![\"\"](\"http:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/2020\/02\/Soyk\u0131r\u0131mdan-Sonra-360x172.jpg\")
<\/p>\n<\/p>\n
Fethiye \u00c7etin<\/strong><\/p>\n Yine karanl\u0131k zamanlardan ge\u00e7iyoruz.
\n<\/em><\/strong>Siyasette ve toplumsal hayat\u0131m\u0131zda ya\u015fanan milliyet\u00e7ilik, militarizm, d\u00fc\u015fmanl\u0131k devasa boyutlarda.
\n\u00d6l\u00fcm\u00fcn y\u00fcceltilmesi \u015fiddetin ola\u011fanla\u015fmas\u0131na, kriz ortam\u0131n\u0131n s\u00fcreklile\u015fmesi krizlerin kan\u0131ksanmas\u0131na yol a\u00e7\u0131yor.
\n\u0130nsan haklar\u0131, hukuk ve yarg\u0131 ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131 gibi ortak ya\u015fam\u0131 olabildi\u011fince m\u00fcmk\u00fcn k\u0131lan standartlar soyut bir s\u00f6ylemden ibaret gibi alg\u0131lan\u0131yor.
\nAkl\u00ee melekelerimiz, haf\u0131zam\u0131z yok edilmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131l\u0131yor.
\nKatliam boyutuna varan kad\u0131n cinayetlerinde, art\u0131k canavarca planlanm\u0131\u015f i\u015fkence y\u00f6ntem ve tekniklerine ba\u015fvuruldu\u011fu g\u00f6r\u00fcl\u00fcyor.
\n\u00c7ocuklar ve savunmas\u0131z hayvanlar da bu \u015fiddet sarmal\u0131ndan ve canavarl\u0131ktan nasiplerini al\u0131yor.
\nDevletin militer ve paramiliter \u00f6rg\u00fctleri s\u00fcrekli \u015fiddet \u00fcretiyor.
\n\u015eiddet sarmal\u0131 her yan\u0131m\u0131z\u0131 sarm\u0131\u015f durumda.
\nBuna ra\u011fmen biz bug\u00fcne kadar \u015fiddeti, \u015fiddetin yap\u0131sal k\u00f6klerini sorun edip \u00fczerinde yeterince d\u00fc\u015f\u00fcnmedik, y\u00fcz y\u0131l \u00f6ncesinde ya\u015fanan o en b\u00fcy\u00fck ve en vah\u015fi \u015fiddetin g\u00fcn\u00fcm\u00fcze etkilerini yeterince tart\u0131\u015fmad\u0131k.
\nBizler soyk\u0131r\u0131m\u0131, fail ya da ma\u011fdur olsun, bizzat ya\u015fayanlar\u0131n torunlar\u0131y\u0131z.
\nVah\u015fetin yaratt\u0131\u011f\u0131 a\u011f\u0131r travmay\u0131 ya\u015fayanlar\u0131n torunlar\u0131 olarak, yani travman\u0131n miras\u00e7\u0131lar\u0131 olarak, travman\u0131n nesiller aras\u0131 yolculu\u011funun \u00f6zneleri olarak bizde yaratt\u0131\u011f\u0131 tahribat\u0131 sorun etmedik, travma ile ba\u015fa \u00e7\u0131kma yollar\u0131n\u0131 birlikte aramad\u0131k.
\nBilindi\u011fi gibi, Soyk\u0131r\u0131m, var olan toplumu en ac\u0131l\u0131, en zalim bi\u00e7imde par\u00e7alamakla kalm\u0131yor, yeni olu\u015fturulan toplulu\u011fun dokusunu da korku ve nefretle, \u015fiddet ve utan\u00e7la bi\u00e7imlendiriyor.
\nSoyk\u0131r\u0131m, sadece bedenleri de\u011fil, alg\u0131lar\u0131 da tahrip ediyor.
\nDeh\u015fet verici fiziksel \u015fiddetin yol a\u00e7t\u0131\u011f\u0131 esas y\u0131k\u0131m\u0131 tarif etmek i\u00e7in \u201cinsanlar\u0131n bildikleri d\u00fcnyan\u0131n yitimi\u201d ifadesine ba\u015fvuran Hannah Arendt, ki\u015filerin o ana kadar deneyimledikleri ya\u015fam\u0131n k\u00f6kten bir bi\u00e7imde de\u011fi\u015fti\u011fini ve kurgusal bir d\u00fcnyaya d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc anlat\u0131r.
