anlay\u0131\u015ft\u0131r. Milletlere b\u00fct\u00fcn olarak olumlu ya da olumsuz s\u0131fatlar yak\u0131\u015ft\u0131rmak \u0131rk\u00e7\u0131l\u0131kt\u0131r. Yahudiler k\u00f6t\u00fcd\u00fcr, T\u00fcrkler iyidir, mesela.
\nAhmet\u2019le Yorgo\u2019nun dost olmas\u0131 bamba\u015fka bir \u015feydir. Benim babam milliyet\u00e7i oldu\u011fu i\u00e7in ondan \u00e7ok \u015fey \u00f6\u011frendim. Babam \u201cT\u00fcrkler k\u00f6t\u00fcd\u00fcr, dikkat et, T\u00fcrkler sana k\u00f6t\u00fcl\u00fck edecek\u201d derdi \u0130stanbul\u2019dayken. Yani bu g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcn arkas\u0131nda \u201cOnlar hepsi ayn\u0131d\u0131r\u201d anlay\u0131\u015f\u0131 yat\u0131yor; \u201cBir b\u00fct\u00fcnd\u00fcr onlar\u201d. Ben ise \u201cTamam T\u00fcrklerin k\u00f6t\u00fc oldu\u011funu g\u00f6rd\u00fck, 6-7 Eyl\u00fcl\u2019\u00fc ya\u015fad\u0131k, ama hepsi yer almad\u0131 o olaylarda\u201d diyordum.<\/p>\n
\n\u015ei\u015fli\u2019deydik, Bomonti\u2019de. Benim T\u00fcrk arkada\u015flar\u0131m vard\u0131, babam\u0131n da \u00e7ok sevdi\u011fi, en yak\u0131n arkada\u015flar\u0131m. \u201cPeki\u201d diyordum, \u201cBunlara da kar\u015f\u0131s\u0131n?\u201d Babam zor durumda kal\u0131rd\u0131 bu sorular\u0131n kar\u015f\u0131s\u0131nda. O da seviyordu \u00e7\u00fcnk\u00fc onlar\u0131.\u00a0 Zamanla \u201csomut\u201d ve\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 \u201csoyut\u2019 \u201c\u00d6teki\u201d kavram\u0131n\u0131 geli\u015ftirdim. \u201cSomut \u00f6teki\u201d dost olabiliyor, yak\u0131n olabiliyor, onu sevebiliyoruz. O genellikle istisna say\u0131l\u0131yor. \u201cSoyut\u201d olunca, yani \u201cteorik\u201d diyelim, o zaman d\u00fc\u015fman say\u0131l\u0131yor, \u00e7\u00fcnk\u00fc o bir ideolojiye g\u00f6re belirleniyor.<\/p>\n
\nRomanlar \u00fczerinde \u00e7al\u0131\u015f\u0131rken ortaya \u00e7\u0131kt\u0131 bu. \u015eimdi bu \u201cSeviyorum, sevmiyorum\u201d laf\u0131 \u00e7\u0131k\u0131nca akl\u0131ma bu soyut\/somut durumu geldi. Soyut bir Yunanl\u0131 var, soyut bir T\u00fcrk var, bu \u201ciki adam\u201d arkada\u015f oluyor! Veya d\u00fc\u015fman. Bu seviyorum\/sevmiyorum kavramlar\u0131n\u0131n arkas\u0131ndaki varsay\u0131m milliyet\u00e7iliktir. Hatta \u0131rk\u00e7\u0131l\u0131\u011fa da ka\u00e7\u0131yor. Babam \u201cT\u00fcrkleri\u201d ve \u201cYunanl\u0131lar\u0131\u201d anlat\u0131rken itiraz\u0131m vard\u0131, genellemelere kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131k\u0131yordum. \u201cT\u00fcrkler b\u00fct\u00fcn de\u011fildir\u201d diyordum. \u0130yisi var, k\u00f6t\u00fcs\u00fc var. Babam bunu anlayam\u0131yordu \u00e7\u00fcnk\u00fc soyut bir T\u00fcrk kavram\u0131 vard\u0131 kafas\u0131nda, ve soyut bir Yunanl\u0131. Bir ara bana Birinci D\u00fcnya Sava\u015f\u0131n\u0131 anlat\u0131rken, hikayenin soyutlu\u011fu inan\u0131lmaz boyutlar edinmi\u015fti. \u015e\u00f6yle: \u201c\u0130ngiliz, Alman\u2019\u0131n Rus\u2019la sava\u015faca\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6r\u00fcnde Frans\u0131z\u2019la anla\u015ft\u0131\u2026\u201d bi\u00e7iminde anlat\u0131rd\u0131 D\u00fcnya Sava\u015f\u0131n\u0131. Mahallede kavga eden be\u015f ki\u015fiden s\u00f6z eder gibiydi! Milyonlardan olu\u015fan halklardan de\u011fil, milli kimlik ta\u015f\u0131yan be\u015f ki\u015fi! Bir \u0130ngiliz var, bir Frans\u0131z var, bir Rus var, bir Alman var, bir T\u00fcrk ve Yunanl\u0131\u2026 Bu noktaya varabiliyor soyutlama milliyet\u00e7ilikte. Ondan sonra o Yunanl\u0131yla T\u00fcrk dost da olabiliyor, d\u00fc\u015fman da olabiliyor. \u00c7\u00fcnk\u00fc iki ki\u015fi bunlar! \u015eimdi \u201cT\u00fcrkleri seviyor musun? T\u00fcrkle Yunanl\u0131 dost olabilir mi?\u201d deyince, \u015fa\u015f\u0131r\u0131yorum, a\u011fz\u0131m a\u00e7\u0131k kal\u0131yor. 80 milyon T\u00fcrk, 10 milyon Yunanl\u0131 nas\u0131l dost olur veya nas\u0131l d\u00fc\u015fman olur veya ne demek b\u00fct\u00fcn bunlar? Ak\u0131llar\u0131n\u0131n arka plan\u0131nda var olan soru ba\u015fka galiba: \u201cBununla m\u00fcttefik olabilir miyiz?\u201d
\nBir de \u201cbenziyoruz\u201d laf\u0131 var. Sonunda \u201dBenziyor muyuz?\u201d diye kitap yazd\u0131m, hen\u00fcz yay\u0131nlanmad\u0131.\u00a0 B\u0131kt\u0131m bu \u201cBenziyoruz\u201ddan! Benzemesek ne olacak? Diyelim ki benzemiyoruz. Japonlara benzemiyoruz. Sava\u015f m\u0131 edece\u011fiz, onlar\u0131 d\u0131\u015flayacak m\u0131y\u0131z, onlara k\u00f6t\u00fc m\u00fc bakaca\u011f\u0131z, benzemesek ne olacak? Benzemek neden \u00f6nemli? Bunun arkas\u0131nda neler gizli oldu\u011funu kurcalay\u0131nca neler \u00e7\u0131k\u0131yor o benzemenin arkas\u0131ndan? \u00c7ok k\u00f6t\u00fc \u015feyler \u00e7\u0131k\u0131yor: Farkl\u0131l\u0131\u011f\u0131 kabul etmemek \u00e7\u0131k\u0131yor. Dilimiz benzemiyor, dinimiz benzemiyor vs. E ne olacak \u015fimdi, ne fark eder benzemesek? Yani b\u00fct\u00fcn bunlar\u0131n arkas\u0131n\u0131 kurcalay\u0131nca g\u00f6rmedi\u011fimiz, g\u00f6rmek de istemedi\u011fimiz bir s\u00fcr\u00fc \u015fey \u00e7\u0131k\u0131yor.
