\u00d6ncelikle Habilitasyon san\u0131yorum T\u00fcrkiyeli okurlar\u0131n \u00e7ok da a\u015fina oldu\u011fu bir kavram de\u011fil. Akademik d\u00fcnyada neye tekab\u00fcl ediyor Habilitasyon?<\/strong><\/p>\nHabilitasyon Almanya, Fransa, \u0130svi\u00e7re ve Avusturya\u2019n\u0131n dahil oldu\u011fu bir dizi k\u0131ta Avrupas\u0131 \u00fclkesinin akademik gelene\u011finde doktoradan sonra, doktora konusundan farkl\u0131 bir konuda yaz\u0131lan ikinci bir tez \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131d\u0131r. Bu tez \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131, doktoradan farkl\u0131 olarak fak\u00fclteye sunulur. Habilitasyon aday\u0131n\u0131n bir bilimsel komisyonu vard\u0131r. Bu komisyon aday\u0131n \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131n\u0131 5 sene boyunca takip eder ve de\u011ferlendirir. Benim komisyonumda kendi \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131m \u00fcniversiteden, yani LMU\u2019dan \u00fc\u00e7 hoca vard\u0131; Osmanl\u0131 tarih\u00e7isi Prof. Christoph K. Neumann, G\u00fcneydo\u011fu Avrupa tarih\u00e7isi Prof. Martin Schulze Wessel ve etnolog Prof. Martin S\u00f6kefeld. Teslim edilen habilitasyon tezi \u00fcniversitenin d\u0131\u015f\u0131ndan, alan\u0131n\u0131n uzman\u0131 iki profes\u00f6re daha okutulur ve onlar\u0131n da de\u011ferlendirmeleri istenir. Nebraska \u00dcniversitesi\u2019nden Prof. Bedross Der Matossian ve Avusturalya\u2019daki Newcastle \u00dcniversitesi\u2019nden Prof. Hans-Lukas Kieser habilitasyon tezim i\u00e7in raporlar yazan \u00fcniversitenin d\u0131\u015f\u0131ndan uzmanlard\u0131.<\/p>\n
Ge\u00e7ti\u011fimiz yaz, ba\u015fl\u0131\u011f\u0131n\u0131 \u201cYa derdimize derman, ya katlimize ferman: Vilayetlerin Tanzimat\u2019\u0131” \u015feklinde T\u00fcrk\u00e7ele\u015ftirebilece\u011fim habilitasyon tezini fak\u00fclteye teslim ettim. Bunu m\u00fcteakip be\u015f profes\u00f6r\u00fcn raporlar\u0131 fak\u00fclteye g\u00f6nderildi ve b\u00fct\u00fcn fak\u00fclte \u00fcyelerinin dikkatine sunuldu. Kas\u0131m ay\u0131nda, profes\u00f6rlerin ve se\u00e7ilmi\u015f temsilcilerin kat\u0131ld\u0131\u011f\u0131 yakla\u015f\u0131k 50 ki\u015filik bir fak\u00fclte toplant\u0131s\u0131nda, bu tez bilimsel yeterlili\u011fi olan bir habilitasyon tezi olarak oy birli\u011fiyle kabul edildi.<\/p>\n
Bu s\u00fcrecin bir par\u00e7as\u0131 olarak, ge\u00e7ti\u011fimiz Sal\u0131 g\u00fcn\u00fc yani 7 Ocak\u2019ta bir sunum yapt\u0131m. K\u00fclt\u00fcrel \u00c7al\u0131\u015fmalar Fak\u00fcltesi Dekan\u0131 Prof. \u0130rene G\u00f6tz bu sunumun sonunda Ortado\u011fu Tarihi ve K\u00fclt\u00fcr\u00fc alan\u0131n\u0131n b\u00fct\u00fcn derslerini verme yetkisi anlam\u0131na gelen \u2018venia legendi\u2019 belgesini yapt\u0131\u011f\u0131 bir konu\u015fmayla takdim etti. B\u00f6ylelikle habilitasyon s\u00fcreci tamamlanm\u0131\u015f oldu. Habilitasyon, kendi bilimsel \u00fcretiminizle alabilece\u011finiz en y\u00fcksek titrdir, bu titr ile doktora \u00f6\u011frencisi kabul etmeye ve profes\u00f6r olarak bir k\u00fcrs\u00fcye atanmaya da hak kazan\u0131rs\u0131n\u0131z.<\/p>\n
Bu \u00e7al\u0131\u015fmanda temel olarak hangi soruya yan\u0131t bulmay\u0131 ama\u00e7lad\u0131n?\u00a0<\/strong><\/p>\nBu \u00e7al\u0131\u015fmada Tanzimat\u2019\u0131n Ermeniler a\u00e7\u0131s\u0131ndan ne anlama geldi\u011fini anlamaya \u00e7al\u0131\u015ft\u0131m. Tarih Tezlerinde Walter Benjamin Nazi rejimi hakk\u0131nda \u201cEzilenlerin gelene\u011fi bize, ya\u015famakta oldu\u011fumuz ola\u011fan\u00fcst\u00fc halin asl\u0131nda kural\u0131n ta kendisi oldu\u011funu anlat\u0131r\u201d der. Ermenice kaynaklar Tanzimat Ferman\u0131\u2019n\u0131n orijinalinde bulunan, \u201cEmniyet-i can ve mahfuziyyet-i \u0131rz u namus u mal\u201d c\u00fcmlesine s\u0131k s\u0131k at\u0131fta bulunurlar. Bu yakla\u015f\u0131mla Tanzimat \u201cyeni\u201c bir hayat vaat etmektedir. Tam da bu nedenle Tanzimat\u2019\u0131n bu emblematik c\u00fcmlesi hem ola\u011fan\u00fcst\u00fc hali hem de yeni kural\u0131 i\u00e7inde bar\u0131nd\u0131r\u0131r. Tanzimat\u2019\u0131n vaat etti\u011fi bu yeni hayatta, ezilenlerin pay\u0131na emniyetsiz bir hayat, mahfuz olmayan, yani korunmayan \u0131rz ve namus ve gasp olunmu\u015f mal ve m\u00fclk d\u00fc\u015fecekti.<\/p>\n
Anaak\u0131m Osmanl\u0131 ve T\u00fcrkiye tarihyaz\u0131m\u0131nda Tanzimat bir d\u00f6n\u00fcm noktas\u0131d\u0131r. 1839 ile 1876 aras\u0131ndaki d\u00f6nem, reformlar\u0131n ve Osmanl\u0131 modernizasyonunun b\u00fct\u00fcn h\u0131z\u0131yla ya\u015fand\u0131\u011f\u0131 I. Me\u015frutiyet\u2019in ilan\u0131na kadar olan zaman dilimi, g\u0131ptayla bak\u0131lan bir modernizasyon tarihidir. Reform ve modernizasyon kelimelerine bu ba\u011flamda neredeyse sadece pozitif anlamlar y\u00fcklenmi\u015ftir. Bu anlat\u0131ya g\u00f6re, Tanzimat 1856\u2019daki Islahat Ferman\u0131\u2019yla da birlikte, M\u00fcsl\u00fcman olmayanlara haklar\u0131n verildi\u011fi, halklar\u0131n kendi kendilerini idare ederek neredeyse otonom y\u00f6netimler kurduklar\u0131, kendi hukuklar\u0131n\u0131 i\u015flettikleri e\u015fi benzeri g\u00f6r\u00fclmemi\u015f bir d\u00f6nemdir. Ayn\u0131 zamanda Osmanl\u0131 idaresi Ceza Kanunnamesi, Tapu Nizamnamesi, Arazi Kanunnamesi gibi yeni kanunlar\u0131 y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe koymu\u015ftur. Bunlara ilaveten adalet sisteminde \u00f6nemli yenilikler yap\u0131lm\u0131\u015f, Vilayet Nizamnamesi ile\u00a0 idari de\u011fi\u015fiklikler hayata ge\u00e7irilmi\u015ftir. Bu anlat\u0131 bize kural\u0131 s\u00f6ylerken, kurala sebep olan ola\u011fan\u00fcst\u00fc hali saklar. Bu \u00e7al\u0131\u015fmada bu ola\u011fan\u00fcst\u00fc halin ne oldu\u011funu anlamaya \u00e7al\u0131\u015ft\u0131m.<\/p>\n
