![\"\"](\"http:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/2020\/02\/Sahak-Ma\u015falyan-360x253.jpg\")
<\/p>\n<\/p>\n
Sava\u015f \u00d6zbey<\/strong><\/p>\n Kumkap\u0131\u2019daki Patrikhane\u2019ye girince beni en \u00e7ok \u015fa\u015f\u0131rtan, duvarda koca bir Fatih Sultan Mehmet portresi g\u00f6rmek oluyor. \u015ea\u015f\u0131rmam cehaletimden. \u00c7\u00fcnk\u00fc Ermeni Patrikhanesi 1461\u2019de yani fetihten hemen sonra bizzat II. Mehmet taraf\u0131ndan kurulmu\u015f. Ve \u00fclkenin di\u011fer yerlerindeki Ermeniler \u0130stanbul\u2019a isk\u00e2n edilmeye ba\u015flam\u0131\u015f. Ama\u00e7, \u0130stanbul\u2019daki Rumlar\u2019a alternatif bir cemaat olu\u015fturmak. Zaten Patrik Sahak Ma\u015falyan\u2019a tam olarak ne se\u00e7ildi\u011fini sordu\u011fumda, \u201cT\u00fcrkiye Ermeni Cemaati\u2019nin en \u00fcst mevkide, halk taraf\u0131ndan se\u00e7ilmi\u015f tek temsilcisiyim. Fatih Sultan Mehmet taraf\u0131ndan kurulmu\u015f Ermeni Patrikli\u011fi\u2019nin 85\u2019inci selefiyim\u201d diye tan\u0131t\u0131yor kendini. A\u011fz\u0131ndan \u2018in\u015fallah\u2019 d\u00fc\u015fm\u00fcyor. Gelin ben aradan \u00e7ekileyim, Patrik Hazretleri devam etsin.<\/em><\/strong><\/p>\n * T\u00fcrkiye Ermenileri Patri\u011fi olmak ne demek? Tarihi, toplumsal, dini olarak nas\u0131l bir c\u00fcppe giydiniz? Neye talip oldunuz?<\/strong><\/p>\n Ermeni Kilisesi\u2019nin d\u00f6rt b\u00fcy\u00fck merkezi var. Bunlardan birinin ba\u015f\u0131nda bulunuyorum. Patrik kelime anlam\u0131yla \u2018baba\u2019 demek. Halk\u0131m\u0131n manevi babas\u0131y\u0131m.<\/p>\n * \u0130T\u00dc\u2019de elektronik okurken karar veriyorsunuz din adam\u0131 olmaya. \u0130nsan gen\u00e7li\u011finin o \u00e7a\u011f\u0131nda d\u00fcnyevi hayatla ruhaniyet aras\u0131nda hi\u00e7 ikilem ya\u015famaz mu?<\/strong><\/p>\n Ya\u015far tabii. \u0130nsan her zaman ya\u015far o ikilemi. Hayat\u0131m\u0131z\u0131 \u00e7eli\u015fkileri uzla\u015ft\u0131rarak s\u00fcrd\u00fcr\u00fcr\u00fcz. 1980 \u00f6ncesi gen\u00e7lik, sorgulayan gen\u00e7likti. O d\u00f6nemde materyalizmle idealizm aras\u0131nda, solculukla sa\u011fc\u0131l\u0131k, dindarl\u0131kla ateizm, yarat\u0131mla evrim teorisi aras\u0131nda s\u00fcrekli gelgitlerim oldu. \u00c7eli\u015fkili fikirlerle bo\u011fu\u015fa bo\u011fu\u015fa kafan\u0131z, y\u00fcre\u011finiz rahatlamaya ba\u015fl\u0131yor. Yar\u0131 entelekt\u00fcel olmak yar\u0131m \u00e7ekilmi\u015f di\u015f gibidir. Onun i\u00e7in \u00f6\u011frenerek inanmak istedim. Gerekiyorsa o inan\u00e7lar\u0131 d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrmek. \u00c7\u00fcnk\u00fc hakikatten daha b\u00fcy\u00fck din yoktur.<\/p>\n * \u015eu s\u0131ra pop\u00fcler olan \u2018\u0130ki Papa\u2019 filmini g\u00f6rd\u00fcn\u00fcz m\u00fc? Biri gelenek\u00e7i, di\u011feri yenilik\u00e7i iki papan\u0131n tart\u0131\u015fmas\u0131n\u0131 konu al\u0131yor. Siz bir patrik olarak kendinizi hangisine daha yak\u0131n buluyorsunuz?