{"id":56691,"date":"2020-02-05T01:29:10","date_gmt":"2020-02-05T06:29:10","guid":{"rendered":"http:\/\/akunq.net\/tr\/?p=56691"},"modified":"2020-02-05T01:29:10","modified_gmt":"2020-02-05T06:29:10","slug":"ermenice-basinda-1893-malatya-depremi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=56691","title":{"rendered":"Ermenice bas\u0131nda 1893 Malatya depremi"},"content":{"rendered":"<p><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"alignleft size-medium wp-image-56692\" src=\"http:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/2020\/02\/Mamuret-\u00fcl-Aziz-Vilayeti-360x198.jpg\" alt=\"\" width=\"360\" height=\"198\" srcset=\"https:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2020\/02\/Mamuret-\u00fcl-Aziz-Vilayeti-360x198.jpg 360w, https:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2020\/02\/Mamuret-\u00fcl-Aziz-Vilayeti-768x423.jpg 768w, https:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2020\/02\/Mamuret-\u00fcl-Aziz-Vilayeti-560x309.jpg 560w, https:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2020\/02\/Mamuret-\u00fcl-Aziz-Vilayeti-260x143.jpg 260w, https:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2020\/02\/Mamuret-\u00fcl-Aziz-Vilayeti-160x88.jpg 160w, https:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2020\/02\/Mamuret-\u00fcl-Aziz-Vilayeti.jpg 920w\" sizes=\"auto, (max-width: 360px) 100vw, 360px\" \/><\/p>\n<p><strong><a href=\"http:\/\/www.agos.com.tr\/tr\/yazar\/78\/zakarya-mildanoglu\">Zakarya Mildano\u011flu<\/a><\/strong><strong>\u00a0<\/strong><\/p>\n<p><strong><em>Ar\u015fag Alboyac\u0131yan\u2019\u0131n \u2018Malatya Ermenileri\u2019 kitab\u0131 Aras Yay\u0131nc\u0131l\u0131k taraf\u0131ndan T\u00fcrk\u00e7e&#8217;ye \u00e7evrildi ve okuyucular\u0131 ile bulu\u015ftu. 29 Ocak\u2019ta Aras Yay\u0131nc\u0131l\u0131k Yesayan Salonunda bu kitab\u0131n tan\u0131t\u0131m\u0131n\u0131 yapacakt\u0131m. Sunum tarihinde k\u00fc\u00e7\u00fck bir de\u011fi\u015fik oldu ve 6 \u015eubat\u2019a ertelendi. Bu s\u0131rada 1893 Malatya depremi neredeyse 120 y\u0131l sonra tekrarlad\u0131. Elaz\u0131\u011f, Malatya ve \u00e7evresinde y\u00fczlerce bina yerle bir olurken pek \u00e7ok can kayb\u0131 ya\u015fand\u0131. Malatya Ermenileri kitab\u0131nda 1893 depremi \u00f6nemli bir yer tutuyor. Alboyac\u0131yan Malatya ve \u00e7evresinin jeolojisinden ba\u015flamak \u00fczere benzeri pek \u00e7ok konuyu i\u015fliyor, yararland\u0131\u011f\u0131 ve her biri yol g\u00f6sterici nitelikte olan y\u00fczlerce eser ad\u0131na yer veriyor. Malatya ve \u00e7evresi ile ilgili yaz\u0131lan t\u00fcm Ermenice hat\u0131ratlarda, ara\u015ft\u0131rmalarda 1893 depremi ilk g\u00fcn\u00fcnden itibaren ad\u0131m ad\u0131m yer alm\u0131\u015f. Deprem ayn\u0131 zamanda d\u00f6nemin Ermenice gazetelerine de yans\u0131m\u0131\u015ft\u0131r. Detaylar\u0131na girmeden bu gazetelerden sadece d\u00f6rd\u00fcne yans\u0131yan haberlerden k\u00fc\u00e7\u00fck bir se\u00e7ki haz\u0131rlad\u0131k.<\/em><\/strong><\/p>\n<p>ARMEN\u0130A (Ermenistan)<br \/>\n<em>(1885-1923 y\u0131llar\u0131 aras\u0131nda M\u0131g\u0131rdi\u00e7 Portukalyan taraf\u0131ndan Van\u2019da kurulan Hayots Hayrenasiragan Miyutyun\u2019un -Ermeni Yurtsever Cemiyeti- yay\u0131n organ\u0131 olarak<\/em><br \/>\n<em>Marsilya\u2019da yay\u0131mlan\u0131r.)