Sunum konu\u015fmanda Tanzimat’\u0131n Gayrim\u00fcslimler i\u00e7in -olumlu anlamda- benzeri g\u00f6r\u00fclmemi\u015f bir d\u00f6nem oldu\u011funa dair bir anlat\u0131 oldu\u011funu, ancak tablonun pek de \u00f6yle olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yl\u00fcyorsun. Seni b\u00f6yle d\u00fc\u015f\u00fcnmeye sevkeden bulgular neydi?<\/strong><\/p>\nTanzimat ve Cumhuriyet tarihyaz\u0131mlar\u0131 ilgin\u00e7 benzerlikler ta\u015f\u0131yor. Her iki d\u00f6nemin tarihi de neredeyse y\u00fcz y\u0131la yak\u0131n bir zaman boyunca, birer devrim \u00f6zelli\u011fi ta\u015f\u0131yan, \u201creformun\u201d, \u201cink\u0131lab\u0131n\u201d merkezi bir rol oynad\u0131\u011f\u0131 dille yaz\u0131ld\u0131. Kendilerinden \u00f6nceki ve sonraki d\u00f6nemlerle neredeyse ba\u011flar\u0131 kopart\u0131lm\u0131\u015f, tarihin benzersiz parantezleri olarak anlat\u0131ld\u0131lar. Bir Osmanl\u0131 kurumu olan \u0130stanbul\u2019daki Ermeni Patrikhanesi\u2019nin bug\u00fcn AGBU\u2019nun Paris\u2019teki Nubarian K\u00fct\u00fcphanesi\u2019nde bulunan 19. y\u00fczy\u0131l ar\u015fivindeki belgeler, bizlere k\u00f6y k\u00f6y Tanzimat\u2019\u0131 ve uygulamalar\u0131n\u0131 g\u00f6stermesi bak\u0131m\u0131ndan son derece \u00f6nemli veriler sunuyor. Yerle\u015fim birimlerine g\u00f6re kategorize edilmi\u015f Patrikhane Ar\u015fivi 19. y\u00fczy\u0131l\u0131n en parlak d\u00f6nemi olarak anlat\u0131lan Tanzimat\u2019a bamba\u015fka bir perspektif geli\u015ftirmemizi sa\u011fl\u0131yor. Bu ar\u015fivin belgeleri aras\u0131nda \u015fahsi ya da toplu \u015fikayetler, noterlik i\u015flemleri, raporlar, Patrikhane\u2019nin g\u00f6nderdi\u011fi emirler, onlar\u0131n uygulamalar\u0131 bizlere \u201creform\u201d ya da \u201c\u0131slahat\u201d olarak anlat\u0131lan uygulamalar\u0131n k\u00f6ylerde, vilayetlerde ne anlama geldi\u011fini g\u00f6steriyor. \u00d6rne\u011fin Nizamname\u2019nin kabul\u00fcnden sonra kurulan, ve Ahmet Cevdet Pa\u015fa\u2019n\u0131n deyi\u015fiyle \u201cg\u00fczide G\u00fcrc\u00fclerden, \u00c7erkeslerden ve K\u00fcrtlerden\u201d olu\u015fan F\u0131rka-\u0131 Islahiye Ordusu Kilikya ve \u0130skenderun Sancak b\u00f6lgesinin Halep\u2019e kadar olan k\u0131sm\u0131n\u0131 \u201c\u0131slah\u201d etmek i\u00e7in ola\u011fan\u00fcst\u00fc yetkilerle donat\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. D\u00f6nemin \u00f6nde gelen devlet adam\u0131 Ahmet Cevdet \u201c\u0131slahat\u0131\u201d do\u011frudan askeri bir operasyon olarak g\u00f6rmektedir. Bu askeri operasyonun birincil amac\u0131, imparatorlu\u011fun bu b\u00f6lgedeki g\u00fc\u00e7 dengelerini merkezin ihtiya\u00e7lar\u0131 do\u011frultusunda yeniden kurmakt\u0131r. Bu dengelerin b\u00f6lgenin yerel Ermeni halk\u0131na ra\u011fmen kuruldu\u011funu, k\u00f6ylerin nas\u0131l da\u011f\u0131t\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131, bu b\u00f6lgelerde ya\u015fayan Ermeni k\u00f6ylerinin s\u00fcrekli\u00a0 kuzeyden g\u00fcneye, g\u00fcneyden kuzeye s\u00fcr\u00fcld\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc, k\u00f6yl\u00fclerin mesleklerini yapmalar\u0131na, hayatlar\u0131n\u0131 kazanmalar\u0131na izin verilmedi\u011fini, k\u00f6ylerin bir b\u00fct\u00fcn olarak de\u011fil de, b\u00f6l\u00fcnerek tehcir edildi\u011fini, \u015fikayetlerinin kulak arkas\u0131 edildi\u011fini bu belgelerden takip etmek m\u00fcmk\u00fcn. Belen, Beylan, Ocakl\u0131, \u00c7ork Marzvan (D\u00f6rtyol) gibi k\u00f6ylerden \u015fikayetlerin 1868 A\u011fustos ve Eyl\u00fcl aylar\u0131nda \u0130stanbul Patrikhanesi\u2019ne g\u00f6nderildi\u011fini g\u00f6r\u00fcyoruz. \u201cReform\u201d, \u201cIslahat\u201d diye anlat\u0131lan s\u00fcrecin orta yerindeyiz, 1890\u2019lar\u0131n Hamidiye Alaylar\u0131 yok, II. Abd\u00fclhamit d\u00f6neminde ya da J\u00f6n T\u00fcrkler d\u00f6neminde de de\u011filiz. \u00c7ork Marzvan Ermenilerinin \u201cYa derdimize derman, ya katlimize ferman\u201d diyerek feryat ettikleri 1868 yaz\u0131nda, 500 y\u0131ld\u0131r ya\u015fad\u0131klar\u0131, zanaatlar\u0131yla ge\u00e7inen Ermeni k\u00f6yleri b\u00f6l\u00fcnerek g\u00fcneye Payas\u2019a s\u00fcr\u00fclmektedir. Zira buradaki vilayetin idari s\u0131n\u0131rlar\u0131 de\u011fi\u015ftirilmekte ve b\u00f6lge Halep\u2019e ba\u011flanmak istenmektedir. Bu yap\u0131l\u0131rken de b\u00f6lgenin demografik yap\u0131s\u0131yla askeri operasyonlarla oynanmaktad\u0131r. Bu k\u00f6ylerin 19. y\u00fczy\u0131l\u0131n sonunda ve dahi 20. y\u00fczy\u0131l\u0131n ba\u015f\u0131nda bu sefer de Payas\u2019tan kuzeye s\u00fcr\u00fclmesine ili\u015fkin emirleri Osmanl\u0131 Ar\u015fivi\u2019nden takip etmek m\u00fcmk\u00fcn.<\/p>\n
Yine ba\u015fka bir \u201creform\u201d prati\u011fi olarak, gayri M\u00fcslimlerin yerel y\u00f6netimlere kat\u0131lmas\u0131n\u0131n \u00f6n\u00fcn\u00fcn a\u00e7\u0131ld\u0131\u011f\u0131 s\u00f6yleniyor, yaz\u0131l\u0131yor. Peki bunun pratikteki kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131 neydi? \u00d6rne\u011fin yo\u011fun bir Ermeni n\u00fcfusunun ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 Kastamonu\u2019da Ermeniler yerel meclislere al\u0131nabilmek i\u00e7in m\u00fccadele veriyorlard\u0131, \u00e7\u00fcnk\u00fc b\u00f6lgedeki n\u00fcfuslar\u0131 \u0131srarla inkar ediliyordu. Bu durumda Ermeniler Kastamonu\u2019da ya\u015famakta olduklar\u0131n\u0131 ispat etmeye zorlan\u0131yorlard\u0131. Bunun gibi pek \u00e7ok vilayetten, Tanzimat devletinin kurdu\u011fu meclislere kat\u0131lman\u0131n imkans\u0131zl\u0131\u011f\u0131 ya da zorlu\u011funa ili\u015fkin gelen \u015fikayetleri Patrikhane Ar\u015fivi\u2019nde bulmak m\u00fcmk\u00fcn.<\/p>\n