\n\u00d6rne\u011fin Almanya\u2019da veya \u0130ngiltere\u2019de Yunanl\u0131 ve T\u00fcrk, en yak\u0131n hissettikleri T\u00fcrk ve Yunanl\u0131 oluyor, kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131. \u00c7\u00fcnk\u00fc kahvesi, tavlas\u0131 ve g\u00fcnl\u00fck hayat\u0131 yak\u0131n. Benim bir \u00e7al\u0131\u015fmam var, ortak kelimeler ve ortak deyimler diye, biliyor musun? O ortak deyimlere bak\u0131n, kelimeler o denli \u00f6nemli de\u011fil. Deyimler \u00e7ok \u00f6nemli. O deyimlerin kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131 \u0130ngilizcede yok. Mesela \u201cHo\u015f Geldin\u201d, \u201cBuyurun\u201d, \u201cAfiyet Olsun\u201d, \u201cGe\u00e7mi\u015f Olsun\u201d, \u201cBa\u015f\u0131n Sa\u011f olsun\u201d b\u00fct\u00fcn bunlar\u0131n \u0130ngilizcesi yok ama Yunancas\u0131n\u0131n kelime kelimesine ayn\u0131s\u0131 var. \u00c7\u00fcnk\u00fc birlikte ya\u015fam\u0131\u015f iki toplum var. Bir ortak k\u00fclt\u00fcr var. Tabii ki pek \u00e7ok da fark var. Bir makale yazd\u0131m \u201cGer\u00e7ek ve Hayali Miras\u201d diye. Ortak \u201cger\u00e7ek miras\u201d bu s\u00f6ylediklerim. Yani ya\u015fam bi\u00e7imi, oturmam\u0131z kalkmam\u0131z, \u00f6l\u00fcnce insanlar\u0131n matem tutmas\u0131, vs. Namus anlay\u0131\u015f\u0131m\u0131z, g\u00fcven anlay\u0131\u015f\u0131m\u0131z, b\u00fct\u00fcn bunlar ortak, ayn\u0131 co\u011frafyada oldu\u011fumuz i\u00e7in. Yunanl\u0131l\u0131k ve T\u00fcrkl\u00fckle ilgisi yok, o co\u011frafyada Ermenisi de dahil, K\u00fcrd\u00fc de dahil; b\u00f6yle bir ortakl\u0131k var.
\nAma T\u00fcrkiye\u2019nin do\u011fusu ba\u015fka, bat\u0131s\u0131 ba\u015fka. \u00c7ok \u00f6nemli bir \u015fey co\u011frafya. Dilin d\u0131\u015f\u0131nda, dinin d\u0131\u015f\u0131nda, etnik kimli\u011fin d\u0131\u015f\u0131nda co\u011frafya \u00f6nemli. Ortak bir \u015fey var, bu ortak \u015feyi hissediyorsun. Almanya\u2019ya gidiyorsun T\u00fcrk ve Yunanl\u0131n\u0131n espri anlay\u0131\u015f\u0131 benziyor, bir s\u00fcr\u00fc \u015feyi benziyor. Ama bir de milli e\u011fitim al\u0131yoruz. Ger\u00e7ek mirasa kar\u015f\u0131 \u201cHayali miras\u201d da var, bize \u00f6\u011fretilen bir mirast\u0131r bu. Kurgudur. \u015eimdi T\u00fcrkiye\u2019de de Yunanistan\u2019da da \u00f6\u011fretilenler \u201cBizim milletimizin miras\u0131\u201dd\u0131r. Yunanl\u0131lara g\u00f6re \u201cAntik Yunan\u201dm\u0131\u015f;\u00a0 Yunanca s\u00f6zde \u00f6zel m\u00fczi\u011fimiz filan oluyor. Yunan k\u00fclt\u00fcr\u00fc nedir diye sorarsan\u0131z bir Yunanl\u0131ya, o resmi \u00f6\u011fretilmi\u015f olan miras\u0131 anlatacak. \u00d6b\u00fcr\u00fcn\u00fcn fark\u0131nda bile de\u011fil. As\u0131l miras\u0131n, ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 miras\u0131n, g\u00fcnl\u00fck hayat\u0131nda yapt\u0131klar\u0131n\u0131n bilincinde de\u011fil ki, as\u0131l ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 miras o, \u00f6b\u00fcr\u00fc \u00f6\u011fretilen miras. \u015eimdi bu \u015fizofrenik bir durum. Asl\u0131nda yak\u0131ns\u0131n, \u00e7\u00fcnk\u00fc co\u011frafi yak\u0131nl\u0131k s\u00f6z konusu. Ama bir de \u201cresmi miras\u201d var, nedir o?\u00a0 Okullarda her g\u00fcn \u00f6\u011fretilendir, bayramlarda \u00f6\u011fretilendir. Ama benzerlik \u201cmillilikle\u201d ilgili de\u011fil. Tam tersine i\u015fin i\u00e7ine millilik girince \u201cbenzemiyoruz\u201d ve \u201cbiz bize benzeriz\u201d anlay\u0131\u015f\u0131 \u00f6ne \u00e7\u0131k\u0131yor.