<\/em><\/p>\n<p>18 Mart 1893, Cuma, say\u0131: 60<br \/>\nDEPREM<br \/>\n\u0130stanbul gazetelerinden Malatya ve H\u0131sn\u0131mansur\u2019da bir deprem ger\u00e7ekle\u015fti\u011fi, \u00e7ok say\u0131da bina ve kamu yap\u0131s\u0131n\u0131n y\u0131k\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131\u00a0 okuduk. Y\u0131k\u0131nt\u0131lar alt\u0131nda \u00f6l\u00fcler bulunmaktad\u0131r. Halk \u015fu an\u00a0 \u00e7ad\u0131rlarda bar\u0131nmaktad\u0131r. H\u00fck\u00fcmet zarar g\u00f6renlere \u0130stanbul\u2019dan parasal yard\u0131m g\u00f6ndermi\u015ftir. Zarar g\u00f6renler i\u00e7in Harput ve \u00e7evresinden de 100.000 kuru\u015f kadar yard\u0131m toplanm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n<p>25 Mart 1893, Cuma, say\u0131: 62<br \/>\n(\u0130STANBUL GAZETELER\u0130NDEN DERLENEN)<br \/>\nPatrikhane Malatya Ermeni Ruhani \u00d6nderli\u011fine bir telgraf \u00e7ekerek depremin yaratt\u0131\u011f\u0131 zarar ve kazazedelerin durumu hakk\u0131nda detayl\u0131 bilgi istedi. Ayn\u0131 zamanda Sultan\u2019\u0131n Malatya\u2019ya parasal yard\u0131m g\u00f6nderdi\u011fini ve zarar g\u00f6renlere yard\u0131m edilmesini emretti\u011fini, Ruhani \u00d6nderli\u011fin kendilerine ba\u011fl\u0131 aileleri ziyaret etmelerini, onlar\u0131 teselli etmelerini istemi\u015ftir. Malatya kilisesi ve okulu da k\u0131smen y\u0131k\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n<p>20 Nisan 1893, Cumartesi, say\u0131: 64<br \/>\nArapgir ve Harput\u2019tan \u0130stanbul gazetelerine g\u00f6nderilen mektuplar influenza ve dang hastal\u0131klar\u0131n\u0131n halk aras\u0131nda yay\u0131lmaya ba\u015flad\u0131\u011f\u0131n\u0131 bildirmektedir. Bu iki kazada da \u015fiddetli sars\u0131nt\u0131lar hissedilmi\u015fti.<\/p>\n<p>20 May\u0131s 1893, Cumartesi, say\u0131: 73<br \/>\nResmi bir rapora g\u00f6re Malatya depreminde 885 ki\u015fi \u00f6lm\u00fc\u015ft\u00fcr. Bunlardan 131\u2019i Malatya merkezde, kalanlar ise H\u0131sn\u0131mansur (Ad\u0131yaman), Behesni, Kahta, Ak\u00e7ada\u011f ve k\u00f6ylerinde vefat etmi\u015f ayr\u0131ca 164 ki\u015fi de yaralanm\u0131\u015ft\u0131r. Ad\u0131 ge\u00e7en kazalarda 23 beygir, 147 kat\u0131r, 613 \u00f6k\u00fcz, 291 inek, 56 e\u015fek ve 8890 koyun ve ke\u00e7i olmak \u00fczere toplam 10.020\u00a0 hayvan y\u0131k\u0131nt\u0131lar alt\u0131nda kalarak telef olmu\u015ftur. Telef olan hayvanlar\u0131n 3547\u2019si Malatya sancak merkezine ba\u011fl\u0131 k\u00f6ylere, 3934\u2019\u00fc H\u0131sn\u0131mansur\u2019a, 1972\u2019si K\u00e2hta\u2019ya, 299\u2019u Behisni\u2019ye ve 268\u2019i Ak\u00e7ada\u011f\u2019a aittir.\u00a0 \u00a07262 g\u00f6z oda, 2719 ev y\u0131k\u0131lm\u0131\u015f ve harabeye d\u00f6nm\u00fc\u015ft\u00fcr. 9231 g\u00f6z oda, 1345 ev k\u0131smen y\u0131k\u0131lm\u0131\u015f, 2195 ev ise k\u00fc\u00e7\u00fck hasarlar g\u00f6rm\u00fc\u015ft\u00fcr. 274 d\u00fckkan y\u0131k\u0131lm\u0131\u015f, 64 d\u00fckkan k\u0131smen y\u0131k\u0131lm\u0131\u015f, 936 d\u00fckkan ise k\u0131smi zarar g\u00f6rm\u00fc\u015ft\u00fcr. 31 cami y\u0131k\u0131lm\u0131\u015f, 95 k\u0131smen ve 13\u2019\u00fc ise zarar g\u00f6rm\u00fc\u015ft\u00fcr. 5 Ermeni okulu y\u0131k\u0131lm\u0131\u015f, ikisi zarar g\u00f6rm\u00fc\u015ft\u00fcr. 9 T\u00fcrk okulu tamamen, 2 okul k\u0131smen y\u0131k\u0131lm\u0131\u015f ve 14 okul ise zarar g\u00f6rm\u00fc\u015ft\u00fcr. Bir k\u0131\u015fla tamamen y\u0131k\u0131lm\u0131\u015f, biri zarar g\u00f6rm\u00fc\u015f, bir h\u00fck\u00fcmet kona\u011f\u0131, bir k\u0131\u015fla ve bir redif ambar\u0131, bir zab\u0131ta dairesi, 3 telgrafhane k\u0131smen y\u0131k\u0131lm\u0131\u015f ve zarar g\u00f6rm\u00fc\u015f, 3 hamam tamamen, 2 hamam k\u0131smen y\u0131k\u0131lm\u0131\u015f, bir hamam ise zarar g\u00f6rm\u00fc\u015ft\u00fcr.