\nBu yeni d\u00fcnyada her \u015fey ba\u015f a\u015fa\u011f\u0131 olmu\u015ftur, yalan ve ger\u00e7ek yer de\u011fi\u015ftirmi\u015f, abs\u00fcrt ve hunhar olan istisna olmaktan \u00e7\u0131karak kurulan\u0131n ta kendisi haline gelmi\u015ftir.
\nYani kurulan\u0131n kendisi, soyk\u0131r\u0131m\u0131n \u00fczerine temellendirilen devlet, millet, kimlik, hunhar ve abs\u00fcrtt\u00fcr ve bu durum sistematiktir art\u0131k.
\nBu yeni olu\u015fuma g\u00f6re, devlet kriz ve korku \u00fcretir, muhalifleri halleder ve sonra kendi yaratt\u0131\u011f\u0131 krizi \u00e7\u00f6zerek, kendi yaratt\u0131\u011f\u0131 d\u00fc\u015fmanlar\u0131 ortadan kald\u0131rarak \u201ckurtar\u0131c\u0131 devlet\u201d mitini yeniden \u00fcretir.
\nBir \u00f6rnek vermek gerekirse, mesela 12 Eyl\u00fcl \u00f6ncesinde krizi yaratan, \u00fcreten ve t\u00fcm \u00fclkeye yayan devlet, 12 Eyl\u00fcl darbesi ile \u201ckurtar\u0131c\u0131 devlet\u201d simgesiyle sahne al\u0131p hukuk\u00ee me\u015fruiyetini buradan kurdu ve on binlerce muhalifi yok ederek, i\u015fkencelerden ge\u00e7irerek, mahpuslara t\u0131karak bu s\u00fcrecin sonu\u00e7lar\u0131ndan nemaland\u0131.
\nDevlet bu gelene\u011fe uygun olarak yine korku, tehdit, kriz \u00fcretiyor, ama bu defa \u00fcretti\u011fi krizleri \u00e7\u00f6zmekte \u00e7ok zorlan\u0131yor.
\nHukuk\u00ee me\u015fruiyeti yeniden \u00fcretemiyor, aksine t\u00fcmden yitiriyor.
\n\u00c7\u00f6zemeyince yeni krizlere ihtiya\u00e7 duyuyor ve s\u00fcrekli yeni krizler yarat\u0131yor. Ya\u015fad\u0131\u011f\u0131m\u0131z kriz bollu\u011fu bundand\u0131r.
\n\u00c7\u00f6zemeyince, devlet i\u00e7inde ve devlet g\u00fcd\u00fcml\u00fc sivil paramiliter \u00f6rg\u00fctlenmelere daha \u00e7ok ihtiya\u00e7 duyuyor. Eskiden adlar\u0131 Kontrgerilla, Bozkurtlar, \u00dclk\u00fc Ocaklar\u0131, Alperenler, J\u0130TEM olan paramiliter \u00f6rg\u00fctlerin yerini bu defa J\u00d6H\u2019ler, POH\u2019ler, HOH\u2019ler, SADAT, Yeni Osmanl\u0131lar al\u0131yor.
\nDevlet, bu \u00f6rg\u00fctler i\u00e7inde g\u00f6rev alanlara \u2018cezas\u0131zl\u0131k\u2019 teminat\u0131 sunuyor.
\nBu sarmaldan \u00e7\u0131kabilmek, \u00f6ncelikle \u015fiddeti her g\u00fcn yeni bi\u00e7imlerde \u00fcreten siyaset \u00e7ark\u0131n\u0131n i\u015fleyi\u015fini g\u00f6zden ge\u00e7irmekle, soyk\u0131r\u0131m \u00fczerine kurulan devletin, ulusun ve kimliklerimizin temellerini sorgulamakla, dedelerimizin soyk\u0131r\u0131m s\u0131ras\u0131nda ne yapt\u0131\u011f\u0131yla ilgili kendimize sorular sormakla m\u00fcmk\u00fcn olabilir ancak.
\nZor ama ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz bir s\u00fcre\u00e7 bu \u00f6n\u00fcm\u00fczde duran.
\nZira Tarih\u2019in a\u011f\u0131r y\u00fck\u00fcyle gidilecek yolun sonuna geldik. Bu yolun \u00e7\u0131kmaz soka\u011fa a\u00e7\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00fcndelik \u015fiddet pratikleri her g\u00fcn yeniden do\u011fruluyor.
\nSoyk\u0131r\u0131m\u0131n ink\u00e2r\u0131, yasama, yarg\u0131 gibi kurumlar\u0131 ve giderek toplumu da \u00e7\u00fcr\u00fct\u00fcyor.