\nMesela size s\u00f6ylemi\u015flerdir; \u201csiz T\u00fcrk\u2019e benzemiyorsunuz\u201d dediler mi size?<\/p>\n
\nHi\u00e7 T\u00fcrk\u2019e benzemiyorsunuz! Sizi \u00f6yle diyenin kafas\u0131ndaki T\u00fcrk, ba\u015fka t\u00fcrl\u00fc bir T\u00fcrk\u2019t\u00fcr. Siz o soyut T\u00fcrk\u2019e tabii ki benzemiyorsunuz. Size bakanlar bu durumu nas\u0131l a\u00e7\u0131klayacak? Bu T\u00fcrk\u2019\u00fcn ya annesi Rumdur veya, ba\u015fka bir millettendir veya her nas\u0131lsa bu \u00e7ok \u00f6zel, istisnai bir T\u00fcrk\u2019t\u00fcr, diye d\u00fc\u015f\u00fcnecektir.\u00a0 \u201cNormal T\u00fcrk de\u011fildir\u201d demi\u015flerdir. B\u00f6yle \u00e7al\u0131\u015f\u0131yor kafalar. Yani bizim resmi bir imaj\u0131m\u0131z var; biz bunun bilincindeyiz. Pardon, \u201cbilin\u00e7\u201d denir mi buna? Bir de i\u00e7imizde ya\u015fad\u0131\u011f\u0131m\u0131z, ger\u00e7ekten ya\u015fad\u0131\u011f\u0131m\u0131z durum var. B\u00f6yle bir ikilem var.\u00a0 Ve biz bunun bilincinde olmad\u0131\u011f\u0131m\u0131z s\u00fcrece de acayip \u00e7eli\u015fkilere d\u00fc\u015feriz.<\/p>\n
\nSize iyi davran\u0131rlar.<\/p>\n
\nA\u015f\u0131r\u0131 milliyet\u00e7isi de iyi davran\u0131r.<\/p>\n
\n\u0130yi davran\u0131r, belli konulara girmedi\u011finiz s\u00fcrece. Anlayamazs\u0131n\u0131z, kimin a\u015f\u0131r\u0131 milliyet\u00e7i oldu\u011funu, kimin olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131, kimin bilin\u00e7siz milliyet\u00e7i oldu\u011funu anlayamazs\u0131n\u0131z. Kritik baz\u0131 konular g\u00fcndeme gelmedi\u011fi s\u00fcrece sorun ya\u015fanmaz.<\/p>\n
\n\u0130\u015fte o her \u015feyi de\u011fi\u015ftiriyoruz, o soyut somut meselesi var ya, oradan ona ge\u00e7iyoruz\u2026
\nBu ikili bir d\u00fcnyad\u0131r. Bir tanesi resmi d\u00fcnya, T\u00fcrk\u2019\u00fcn yeri belli, T\u00fcrk d\u00fc\u015fmand\u0131r. Yunan da d\u00fc\u015fman oldu\u011fu gibi. Ama bir tanesiyle kar\u015f\u0131la\u015f\u0131yoruz, o ayr\u0131. \u0130stisna say\u0131l\u0131yor o! Adorno\u2019nun \u00fcnl\u00fc bir kitab\u0131 var \u201cThe Authoritarian Personality\u201d ba\u015fl\u0131kl\u0131. 1955\u2019lerde yap\u0131lm\u0131\u015f \u00e7ok geni\u015f bir \u00e7al\u0131\u015fman\u0131n sonucu. Fa\u015fistler \u00fczerinde yap\u0131ld\u0131, yani Yahudileri yok eden Almanlar \u00fczerinde. Onlarla yap\u0131lan r\u00f6portajlar var. Oradaki Almanlar\u2019\u0131n \u201cBenim en yak\u0131n\u0131m, Yahudi arkada\u015flar\u0131md\u0131\u201d derler. S\u00fcrekli bunu s\u00f6yl\u00fcyorlar. Ve \u201cOnlar iyiydi\u201d diyorlar. \u201cAma ne yaz\u0131k ki\u2026\u201d vs. Bu ikilem s\u00fcrekli var. T\u00fcrk\u00e7ede \u201cNe yaz\u0131k ki kurunun yan\u0131nda ya\u015f da yanar\u201d laf\u0131 var.<\/p>\n
\nHep s\u00f6ylerler bunu. Ne zaman laf\u0131 a\u00e7\u0131lsa \u201cBenim en yak\u0131n arkada\u015f\u0131m Yorgo, onun meyhanesine giderdim.\u201d Hi\u00e7 ilgisi yok bizim konumuzla! Yani o ki\u015fisel bir ili\u015fki. Ama o ki\u015fisel ili\u015fkiyle milli ili\u015fki farkl\u0131 \u015feyler. \u201cNe yaz\u0131k ki\u201d \u2026 \u00e7ok ac\u0131kl\u0131 bir ifade bu. Bir romanda okudum, bir Rum var, \u00e7ok iyi bir insan, arada \u201cT\u00fcrkler iyidir\u201d diyor, \u201cBiz onlara haks\u0131zl\u0131k ediyoruz\u201d. Yani akl\u0131 ba\u015f\u0131nda bir Rum. \u00d6teki Rumlar k\u00f6t\u00fc. Sonra bir \u015feyler oluyor, o iyi Rum\u2019u da \u00f6ld\u00fcr\u00fcyorlar, katlediyorlar. Ve diyor ki T\u00fcrk\u2019\u00fcn biri, \u201cNe yaz\u0131k ki i\u015fte \u0130stefan gibi iyi insanlar da var. Onlar olmasayd\u0131 i\u015f daha kolay olacakt\u0131!\u201d Yani bile bile masum bir insan\u0131 \u00f6ld\u00fcr\u00fcyorlar, \u201cAma ne yapal\u0131m g\u00f6revi yaparken, \u2018i\u015f\u2019i yaparken, olur b\u00f6yle \u015feyler\u201d deniliyor, b\u00f6yle bir ifadeyi okuyorsun. \u201cNe yaz\u0131k ki yapmaya mecburduk!\u201d Somut insan ili\u015fkisi ba\u015fka, milli ili\u015fki ba\u015fkad\u0131r. Milli olunca de\u011ferler farkl\u0131. Yani insan \u00f6ld\u00fcrmek cinayettir ama bombay\u0131 at\u0131p da y\u00fcz ki\u015fiyi \u00f6ld\u00fcr\u00fcnce cinayet de\u011fil. O milli g\u00f6rev. Yani bu ikilemi \u201cmilliyet\u00e7ilik d\u00f6neminde\u201d ya\u015fad\u0131\u011f\u0131m\u0131z i\u00e7in bu trajik durumu g\u00f6remiyoruz. Hatta esir ald\u0131\u011f\u0131n adamlar\u0131 da \u00f6ld\u00fcr\u00fcyorsun bazen, \u00e7\u00fcnk\u00fc onlar\u0131 sal\u0131veremiyorsun, korumaya kalk\u0131\u015fsan, sava\u015ftas\u0131n kendi hayat\u0131n tehlikede diye d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorsun, \u00f6ld\u00fcr\u00fcveriyorsun adamlar\u0131. Bu cinayet de\u011fil, milli g\u00f6rev say\u0131l\u0131yor. Yani biz b\u00f6yle bir ikilemlerle ya\u015f\u0131yoruz ama bilincinde de\u011filiz. B\u00f6yle bir d\u00f6nemde ya\u015f\u0131yoruz.<\/p>\n
\nB\u00fct\u00fcn milli devletlerde ayn\u0131.<\/p>\n