<br \/>\n3 Nisan tarihinde Malatya\u2019dan yaz\u0131lan bir mektupta sele yol a\u00e7an ya\u011fmurlar\u0131n devam etti\u011fini, havan\u0131n so\u011fuk ve yoksullu\u011fun \u015fiddetli \u015fekilde h\u00fck\u00fcm s\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc, ula\u015fan parasal yard\u0131mlar\u0131n yeterli olmad\u0131\u011f\u0131 yazmaktad\u0131r. Deprem sars\u0131nt\u0131lar\u0131n\u0131n devam etti\u011fi ancak zarars\u0131z oldu\u011fu, ancak Malatya\u2019dan 8 saat uzakl\u0131ktaki iki tepenin birbirine \u00e7arparak aralar\u0131nda bulunan bir k\u00f6y\u00fcn halk\u0131yla birlikte yok oldu\u011fu bildirilmektedir.<\/p>\n<p>HAYREN\u0130K (Vatan)<br \/>\n<em>(\u0130stanbul\u2019da 1870-1896; 1909-1910 y\u0131llar\u0131 aras\u0131nda, g\u00fcnl\u00fck siyaset ve ticaret gazetesi olarak yay\u0131nlanm\u0131\u015ft\u0131r. Arpiar Arpiaryan; Levon Pa\u015falyan. Vahan Tekeyan; Yervant Odyan gibi pek \u00e7ok ayd\u0131n gazete i\u00e7in \u00e7al\u0131\u015ft\u0131. D\u00f6nemin \u00f6nde gelen gazetelerinden biridir. Halk\u00e7\u0131 bir yay\u0131n politikas\u0131 izledi ve istibdat rejimi taraf\u0131ndan s\u00fcrekli bask\u0131 g\u00f6rd\u00fc. Bat\u0131 Ermenilerinin sosyal ve k\u00fclt\u00fcrel ya\u015fam\u0131n\u0131 ele ald\u0131. Ermeni halk\u0131n\u0131n maddi ve manevi bak\u0131mdan ilerlemesinde \u00f6nemli rol oynad\u0131.)<\/em><\/p>\n<p>3 Mart 1893, \u00c7ar\u015famba, say\u0131: 406<br \/>\nDeprem Malatya\u2019da adeta s\u00fcreklilik arz etmeye ba\u015flad\u0131. Pazar g\u00fcn\u00fc de \u00fc\u00e7 yeni sars\u0131nt\u0131 ger\u00e7ekle\u015fti. Pek \u00e7ok bina, ki daha \u00f6nceki sars\u0131nt\u0131lardan zarar g\u00f6rm\u00fc\u015ft\u00fc, bu sefer tamamen y\u0131k\u0131ld\u0131.<br \/>\nH\u0131sn\u0131mansur\u2019a g\u00f6nderilen komisyon bir rapor haz\u0131rlad\u0131. Bu rapora g\u00f6re H\u0131sn\u0131mansur\u2019un 19 k\u00f6y\u00fcnde 200 ev y\u0131k\u0131lm\u0131\u015f, 99 ki\u015fi \u00f6lm\u00fc\u015f, 7 ki\u015fi yaralanm\u0131\u015f. Ayakta kalan evlerden \u00e7o\u011fu da ya\u011fmurlardan zarar g\u00f6rerek y\u0131k\u0131lmaktad\u0131r.<br \/>\nTalihsizli\u011fin ne kadar b\u00fcy\u00fck oldu\u011funa dair belli bir bilgi yok. Kar ve sel yollar\u0131 kapam\u0131\u015f, k\u00f6pr\u00fcler de y\u0131k\u0131lm\u0131\u015f, \u00e7e\u015fitli b\u00f6lgelere g\u00f6nderilen g\u00f6revliler merkeze d\u00f6nemedi\u011fi i\u00e7in sa\u011fl\u0131kl\u0131 veri al\u0131namamaktad\u0131r.<\/p>\n<p>15 Mart 1893, \u00c7ar\u015famba, say\u0131: 418<br \/>\nPun\u00e7 (Demet) gazetesi, Malatya\u2019dan gelen bir mektubu yay\u0131nlamakta ve ger\u00e7ekle\u015fen deprem hakk\u0131nda ac\u0131l\u0131 haberler vermektedir.<br \/>\n28 \u015eubat Per\u015fembe gecesi, saat yedi otuzda, t\u00fcm sakinlerin\u00a0 zaten yatm\u0131\u015f oldu\u011fu bir saatte, \u015fehrin her noktas\u0131nda evler, d\u00fckkanlar, hamamlar, camiler y\u0131kan bir deprem ger\u00e7ekle\u015fti.<br \/>\nFakat bu felaket Per\u015fembe \u00f6\u011fle saatlerinden itibaren i\u015faretler vermeye ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131.<br \/>\nPer\u015fembe g\u00fcn\u00fc ard\u0131 ard\u0131na 5-6 sars\u0131nt\u0131 ger\u00e7ekle\u015ferek y\u00fcreklere korku salm\u0131\u015ft\u0131. Ancak hi\u00e7 kimse, bir gece \u015fehrin y\u0131k\u0131l\u0131\u015f\u0131 ile uyanaca\u011f\u0131n\u0131 akl\u0131ndan ge\u00e7irmemi\u015fti.<br \/>\nZararlar hesap edilemez boyutta.<br \/>\nErmeni mahallesinin Kharaza olarak bilinen taraf\u0131ndaki evlerin t\u00fcm\u00fc viraneye d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fc ve her birinden iki, \u00fc\u00e7, d\u00f6rt ve yediye varan \u00f6l\u00fc \u00e7\u0131kar\u0131ld\u0131. A\u011flayacak birinin dahi kalmad\u0131\u011f\u0131 evler bile var.<br \/>\nPun\u00e7 muhabiri Malatya\u2019da 4-5000 evin y\u0131k\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131,\u00a0 3-4000 evin de hasarl\u0131 durumda oldu\u011funu ve 200 ki\u015finin de \u00f6ld\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc bildirmektedir. Hem insanlar\u0131n hem de y\u0131k\u0131lan binalar\u0131n d\u00f6rtte \u00fc\u00e7\u00fc Ermenilere ait.