Tapu ve Arazi Kanunnamesi, Vilayet Nizamnamesi Tanzimat\u2019\u0131n yap\u0131sal ve kurumsal de\u011fi\u015fimlerinin etkileri 20. y\u00fczy\u0131l\u0131n ortalar\u0131na kadar s\u00fcren \u00e7ok \u00f6nemli mekanizmalar ve pratikler kurmu\u015flard\u0131r. De\u011fi\u015fen idari s\u0131n\u0131rlar, \u015fiddetin b\u00fcrokratikle\u015fen y\u00fcz\u00fc kitlesel \u015fiddet ile paralel bir \u015fekilde geli\u015fmi\u015ftir. \u00d6rne\u011fin Niksar\u2019\u0131n ba\u011fl\u0131 oldu\u011fu Sivas\u2019tan al\u0131n\u0131p \u00dcnye\u2019ye ba\u011flanmas\u0131, \u00dcnye yoluna silahl\u0131 \u00c7erkeslerin yerle\u015ftirilmesi, Niksar\u2019dan Ermenilerin \u00dcnye\u2019ye gitmek istediklerinde yolda sald\u0131r\u0131ya u\u011framalar\u0131, bu durumda i\u015flemlerini yapamamalar\u0131 gibi \u00e7ok say\u0131da \u015fikayet yine Tanzimat\u2019\u0131n k\u00f6ylerdeki, vilayetlerdeki yans\u0131mas\u0131d\u0131r.<\/p>\n
T\u00fcrkiye Ermeni Patrikhanesi’nin 19. y\u00fczy\u0131l kay\u0131tlar\u0131 ne t\u00fcrde bir zenginlik bar\u0131nd\u0131r\u0131yor ve bu kay\u0131tlar \u00fczerine ba\u015fka \u00e7al\u0131\u015fmalar da yap\u0131ld\u0131 m\u0131, hala yap\u0131labilir mi?<\/strong><\/p>\nPatrikhane Ar\u015fivi sadece ezilenin de\u011fil, yokedilenin ar\u015fividir. Bu bak\u0131mdan da bize devletin en derin ger\u00e7e\u011fini sunar. Patrikhane\u2019ye k\u00f6ylerden, vilayet merkezlerinden yaz\u0131lan \u015fahsi ve toplu dilek\u00e7eler, yani arz-\u0131 mahzarlar ve arzuhaller, yerelde tutulan Ermeni kilisesi mahkeme kay\u0131tlar\u0131 yani istintaklar, vilayetlerden g\u00f6nderilen durum de\u011ferlendirme raporlar\u0131 hepsi Osmanl\u0131 b\u00fcrokrasisinin ve diplomasisinin \u00f6nemli bir par\u00e7as\u0131d\u0131r. Bu belgeler Osmanl\u0131 Ar\u015fivi\u2019ndeki belge t\u00fcrleriyle ayn\u0131 isimleri ta\u015f\u0131salar da i\u00e7erikleri a\u00e7\u0131s\u0131ndan \u00f6nemli farkl\u0131l\u0131klar g\u00f6steriyorlar. Patrikhane\u2019nin sorunlara \u00e7\u00f6z\u00fcm bulmakta arac\u0131 olan bir kurum olarak g\u00f6r\u00fclmesi, belgelerin son derece detayl\u0131 olmas\u0131n\u0131 beraberinde getiriyor. B\u00f6ylelikle belgelerde uzun bir geri plan bilgisini bulabiliyoruz. Bu Ar\u015fiv\u2019den belgelerin de ara\u015ft\u0131rmaya dahil edildi\u011fi benim bildi\u011fim iki doktora tezi var, halihaz\u0131rda yaz\u0131lmakta olan bir \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fcs\u00fc de. Ancak bu Ar\u015fiv\u2019in geni\u015f bir de\u011ferlendirmesi, farkl\u0131 belge t\u00fcrlerinin Osmanl\u0131 b\u00fcrokratik gelene\u011fi i\u00e7inde incelenmesi, aile hukuku, farkl\u0131 gruplar\u0131n birbirleriyle ili\u015fkileri, \u00f6rne\u011fin Rumlarla Ermenilerin ili\u015fkilerinin bu belgeler \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131nda incelenmesi, ya da K\u00fcrtlerle Ermenilerin ili\u015fkilerin ara\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131 gibi tezde yer verdi\u011fim kapsamda bir \u00e7al\u0131\u015fma daha \u00f6nce yap\u0131lmam\u0131\u015ft\u0131. Bug\u00fcn\u00fcn T\u00fcrkiyesi\u2019ni co\u011frafi olarak kapsayan otuzun \u00fczerinde yerle\u015fim biriminden belge inceledim. Buna dayanarak Patrikhane Ar\u015fivi\u2019nin bize \u00f6\u011fretebileceklerinin daha \u00e7ok ba\u015f\u0131nda oldu\u011fumuzu s\u00f6yleyebilirim.<\/p>\n
1863 Ermeni Nizamnamesi’ne de de\u011finiyorsun sunumunda. Nizamname uygulamaya girdikten hemen sonra s\u00fcrekli de\u011fi\u015fimlere u\u011fram\u0131\u015f, \u00f6yle g\u00f6r\u00fcn\u00fcyor. Daha do\u011frusu s\u00fcrekli alt\u0131 oyulmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131lm\u0131\u015f. Hangi dinamikler ve hangi denklem i\u00e7inde oluyor bu?<\/strong><\/p>\nBirinci b\u00f6l\u00fcm, Ermeni idaresinin iddia edildi\u011fi gibi bir \u201ckendi kendini idare\u201d olup olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 ortaya koymak gereklili\u011finden olu\u015ftu. 1863\u2019de Nizamname-i Millet-i Ermeniyan\u2019\u0131n onaylanmas\u0131ndan \u00f6nce ve de sonra ortaya \u00e7\u0131kan idari mekanizmalar\u0131n y\u0131llar i\u00e7inde nas\u0131l de\u011fi\u015fimlere u\u011frad\u0131\u011f\u0131n\u0131 gerek siyasi bask\u0131lar gerekse Ermenilerin ihtiya\u00e7lar\u0131 y\u00f6n\u00fcnde nas\u0131l yap\u0131land\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131kl\u0131\u011fa kavu\u015fturmaya \u00e7al\u0131\u015ft\u0131m. B\u00f6ylelikle, Nizamname\u2019nin ve de Ermeni idaresinin de\u011fi\u015fen, d\u00f6n\u00fc\u015fen bir idare oldu\u011funu g\u00f6sterdim. Osmanl\u0131 idaresi \u00f6nce kabul etti\u011fi Nizamname\u2019nin hep gerisine d\u00fc\u015fmeye \u00e7al\u0131\u015fm\u0131\u015ft\u0131. Bu nedenle Ermeni y\u00f6neticilerinin birinci meselesi \u00e7o\u011funlukla Nizamname\u2019nin korunmas\u0131n\u0131 sa\u011flamaya u\u011fra\u015fmak olmu\u015ftu. \u00d6te yandan, Ermeni y\u00f6netiminin \u0130stanbul\u2019da merkezile\u015fmesi, vilayetlerdeki iktidar merkezlerinin, mesela Sis ve A\u011ftamar Katolikoslu\u011fu\u2019nun, ya da b\u00fcy\u00fck manast\u0131rlar\u0131n bu dengeler i\u00e7inde yeniden tan\u0131mlanmas\u0131 anlam\u0131na gelmi\u015fti. Ahmet Cevdet Pa\u015fa\u2019n\u0131n iki Tezakir\u2019i uzun uzad\u0131ya Ermenileri, idari ve tarihi yap\u0131lar\u0131n\u0131 anlat\u0131r. Birinde \u00f6zellikle Sis Katolikoslu\u011fu\u2019nun Nizamname\u2019nin d\u0131\u015f\u0131nda b\u0131rak\u0131lmas\u0131n\u0131n ne anlama geldi\u011fini tart\u0131\u015f\u0131r.<\/p>\n