\nO tesad\u00fcf. Yani tarihi ge\u00e7mi\u015f. Yunanl\u0131larla \u0130talyanlar aras\u0131nda \u00f6yle bir \u015fey yok, Yunanl\u0131lar ve T\u00fcrkler aras\u0131nda var. \u0130lgin\u00e7 olan, \u00f6zellikle Yunanl\u0131lar ve T\u00fcrkler i\u00e7in \u00e7ok \u00f6zel bir \u015fey var. \u00c7ok yaz\u0131ld\u0131, ikisi de milli devletlerini kurarken, \u00f6tekine kar\u015f\u0131 sava\u015ft\u0131. Bu bir tesad\u00fcf. Amerikal\u0131lar \u0130ngilizler\u2019e kar\u015f\u0131 sava\u015ft\u0131 ama \u0130ngilizler Amerikal\u0131lar\u2019a kar\u015f\u0131 milli devlet kurmad\u0131. T\u00fcrkler ve Yunanl\u0131lar milli devlet kurarken tesad\u00fcf eseri birbirlerine kar\u015f\u0131 sava\u015ft\u0131. Onun i\u00e7in \u201cmilli d\u00fc\u015fmanl\u0131k\u201d kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131. O kritik ulus devlet kurulu\u015f a\u015famas\u0131nda o mitosu kurarken b\u00f6yle bir kahramanl\u0131k d\u00f6nemi i\u015fte\u2026 Yunanl\u0131lar T\u00fcrklere kar\u015f\u0131 T\u00fcrkler de Yunanl\u0131lara kar\u015f\u0131. Asl\u0131nda durum biraz daha kar\u0131\u015f\u0131k: T\u00fcrkler \u201cYunanl\u0131lar\u0131 yendik\u201dle yetinmek istemiyorlar. \u201cBiz Bat\u0131 g\u00fc\u00e7leriyle m\u00fccadele ettik, Yunanl\u0131lar ma\u015fayd\u0131\u201d demek daha ho\u015f say\u0131l\u0131yor. Ama ben ilkokulda \u00f6\u011frendi\u011fim d\u00f6rt tane muharebe biliyorum 1.\u0130n\u00f6n\u00fc, 2.\u0130n\u00f6n\u00fc, Sakarya ve B\u00fcy\u00fck Taarruz. D\u00f6rd\u00fc de Yunanla. Frans\u0131zlarla sava\u015f\u0131ld\u0131 ama ad\u0131n\u0131 bile bilmiyorum. Olmu\u015ftur ama temel m\u00fccadele Yunanla. Bir de Yunanl\u0131lar \u0130zmir\u2019e \u00e7\u0131kar \u00e7\u0131kmaz n\u00fcmayi\u015fler ba\u015flad\u0131. Yani ondan \u00f6nce \u0130stanbul i\u015fgal edildi, T\u00fcrk toplumu i\u00e7inde n\u00fcmayi\u015f olmad\u0131. \u0130zmir\u2019e Yunanl\u0131lar \u00e7\u0131k\u0131nca, 19 May\u0131s\u2019ta \u00e7\u0131k\u0131yor 2-3 g\u00fcn sonra Beyaz\u0131t\u2019ta b\u00fcy\u00fck miting yap\u0131l\u0131yor. Yunanl\u0131lar, toplumu uyand\u0131r\u0131yor\u2026 Onu hissediyorlar, i\u015fgali hissediyorlar, sava\u015f da onlara kar\u015f\u0131 yap\u0131l\u0131yor. \u015eimdi bu bak\u0131mdan ikisi de birbirinin milli ve tarihi d\u00fc\u015fman\u0131. \u201cSoyut \u00f6tekinden\u201d s\u00f6z ediyorum, do\u011fal olarak!<\/p>\n
\nFrans\u0131zlarla Almanlar asl\u0131nda tam \u00e7\u00f6zmedi. Mesela futbol ma\u00e7lar\u0131na bak\u0131n. Milliyet\u00e7ilik konusunda ben ay\u0131r\u0131m yap\u0131yorum. Milliyet\u00e7ili\u011fi ikiye ay\u0131r\u0131p \u201cContingent\u201d ve \u201cConsensual\u201d diyorum. Biri siyasi bir programd\u0131r, g\u00fcncele odakl\u0131d\u0131r; \u00f6tekisi milli bir kimliktir ve daha kal\u0131c\u0131d\u0131r. \u00dclkelerin siyasi programlar\u0131 var. Ne yapaca\u011f\u0131z? Fransa\u2019y\u0131 i\u015fgal edece\u011fiz veyahut da, hay\u0131r i\u015fgal etmeyece\u011fiz, bitti o, bir daha sava\u015fmayaca\u011f\u0131z. G\u00fczel bir \u00f6rnek Venizelos. Venizelos \u0130zmir\u2019i almak istiyor hatta daha da ilerisini de almak istiyor. Sava\u015f\u0131yor, bak\u0131yor ki olmuyor, dostluk kural\u0131m diyor. Ne de\u011fi\u015fti? Milliyet\u00e7ili\u011fi de\u011fi\u015fti mi? Hay\u0131r. Adam ayn\u0131 adam, yine Yunanl\u0131 milliyet\u00e7i, ama siyasi program\u0131 de\u011fi\u015fiyor. \u201cArt\u0131k T\u00fcrkiye\u2019yi i\u015fgal etmeyece\u011fiz, dost\u00e7a ya\u015fayaca\u011f\u0131z\u201d diyor.<\/p>\n
\n\u015eimdi onlar\u0131n program\u0131nda sava\u015fmak yok. Ama milli kimlikleri var. Yani birileri \u201cBiz Frans\u0131z\u0131z\u201d diyor. Biz o milli kimlikle ilgili milliyet\u00e7ili\u011fi ele alm\u0131yoruz. Program\u0131, konjonkt\u00fcre ba\u011fl\u0131, de\u011fi\u015fken programlar\u0131, \u201cmilliyet\u00e7ilik\u201d olarak tan\u0131ml\u0131yoruz. \u00d6b\u00fcr\u00fcne \u201ciyi anlamda milliyet\u00e7ilik\u201d veya \u201cvatanperverlik\u201d diyoruz. Orada bir kafa kar\u0131\u015f\u0131kl\u0131\u011f\u0131 var asl\u0131nda. Milliyet\u00e7ilik yeni bir \u015feydir, dedik de\u011fil mi, en ba\u015fta yeni bir ideoloji. O ideolojinin baz\u0131 temel ilkeleri var. Millet, ille de \u00e7ok eski olacak 1000-2000 y\u0131l, mutlaka eski olacak. \u0130lle de s\u00fcreklilik. Bir de \u00fcst\u00fcn olaca\u011f\u0131z. Yani hi\u00e7bir millet \u201cBiz o denli \u00fcst\u00fcn de\u011filiz, \u00f6tekilere k\u0131yasla daha a\u015fa\u011f\u0131day\u0131z\u201d demez. Katiyen demez, \u00fcst\u00fcn\u00fcz biz. \u00dcst\u00fcn de\u011filsek, \u015fartlar o kadar k\u00f6t\u00fcyd\u00fc ki onun i\u00e7in \u00fcst\u00fcn olamad\u0131k, asl\u0131nda \u00fcst\u00fcn olacakt\u0131k e\u015fit olsayd\u0131k vs. der. Yani sonunda hep \u00fcst\u00fcn\u00fcz mutlaka. Dolay\u0131s\u0131yla \u00f6b\u00fcrleri de bizden a\u015fa\u011f\u0131d\u0131r. Dolayl\u0131 s\u00f6ylenir bazen bunlar: \u201cEvet, onlar teknolojide \u00e7ok ileri ama bizim k\u00fclt\u00fcr\u00fcm\u00fcz\u2026 falan filan\u201d der, sonunda yine \u201c\u00fcst\u00fcn\u00fcz\u201d olur. Ha, unutmadan, \u201chep hakl\u0131y\u0131z\u201d da!