\nHamit Bozarslan, \u0130rfan Aktan\u2019a verdi\u011fi r\u00f6portaj\u0131nda \u0130bn Haldun\u2019un \u015f\u00f6yle s\u00f6yledi\u011fini aktar\u0131yor: Normalde bir medeniyet y\u00fckseliyor, geli\u015fiyor, m\u00fckemmelle\u015fiyor ve \u00e7\u00f6k\u00fcyor. Ondan sonra da yeni bir d\u00f6ng\u00fc ba\u015fl\u0131yor ve medeniyet yeniden ye\u015feriyor.
\nFakat \u0130bn Haldun \u015funu da ifade ediyor, baz\u0131 h\u00e2llerde toprak o kadar k\u0131s\u0131rla\u015fabiliyor ki, medeniyetin yeniden ye\u015ferebilmesi m\u00fcmk\u00fcn olmuyor.
\nY\u00fcz y\u0131l \u00f6nce \u00e7orakla\u015ft\u0131r\u0131lan bu topraklar\u0131 yeniden ye\u015fertmenin imk\u00e2nlar\u0131 ink\u00e2r ve sans\u00fcr politikalar\u0131yla ortadan kald\u0131r\u0131l\u0131yor. Gidi\u015f, h\u0131zla ve ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz olarak \u00fczerinde hi\u00e7bir \u015fey ye\u015fermeyen k\u0131s\u0131rla\u015ft\u0131r\u0131lm\u0131\u015f topraklard\u0131r.
\n\u00c7\u00fcnk\u00fc Levinas diyor ki: \u201c\u00d6teki \u00fczerinde mutlak iktidar, ancak \u00f6ld\u00fcrerek m\u00fcmk\u00fcn. Fakat \u00f6ld\u00fcr\u00fcnce, \u00fcst\u00fcnde iktidar arzulanan \u015fey de art\u0131k \u00f6lm\u00fc\u015f oluyor.\u201d
\n\u00c7\u00fcnk\u00fc Soyk\u0131r\u0131mla, o b\u00fcy\u00fck k\u00f6t\u00fcl\u00fckle y\u00fczle\u015fmedik\u00e7e, hayatlar\u0131m\u0131z\u0131 esir alan \u015fiddetin devam\u0131 ka\u00e7\u0131n\u0131lmazd\u0131r ve nitekim \u00f6yle de oldu.
\nMuktedirler gibi sorumsuz olmad\u0131\u011f\u0131m\u0131z i\u00e7in, biz ne yapabiliriz, bu sarmaldan nas\u0131l \u00e7\u0131kabiliriz diye toplant\u0131lar yap\u0131yoruz.
\nKaranl\u0131k bir okyanusun i\u00e7inde dev dalgalarla bo\u011fu\u015fuyoruz adeta.
\nAma nefes alabilece\u011fimiz, ayakta durabilece\u011fimiz, birlikte eyleyebilece\u011fimiz adalar var bu okyanusta. Biz bu adalarda birlikte eylemenin ne kadar \u00f6nemli, ne kadar umut verici oldu\u011funu g\u00f6r\u00fcyoruz.
\nTotaliterizmin itaatk\u00e2r kitleler yaratma \u00e7abas\u0131na kar\u015f\u0131n insanlar son se\u00e7imde oldu\u011fu gibi bir araya gelip ortak bir eylemde bulu\u015fuyorsa, orada umut vard\u0131r ve bu umut k\u0131ymetlidir.
\nMesela, onca bask\u0131ya, onca zulme ra\u011fmen \u00f6rg\u00fctl\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc koruyan, se\u00e7imlerin kaderini belirleyen, insanlara nefes ald\u0131ran bir K\u00fcrt hareketi varsa, orada umut vard\u0131r ve bu umut \u00e7ok anlaml\u0131d\u0131r.
\nMemleketin her yan\u0131nda dipten akan ve \u00e7a\u011f\u0131ldayarak gelen ve \u00e7o\u011falan kad\u0131n hareketi umuttur.
\nBas\u0131n \u00fczerinde yarat\u0131lan devasa \u015fiddet ve tehdide ra\u011fmen alternatif gazeteler, internet platformlar\u0131 birer umuttur.
\nDevlet art\u0131k yaratt\u0131\u011f\u0131 krizleri \u00e7\u00f6zemiyorsa, orada umutlanmam\u0131z i\u00e7in \u00e7ok \u00f6nemli sebeplerimiz ve \u00e7ok b\u00fcy\u00fck olanaklar\u0131m\u0131z vard\u0131r.
