[2]<\/a> adl\u0131 doktora \u00e7al\u0131\u015fmamda yer verdim. A\u015fa\u011f\u0131da g\u00f6rebilece\u011finiz gibi, bug\u00fcn\u00fcn perspektifinden bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda bir siyasi d\u00f6nemin zaman belgesi olarak da okuyabilece\u011fimiz m\u00fclakat\u0131n t\u00fcm\u00fcn\u00fc a\u015fa\u011f\u0131da bulacaksan\u0131z.<\/p>\nHrant Dink ile ilk kez Frankfurt\u2019ta T\u00fcrk halk evi\u2019nde podyum konu\u015fmac\u0131s\u0131 olarak kat\u0131ld\u0131\u011f\u0131 toplant\u0131da tan\u0131\u015f\u0131p doktora cal\u0131\u015fmam i\u00e7in kendisiyle bir m\u00fclakat yapmak istedi\u011fimi s\u00f6ylemi\u015ftim. Kabul edip 2005\u2019in May\u0131s ay\u0131ndan itibaren m\u00fcmk\u00fcn olaca\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yledi.<\/p>\n
Agos\u2019a May\u0131s 2005\u2019te gitti\u011fimde ekip i\u00e7in bir paket kuru pasta al\u0131p m\u00fclakat \u00f6ncesi Hrant Dink\u2019e verdim. Kendisinin ve gazete \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131n\u0131n ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 tehlikelerin fark\u0131nda olup, acaba getirdi\u011fim kuru pastaya g\u00fcvenirler mi diye kendi kendime sordu\u011fumu hat\u0131rl\u0131yorum\u2026 Ama Hrant Dink m\u00fctevazi bir \u015fekilde \u201eZahmet etmi\u015fsiniz\u201c diyererek te\u015fekk\u00fcr edip getirdi\u011fim hediyeyi ald\u0131. Bu arada kay\u0131t aletimi masaya koyup \u00e7al\u0131\u015ft\u0131rm\u0131\u015ft\u0131m ve m\u00fclakat ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131. M\u00fclakat yakla\u015f\u0131k 30-35 dakika s\u00fcrd\u00fckten sonra cereyan\u0131n aniden kesilmesiyle bitmek zorunda kalm\u0131\u015ft\u0131. \u201eBende zaten bitirmi\u015ftim\u201c dedi Hrant Dink\u2026Beni kap\u0131da u\u011furlarken, \u201eTranskripsiyon\u2019u size g\u00f6ndereyim mi?\u201c diye soracakt\u0131m tam, kap\u0131 kapand\u0131…<\/p>\n
M\u00fclakat s\u0131ras\u0131nda sakin ama \u00f6fkeliydi, Hrant Dink. Bunu baz\u0131 anlarda his etmek m\u00fcmk\u00fcnd\u00fc. O d\u00f6nem zaten olduk\u00e7a bask\u0131 alt\u0131na al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131, kendisine kar\u015f\u0131 davalar y\u00fcr\u00fcyor, sa\u011fc\u0131 ve milliyet\u00e7ilerin hedefi haline gelip, hatta \u00f6l\u00fcm tehditleri almaya ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131. Bana, tan\u0131mad\u0131\u011f\u0131, belki Frankfurt\u2019tan iyi-k\u00f6t\u00fc hat\u0131rlad\u0131\u011f\u0131, o zaman\u0131n doktora \u00f6\u011frencisine, bu m\u00fclakat\u0131 \u00e7ok do\u011fal bir \u015fekilde vermi\u015fti. Bug\u00fcn d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fcm zaman hep kendime \u015funu soruyorum: Korkmuyor muydu acaba? Korkular\u0131n\u0131 yenmi\u015f miydi? D\u00fc\u015f\u00fcncelerini ne pahas\u0131na olursa olsun ifade edip, bunlar\u0131n kamuoyunda b\u00f6yle bilinmesini kesin savunuyor muydu acaba? Hrant Dink hep mi Hrant Dink\u2019ti yoksa \u00f6ld\u00fcr\u00fclmesiyle mi efsanele\u015fti, ve mesela Taner Ak\u00e7am\u2019\u0131n da s\u00f6yledi\u011fi gibi T\u00fcrkiye toplumunun Martin Luther King\u2019i haline geldi? Hrant Dink kesin \u00e7ok cesur bir insan ve hatta bir \u201ekahramand\u0131\u201c\u2026<\/p>\n
Ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 \u00fclkenin \u015fartlar\u0131nda, tehdit ve bask\u0131lara ra\u011fmen, cesaret edip kendi davas\u0131 i\u00e7in, demokrasi, insan haklar\u0131, \u201eT\u00fcrkiyelilik\u201c kavramam\u0131n siyaset ve toplum taraf\u0131ndan kabul g\u00f6r\u00fcp \u201eaz\u0131nkl\u0131klara\u201c ve Ermeni insanlar\u0131na ya\u015fad\u0131klar\u0131 toplum i\u00e7inde e\u015fit bir yer verilmesi i\u00e7in m\u00fccadele etti. Ne kadar onurlu bir m\u00fccadele! Hrant Dink bu m\u00fccadelede, toplumun ve resmi siyasetin \u00e7okk\u00fclt\u00fcrl\u00fcl\u00fc\u011f\u00fc kabul etmesi, kendi i\u00e7 dinamiklerinin g\u00fcc\u00fcyle tarihiyle y\u00fczle\u015fmesi i\u00e7in ola\u011fan\u00fcst\u00fc bir samimiyet ve onurlu bir duru\u015f sergiledi\u011finden dolay\u0131 bir toplumsal sembol\u2026<\/p>\n
Doktora cal\u0131\u015fmam i\u00e7in hem Avrupa komisyonu hem de T\u00fcrkiye\u2019li bir ka\u00e7 ayd\u0131nla yapt\u0131\u011f\u0131m m\u00fclakatlar\u0131n aras\u0131ndan t\u00fcmden transkribe edip almanca\u2019ya \u00e7evirdi\u011fim Hrant Dink m\u00fclakat\u0131n\u0131 Mart 2006\u2019da Frankfurt \u00fcniversitesinde bir seminerde anonimle\u015ftirilmi\u015f bir \u015fekilde tan\u0131tt\u0131m ve \u00fczerinde cal\u0131\u015f\u0131lmas\u0131 i\u00e7in yakla\u015f\u0131k 10-15 kat\u0131l\u0131mc\u0131ya da\u011f\u0131tt\u0131m. Bir hayli yaz\u0131lar\u0131, konu\u015fmalar\u0131, s\u00f6yle\u015fileri ve samimi duru\u015fuyla Hrant Dink kamuca bilinen ve g\u00f6r\u00fc\u015flerini bilin\u00e7li bir \u015fekilde savunan bir entellekt\u00fceldi. Yine de Hrant Dink\u2019in samimiyetiyle do\u011frudan kar\u015f\u0131la\u015fan belki bir\u00e7ok insan gibi, ben de kendime acaba onun anonimli\u011fini sa\u011flamak i\u00e7in gereken b\u00fct\u00fcn \u00f6nlemleri ald\u0131m m\u0131 diye sordum. Onunla yapt\u0131\u011f\u0131m m\u00fclakat anonimle\u015ftirilmi\u015f \u015fekilde kalmas\u0131n diye, 2014 y\u0131l\u0131nda Hrant Dink vakf\u0131na, ar\u015five al\u0131nmas\u0131 \u00fczere g\u00f6nderdim.<\/p>\n
Niye \u015fimdi, 2020 y\u0131l\u0131nda, bu m\u00fclakat\u0131 ba\u015fkalar\u0131yla payla\u015fma ihtiyac\u0131 duyuyorum diye soruyorum kendi kendime\u2026 Doktora \u00e7al\u0131\u015fmamda ismini kullanmadan m\u00fclakat\u2019ta yap\u0131lan saptamalar\u0131 soyutla\u015ft\u0131rarak kesitlerini i\u015flemek durumundayd\u0131m, ama siyasi duru\u015fu olan bir birey olarak bug\u00fcn, bask\u0131lar\u0131n gittik\u00e7e artt\u0131\u011f\u0131 en ge\u00e7 bug\u00fcn, Hrant Dink\u2019in d\u00fc\u015f\u00fcncelerini kendi d\u00fc\u015f\u00fcnceleri olarak yayg\u0131nla\u015ft\u0131rman\u0131n gerekli oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum. Bunu yapmaman\u0131n o\u2019na ve o\u2019nun d\u00fc\u015f\u00fcncelerinin