\nBiraz paranoya da var; korkar\u0131z, bizi sevmiyorlar, tehlike alt\u0131nday\u0131z vs. B\u00fct\u00fcn bunlar o kimli\u011fin i\u00e7inde var. Ama bu ille de sald\u0131rganl\u0131k vard\u0131r demek de\u011fildir. Sald\u0131rganl\u0131k program olarak \u00e7\u0131kabilir:\u00a0 Programda \u0130stanbul\u2019u almak olabilir ama olmayabilir de. \u015eimdi Yunanistan\u2019da bir Alt\u0131n \u015eafak Partisi \u00fcyesiyle konu\u015fursan\u0131z \u0130stanbul\u2019u almak ister. \u00c7\u00fcnk\u00fc \u201co bizimdir\u201d. Mesela ba\u015fka bir parti, \u00f6rne\u011fin Yeni Demokrasi, \u201cAlmak istemiyoruz\u201d diyebilir ama \u0130stanbul yine de g\u00f6nl\u00fcnde olabilir\u2026
\nMilliyet\u00e7ilik \u00e7ok sinsi bir ideoloji. Yunanl\u0131 bir tarih\u00e7iyle konu\u015furken \u201c\u0130\u00e7ten i\u00e7e diye bir \u015fey var\u201d dedim\u2026 \u201cYok art\u0131k, bizim hi\u00e7bir toprakta g\u00f6z\u00fcm\u00fcz yok\u201d dedi\u2026 \u201cBir \u015fey soray\u0131m\u201d dedim, \u201cDiyelim T\u00fcrkiye i\u00e7 sava\u015f sonucu b\u00f6l\u00fcn\u00fcyor, parampar\u00e7a olmu\u015f, ve biz biliyoruz ki iki tane tank g\u00f6ndersek \u015fu Edirne\u2019yi alabiliriz: al\u0131r m\u0131y\u0131z, almaz m\u0131y\u0131z?\u201d dedim. Dedi ki; \u201cBiz almazsak Bulgarlar alacak\u201d. \u201cBak\u201d dedim, \u201cAyn\u0131 soruyu ben \u0130talya i\u00e7in sorsam, \u2018Napoli\u2019yi al\u0131r m\u0131y\u0131z?\u2019 desem, \u2018Ne i\u015fimiz var orada!\u2019 dersin\u201d dedim. \u0130\u00e7ten i\u00e7e dedi\u011fim bu yani, milliyet\u00e7ilikten bir \u015feyler kal\u0131yor i\u00e7imizde. Programda yok ama i\u00e7te kal\u0131yor. Onun i\u00e7in milliyet\u00e7ili\u011fin o yan\u0131n\u0131 da g\u00f6rmek gerekir. \u015eimdi T\u00fcrkiye\u2019de \u201cEge adalar\u0131n\u0131 alaca\u011f\u0131z, Bat\u0131 Trakya g\u00f6nl\u00fcm\u00fczdedir, Musul\u2019u almal\u0131y\u0131z\u201d s\u00f6ylemi de ayn\u0131 havan\u0131n belirtisi\u2026 Davuto\u011flu\u2019nun \u201cStratejik Derinlik\u201d kitab\u0131nda inan\u0131lmaz \u015feyler var. Bat\u0131 Trakya, Ege Adalar\u0131 hep s\u00f6z konusu. Ben arkas\u0131ndan konu\u015fmam, ben bunlar\u0131 a\u00e7\u0131k a\u00e7\u0131k yazd\u0131m. Bilin\u00e7alt\u0131nda var, \u00e7ok az\u0131 bilin\u00e7 d\u00fczeyinde!<\/p>\n
\nMilliyet\u00e7ili\u011fi anlamak gerekiyor. B\u00fct\u00fcn bunlar\u0131 anlamak i\u00e7in milliyet\u00e7ili\u011fin ne oldu\u011funu, dilini anlamak ve \u00e7\u00f6zmek gerekir. S\u00f6ylenen bir masum laf\u0131n arkas\u0131nda baz\u0131 \u015feyler var. Biz Rumlara iyi davrand\u0131k diyor mesela. Futbol ma\u00e7\u0131 oluyor; Yunan tak\u0131m\u0131yla T\u00fcrk tak\u0131m\u0131. Adam \u0130stanbul\u2019da pano a\u00e7\u0131p \u201c\u0130stanbul\u2019u sizden ald\u0131k\u201d diyor kar\u015f\u0131 taraf\u0131 k\u0131zd\u0131rmak i\u00e7in. Yani o T\u00fcrk\u2019\u00fcn kafas\u0131nda \u201cYunanl\u0131n\u0131n \u0130stanbul\u2019un eski sahibi oldu\u011fu\u201d var. Bunu kafas\u0131na koymu\u015f bir kere. Yunan milliyet\u00e7isinin kafas\u0131ndaki \u015fey T\u00fcrk\u2019\u00fcn kafas\u0131nda da var. Tarihi b\u00f6ylesine acayip ya\u015f\u0131yorlar.<\/p>\n
\n\u0130\u015fte bu romanlarda tam \u00e7\u0131k\u0131yor! Nedir bu kad\u0131n meselesi? San\u0131yorum birka\u00e7 a\u00e7\u0131klamas\u0131 var: Bir tanesi eski sava\u015flarda yenen taraf\u0131n kar\u015f\u0131 taraf\u0131n kad\u0131n\u0131n\u0131 \u201cal\u0131yor\u201d olmas\u0131. Yani kad\u0131n\u0131 almak \u201cyendim\u201d anlam\u0131nda. Bu ganimet gibi. Yani sava\u015f\u0131yor, yeniyor ve kral\u0131n kar\u0131s\u0131n\u0131 al\u0131yor. Kad\u0131n almay\u0131 herhalde \u00f6yle g\u00f6r\u00fcyorlar, yani sava\u015fta yenen taraf\u0131n sembol\u00fc oluyor. Bunlar\u0131 anlamak i\u00e7in milliyet\u00e7ili\u011fin nas\u0131l \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve bu milli paradigman\u0131n, milli g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcn s\u00f6yleminin \u00e7al\u0131\u015fma bi\u00e7imini g\u00f6rmek gerekir. Yoksa anla\u015f\u0131lm\u0131yor. Hep \u00e7eli\u015fki g\u00f6r\u00fcyoruz, a\u00e7maz g\u00f6r\u00fcyoruz, \u015fa\u015f\u0131lacak \u015feyler g\u00f6r\u00fcyoruz. Bence \u015fa\u015f\u0131lacak hi\u00e7bir \u015fey yok. Durumlar\u0131 a\u00e7\u0131klamak m\u00fcmk\u00fcn. Kad\u0131n meselesinin ikinci bir a\u00e7\u0131klamas\u0131 da olabilir: \u00d6tekinin kad\u0131n\u0131 \u201cbizden\u201d birini se\u00e7erken, hangi taraf\u0131n \u201cdaha iyi\u201d oldu\u011funu da kabul etmi\u015f oluyor. B\u00f6yle sahneler gurur kayna\u011f\u0131 oluyor, \u00e7ok be\u011feniliyor, pohpohlan\u0131yoruz, yani. Hele erkekler bu \u201csonucu\u201d bilin\u00e7altlar\u0131nda \u00e7ok seviyor.