\nEn karanl\u0131k zamanlarda bile bir \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131n bulunaca\u011f\u0131n\u0131 ve bunun insanlar\u0131n eylemleriyle ortaya \u00e7\u0131kaca\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yl\u00fcyor Arendt. Ve \u015f\u00f6yle devam ediyor:
\n\u201cGer\u00e7ekten de karanl\u0131\u011fa direnmek ve \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131 bulmak zorunday\u0131z, \u00e7\u00fcnk\u00fc d\u00fcnyaya ve gelecek ku\u015faklara kar\u015f\u0131 sorumlulu\u011fumuz var.\u201d
\nGelecek ku\u015faklara sorumlulu\u011fumuz yan\u0131nda, d\u00fcnyan\u0131n bug\u00fcne kadar g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc en karanl\u0131k zamanlarda, yani soyk\u0131r\u0131m ortam\u0131nda bile, direnenlere borcumuzdur direnmek.
\nK\u00fc\u00e7\u00fcmsemeden, dudak b\u00fckmeden, k\u00fc\u00e7\u00fck ad\u0131mlarla direnmek, bunun i\u00e7in yola koyulmak, yolu hedefin arac\u0131 de\u011fil, kendisi olarak g\u00f6rmek anlaml\u0131d\u0131r.
\nBirbirimizden \u00f6\u011frenmek, birbirimizin hik\u00e2yelerinden beslenerek kendi hik\u00e2yelerimizi yeni ba\u015ftan yazmak, ortak hik\u00e2yeler olu\u015fturmak anlaml\u0131d\u0131r.
\nBildi\u011finiz gibi, Soyk\u0131r\u0131m denen felaketler \u00f6rg\u00fcs\u00fcn\u00fcn i\u00e7inden hayatta kalarak \u00e7\u0131kanlar oluyor. Ermeni Soyk\u0131r\u0131m\u0131ndan da \u00e7e\u015fitli bi\u00e7imlerde hayatta kalanlar oldu.
\nKabul etmek gerekir ki, bu insanlar hayatta kald\u0131lar ama hayatlar\u0131 boyunca b\u00fcy\u00fck bir korkuyla ya\u015fad\u0131lar ve elbette bizim asla bilemeyece\u011fimiz kim bilir neler oldu hayatlar\u0131nda.
\nYa\u015fad\u0131klar\u0131 vah\u015fetin, felaketler zincirinin psikolojik yaralar\u0131n\u0131 \u00f6lene kadar \u00fczerlerinde ta\u015f\u0131d\u0131lar. B\u00fct\u00fcn bunlar\u0131n sonucu olarak derin psikolojik duygusal yaralar ald\u0131lar. Yaralar\u0131n\u0131 sa\u011faltma imk\u00e2nlar\u0131 da olmad\u0131.
\nErmeni soyk\u0131r\u0131m\u0131nda erkekler topluca \u00f6ld\u00fcr\u00fcld\u00fcklerinden hayatta kalanlar\u0131n \u00e7o\u011funlu\u011fu kad\u0131n ve \u00e7ocuklard\u0131.
\nVah\u015fetin ve deh\u015fetin t\u00fcm g\u00f6r\u00fcnt\u00fclerini zihinlerinde ta\u015f\u0131yan bu insanlar\u0131n, bu \u00e7ocuklar\u0131n \u00fclkede kalan bir k\u0131sm\u0131, vah\u015fetin mek\u00e2n\u0131nda, \u015fiddetin ve \u00f6l\u00fcm\u00fcn nefesini s\u00fcrekli enselerinde hissederek, dillerini, dinlerini, isimlerini, sevdiklerini ve seslerini kaybederek ya\u015fad\u0131lar.
\nAma ne kendileri unutabildi, ne M\u00fcsl\u00fcman kom\u015fular\u0131. \u00dcstelik 1915\u2019i unutturmaya \u00e7al\u0131\u015fan devlet, s\u00fcrekli uygulad\u0131\u011f\u0131 ayr\u0131mc\u0131 pratiklerle onlara ve \u00e7ocuklar\u0131na ge\u00e7mi\u015flerini s\u00fcrekli hat\u0131rlat\u0131yordu.