Ermeni y\u00f6nteminin kendi halk\u0131 \u00fczerine toplad\u0131\u011f\u0131 t\u00fcm veriler, Ermenilerin Tanzimat devletine olan g\u00fcvenleriyle, gerek Osmanl\u0131 idaresine hem yerelde hem de \u0130stanbul\u2019a g\u00f6nderdikleri binlerce \u015fikayet Osmanl\u0131 idaresi i\u00e7in \u00f6nemli bir veri kayna\u011f\u0131 olmu\u015ftu. B\u00f6ylelikle, Ermeni ve Osmanl\u0131 idaresinin merkezile\u015fmesinden en \u00e7ok Osmanl\u0131 idaresinin faydalanm\u0131\u015f oldu\u011funu s\u00f6yleyebiliriz. Yani, meseleye \u201cTanzimat devleti Ermeniler\u2019e ayr\u0131cal\u0131klar, yeni haklar verdi\u201d diye de\u011fil de, \u201cOsmanl\u0131 idaresi Ermenilerden ne bekledi, ne elde etti?\u201d \u015feklinde bir soru sordu\u011fumuzda ald\u0131\u011f\u0131m\u0131z cevaplar \u00e7ok daha ayd\u0131nlat\u0131c\u0131. Ermeniler impatorlu\u011fun d\u00f6rt bir yan\u0131ndan artan bir \u015fekilde dertlerini \u0130stanbul\u2019a bildirdikleri oranda, Patrikhane vilayetlerden yerel idaredeki sorunlara ili\u015fkin raporlar ya da manast\u0131rlar\u0131n m\u00fclkleri gibi konularda bilgiler istedi\u011fi oranda, Osmanl\u0131 idaresi yerele ili\u015fkin \u00e7ok detayl\u0131 bilgiler elde etmi\u015f oluyordu, o tarihe kadar idaresini do\u011frudan yapmad\u0131\u011f\u0131 b\u00f6lgeler i\u00e7in bu bilgiler son derece \u00f6nemliydi.<\/p>\n
Genel olarak Nizamname\u2019nin \u201cayr\u0131cal\u0131klar\u201d ya da \u201cotonomiye yak\u0131n haklar tan\u0131d\u0131\u011f\u0131\u201d s\u00f6ylemine kar\u015f\u0131l\u0131k, Nizamname\u2019nin zaten halihaz\u0131rda mevcut olan bir hukuki \u00e7er\u00e7evenin idari mekanizmalar\u0131n daha net bir bi\u00e7imde tan\u0131mland\u0131\u011f\u0131, d\u00f6nemin siyasal geli\u015fmelerine g\u00f6re uygulanmas\u0131n\u0131n de\u011fi\u015fti\u011fi, ya da durduruldu\u011fu, her hal\u00fckarda Nizamname ile \u0130stanbul Patrikhanesi\u2019nin merkezile\u015fmesini peki\u015ftirmeyi ama\u00e7layan bir idarenin kuruldu\u011funu Ermeni idaresi raporlar\u0131na, idari belgelerine dayanarak, vilayetlere g\u00f6nderdi\u011fi ve vilayetlerden gelen belgelere dayanarak g\u00f6sterdim.<\/p>\n
\u00c7al\u0131\u015fmanda Rumlar ve Ermeniler aras\u0131ndaki Anadolu’daki ili\u015fkiler de yer tutuyor. Zaman zaman gerilimler oldu\u011funu biliyoruz ama senin bulgular\u0131n neler?<\/strong><\/p>\nRumlarla Ermenilerin ili\u015fkileri \u00fczerine bir b\u00f6l\u00fcm yazmam tamamen bu iki grubun sorunlar\u0131na ili\u015fkin kar\u015f\u0131ma \u00e7\u0131kan belgelerin \u00e7oklu\u011fuyla ilgiliydi. Zaten imparatorlu\u011fun H\u0131ristiyan n\u00fcfusunu en \u00f6nemli k\u0131sm\u0131n\u0131 olu\u015fturan Rum ve Ermenilerin ili\u015fkilerine, tarihlerine ili\u015fkin hi\u00e7bir literat\u00fcr olmamas\u0131 kendi kendine \u00e7ok \u015fey s\u00f6yl\u00fcyor. Ermenilerle Rumlar\u0131n Antalya\u2019dan, Band\u0131rma\u2019dan, \u00c7ar\u015famba\u2019dan, Erzurum\u2019dan, \u0130stanbul\u2019dan k\u0131sacas\u0131 imparatorlu\u011fun d\u00f6rt bir yan\u0131ndan Ermeni idaresine yans\u0131yan \u00e7ok \u00e7e\u015fitli sorunlar\u0131 Patrikhane Ar\u015fivi\u2019nde bulunabilir. En can al\u0131c\u0131 mesele tabii ki din de\u011fi\u015ftirme meselesi. Bunun yan\u0131 s\u0131ra \u0130stanbul\u2019da \u00f6zellikle ortak kullan\u0131lan mezarl\u0131klarda ya\u015fanan \u00e7at\u0131\u015fmal\u0131 durumlar, uzun s\u00fcreli davalar var. Ama vilayetlerde iki halk\u0131n birbiriyle ili\u015fkilerine ili\u015fkin \u00f6nemli veriler i\u00e7eren belgeler \u00e7ok. \u00d6rne\u011fin Diyarbak\u0131r\u2019dan Samsun\u2019a mevsimlik ta\u015f i\u015f\u00e7isi olarak gitmi\u015f bir Ermeni\u2019nin Rum ta\u015f i\u015f\u00e7ileri taraf\u0131ndan d\u00f6v\u00fclmesi ve \u00e7al\u0131\u015famaz hale gelmesi sonucu, ailesine bakamayan Ermeni i\u015f\u00e7inin Patrikhane\u2019den maddi yard\u0131m talebi, ya da\u00a0 Trabzon\u2019daki Ermeni idaresine bir arzuhal g\u00f6nderen Nikolaos Polikhron Kabakaro\u011flu\u2019nun bir Ermeniyle aralar\u0131nda bor\u00e7 alacak mevzuunun yeniden dava edilmesini talep ederek Giresun hapishanesinden \u00e7\u0131kabilmeyi umdu\u011fu Yunan harfli T\u00fcrk\u00e7e ile ve yerel leh\u00e7e ile yaz\u0131lm\u0131\u015f arzuhal. Bunlardan daha da \u00f6nemlisi, \u00f6zellikle Erzurum ve Girit gibi Osmanl\u0131\u2019n\u0131n b\u00f6lgelerin yerel halklar\u0131yla sorunlar\u0131n\u0131 t\u0131rmand\u0131rma yoluna gitti\u011fi b\u00f6lgelerde, Ermenilerle Rumlar\u0131n birbirlerini idareleri arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla desteklemi\u015f olmalar\u0131d\u0131r. \u00d6rne\u011fin Erzurum\u2019daki Rumlar\u0131n Ermeni Ara\u00e7nort\u2019un kendileriyle b\u00f6lgenin Rum Metropoliti\u2019nden daha fazla ilgilendi\u011fini yazmalar\u0131, dertlerine derman olmaya \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6ylemeleri buna bir \u00f6rnek. Ayn\u0131 \u015fekilde Heraklion Metropoliti\u2019nin b\u00f6lgedeki Ermenilerin sorunlar\u0131n\u0131 do\u011frudan Ermeni Patrikhanesi\u2019ne kendi kaleminden bir mektup yazarak aktarmas\u0131 bu dayan\u0131\u015fman\u0131n \u00f6rnekleridir. Osmanl\u0131\u2019n\u0131n kendi halklar\u0131n\u0131 hiyerar\u015fize eden yap\u0131s\u0131, gruplar\u0131n s\u00fcrekli birbiriyle \u00e7at\u0131\u015fma halinde olmas\u0131n\u0131 bir idare \u015fekli olarak g\u00f6rm\u00fc\u015ft\u00fcr. Bu nedenle Ermeniler ve Rumlar aras\u0131ndaki anla\u015fmazl\u0131klar\u0131n \u00e7o\u011funun yerel y\u00f6neticilerin hatta \u0130stanbul\u2019da en y\u00fcksek kademede devlet temsilcilerinin do\u011frudan m\u00fcdahalesine maruz kalmas\u0131 bu siyasetin \u00f6nemli bir par\u00e7as\u0131d\u0131r.<\/p>\n