\u00a0<\/strong><\/p>\n O filmi izledim. Asl\u0131nda her iki papa da gelenek\u00e7i ve yenilik\u00e7i. Gelenek\u00e7i olmayan bir din adam\u0131 olamaz. \u00c7\u00fcnk\u00fc kendisini gelenek getirmi\u015ftir o noktaya. Ama ak\u0131ll\u0131 bir din adam\u0131 yenilik\u00e7idir de. \u00c7\u00fcnk\u00fc \u00e7a\u011fa uymayan her \u015fey yok olmaya mahk\u00fbmdur. \u00d6nemli olan de\u011fi\u015fimin dozunu ayarlayabilmek. Asl\u0131nda bu sadece dinin de\u011fil, her kurumun m\u00fccadelesidir. \u015euna bakmak laz\u0131m asl\u0131nda: 21 y\u00fczy\u0131lda insanl\u0131k ailesinde dinin yeri ve konumu.<\/p>\n * G\u00fcn\u00fcm\u00fczde kad\u0131n haklar\u0131, \u00e7ocuk haklar\u0131, hayvan haklar\u0131, cinsel haklar gibi kavramlar yeniden tan\u0131mlan\u0131yor. Kiliseniz bunlar\u0131 ne kadar takip edebiliyor?<\/strong><\/p>\n Kilise d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyor, tart\u0131\u015f\u0131yor bunlar\u0131. Ve kilise de kendi \u00e7eli\u015fkisini ya\u015f\u0131yor. \u00d6zellikle kad\u0131n haklar\u0131, evlilik ve bo\u015fanmayla ilgili. A\u011fac\u0131n dallar\u0131 k\u0131r\u0131labilir, budanabilir, \u00f6nemli olan \u00f6z\u00fc korumak. Ama ben \u015fahsen sadece bir din adam\u0131 olarak de\u011fil, bu y\u00fczy\u0131l\u0131n bir insan\u0131 olarak frensiz bir arabaya binmek istemem.<\/p>\n * Ne demek istiyorsunuz?<\/strong><\/p>\n Yani sadece gaza bas\u0131yorsunuz ama bir tehlike kar\u015f\u0131s\u0131nda sizi durduracak freniniz yok. \u0130nsanl\u0131\u011f\u0131n bu \u00e7a\u011fda bu gidi\u015fi, ahlaki ve biyoetik sorunlar, yapay zek\u00e2\u2026 \u0130lerleme dedi\u011fimiz \u015fey, hep ilerleme midir yoksa i\u00e7inde yozla\u015fma da var m\u0131? Mesela baz\u0131lar\u0131 aile kurumu \u00e7\u00f6ks\u00fcn istiyor. Cinsel eti\u011fin alabildi\u011fine g\u00f6receli olmas\u0131n\u0131 istiyor. \u0130nsan do\u011fas\u0131 bunu kald\u0131r\u0131r m\u0131? Bizim Anadolu k\u00fclt\u00fcr\u00fcm\u00fcz\u00fcn do\u011frular\u0131 yok mu? Bunlar\u0131 hi\u00e7 tart\u0131\u015fmadan \u201cBat\u0131\u2019dan geliyor, artistler yap\u0131yor\u201d diyerek insanl\u0131\u011fa sunamazs\u0131n\u0131z. Birilerinin g\u00f6zetmen olmas\u0131 laz\u0131m. \u201cHay\u0131r, bu yeni de\u011fil; eskiden de vard\u0131. Ama toplumlar\u0131 \u00e7\u00fcr\u00fctt\u00fc\u201d diyebilecek birilerinin olmas\u0131 gerekir.<\/p>\n * Hi\u00e7 M\u00fcsl\u00fcman din adam\u0131 ahbab\u0131n\u0131z var m\u0131?<\/strong><\/p>\n Pek olmuyor. Ama nezaket ziyaretleri oluyor, iftarlarda bulu\u015fuyoruz, sohbetlerimiz oluyor. Olumsuz anlam\u0131yla din b\u00f6l\u00fcnme getirir. \u00c7\u00fcnk\u00fc dindara ilk \u00f6\u011fretilen \u015fey biz ve onlard\u0131r. \u00c7\u00f6z\u00fcm\u00fc Anadolu dindarl\u0131\u011f\u0131nda bulmu\u015flar. Beraber ya\u015fama deneyimiyle ister istemez yak\u0131nla\u015fm\u0131\u015flar. Dinsel yakla\u015f\u0131m\u0131 \u015fu anlamda ele\u015ftiriyorum: Bazen insan karde\u015fli\u011fi \u00f6\u011fretilmeden \u00f6nce din \u00f6\u011fretiliyor. Ve di\u011fer insanlar\u0131 dinin s\u0131n\u0131rlar\u0131yla tan\u0131maya ba\u015fl\u0131yorsunuz. Hi\u00e7bir dini, laboratuvara koyup ispatlayamazs\u0131n\u0131z. Ama insan karde\u015fli\u011fini ispatlars\u0131n\u0131z. Genetik yap\u0131m\u0131z ayn\u0131. Hepimiz \u2018Homo sapiens\u2019iz.