<br \/>\nProtestanlar\u0131n ibadethaneleri ve Katoliklerin kilisesi a\u011f\u0131r hasar g\u00f6rm\u00fc\u015f, Ermenilerin merkez kilisesinin s\u0131vas\u0131 tamamen d\u00f6k\u00fclm\u00fc\u015f, duvarlar\u0131 da yer yer \u00e7atlam\u0131\u015ft\u0131r. 18 y\u0131l sonra kubbesi tamamlanan Surp Yerortutyun kilisesinin de kubbesinde \u00e7atlak olu\u015fmu\u015ftur. Surp P\u0131rgi\u00e7 manast\u0131r\u0131nda bulunan \u015fapel\u00a0 ve odalar\u0131 da y\u0131k\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Okullarda da art\u0131k e\u011fitim g\u00f6rmek olanakl\u0131 de\u011fil.<\/p>\n<p>MAS\u0130S (A\u011fr\u0131 Da\u011f\u0131)<br \/>\n(<em>1852-1908 y\u0131llar\u0131 aras\u0131nda Garabed \u00dct\u00fcc\u00fcyan taraf\u0131ndan \u0130stanbul\u2019da siyaset, felsefe, ekonomi gazetesi\u00a0 olarak yay\u0131mland\u0131. Krikor Zohrab, Dikran Arpiaryan, Mikayel \u015eamdanc\u0131yan, P\u00fczant Ke\u00e7yan, Reteos Berberyan, Hrant Asadur gibi pek \u00e7ok ayd\u0131n gazete i\u00e7in \u00e7al\u0131\u015ft\u0131.)<\/em><\/p>\n<p>3 Nisan 1893, say\u0131: 3986<br \/>\nMalatya ve \u00e7evresindeki sars\u0131nt\u0131lar devam etmektedir. 22 Mart\u2019ta H\u0131sn\u0131mansur ve \u00fc\u00e7 k\u00f6y\u00fcnde ve Husma kazas\u0131nda kuvvetli bir sars\u0131nt\u0131dan sonra k\u0131rk kadar ev, bir ah\u0131r tamamen y\u0131k\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. \u0130nsan kayb\u0131 bulunmamaktad\u0131r. Diyarbak\u0131r\u2019dan felaketzedelere yirmi bin kuru\u015f yard\u0131m g\u00f6nderilmi\u015ftir.<\/p>\n<p>17 Nisan 1893, say\u0131: 3987<br \/>\nMalatya depremi nedeniyle olu\u015fan felaketler i\u00e7in \u00f6zel bir komisyon taraf\u0131ndan haz\u0131rlanan rapora g\u00f6re toplam 885 ki\u015fi \u00f6lm\u00fc\u015f, 164 ki\u015fi yaralanm\u0131\u015f, 7262 g\u00f6z oda ve 2719 ev t\u00fcm\u00fcyle viraneye d\u00f6nm\u00fc\u015ft\u00fcr. 10020 \u00e7e\u015fitli hayvan ise y\u0131k\u0131nt\u0131lar aras\u0131nda kalarak yok olmu\u015ftur. 31 cami tamam\u0131yla viraneye d\u00f6n\u00fc\u015fm\u00fc\u015f, 95 cami k\u0131smen y\u0131k\u0131lm\u0131\u015f ve 13 cami ise k\u0131smen zarar g\u00f6rm\u00fc\u015ft\u00fcr.<\/p>\n<p>5 Haziran 1893, say\u0131: 3994<br \/>\nSuriye\u2019de de Malatya felaketzedeleri i\u00e7in bir yard\u0131m kampanyas\u0131 a\u00e7\u0131lm\u0131\u015f ve toplanan 20000 kuru\u015f yerine ula\u015ft\u0131r\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n<p>PUN\u00c7 (Demet)<br \/>\n<em>(1866-1908 y\u0131llar\u0131 aras\u0131nda \u0130stanbul\u2019da farkl\u0131 periyotlarda siyaset ve sa\u011fl\u0131k gazetesi olarak yay\u0131nlan\u0131r. Sahibi-M\u00fcd\u00fcr\u00fc: Hampartsum Alacacyan)<\/em><\/p>\n<p>6 Mart 1893, Cuma,\u00a0 say\u0131: 2348<br \/>\nResmi bir rapora g\u00f6re Harput vilayeti merkezi Harput Sanca\u011f\u0131nda, Keban, Arapgir, Agn [Egin, Kemaliye] ve Hozat\u2019ta deprem hafif ya\u015fanm\u0131\u015ft\u0131r. Ancak Malatya Sanca\u011f\u0131nda g\u00fc\u00e7l\u00fc hissedilmi\u015ftir. \u00c7ok say\u0131da bina y\u0131k\u0131lm\u0131\u015f ve fazla say\u0131da insan \u00f6lm\u00fc\u015ft\u00fcr. H\u0131sn\u0131mansur kazas\u0131nda da pek \u00e7ok ev ve di\u011fer yap\u0131lar yerle bir olmu\u015ftur. Y\u0131k\u0131nt\u0131lar aras\u0131ndan 22 \u00f6l\u00fc ve 2 yaral\u0131 \u00e7\u0131kar\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Ak\u00e7ada\u011f kazas\u0131 merkezi Arga\u2019da da evlerin tamam\u0131na yak\u0131n\u0131 yerle bir olmu\u015f birka\u00e7 hayvan y\u0131k\u0131nt\u0131 aras\u0131nda kalm\u0131\u015ft\u0131r. Kazan\u0131n