ya\u015fat\u0131lmas\u0131 i\u00e7in m\u00fccadele veren insanlara kar\u015f\u0131 b\u00fcy\u00fck bir haks\u0131zl\u0131k oldu\u011funa inan\u0131yorum. Hrant Dink\u2019in d\u00fc\u015f\u00fcncelerinin ve ki\u015fili\u011finin bizi hala ilgilendirmesi, Ermeni halk\u0131, tarihle y\u00fczle\u015fme, \u00e7okk\u00fclt\u00fcrl\u00fc bir toplum ile ilgili yapt\u0131\u011f\u0131 saptamalar\u0131n asl\u0131nda ne kadar g\u00fcncelli\u011fini korudu\u011funu g\u00f6steriyor.<\/p>\n
Zaman belgesi olarak okumak da m\u00fcmk\u00fcn demi\u015ftim yukarda: Hrant Dink m\u00fclakat\u2018da hen\u00fcz belki de T\u00fcrkiye siyasetinin ve toplumunun milliyet\u00e7ili\u011fi a\u015f\u0131p, k\u00fclt\u00fcrel farkl\u0131l\u0131klar\u0131 kabul edip onlara yasal bir stat\u00fc verebilece\u011fi umudunu ta\u015f\u0131yor. Ayn\u0131 \u015fekilde uluslararas\u0131 ili\u015fkilerde devletlerin ve toplumlar\u0131n gittik\u00e7e birbirine yakla\u015f\u0131p birbirine ba\u011f\u0131ml\u0131 oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyor ve ekliyor: \u201e(\u2026) d\u00fcnya hakikaten ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131k ve ba\u011f\u0131ms\u0131z devletler d\u00fcnyas\u0131 olmaktan (\u2026) giderek \u00e7\u0131k\u0131yor. Daha birbirine ba\u011f\u0131ml\u0131 devletler, ya birbirine ba\u011f\u0131ml\u0131 halklar, toplumlar anlay\u0131\u015f\u0131na do\u011fru gidiyor. B\u00f6yle bir alg\u0131lama i\u00e7erisinde ben yani o ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131\u011f\u0131n \u00e7ok daha \u00e7a\u011fda\u015f bir anlay\u0131\u015f oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum. \u00c7\u00fcnk\u00fc, hakikaten birbirimize olan ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131\u011f\u0131m\u0131z o \u00e7ok suni olarak alg\u0131lad\u0131\u011f\u0131m\u0131z, ama bir t\u00fcrl\u00fc de olamad\u0131\u011f\u0131m\u0131z ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131ktan \u00e7ok, \u00e7ok daha \u00f6nemli gibi geliyor bana.\u201c<\/em> Bug\u00fcnk\u00fc uluslararas\u0131 siyasete bakt\u0131\u011f\u0131m\u0131z zaman Avrupa\u2019da, Bat\u0131\u2019da ve d\u00fcnyan\u0131n bir\u00e7ok b\u00f6lgesinde devletelerin ve toplumlar\u0131n kendi i\u00e7ine kapan\u0131p ekonomik ve toplumsal krizlerin \u00e7aresini kat\u0131 bir milliyeti\u00e7ili\u011fe geri d\u00f6n\u00fc\u015fte arad\u0131klar\u0131n\u0131 ve maalesef Hrant Dink\u2019in umudunun en az\u0131ndan \u015fimdilik hen\u00fcz ger\u00e7ekle\u015fmedi\u011fini tespit etmek zorunday\u0131z.<\/p>\nT\u00fcrkiye toplumunun ayd\u0131nlanmas\u0131 i\u00e7in gerekli bir isimdi(r) Hrant Dink ve T\u00fcrkiyeli ayd\u0131nlara \u00f6nc\u00fcl\u00fck etmi\u015ftir. B\u00fcy\u00fck soyk\u0131r\u0131m su\u00e7uyla devlet ve toplum olarak y\u00fczle\u015fmek bir yana, Ermeni, Pontus-Rum, Asur-S\u00fcryani ve daha sonra K\u00fcrt halk\u0131na kar\u015f\u0131 i\u015flenen su\u00e7lar T\u00fcrkl\u00fck ad\u0131na me\u015fru g\u00f6sterilip ink\u00e2r ediliyor bu g\u00fcne kadar. O g\u00fcnden