Kay\u0131tlar d\u00f6nemin K\u00fcrt-Ermeni ili\u015fkileri hakk\u0131nda ne anlat\u0131yor? Sert bir tablo oldu\u011funu s\u00f6yleyebilir miyiz?\u00a0<\/strong><\/p>\nTanzimat en \u00e7ok do\u011fu vilayetlerinde yeni iktidar ili\u015fkilerinin \u00f6zellikle de Tanzimat devletinin K\u00fcrt a\u015firetleriyle olan ili\u015fkilerin yeniden d\u00fczenlenmesiyle ilgili bir s\u00fcre\u00e7. Tanzimat tarihi anlat\u0131l\u0131rken Nasturi katliamlar\u0131 \u00e7ok belirleyicidir, bu nedenle de \u00fczerinde nadiren konu\u015fulur hatta m\u00fcmk\u00fcnse hi\u00e7 konu\u015fulmaz. Tiyari b\u00f6lgesindeki Nasturiler 1843-46 y\u0131llar\u0131nda b\u00f6lgenin hakim beyleri Bedirhan ve Nurullah Bey taraf\u0131ndan bir katliama u\u011fram\u0131\u015flard\u0131. On binlerle ifade edilen yerli H\u0131ristiyan halk\u0131n \u00f6ld\u00fcr\u00fclmesi 19. y\u00fczy\u0131l\u0131n geri kalan k\u0131sm\u0131nda b\u00f6lgenin H\u0131ristiyanlar\u0131 ve M\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131 aras\u0131nda kapanmayacak bir u\u00e7urum a\u00e7arak b\u00f6lgenin yerli haklar\u0131n\u0131n birbirleriyle dayan\u0131\u015fmas\u0131n\u0131n \u00f6n\u00fcn\u00fc kapatm\u0131\u015ft\u0131r. Nasturi katliamlar\u0131n\u0131 Tanzimat\u2019\u0131n \u2018reformlar\u0131\u2019 takip etmi\u015f ve Ermeniler Arazi Kanunnamesi, Tapu Kanunu gibi yeni uygulamalarla kullanma hakk\u0131na sahip olduklar\u0131 arazileri, m\u00fclklerini kendi \u00fczerlerine kay\u0131t ettirmeye \u00e7al\u0131\u015ft\u0131klar\u0131nda, y\u00fczy\u0131llarca \u00fczerinde ya\u015fad\u0131klar\u0131 topraklar A\u011falar\u0131n Beylerin m\u00fclkiyetine ge\u00e7mi\u015ftir. Ermenilere ise bu topraklarda maraba olmak kalm\u0131\u015ft\u0131r. Ermenilerin toprak meselelerine ili\u015fkin sorunlar\u0131n\u0131n 1850\u2019li y\u0131llarda ba\u015flayarak yar\u0131m y\u00fczy\u0131ldan fazla s\u00fcrm\u00fc\u015f ve 1915\u2019de sonu\u00e7lanm\u0131\u015f olmas\u0131 \u00e7ok iyi anla\u015f\u0131lmas\u0131 gereken yap\u0131sal bir meseledir.<\/p>\n
D\u00f6nemin ileri gelen yay\u0131nc\u0131s\u0131 ve din adam\u0131 Karekin Srvantsdyants\u2019\u0131n \u201cK\u00fcrdistan\u2019\u0131n Tanzimat\u0131\u201d dedi\u011fi, do\u011fudaki vilayetlerde Tanzimat\u2019\u0131n nas\u0131l bir iplerinden bo\u015fanan \u015fiddet prati\u011fi oldu\u011fudur. Kad\u0131nlar\u0131n s\u0131k s\u0131k ka\u00e7\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131, zorla M\u00fcsl\u00fcmanla\u015ft\u0131rmalar\u0131n son derece yayg\u0131n bir sorun oldu\u011fu, topraks\u0131zla\u015ft\u0131r\u0131lan Ermenilerin K\u00fcrt a\u015firetlerinin himayesinde, sadece onlar\u0131n \u201cmerhametine\u201d muhta\u00e7 bir \u015fekilde, kendi hukuklar\u0131n\u0131n d\u0131\u015f\u0131na \u00e7\u0131kmaya zorlanarak, kendilerine yasak olan pratikleri kabullendiklerini g\u00f6r\u00fcyoruz. Erkeklerin birden fazla kad\u0131nla evlenmesi gibi \u00f6rne\u011fin. Bu vakalar Ermenileri kendi hukuklar\u0131 \u00f6n\u00fcnde su\u00e7lu konuma d\u00fc\u015f\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fcnden, Ermenilerin hukuki bir korumas\u0131n\u0131n kalmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 da s\u00f6yleyebiliriz. B\u00f6ylece, Ermeni k\u00f6yl\u00fcs\u00fcn\u00fcn neredeyse A\u011fas\u0131n\u0131n, Beyinin k\u00f6lesi haline getirildi\u011fini ne devletin ne de kendi milletinin koruyabildi\u011fi, kendisini de koruyamayan tam anlam\u0131yla paryalara d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fcld\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc de s\u00f6yleyebiliriz. Ermeni k\u00f6ylerinin s\u00fcrekli bask\u0131na u\u011frad\u0131\u011f\u0131n\u0131, \u00fcr\u00fcnlerin ya\u011fma edildi\u011fi, hayvanlar\u0131n \u00f6ld\u00fcr\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc, olmayan vergilerin topland\u0131\u011f\u0131, k\u00f6ylerinde ge\u00e7imlerini sa\u011flayamayan Ermenilerin, ka\u00e7may\u0131 ba\u015faran kom\u015fular\u0131 i\u00e7in de vergi vermeye zorland\u0131klar\u0131, ka\u00e7maya \u00e7al\u0131\u015fan Ermenilerin yolda a\u00e7l\u0131k ve k\u0131tl\u0131kla kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya kald\u0131\u011f\u0131 k\u00e2bus gibi bir d\u00f6nemden bahsediyoruz. Tanzimat devleti Ermeni k\u00f6yl\u00fcs\u00fcne kendi k\u00f6y\u00fcn\u00fc bir a\u00e7\u0131k hava hapishanesi, y\u0131ld\u0131rarak, a\u00e7l\u0131ktan \u00f6l\u00fcnecek bir yer haline getirmi\u015ftir.<\/p>\n