\nT\u00fcrk-Yunan Dostluk Derne\u011fi\u2019nde \u00e7ok eskiden ya\u015fad\u0131\u011f\u0131m bir sahneyi anlatay\u0131m. Milliyet\u00e7ili\u011fin nas\u0131l derin,\u00a0tehlikeli ve sinsi bir duygu oldu\u011funu g\u00f6steren bir sahne bu. T\u00fcrk-Yunan Dostluk Derne\u011fi milliyet\u00e7iler taraf\u0131ndan bask\u0131lara da u\u011fram\u0131\u015f bir kurulu\u015f. Yunan taraf\u0131n\u0131 anlatay\u0131m. Yunan taraf\u0131nda sayg\u0131n insanlar vard\u0131. Bir tanesi Theodorakis. \u00c7ok \u00fcnl\u00fc ve herkes ona hayran. T\u00fcrk solcular\u0131 da solcu oldu\u011fu i\u00e7in hayran. Bu dernek kriz anlar\u0131nda \u00e7\u0131k\u0131p havay\u0131 yumu\u015fatmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131yordu. \u201cBar\u0131\u015f olsun, dikkat edelim, olaylar\u0131 t\u0131rmand\u0131rmayal\u0131m\u201d diyordu. Bildirileri taraf tutmayan, somut konular\u0131 ele al\u0131p \u00e7\u00f6z\u00fcm \u00f6nermeyen, ama sonu\u00e7 olarak iyi bir \u015feydi, yararl\u0131 bir \u015fey yap\u0131yordu. T\u00fcrkiye-Yunanistan aras\u0131nda s\u00fcrekli kriz ya\u015fan\u0131yordu o 1980\u2019li y\u0131llar\u0131nda.
\nBir ara 30 ya\u015flar\u0131nda iki T\u00fcrk geldi T\u00fcrkiye\u2019den Atina\u2019ya. Dernekte bir krizle ilgili bir bildiri haz\u0131rlanacakt\u0131. Theodorakis o zaman 60 ya\u015flar\u0131nda. \u0130ki T\u00fcrk Theodorakis\u2019e a\u011f\u0131zlar\u0131 a\u00e7\u0131k hayran bak\u0131yordu, b\u00fcy\u00fck solcu diye. \u0130ngilizce konu\u015fuyoruz. Yunanl\u0131lar aralar\u0131nda Yunanca konu\u015fuyorlar. Theodorakis bir ara bir c\u00fcmle \u00f6nerdi, bildiri i\u00e7in. \u00d6teki Yunanl\u0131lar \u201cBu Yunan tezidir, kar\u015f\u0131 taraf\u0131 zor durumda b\u0131rak\u0131r\u201d dediler.\u00a0 Theodorakis de \u201cBiz yazal\u0131m ge\u00e7erse ge\u00e7er\u201d dedi. Oysa bu t\u00fcr bir bildiri bu gen\u00e7 T\u00fcrkleri T\u00fcrkiye\u2019de zor durumda b\u0131rakacakt\u0131! Ben de onlara T\u00fcrk\u00e7e \u201cBu c\u00fcmleye dikkat edin imzalamay\u0131n\u201d dedim. \u0130mzalamad\u0131lar. Benim i\u00e7in Theodorakis \u00e7ok k\u00f6t\u00fc bir not alm\u0131\u015ft\u0131r. Ben insanlar\u0131 s\u0131fatlar\u0131na g\u00f6re de\u011fil, yapt\u0131klar\u0131na g\u00f6re de\u011ferlendiririm. Solcu veya sa\u011fc\u0131 olmalar\u0131, kendilerini \u00f6yle g\u00f6rmeleri hi\u00e7 \u00f6nemli de\u011fil. Ne milliyet\u00e7i \u201csolcular\u201d g\u00f6rd\u00fcm ben!<\/p>\n
\nBeni \u015fa\u015f\u0131rtm\u0131yor art\u0131k, biliyorum adamlar\u0131. Yani benim karn\u0131m tok, bu dostluk mostluk laflar\u0131 ba\u015flay\u0131nca\u2026 Dostluk istiyorsan kendi \u00fclkende, kendi \u00fclkendeki milliyet\u00e7ili\u011fe kar\u015f\u0131 m\u00fccadele edeceksin.<\/p>\n
\nBence bu a\u015famada, ya\u015fad\u0131\u011f\u0131m\u0131z bu s\u00fcrede herkes kendi pa\u00e7as\u0131n\u0131 kurtars\u0131n, ba\u015f\u0131n\u0131n \u00e7aresine baks\u0131n. Yunanistan\u2019da e\u011fitim de\u011fi\u015fmez. De\u011fi\u015fmeyecek. \u00d6n\u00fcm\u00fczdeki y\u0131llar devam edecek. \u00c7ok g\u00fczel bir kitap vard\u0131 bir ara Yunanistan\u2019da. Yazar\u0131\u00a0Stavrianos. \u00d6ld\u00fc adam.\u00a0 D\u00fcnya \u00e7ap\u0131nda bir tarih\u00e7i, bir kitap haz\u0131rlad\u0131, ancak bir y\u0131l okutuldu kitap. Dayanamad\u0131lar o kitaba. Milliyet\u00e7i olmayan bir kitapt\u0131. Ba\u015fka bir kitap vard\u0131 o da T\u00fcrkleri a\u015fa\u011f\u0131lamayan bir kitapt\u0131, onu da bir y\u0131l okuttular. T\u00fcrkiye\u2019de o \u00e7aba bile yap\u0131lmad\u0131. \u00c7\u00fcnk\u00fc milli ideolojiler \u00fczerine oturmu\u015f iki devlet var. Ya\u015fam nedenleri milliyet\u00e7ilik. B\u00f6yle bir ortamda biz hayal kurmayal\u0131m. Sava\u015flar olmas\u0131n, sava\u015flardan ka\u00e7\u0131nal\u0131m, a\u015f\u0131r\u0131l\u0131klar olmas\u0131n, \u015fimdilik bu kadar\u0131 yeter. Benim akl\u0131mdaki e\u011fitim sisteminden daha \u00e7ok uza\u011f\u0131z. Benim \u00f6\u011frencilerim benim gibi d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyor ama bunlar 50 ki\u015fi 100 ki\u015fi. Milliyet\u00e7i olmayanlar az\u0131nl\u0131ktalar.<\/p>\n
\nO imaj kal\u0131r i\u015fte kafan\u0131zda.