da\u011f taraf\u0131nda yer alan iki k\u00f6yde 10 k\u00f6yl\u00fc y\u0131k\u0131nt\u0131 alt\u0131nda kalm\u0131\u015f ve \u00f6lm\u00fc\u015ft\u00fcr. \u015eahabl\u0131 k\u00f6y\u00fcnde de birka\u00e7 ev y\u0131k\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Malatya\u2019da tekrar \u015fiddetli bir sars\u0131nt\u0131 olmu\u015f ve zarar g\u00f6rmedik yap\u0131 kalmam\u0131\u015ft\u0131r. 3500 kadar evin \u00fc\u00e7te biri tamamen, Ermeni okulu ve kilisesi k\u0131smen zarar g\u00f6rm\u00fc\u015f, Protestan ibadethanesi ve kalan evler de y\u0131k\u0131lacak duruma gelmi\u015ftir. Kazan\u0131n dokuz k\u00f6y\u00fcnde erkek ve kad\u0131n 33 ki\u015fi \u00f6lm\u00fc\u015f, bir ki\u015fi yaralanm\u0131\u015f, 160 ev y\u0131k\u0131lm\u0131\u015f ayr\u0131ca 396 hayvan da telef olmu\u015ftur. Kahta da \u00fc\u00e7 evin duvarlar\u0131 y\u0131k\u0131lm\u0131\u015f, birka\u00e7 evin duvarlar\u0131 zarar g\u00f6rm\u00fc\u015f ve 16 k\u00f6y yerle\u015fiminde erkek kad\u0131n 125 ki\u015fi \u00f6lm\u00fc\u015f, 279 ev ya\u015fanmaz hale gelmi\u015f, 1106 hayvan telef olmu\u015ftur. Sultan, depremi duyar duymaz her t\u00fcr olana\u011f\u0131n seferber edilmesini emretmi\u015f ve gecikmeden zorda olanlar i\u00e7in \u00e7ad\u0131r g\u00f6nderilmi\u015ftir. Harput Vilayeti\u2019nde 55000, Diyarbak\u0131r Vilayetinde 46000 kuru\u015f yard\u0131m topland\u0131, ayr\u0131ca Sultan\u0131n emri ile de 5000 lira yard\u0131m yap\u0131ld\u0131.<\/p>\n<p>13 Mart 1893, Cuma,\u00a0 say\u0131: 2349<br \/>\nBu ay\u0131n 18\u2019inde Per\u015fembe \u00f6\u011fle saat iki idi. Sabah duas\u0131 yeni bitmi\u015f ve insanlar \u00e7ar\u015f\u0131ya yeni gidiyor, \u00f6\u011frenciler hen\u00fcz okulu doldurmam\u0131\u015ft\u0131. Bizler de okulda bulunuyorduk. Okulun devasa binas\u0131n\u0131n sars\u0131lmas\u0131 ve camlar\u0131n par\u00e7alanmas\u0131 ile birlikte y\u00fcz kadar \u00e7ocu\u011fun yaratt\u0131\u011f\u0131 karga\u015fa aras\u0131nda birinin \u201cdeprem\u201d, \u201caman anam deprem\u201d, di\u011ferinin \u201caman babam\u201d \u00e7\u0131\u011fl\u0131klar\u0131 aras\u0131nda \u201cokulumuz y\u0131k\u0131l\u0131yor, alt\u0131nda kalaca\u011f\u0131z\u201d \u00e7\u0131\u011fl\u0131klar\u0131yla kurtulu\u015fu \u00f6\u011fretmenlerin kuca\u011f\u0131nda arayanlar yan\u0131nda, kurtulmak i\u00e7in kendilerini ikinci kattan atmaya \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131n imdad\u0131na sars\u0131nt\u0131n\u0131n durmas\u0131 yeti\u015fti. \u00c7ocuklar evlerine gitmeleri i\u00e7in serbest b\u0131rak\u0131ld\u0131. \u00c7eyrek saat sonra bir sars\u0131nt\u0131 daha ger\u00e7ekle\u015fti. 19 \u015eubat Cuma gecesi saat yedi, insanlar g\u00fcnd\u00fcz ger\u00e7ekle\u015fen sars\u0131nt\u0131dan\u00a0 ne can, ne de mal kayb\u0131na u\u011fram\u0131\u015ft\u0131, bu nedenle derin bir uykuya dalm\u0131\u015flard\u0131. Bu sefer g\u00fc\u00e7l\u00fc bir sars\u0131nt\u0131 ile kendilerini d\u0131\u015far\u0131 atamadan duvarlar\u0131n y\u0131k\u0131nt\u0131lar\u0131 alt\u0131nda kald\u0131lar.<\/p>\n<p>20 Mart 1893, Cuma,\u00a0 say\u0131: 2350<br \/>\nMalatya\u2019daki depremler zaman zaman \u015fiddetli, zaman zaman ise hafif sars\u0131nt\u0131larla<br \/>\ngece g\u00fcn\u00fcz devam ediyor. Sa\u011flam binalardan birka\u00e7\u0131n\u0131n daha y\u0131k\u0131lmas\u0131ndan sonra Surp Yerortutyun kilisesinin kubbesi alt\u0131na girme umudu da s\u00f6nd\u00fc. D\u00fcnk\u00fc sars\u0131nt\u0131da Surp Harutyun kilisesi de zarar g\u00f6rd\u00fc. Eski Melidine\u2019de Surp Isdepanos ad\u0131yla in\u015fa edilen bin y\u0131ll\u0131k \u015fapel de y\u0131k\u0131ld\u0131. Yerel t\u00fcccarlardan Yaz\u0131c\u0131yan Karde\u015flerin ta\u015f ambarlar\u0131 ve herbiri 500 liraya tamamlanabilen belediyenin \u00fc\u00e7 d\u00fckkan\u0131 da tamamen y\u0131k\u0131ld\u0131. Okullar hala kapal\u0131, \u00e7ocuklar ortal\u0131kta sefil oldular.