bu yana Anadolu hem zengin halklar ve k\u00fclt\u00fcrler dokusunu hem de entellekt\u00fcel ve sanatsal verimlili\u011fini kaybetmekle birlikte bask\u0131c\u0131, antidemokratik, T\u00fcrk milliyet\u00e7isi bir devlet yap\u0131s\u0131 i\u00e7ine hapsedilir oldu. T\u00fcrkiye Cumhuriyeti kurulu\u015fundan bu yana T\u00fcrkiye toplumu demokrasi, \u00f6zg\u00fcrl\u00fck, d\u00fc\u015f\u00fcnce \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc gibi demokratik toplumlar\u0131n kazan\u0131mlar\u0131yla tan\u0131\u015fmad\u0131 hi\u00e7. Bu tecr\u00fcbeyi T\u00fcrkiye toplumunun bir g\u00fcn tadabilmesi mevcut devlet ve toplumsal yap\u0131dan dolay\u0131 imk\u00e2ns\u0131z g\u00f6r\u00fcn\u00fcyor bug\u00fcn itibariyle. Kendi ge\u00e7mi\u015fiyle, kendi hatalar\u0131 ve kendi haks\u0131zl\u0131kar\u0131, kendi su\u00e7 ve canilikleriyle y\u00fczle\u015fmeyen bir toplum ve devletin gelece\u011fi yoktur, daima karanl\u0131\u011fa hapsolmaya mahkumdur.<\/p>\n
Bug\u00fcnk\u00fc T\u00fcrkiye toplumsal ortam\u0131nda Hrant Dink\u2019in can al\u0131c\u0131 sorular\u0131yla ilgilenmek daha da zorlasm\u0131\u015f, b\u00fcy\u00fck \u00e7apl\u0131 siyasi ve toplumsal bask\u0131 ve yozla\u015fma nedeniyle belki de anlams\u0131zla\u015fm\u0131s gibi g\u00f6r\u00fcnse de asl\u0131nda Hrant Dink\u2019in bir ba\u011f\u0131ms\u0131z entellekt\u00fcel olarak sergiledi\u011fi duru\u015fu ve d\u00fc\u015f\u00fcnceleri, toplumun ve devletin ne kadar aynaya bak\u0131p kendisiyle hesapla\u015fmalar\u0131 gerekti\u011fini g\u00f6zler \u00f6n\u00fcne seriyor bir daha. Kom\u015funa yapt\u0131\u011f\u0131n\u0131 kabul etmeyen bir toplum, Ermeni halk\u0131na ve di\u011fer halklara kar\u015f\u0131 i\u015flenen soyk\u0131r\u0131mlar\u0131n ve onlar\u0131n beraberinde getirdi\u011fi b\u00fcy\u00fck tahribatlar\u0131n sorumlulu\u011funu ta\u015f\u0131mayan bir devlet, neticede daima \u201ekendi insanlar\u0131\u201c, kendi halk\u0131 olarak g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc, tasavvur etti\u011fi, \u201efarkl\u0131\u201c T\u00fcrklere de y\u00f6nelmeye ba\u015flad\u0131 \u00e7oktand\u0131r.<\/p>\n
Bunun \u00f6n\u00fcne ge\u00e7ebilmenin yolu, k\u0131sa vadede zaten m\u00fcmk\u00fcn olmayan bireysel ve toplumsal ayd\u0131nlanmadan \u00e7ok, y\u0131llard\u0131r s\u00fcrd\u00fcr\u00fclen politikan\u0131n toplumu krizden krize s\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn fark\u0131na varmaktan ge\u00e7meli. Tarihiyle y\u00fczle\u015fmeyip, bunu aktif bir \u015fekilde engelleyen ve hatta ma\u011fdurlar\u0131 su\u00e7lar\u0131n ve caniliklerin sorumlusu ve faili olarak g\u00f6steren bir rejime ne demeli? Bug\u00fcn Anadolu\u2019da ya\u015fayan toplum ge\u00e7mi\u015fte kom\u015fular\u0131na, Ermeni halk\u0131na ve di\u011fer gayri-m\u00fcsl\u00fcm halklara ve g\u00fcn\u00fcm\u00fczde K\u00fcrt halk\u0131na yap\u0131lan zulm\u00fc iliklerinde, zihinlerinde ve vicdanlar\u0131nda his etmeli art\u0131k. Bir\u00e7ok g\u00fcncel meselemize ra\u011fmen, tarihimizi tan\u0131ma ve tarihimizle y\u00fczle\u015fme hala ana meselemiz olmas\u0131 nedeniyle belki toplumsal haf\u0131zan\u0131n ve vicdan\u0131n hareketlenmesi bir toplumsal de\u011fi\u015fime \u00f6nc\u00fcl\u00fck edebilir.<\/p>\n