<\/p>\n R\u00fcyalar\u0131mda T\u00fcrkle T\u00fcrk\u00e7e Ermeniyle Ermenice konu\u015fuyorum<\/strong><\/p>\n * Ermenice \u00f6\u011frenmeye 20 ya\u015f\u0131ndan sonra ba\u015flad\u0131n\u0131z. Ailenizde en son hangi ku\u015fak Ermenice konu\u015fuyordu? Sizce anadiliniz T\u00fcrk\u00e7e mi Ermenice mi? R\u00fcyalar\u0131n\u0131z\u0131 hangi dilde g\u00f6r\u00fcyorsunuz?\u00a0<\/strong> * Ne t\u00fcr m\u00fczik seversiniz? Sadece dini m\u00fczik mi dinlersiniz?<\/strong><\/p>\n Ben s\u00f6zs\u00fcz, enstr\u00fcmantal m\u00fczik \u00e7ok seviyorum. Ama onun d\u0131\u015f\u0131nda her t\u00fcr m\u00fczi\u011fi dinliyorum. \u00c7ocuklu\u011fumda \u00e7ok arabesk dinledim mesela. Kapal\u0131\u00e7ar\u015f\u0131\u2019da \u00e7\u0131rakl\u0131k yapt\u0131m, ustam s\u00fcrekli Orhan Gencebay dinlerdi. Bir de Muazzez Abac\u0131 vard\u0131. Ustam sabahtan ak\u015fama kadar Gencebay \u00e7alard\u0131. Uzun s\u00fcre reddettim o m\u00fczi\u011fi. Ama y\u0131llar sonra e\u011fitim i\u00e7in \u0130ngiltere\u2019ye gittim. G\u00fcnde bir saat yay\u0131n yapan bir T\u00fcrk\u00e7e radyo vard\u0131. Arabesk \u00e7ald\u0131\u011f\u0131nda g\u00fczel gelmeye ba\u015flad\u0131. \u0130nsan\u0131n vatan\u0131 \u00e7ocuklu\u011fudur. \u015eimdi YouTube \u00e7ok g\u00fczel. O \u015fark\u0131lar\u0131 bulabiliyorum.<\/p>\n Dini k\u0131yafetlerle y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015f yapmak \u00e7ok m\u00fcmk\u00fcn de\u011fil<\/strong><\/p>\n * Patri\u011fin bir g\u00fcn\u00fc nas\u0131l ge\u00e7er? G\u00fcne nas\u0131l ba\u015flar mesela?<\/strong><\/p>\n Gece ka\u00e7ta yatt\u0131\u011f\u0131yla ilgili. Bazen geceleri yaz\u0131 yazmak gerekiyor, e-posta cevaplamak gerekiyor, bazen biraz da \u00f6zel hayat i\u00e7in okumak\u2026 Ge\u00e7 yatt\u0131\u011f\u0131mda sekiz bu\u00e7ukta kalk\u0131yorum. Ama normalde yedi bu\u00e7ukta kalkar\u0131m. Duam\u0131 yapar\u0131m, yapabilirsem sporumu yapar\u0131m, g\u00fcne haz\u0131rlan\u0131r\u0131m. Sonra randevular, toplant\u0131lar ba\u015flar. Bazen cenaze, d\u00fc\u011f\u00fcn t\u00f6renleri olur. Ev ziyaretleri, hasta ziyaretleri, kurum ve okul ziyaretleri yapar\u0131z. B\u00f6yle ge\u00e7er. Vakit bulduk\u00e7a da okuyup yazmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131r\u0131m.<\/p>\n * Spor yap\u0131yor musunuz?<\/strong><\/p>\n Y\u00fcr\u00fcyorum. Sabahlar\u0131 uyan\u0131nca 15-20 dakika odamda jimnastik yap\u0131yorum. Ama \u015fimdi y\u00fcr\u00fcyemiyorum; \u015fu anda g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcz gibi dini k\u0131yafetle y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015f yapmak \u00e7ok m\u00fcmk\u00fcn de\u011fil. Yeni g\u00f6revin tela\u015fesi ge\u00e7tikten sonra hayat\u0131m bir d\u00fczene girince, daha ciddi bir diyetle y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015f yapmaya yeniden ba\u015flamak istiyorum.<\/p>\n * Ermeni patri\u011fi zengin midir?