B\u00f6ylelikle \u0130stanbul Patrikhanesi\u2019nin 19. Y\u00fczy\u0131l Ar\u015fivi bize, kurumsal ve yap\u0131sal de\u011fi\u015fimlerin vilayetlerde, k\u00f6ylerde nas\u0131l uyguland\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6steriyor. Bu ar\u015fiv \u00fczerine yap\u0131lan \u00e7al\u0131\u015fmalar sadece Tanzimat tarihinin yeniden de\u011felendirilmesi anlam\u0131na gelmeyecektir. Ayn\u0131 zamanda 1915\u2019e gelindi\u011finde al\u0131nan karar\u0131n hangi bilgiler, veriler, birikimler, uygulamalar ve yap\u0131lar \u00fczerinde y\u00fckseldi\u011fine a\u00e7\u0131kl\u0131k kazand\u0131racakt\u0131r. Soyk\u0131r\u0131mlar\u0131 a\u00e7\u0131klamakta kullan\u0131lan milliyet\u00e7ilik teorileri tarihin yap\u0131sal unsurlar\u0131n\u0131 ikinci plana itiyor. Herkesin milliyet\u00e7i oldu\u011funu bir d\u00fcnyada, buna ba\u011fl\u0131 olarak su\u00e7 i\u015flemek neredeyse normal kabul ediliyor. Oysa, bu \u00e7al\u0131\u015fmada g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcm on y\u0131llar boyunca g\u00fcnl\u00fck olarak i\u015flemekte olan b\u00fcrokratik, kitlesel, yerel ve genel bir \u015fiddet prati\u011finin \u00fcretti\u011fi \u00e7ok ciddi bir birikimdir. Yani 19. y\u00fczy\u0131l\u0131n sonunda keskinle\u015fti\u011fi iddia edilen milliyet\u00e7iliklerden \u00e7ok \u00f6nce ortaya \u00e7\u0131km\u0131\u015f yap\u0131sal d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcmler, pratikler, anla\u015fmalar, iktidar a\u011flar\u0131n\u0131n yeniden tan\u0131mlanmas\u0131 oldu\u011funu g\u00f6r\u00fcyoruz. Bunlara hi\u00e7 dokunmayan bir milliyet\u00e7ilik anlat\u0131s\u0131 ma\u011fdurlar\u0131n, kurbanlar\u0131n tarih sahnesinde nas\u0131l kurban edildiklerini bile onlardan esirger. Bu nedenle yok edilenin ar\u015fivi, yok edilmeye giden yolun akt\u00f6rlerini, yap\u0131lar\u0131n\u0131, siyasetini, prati\u011fini bize sunmaktad\u0131r. Bize d\u00fc\u015fen, kan\u0131mca, yok edilenin \u00e7oktan hak etti\u011fi ancak kendisinden \u00e7al\u0131nan tarihteki yerini teslim etmek, bu sesi bug\u00fcne ve \u015fimdiye getirmektir.<\/p>\n
\u201cBamba\u015fka bir kad\u0131n tarihi\u201d<\/strong><\/p>\n\u00c7al\u0131\u015fmana g\u00f6re Patrikhane kay\u0131tlar\u0131nda aile i\u00e7i ili\u015fkilere dair dava ve dilek\u00e7eler de var. Burada nas\u0131l bir tablo var kar\u015f\u0131m\u0131zda? En \u00e7ok hangi konular i\u00e7in Patrikhane’ye ba\u015fvuruluyor?<\/strong><\/p>\nTanzimat literat\u00fcr\u00fcn\u00fcn \u00e7ok sevdi\u011fi bir di\u011fer arg\u00fcman, gayri M\u00fcslimlerin kendi hukuklar\u0131n\u0131 i\u015flettikleridir. Peki bu hukuk nas\u0131l i\u015flemekteydi? Yani Ermeni idaresi hukuk yaparken hangi prensipleri takip etmekte, bir dava nas\u0131l g\u00f6r\u00fclmekteydi? Ermeni idaresinin salahiyetinin s\u0131n\u0131rlar\u0131 neydi? \u201cYap\u0131sal olarak toplumlar hukuki d\u00fczlemde birbirleriyle nas\u0131l kar\u015f\u0131la\u015f\u0131yorlard\u0131?\u201d Bu ve buna benzer pek \u00e7ok soruya ikinci b\u00f6l\u00fcmde cevap vermeye \u00e7al\u0131\u015ft\u0131m. Bunun i\u00e7in evlilik, evlili\u011fin iptali, bo\u015fanma, nafaka, bo\u015fanan kad\u0131n\u0131n haklar\u0131, ensest, \u00e7ok e\u015flilik gibi konulardaki dilek\u00e7e, istintak, noterlik i\u015flemleri gibi \u00e7e\u015fitli belge t\u00fcrlerini inceledim. Kad\u0131nlar\u0131n Ermeni idaresinde verdikleri ifadeler, yapt\u0131klar\u0131 ba\u015fvurular bize bug\u00fcne kadar hi\u00e7 bilmedi\u011fimiz bir tarihi anlat\u0131yor. Kocas\u0131n\u0131n iktidars\u0131zl\u0131\u011f\u0131 nedeniyle onu bo\u015famak isteyen kad\u0131ndan tutun, kocas\u0131 \u00e7al\u0131\u015fmaya gidip kendisine bakmad\u0131\u011f\u0131ndan ba\u015fka bir adam\u0131n evine yerle\u015fen kad\u0131n\u0131n kendini savundu\u011fu belgelere bamba\u015fka bir kad\u0131n tarihiyle kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131yay\u0131z. Aile hukuku Ermeni idaresinin 19. y\u00fczy\u0131ldan \u00f6nce de mesul oldu\u011fu bir alan. Bu alan\u0131n nas\u0131l i\u015fledi\u011fini belgeler, al\u0131nan kararlar ve Ermeni idaresinin takip etti\u011fi hukuki prensipler ba\u011flam\u0131nda incelemek \u00e7ok \u00f6\u011fretici bir deneyim oldu. Bunu yaparken 20. y\u00fczy\u0131l\u0131n ba\u015f\u0131nda Nerses Melik-Tankyan\u2019\u0131n iki cilt halinde 1200 sayfa civar\u0131nda\u00a0Ermeni kilise hukuku \u00fczerine yazd\u0131\u011f\u0131 eser, \u201cHayots\u201b Egeghets\u201bagan Irawunk\u011b\u201d (Ermeni Kilisesi Hukuku) Ermeni kilise hukukunun prensiplerinin tarihsel\u00a0geli\u015fimini anlayabilmem i\u00e7in \u00e7ok \u00f6nemli bir kaynakt\u0131.<\/p>\n
Foto\u011fraf: 19. y\u00fczy\u0131l sonlar\u0131nda \u0130skenderun (Houshamadyan ar\u015fivi) <\/em><\/strong><\/p>\nhttp:\/\/www.agos.com.tr\/tr\/yazi\/23491\/patrikhane-arsivi-isiginda-tanzimat-tarihine-yeni-bir-bakis<\/a>\u00a0<\/em><\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Yetvart Danzikyan\u00a0 M\u00fcnih Ludwig-Maximilian \u00dcniversitesi\u2019nde \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcren Talin Suciyan\u2019\u0131n Tanzimat d\u00f6neminde Ermeni toplumunun devletle, di\u011fer topluluklarla ve kendi i\u00e7inde ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 sorunlara ili\u015fkin kaleme ald\u0131\u011f\u0131 habilitasyon tezi oy birli\u011fi ile onayland\u0131. Suciyan ile habilitasyon tezini ve Ermeni Patrikhanesi ar\u015fivlerine yans\u0131yan manzaray\u0131 konu\u015ftuk. \u00d6ncelikle Habilitasyon san\u0131yorum T\u00fcrkiyeli okurlar\u0131n \u00e7ok da a\u015fina oldu\u011fu bir kavram de\u011fil. Akademik d\u00fcnyada […]<\/p>\n","protected":false},"author":7,"featured_media":56509,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1,71,20],"tags":[],"class_list":["post-56508","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-haberler","category-mulakatlar","category-tarih-sayfalari"],"yoast_head":"\n