\nKabul etmek gerekir ki bu durum, onlar\u0131n ikili ve esasen \u00e7oklu bir hayat ya\u015famalar\u0131n\u0131 zorunlu k\u0131ld\u0131. \u00c7\u00fcnk\u00fc onlar, ba\u015flar\u0131na gelenlerden ve g\u00fcndelik ya\u015famdan \u00f6nemli bir hayat bilgisi edinmi\u015flerdi. Davran\u0131\u015flar\u0131n\u0131, s\u00f6ylemlerini, tepkilerini, bulunduklar\u0131 mek\u00e2na, muhataplar\u0131na ve zamana g\u00f6re farkl\u0131la\u015ft\u0131rmay\u0131 \u00f6\u011frenmi\u015flerdi. Bu bir hayatta kalma bilgisiydi ve kim bilir ne kadar t\u00fcketici, ne kadar yorucuydu\u2026
\nG\u00f6rd\u00fcklerini y\u00fcksek sesle anlatamadan, yaslar\u0131n\u0131 tutamadan birer birer ayr\u0131ld\u0131lar bu hayattan. Yaln\u0131z, yersiz-yurtsuz ve sevdiklerine hasretle.
\nAit olduklar\u0131 toplumun kap\u0131lar\u0131 da y\u00fczlerine kapat\u0131lm\u0131\u015ft\u0131. Bunun getirdi\u011fi yaln\u0131zl\u0131k ve utan\u00e7 duygusuyla ya\u015fad\u0131lar.
\nAma hi\u00e7biri Ermeni ge\u00e7mi\u015fini unutmad\u0131, pek \u00e7o\u011fu bu ge\u00e7mi\u015fi yak\u0131nlar\u0131n\u0131n kulaklar\u0131na f\u0131s\u0131ldad\u0131, kimileri \u00f6l\u00fcm d\u00f6\u015fe\u011finde anlatt\u0131 ve hemen hepsi tarihe farkl\u0131 direni\u015f hik\u00e2yeleri yazd\u0131.
\nKimileri \u00f6m\u00fcr boyu g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc onca a\u011f\u0131r i\u015fkenceye ra\u011fmen boynundan ha\u00e7\u0131, sand\u0131\u011f\u0131ndan \u0130ncil\u2019i \u00e7\u0131karmad\u0131, namaz k\u0131lmad\u0131.
\nKimi harabe haline getirilen kiliselerde mum yakt\u0131, dua etti.
\nKimi, namaz k\u0131ld\u0131, camiye gitti, ama paskalyada \u00e7\u00f6rek yap\u0131p kom\u015fular\u0131na, so\u011fan kabu\u011fuyla yumurta ha\u015flay\u0131p \u00e7ocuklara da\u011f\u0131tt\u0131.
\nBaz\u0131 g\u00fcnlerde iki metal ka\u015f\u0131\u011f\u0131 ha\u00e7 \u015feklinde birbirine ba\u011flay\u0131p suya atan ve elleri arkadan ba\u011fl\u0131 ka\u015f\u0131ktan yap\u0131lm\u0131\u015f ha\u00e7\u0131 a\u011fz\u0131yla sudan \u00e7\u0131karan \u00e7ocuklar\u0131na ve torunlar\u0131na 25 kuru\u015f \u00f6d\u00fcl da\u011f\u0131tanlar da vard\u0131.
\nKimi aileler g\u00fcnd\u00fcz M\u00fcsl\u00fcman, gece Hristiyan gibi ya\u015fad\u0131.
\n\u00c7ocuk do\u011furdular, \u00e7ocuk b\u00fcy\u00fctt\u00fcler, hayat\u0131 \u00e7ocuklar\u0131 i\u00e7in yeniden, yeniden kurdular.
\nBelki b\u00f6ylece hayata tutundular.
\n\u00d6yle san\u0131yorum ki direni\u015fleri, farkl\u0131 direni\u015f bi\u00e7imleri, hayata tutunmalar\u0131, hayat\u0131 yeniden \u00fcretebilmelerini ve dolay\u0131s\u0131yla hayatta kalabilmelerini m\u00fcmk\u00fcn k\u0131ld\u0131.
\nBa\u015fka t\u00fcrl\u00fc nas\u0131l ya\u015fan\u0131rd\u0131 soyk\u0131r\u0131mdan sonra?
\nUnutmamak, hat\u0131rlamak ve anlatmak her \u015feyden \u00f6nce cesaret ve yarat\u0131c\u0131l\u0131k ister.
\nUnutmad\u0131lar, unutmamak i\u00e7in i\u00e7lerinden tekrarlad\u0131lar ve anlatt\u0131lar.
\nS\u00f6zlerimi, Soyk\u0131r\u0131mda hayat\u0131n\u0131 kaybedenlerin onurlar\u0131na ve an\u0131lar\u0131na sayg\u0131yla, hayatta kalabilenlerin cesaretine, dayan\u0131kl\u0131l\u0131\u011f\u0131na ve g\u00fcc\u00fcne hayranl\u0131kla bitiriyorum.
\nRuhlar\u0131 \u015fad olsun.<\/p>\n