<\/strong><\/p>\n Patriklerin ayl\u0131\u011f\u0131 kaymakam maa\u015f\u0131na e\u015fde\u011fer bir maa\u015f. Bence ya\u015fam felsefesi ve ve duru\u015fu a\u00e7\u0131s\u0131ndan da din adamlar\u0131n\u0131n zengin olmas\u0131 iyi bir mesaj de\u011fil. \u00d6zellikle kendi cemaatinde o kadar fakir insan varken.<\/p>\n 24 Nisan tabusunu Cumhurba\u015fkan\u0131m\u0131z k\u0131rd\u0131<\/strong><\/p>\n * Askerli\u011finizi Tatvan\u2019da yapt\u0131n\u0131z. Akdamar, \u0131ss\u0131zl\u0131\u011f\u0131\u2026 Benim \u00e7ok etkilendi\u011fim bir yer. Bu y\u0131l yap\u0131lan t\u00f6rende \u00f6nemli mesajlar verdiniz. Van co\u011frafyas\u0131 size neler hissettiriyor?<\/strong><\/p>\n \u015eanss\u0131z ve sorunlu bir co\u011frafya olarak g\u00f6r\u00fcyorum o \u00e7evreyi. Zaten gitti\u011finizde garip bir sessizlik vard\u0131r. Sanki nesilden nesile aktar\u0131lan bir * 24 Nisan tehcirin y\u0131ld\u00f6n\u00fcm\u00fc olarak an\u0131l\u0131yor. Bu etkinlikler sizce nas\u0131l olursa ac\u0131lar\u0131 payla\u015fmak i\u00e7in do\u011fru bir zemin olu\u015fturabilir?<\/strong><\/p>\n 24 Nisan uzun bir s\u00fcre tabu olarak g\u00f6r\u00fcld\u00fc. D\u00fc\u015fmanca bir tav\u0131r olarak alg\u0131land\u0131. O zinciri Say\u0131n Cumhurba\u015fkan\u0131m\u0131z k\u0131rd\u0131. 2015\u2019te bir taziye mesaj\u0131 g\u00f6nderdi. Ve biz ilk kez kiliselerimizde \u00f6lm\u00fc\u015flerimizi and\u0131k. Dua ettik onlar i\u00e7in. Bu elbette g\u00fczel bir geli\u015fme. Her olaya siyasi g\u00f6zle bakmak zorunda de\u011filiz. Her \u015feyin bir de insani boyutu var. Kaybettikten sonra insan\u0131 geri getiremezsiniz ama en az\u0131ndan yas\u0131n\u0131 tutmak istersiniz. \u0130nsanlar birbirlerinin ac\u0131lar\u0131na sayg\u0131 g\u00f6stermeliler \u00e7\u00fcnk\u00fc ac\u0131lar payla\u015f\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda azal\u0131r, sevin\u00e7ler payla\u015f\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda \u00e7o\u011fal\u0131r.
\nBiz iki dilli insanlar\u0131z. \u0130ki anadilimiz var. Asl\u0131nda evde Ermenice konu\u015fulurdu. Ama tuhaf bir Ermenice. 10 kelimelik bir c\u00fcmlede be\u015f kelime Ermenice, be\u015fi T\u00fcrk\u00e7e\u2026 Biz \u00e7ocuklar anlard\u0131k ama konu\u015fmazd\u0131k. Ama o dil bilin\u00e7alt\u0131ma yerle\u015fmi\u015f. \u00d6\u011frenirken bana \u0130ngilizce gibi yabanc\u0131 bir dil olarak gelmedi. R\u00fcyalara gelince\u2026 Art\u0131k r\u00fcyamda kimi g\u00f6r\u00fcr\u00fcsem\u2026. Ermenice bilenlerle Ermenice konu\u015fuyorum, T\u00fcrk\u00e7e bilenle T\u00fcrk\u00e7e.<\/p>\n
\nmutsuzluk hik\u00e2yesi vard\u0131r. B\u00fct\u00fcn bunlara da Akdamar\u2019daki Surp Ha\u00e7 Kilisesi tan\u0131kl\u0131k etmi\u015ftir 1100 y\u0131ld\u0131r. Allah bilir neler g\u00f6rm\u00fc\u015ft\u00fcr o mabet. \u0130stedi\u011fimiz \u015fey elbette ki oralarda insanlar mutlu olsunlar. En nihayetinde Tanr\u0131 bu d\u00fcnyay\u0131 bir cennet sofras\u0131 olarak kurdu \u00f6n\u00fcm\u00fcze. Ya\u015famal\u0131 ve ya\u015fatmal\u0131y\u0131z o cennet sofras\u0131n\u0131.<\/p>\n
\n
\n* Beklentiniz ne?<\/strong><\/p>\n