Patrikhane Ar\u015fivi \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131nda Tanzimat tarihine yeni bir bak\u0131\u015f - Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=56508\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"en_US\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Patrikhane Ar\u015fivi \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131nda Tanzimat tarihine yeni bir bak\u0131\u015f - Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Yetvart Danzikyan\u00a0 M\u00fcnih Ludwig-Maximilian \u00dcniversitesi\u2019nde \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcren Talin Suciyan\u2019\u0131n Tanzimat d\u00f6neminde Ermeni toplumunun devletle, di\u011fer topluluklarla ve kendi i\u00e7inde ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 sorunlara ili\u015fkin kaleme ald\u0131\u011f\u0131 habilitasyon tezi oy birli\u011fi ile onayland\u0131. Suciyan ile habilitasyon tezini ve Ermeni Patrikhanesi ar\u015fivlerine yans\u0131yan manzaray\u0131 konu\u015ftuk. \u00d6ncelikle Habilitasyon san\u0131yorum T\u00fcrkiyeli okurlar\u0131n \u00e7ok da a\u015fina oldu\u011fu bir kavram de\u011fil. Akademik d\u00fcnyada […]\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=56508\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2020-01-22T06:38:07+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2020\/01\/19.-y\u00fczy\u0131l-sonlar\u0131nda-\u0130skenderun.jpg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"702\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"452\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/jpeg\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"admin\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Written by\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"admin\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Est. reading time\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"19 minutes\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\\\/\\\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?p=56508#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?p=56508\"},\"author\":{\"name\":\"admin\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/096f1d38a12cce57fb855b485ed24c9e\"},\"headline\":\"Patrikhane Ar\u015fivi \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131nda Tanzimat tarihine yeni bir bak\u0131\u015f\",\"datePublished\":\"2020-01-22T06:38:07+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?p=56508\"},\"wordCount\":3849,\"commentCount\":0,\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?p=56508#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/wp-content\\\/uploads\\\/sites\\\/6\\\/2020\\\/01\\\/19.-y\u00fczy\u0131l-sonlar\u0131nda-\u0130skenderun.jpg\",\"articleSection\":[\"Haberler\",\"M\u00fclakatlar\",\"Tarih Sayfalar\u0131\"],\"inLanguage\":\"en-US\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"CommentAction\",\"name\":\"Comment\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?p=56508#respond\"]}]},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?p=56508\",\"url\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?p=56508\",\"name\":\"Patrikhane Ar\u015fivi \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131nda Tanzimat tarihine yeni bir bak\u0131\u015f - Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?p=56508#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?p=56508#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/wp-content\\\/uploads\\\/sites\\\/6\\\/2020\\\/01\\\/19.-y\u00fczy\u0131l-sonlar\u0131nda-\u0130skenderun.jpg\",\"datePublished\":\"2020-01-22T06:38:07+00:00\",\"author\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/096f1d38a12cce57fb855b485ed24c9e\"},\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?p=56508#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"en-US\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?p=56508\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"en-US\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?p=56508#primaryimage\",\"url\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/wp-content\\\/uploads\\\/sites\\\/6\\\/2020\\\/01\\\/19.-y\u00fczy\u0131l-sonlar\u0131nda-\u0130skenderun.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/wp-content\\\/uploads\\\/sites\\\/6\\\/2020\\\/01\\\/19.-y\u00fczy\u0131l-sonlar\u0131nda-\u0130skenderun.jpg\",\"width\":702,\"height\":452},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?p=56508#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Home\",\"item\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Patrikhane Ar\u015fivi \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131nda Tanzimat tarihine yeni bir bak\u0131\u015f\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/#website\",\"url\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/\",\"name\":\"Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi\",\"description\":\"\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"en-US\"},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/096f1d38a12cce57fb855b485ed24c9e\",\"name\":\"admin\",\"url\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?author=7\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Patrikhane Ar\u015fivi \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131nda