\nMilliyet\u00e7ilikle nas\u0131l m\u00fccadele edilir diye Yunanca bir yaz\u0131 yazd\u0131m. Akademisyenlere seslenen bir kitapta. Dedim ki terbiyeli bir \u015fekilde: Siz milliyet\u00e7ili\u011fi anlat\u0131rken \u00f6rnek olarak Almanlar\u0131n Hitlerini, T\u00fcrklerin bilmem nesini, Amerikal\u0131lar\u2019\u0131n bilmem nesini anlat\u0131yorsunuz ama Yunanl\u0131lar\u0131n milliyet\u00e7ili\u011fini anlatm\u0131yorsunuz. \u00d6rnekleri Yunan milliyet\u00e7ili\u011finden vermiyorsunuz. Dolay\u0131s\u0131yla ne oluyor? Bir Yunanl\u0131 diyor ki, \u201cVay vay vay T\u00fcrkler demek b\u00f6yle, Almanlar b\u00f6yle, Amerikal\u0131lar \u00f6yle. Dolay\u0131s\u0131yla biz iyiyiz\u201d diyorlar. \u00d6tekilerin milliyet\u00e7ili\u011fine kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131k\u0131yorlar. Ki as\u0131l mesele herkesin kendi milliyet\u00e7ili\u011fine kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131kmas\u0131. Yoksa b\u00fct\u00fcn fa\u015fistler bunu yap\u0131yor zaten: \u00d6tekinin milliyet\u00e7ili\u011fini vurguluyor. Hakl\u0131lar. Ama eksik: kendi taraf\u0131n\u0131 g\u00f6rm\u00fcyor. Yani biz bu a\u015famaday\u0131z. D\u00fcnyam\u0131z bu, \u00e7evremiz bu. 2020 y\u0131l\u0131 bu, b\u00fct\u00fcn d\u00fcnyada bu. Yani benim kat\u0131ld\u0131\u011f\u0131m kongreler oluyor, bir grubuz biz, ayn\u0131 adamlar 10 y\u0131ld\u0131r ayn\u0131 adamlar\u0131 g\u00f6r\u00fcyorum. Oturuyoruz birbirimizi anl\u0131yoruz.\u00a0 Benim s\u00f6ylediklerimi ayn\u0131 bi\u00e7imde s\u00f6yleyen insanlar var. Her milletten. Ama biz bir avu\u00e7 insan\u0131z. Hatta bu insanlar bile akademik d\u00fcnyada yaz\u0131 yazarken her \u015feyi a\u00e7\u0131k\u00e7a s\u00f6ylemiyorlar. Kapal\u0131 mekanlarda s\u00f6yl\u00fcyorlar. Onun d\u0131\u015f\u0131na \u00e7\u0131k\u0131nca korkuyorlar \u00e7\u00fcnk\u00fc memur bunlar. Yar\u0131n\u0131, gelece\u011fini, \u00e7oluk \u00e7ocu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyor. Heraklides\u2019in kitab\u0131n\u0131 okudunuz mu? \u201cDo\u011fu\u2019dan Gelen Tehlike\u201d \u0130leti\u015fim\u2019den \u00e7\u0131kt\u0131. T\u00fcrk kar\u015f\u0131t\u0131 Yunanl\u0131 milliyet\u00e7ilerden s\u00f6z ediyor kitap. O adam az daha i\u015finden, \u00fcniversiteden at\u0131l\u0131yordu. \u201cT\u00fcrklere biz milliyet\u00e7i \u015foven a\u00e7\u0131dan bak\u0131yoruz\u201d dedi diye. T\u00fcrkiye\u2019de de bunun kar\u015f\u0131t\u0131 var, ama isim vermeyeyim! Yani b\u00f6yle bir ortamda ya\u015f\u0131yoruz. K\u00f6t\u00fcmser oldum bug\u00fcn galiba, ama s\u00f6ylemesem de olmuyor!<\/p>\n
\nNefin Din\u00e7\u2019le birlikte \u201cThe Other Town\u201d (\u00d6teki Kasaba) belgeselini haz\u0131rlad\u0131k. Orada T\u00fcrkiye ve Yunanistan\u2019da m\u00fczelerin, okullar\u0131n, resmi t\u00f6renlerin yeniden \u00fcretti\u011fi bir s\u00f6ylem var. Orada herkesin yeri belli; T\u00fcrk\u2019\u00fcn yeri belli, Yunan\u2019\u0131n yeri belli, Bat\u0131\u2019n\u0131n yeri belli. Bat\u0131\u2019y\u0131 biliyoruz, T\u00fcrk\u2019\u00fc biliyoruz, Yunan\u2019\u0131 biliyoruz herkesi biliyoruz, yani s\u00f6zde biliyoruz.<\/p>\n
\nFikir Nefin\u2019den geldi. Nefin, ben \u0130stanbul\u2019dayken \u00f6nce e-mail g\u00f6nderdi, b\u00f6yle bir fikrim var dedi, hatta Nefin hep g\u00fclerek hat\u0131rlat\u0131yor; ben \u00f6nce \u00f6neriyi reddetmi\u015fim! Reddetmemin nedeni de \u015fu, ben bu T\u00fcrk-Yunan ili\u015fkileri ortak \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131 inand\u0131r\u0131c\u0131 bulmuyorum, i\u015fin derinli\u011fi olmuyor, sat\u0131hta kal\u0131yor. Onun i\u00e7in dedim ki yine b\u00f6yle bir i\u015f, \u201cbirlikte ya\u015fad\u0131k, ne mutluyduk\u201d gibi, yine b\u00f6yle bir film olacak; istemiyorum, dedim. Ama \u0130stanbul\u2019da bulu\u015ftuk, konu\u015furken birden \u201cHaa Nefin galiba biraz farkl\u0131 g\u00f6r\u00fcyor bu i\u015fleri\u201d diye d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcm ve ilgilendim. Ondan sonra\u00a0 filmi yapmaya karar verdik ve yapt\u0131k.<\/p>\n