<\/p>\n<p><strong><em>Foto: <\/em><\/strong><strong><em>20. Y\u00fczy\u0131l ba\u015flar\u0131nda Mamuret-\u00fcl Aziz Vilayeti (Kaynak: Houshamadyan)<\/em><\/strong><\/p>\n<p><a href=\"http:\/\/www.agos.com.tr\/tr\/yazi\/23551\/ermenice-basinda-1893-malatya-depremi\"><strong><em>http:\/\/www.agos.com.tr\/tr\/yazi\/23551\/ermenice-basinda-1893-malatya-depremi<\/em><\/strong><\/a><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Zakarya Mildano\u011flu\u00a0 Ar\u015fag Alboyac\u0131yan\u2019\u0131n \u2018Malatya Ermenileri\u2019 kitab\u0131 Aras Yay\u0131nc\u0131l\u0131k taraf\u0131ndan T\u00fcrk\u00e7e&#8217;ye \u00e7evrildi ve okuyucular\u0131 ile bulu\u015ftu. 29 Ocak\u2019ta Aras Yay\u0131nc\u0131l\u0131k Yesayan Salonunda bu kitab\u0131n tan\u0131t\u0131m\u0131n\u0131 yapacakt\u0131m. Sunum tarihinde k\u00fc\u00e7\u00fck bir de\u011fi\u015fik oldu ve 6 \u015eubat\u2019a ertelendi. Bu s\u0131rada 1893 Malatya depremi neredeyse 120 y\u0131l sonra tekrarlad\u0131. Elaz\u0131\u011f, Malatya ve \u00e7evresinde y\u00fczlerce bina yerle bir olurken [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":7,"featured_media":56692,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1,70,20],"tags":[],"class_list":["post-56691","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-haberler","category-makaleler","category-tarih-sayfalari"],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v27.4 - https:\/\/yoast.com\/product\/yoast-seo-wordpress\/ -->\n<title>Ermenice bas\u0131nda 1893 Malatya depremi - Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=56691\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"en_US\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Ermenice bas\u0131nda 1893 Malatya depremi - Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Zakarya Mildano\u011flu\u00a0 Ar\u015fag Alboyac\u0131yan\u2019\u0131n \u2018Malatya Ermenileri\u2019 kitab\u0131 Aras Yay\u0131nc\u0131l\u0131k taraf\u0131ndan T\u00fcrk\u00e7e&#8217;ye \u00e7evrildi ve okuyucular\u0131 ile bulu\u015ftu. 29 Ocak\u2019ta Aras Yay\u0131nc\u0131l\u0131k Yesayan Salonunda bu kitab\u0131n tan\u0131t\u0131m\u0131n\u0131 yapacakt\u0131m. Sunum tarihinde k\u00fc\u00e7\u00fck bir de\u011fi\u015fik oldu ve 6 \u015eubat\u2019a ertelendi. Bu s\u0131rada 1893 Malatya depremi neredeyse 120 y\u0131l sonra tekrarlad\u0131. Elaz\u0131\u011f, Malatya ve \u00e7evresinde y\u00fczlerce bina yerle bir olurken [&hellip;]\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=56691\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2020-02-05T06:29:10+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2020\/02\/Mamuret-\u00fcl-Aziz-Vilayeti.jpg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"920\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"507\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/jpeg\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"admin\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Written by\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"admin\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Est. reading time\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"10 minutes\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\\\/\\\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?p=56691#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?p=56691\"},\"author\":{\"name\":\"admin\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/096f1d38a12cce57fb855b485ed24c9e\"},\"headline\":\"Ermenice