Tanzimat tarihine yeni bir bak\u0131\u015f - Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=56508","og_locale":"en_US","og_type":"article","og_title":"Patrikhane Ar\u015fivi \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131nda Tanzimat tarihine yeni bir bak\u0131\u015f - Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi","og_description":"Yetvart Danzikyan\u00a0 M\u00fcnih Ludwig-Maximilian \u00dcniversitesi\u2019nde \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcren Talin Suciyan\u2019\u0131n Tanzimat d\u00f6neminde Ermeni toplumunun devletle, di\u011fer topluluklarla ve kendi i\u00e7inde ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 sorunlara ili\u015fkin kaleme ald\u0131\u011f\u0131 habilitasyon tezi oy birli\u011fi ile onayland\u0131. Suciyan ile habilitasyon tezini ve Ermeni Patrikhanesi ar\u015fivlerine yans\u0131yan manzaray\u0131 konu\u015ftuk. \u00d6ncelikle Habilitasyon san\u0131yorum T\u00fcrkiyeli okurlar\u0131n \u00e7ok da a\u015fina oldu\u011fu bir kavram de\u011fil. Akademik d\u00fcnyada […]","og_url":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=56508","og_site_name":"Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi","article_published_time":"2020-01-22T06:38:07+00:00","og_image":[{"width":702,"height":452,"url":"https:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2020\/01\/19.-y\u00fczy\u0131l-sonlar\u0131nda-\u0130skenderun.jpg","type":"image\/jpeg"}],"author":"admin","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Written by":"admin","Est. reading time":"19 minutes"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=56508#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=56508"},"author":{"name":"admin","@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/#\/schema\/person\/096f1d38a12cce57fb855b485ed24c9e"},"headline":"Patrikhane Ar\u015fivi \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131nda Tanzimat tarihine yeni bir bak\u0131\u015f","datePublished":"2020-01-22T06:38:07+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=56508"},"wordCount":3849,"commentCount":0,"image":{"@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=56508#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2020\/01\/19.-y\u00fczy\u0131l-sonlar\u0131nda-\u0130skenderun.jpg","articleSection":["Haberler","M\u00fclakatlar","Tarih Sayfalar\u0131"],"inLanguage":"en-US","potentialAction":[{"@type":"CommentAction","name":"Comment","target":["https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=56508#respond"]}]},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=56508","url":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=56508","name":"Patrikhane Ar\u015fivi \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131nda Tanzimat tarihine yeni bir bak\u0131\u015f - Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi","isPartOf":{"@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=56508#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=56508#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2020\/01\/19.-y\u00fczy\u0131l-sonlar\u0131nda-\u0130skenderun.jpg","datePublished":"2020-01-22T06:38:07+00:00","author":{"@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/#\/schema\/person\/096f1d38a12cce57fb855b485ed24c9e"},"breadcrumb":{"@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=56508#breadcrumb"},"inLanguage":"en-US","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=56508"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"en-US","@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=56508#primaryimage","url":"https:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2020\/01\/19.-y\u00fczy\u0131l-sonlar\u0131nda-\u0130skenderun.jpg","contentUrl":"https:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2020\/01\/19.-y\u00fczy\u0131l-sonlar\u0131nda-\u0130skenderun.jpg","width":702,"height":452},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=56508#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https:\/\/akunq.net\/tr"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Patrikhane Ar\u015fivi \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131nda Tanzimat tarihine yeni bir bak\u0131\u015f"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/#website","url":"https:\/\/akunq.net\/tr\/","name":"Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi","description":"","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"en-US"},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/#\/schema\/person\/096f1d38a12cce57fb855b485ed24c9e","name":"admin","url":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?author=7"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/56508","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/7"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=56508"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/56508\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":56510,"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/56508\/revisions\/56510"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/56509"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=56508"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=56508"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=56508"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}
![\"\"](\"http:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/2020\/01\/19.-y\u00fczy\u0131l-sonlar\u0131nda-\u0130skenderun-360x232.jpg\")
<\/p>\n