\nB\u00fcy\u00fck g\u00fc\u00e7l\u00fck \u015fuydu, dar bir b\u00fct\u00e7emiz vard\u0131, daha do\u011frusu b\u00fct\u00e7emiz bile yoktu. O en b\u00fcy\u00fck s\u0131k\u0131nt\u0131yd\u0131. \u015eimdi bu t\u00fcr filmler i\u00e7in bir s\u00fcr\u00fc para harcan\u0131yor, biz onu minimuma indirdik. Yani Dimitsana\u2019da bizim evimiz var, orada otel paras\u0131 vermedik. Ben ve Nefin maa\u015f almad\u0131k, bu as\u0131l i\u015flerimizin yan\u0131 s\u0131ra yap\u0131lan bir film. O bak\u0131mdan en b\u00fcy\u00fck s\u0131k\u0131nt\u0131 galiba parayd\u0131. B\u00fct\u00e7e olmay\u0131nca her \u015fey s\u0131n\u0131rl\u0131 oluyor. Otel de ona g\u00f6re oluyor, pansiyonda kal\u0131yorsun, araba kiralamak b\u00fcy\u00fck sorun oluyor. Ondan sonra bir s\u00fcr\u00fc masraf var, st\u00fcdyolarda vb. Nefin\u2019in \u00e7al\u0131\u015fm\u0131\u015f oldu\u011fu st\u00fcdyodan yararland\u0131k. Yani bence birincisi ekonomik s\u0131k\u0131nt\u0131lar. \u0130kincisi, hassas bir konuydu. Bu kasabalara gidip de do\u011frudan do\u011fruya \u201cBizim amac\u0131m\u0131z budur, bunu sormaya geldik, \u00f6\u011frenmeye geldik\u201d deseydik insanlar konu\u015fmayacakt\u0131. Veya \u201cresmi\u201d g\u00f6r\u00fc\u015fleri s\u00f6yleyeceklerdi. O bak\u0131mdan biz biraz tiyatro oynad\u0131k. Hem ho\u015f de\u011fildi, hem kolay de\u011fildi bu numaray\u0131 yapmak. Ger\u00e7e\u011fi tam olarak s\u00f6ylemedik. \u201cBu y\u00f6renin tarihini \u00f6\u011frenmek istiyoruz\u201d, dedik. Ve dolay\u0131s\u0131yla konu tabii ki T\u00fcrkiye\u2019de Yunanl\u0131lar\u2019a geldi, Yunanistan\u2019da da T\u00fcrklere. Bizi ilgilendiren k\u0131s\u0131mlar\u0131 ald\u0131k kulland\u0131k.<\/p>\n
\nYunanistan\u2019da ben kald\u0131\u011f\u0131m kasabada, orada evimiz var, beni biliyorlar zaten, oral\u0131 de\u011filim, yabanc\u0131y\u0131m ama orada evi olan bir insan olarak biliyorlar. Kar\u015f\u0131lar\u0131nda bir Yunanl\u0131 g\u00f6r\u00fcyorlar. T\u00fcrkiye\u2019ye gelince T\u00fcrk\u00e7e konu\u015ftu\u011fum i\u00e7in yan\u0131mda da Nefin, o da T\u00fcrk\u00e7e konu\u015ftu\u011fu i\u00e7in bizi Anadolu\u2019da \u00e7ekilen bir film i\u00e7in gelen \u0130stanbullu olarak g\u00f6rd\u00fcler. \u0130ki taraf da bizi kendilerinden biri olarak g\u00f6rd\u00fcler. B\u00f6yle oldu\u011fu i\u00e7in a\u00e7\u0131k konu\u015ftular, yoksa biz mesela \u201cG\u00fcnayd\u0131n biz Kanada\u2019dan geldik Yunanl\u0131lar i\u00e7in ne d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcz\u00fc \u00f6\u011frenmeye geldik\u201d deseydik resmi cevab\u0131 alacakt\u0131k. Yani \u201cBiz art\u0131k dostuz bir sorun yok eskiden de zaten \u00e7ok mutlu ya\u015fad\u0131k \u00e7ok severiz onlar\u0131\u201d filan diyeceklerdi!<\/p>\n
\nBuran\u0131n (Atina\u2019da) \u00e7ok akl\u0131 ba\u015f\u0131nda bir okul m\u00fcfetti\u015fi var. \u0130lkokul \u00f6\u011fretmenlerini topluyor filmi g\u00f6sterip tart\u0131\u015f\u0131yoruz. Bunu ge\u00e7en y\u0131llarda birka\u00e7 kere yapt\u0131k. 50 ki\u015fi kadar toplan\u0131yor her seferinde. \u015eimdi Paris\u2019e gidiyorum, Paris\u2019te g\u00f6sterece\u011fim. T\u00fcrkiye\u2019de de \u00e7ok g\u00f6sterildi. \u00dcniversitelerde g\u00f6sterildi tart\u0131\u015ft\u0131k. Film bir s\u00fcr\u00fc yerde \u00f6d\u00fcl ald\u0131. Hem Amerika\u2019da hem Yunanistan\u2019da; hem T\u00fcrkler hem Yunanl\u0131lar \u00f6d\u00fcl verdi. Olaylar T\u00fcrkiye ve Yunanistan\u2019da iki kasabada ge\u00e7iyor. Biz kasabadaki insanlara \u201c\u00f6teki taraf\u0131\u201d soruyoruz.\u00a0 Yani Yunanl\u0131lara T\u00fcrkleri soruyoruz, T\u00fcrklere Yunanl\u0131lar\u0131. Ama insanlar ne sordu\u011fumuzun tam olarak fark\u0131nda de\u011filler. Sonunda k\u00f6t\u00fc \u015feyler \u00e7\u0131k\u0131yor: \u00f6nyarg\u0131lar, kal\u0131p yarg\u0131lar ve tabii bol bol milliyet\u00e7ilik. \u015eunu g\u00f6receksiniz; insanlar\u0131n nas\u0131l beyni y\u0131kanm\u0131\u015f, okullar ne s\u00f6yl\u00fcyor, m\u00fczeler ne s\u00f6yl\u00fcyor. K\u00fc\u00e7\u00fck \u00e7ocuklar, d\u00f6rt ya\u015f\u0131ndaki \u00e7ocuk daha konu\u015fmas\u0131n\u0131 tam bilmiyor. T\u00fcrkiye\u2019de soruyoruz \u201cAmerikal\u0131lar d\u00fc\u015fman\u0131m\u0131z m\u0131? Hay\u0131r. Ruslar? Hay\u0131r. \u0130talyanlar? Hay\u0131r. Yunanl\u0131lar? \u201cEvet\u201d diyor!<\/p>\n