bas\u0131nda 1893 Malatya depremi\",\"datePublished\":\"2020-02-05T06:29:10+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?p=56691\"},\"wordCount\":2059,\"commentCount\":0,\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?p=56691#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/wp-content\\\/uploads\\\/sites\\\/6\\\/2020\\\/02\\\/Mamuret-\u00fcl-Aziz-Vilayeti.jpg\",\"articleSection\":[\"Haberler\",\"Makaleler\",\"Tarih Sayfalar\u0131\"],\"inLanguage\":\"en-US\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"CommentAction\",\"name\":\"Comment\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?p=56691#respond\"]}]},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?p=56691\",\"url\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?p=56691\",\"name\":\"Ermenice bas\u0131nda 1893 Malatya depremi - Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?p=56691#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?p=56691#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/wp-content\\\/uploads\\\/sites\\\/6\\\/2020\\\/02\\\/Mamuret-\u00fcl-Aziz-Vilayeti.jpg\",\"datePublished\":\"2020-02-05T06:29:10+00:00\",\"author\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/096f1d38a12cce57fb855b485ed24c9e\"},\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?p=56691#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"en-US\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?p=56691\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"en-US\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?p=56691#primaryimage\",\"url\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/wp-content\\\/uploads\\\/sites\\\/6\\\/2020\\\/02\\\/Mamuret-\u00fcl-Aziz-Vilayeti.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/wp-content\\\/uploads\\\/sites\\\/6\\\/2020\\\/02\\\/Mamuret-\u00fcl-Aziz-Vilayeti.jpg\",\"width\":920,\"height\":507},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?p=56691#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Home\",\"item\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Ermenice bas\u0131nda 1893 Malatya depremi\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/#website\",\"url\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/\",\"name\":\"Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi\",\"description\":\"\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"en-US\"},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/096f1d38a12cce57fb855b485ed24c9e\",\"name\":\"admin\",\"url\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?author=7\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Ermenice bas\u0131nda 1893 Malatya depremi - Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=56691","og_locale":"en_US","og_type":"article","og_title":"Ermenice bas\u0131nda 1893 Malatya depremi - Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi","og_description":"Zakarya Mildano\u011flu\u00a0 Ar\u015fag Alboyac\u0131yan\u2019\u0131n \u2018Malatya Ermenileri\u2019 kitab\u0131 Aras Yay\u0131nc\u0131l\u0131k taraf\u0131ndan T\u00fcrk\u00e7e&#8217;ye \u00e7evrildi ve okuyucular\u0131 ile bulu\u015ftu. 29 Ocak\u2019ta Aras Yay\u0131nc\u0131l\u0131k Yesayan Salonunda bu kitab\u0131n tan\u0131t\u0131m\u0131n\u0131 yapacakt\u0131m. Sunum tarihinde k\u00fc\u00e7\u00fck bir de\u011fi\u015fik oldu ve 6 \u015eubat\u2019a ertelendi. Bu s\u0131rada 1893 Malatya depremi neredeyse 120 y\u0131l sonra tekrarlad\u0131. Elaz\u0131\u011f, Malatya ve \u00e7evresinde y\u00fczlerce bina yerle bir olurken [&hellip;]","og_url":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=56691","og_site_name":"Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi","article_published_time":"2020-02-05T06:29:10+00:00","og_image":[{"width":920,"height":507,"url":"https:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2020\/02\/Mamuret-\u00fcl-Aziz-Vilayeti.jpg","type":"image\/jpeg"}],"author":"admin","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Written by":"admin","Est. reading time":"10 minutes"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=56691#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=56691"},"author":{"name":"admin","@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/#\/schema\/person\/096f1d38a12cce57fb855b485ed24c9e"},"headline":"Ermenice bas\u0131nda 1893 Malatya depremi","datePublished":"2020-02-05T06:29:10+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=56691"},"wordCount":2059,"commentCount":0,"image":{"@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=56691#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2020\/02\/Mamuret-\u00fcl-Aziz-Vilayeti.jpg","articleSection":["Haberler","Makaleler","Tarih Sayfalar\u0131"],"inLanguage":"en-US","potentialAction":[{"@type":"CommentAction","name":"Comment","target":["https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=56691#respond"]}]},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=56691","url":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=56691","name":"Ermenice bas\u0131nda 1893 Malatya depremi - Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi","isPartOf":{"@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=56691#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=56691#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2020\/02\/Mamuret-\u00fcl-Aziz-Vilayeti.jpg","datePublished":"2020-02-05T06:29:10+00:00","author":{"@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/#\/schema\/person\/096f1d38a12cce57fb855b485ed24c9e"},"breadcrumb":{"@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=56691#breadcrumb"},"inLanguage":"en-US","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=56691"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"en-US","@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=56691#primaryimage","url":"https:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2020\/02\/Mamuret-\u00fcl-Aziz-Vilayeti.jpg","contentUrl":"https:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2020\/02\/Mamuret-\u00fcl-Aziz-Vilayeti.jpg","width":920,"height":507},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=56691#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https:\/\/akunq.net\/tr"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Ermenice bas\u0131nda 1893 Malatya depremi"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/#website","url":"https:\/\/akunq.net\/tr\/","name":"Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi","description":"","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"en-US"},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/#\/schema\/person\/096f1d38a12cce57fb855b485ed24c9e","name":"admin","url":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?author=7"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/56691","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/7"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=56691"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/56691\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":56693,"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/56691\/revisions\/56693"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/56692"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=56691"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=56691"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=56691"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}