![\"\"](\"http:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/2020\/01\/Hrant-Dink-268x270.jpg\")
<\/p>\n
G\u00fcnd\u00fcz: Kendinizi k\u0131saca tan\u0131tabilir misiniz l\u00fctfen?<\/p>\n
Hrant Dink: \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 T\u00fcrkiyeli bir Ermeniyim. T\u00fcrkiyede Ermenilerinin \u201cAgos\u201d gazetesinin genel yay\u0131n y\u00f6netmenli\u011fini yap\u0131yorum. On y\u0131ldan beri bu i\u015fin i\u00e7indeyim. Kurucusuyum ayn\u0131 zamanda gazetenin de. \u00dc\u00e7 \u00e7ocuk sahibiyim. Ermeni okullar\u0131nda b\u00fcy\u00fcd\u00fcm, kendi k\u00fclt\u00fcr\u00fcm\u00fcn i\u00e7erisinde b\u00fcy\u00fcd\u00fcm, kiliselerinde. Do\u011fru, dolay\u0131s\u0131yla toplumun i\u00e7inden geliyorum. Toplumun varl\u0131k halini, hangi durumda oldu\u011funu \u00e7ok iyi biliyorum. Ama, ordan gelmeme ra\u011fmen orda kalm\u0131yorum, yani sadece toplumun i\u00e7inde, cemaat kavram\u0131 i\u00e7erisinde kalm\u0131yorum, ayn\u0131 zamanda hakikaten T\u00fcrkiyeli`li\u011fimi de ya\u015f\u0131yorum ve ya\u015famaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131yorum. Onun, T\u00fcrkiye\u2019nin b\u00fct\u00fcn sorunlar\u0131n\u0131 kendi i\u00e7erisinde \u00e7\u00f6zmesi icin \u00e7aba g\u00f6steriyoruz. Yani temel \u00e7abam\u0131z T\u00fcrkiye\u2019nin demokratikle\u015fmesi i\u00e7in. Bunun i\u00e7in de tabii az\u0131nl\u0131k haklar\u0131m\u0131z\u0131n da kullan\u0131labilesi i\u00e7in \u00e7aba harc\u0131yoruz, \u00f6yle bir \u00e7aba devam edip gidiyor. Kendime ili\u015fkin verebilece\u011fim bilgiler bunlar. Birde \u0130stanbul \u00dcniversitesi zooloji lisans mezunuyum. Daha sonra \u0130stanbul \u00dcniversitesi edebiyat fak\u00fcltesinde felsefe okudum. Sonra bir ara d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcm biyoloji felsefesi yapmak. Ama T\u00fcrkiye de buna olanak yoktu, yapmad\u0131m. G\u00fcn\u00fcn birinde de b\u00f6yle gazetecilik gibi, benimle hi\u00e7 ilgisi olmayan bir i\u015fe girmek zorunda kald\u0131m.<\/p>\n
G\u00fcnd\u00fcz: Siz \u015fu anki durumda T\u00fcrkiye`de Ermeni meselesini, yani daha \u00e7ok n\u00f6tr bir kavram kullan\u0131rsak, Ermeni meselesinin tart\u0131\u015f\u0131labilirli\u011fini nas\u0131l de\u011ferlendiriyor sunuz? Yani mesela soyk\u0131r\u0131m denildi\u011fi zaman bir toplumsal akt\u00f6r\u00fcn, ya da kamuda b\u00f6yle bir ifade kullanan bir ki\u015fi nas\u0131l tutumlarla kar\u015f\u0131la\u015fabilir? Yani makamlar taraf\u0131ndan…<\/p>\n
Dink: Bir kere T\u00fcrkiye kendisi ister istemez bu tart\u0131\u015fman\u0131n i\u00e7erisine art\u0131k girmi\u015f durumda, giriyor. Kendisi dahi, bug\u00fcn T\u00fcrkiye\u2019nin kendisi dahi istemedi\u011fi kelime ve kavramlarla konu\u015fmak durumunda kalm\u0131\u015f vaziyette. Bu kelimelerin ya da kavramlar\u0131n \u00f6n\u00fcne kimi zaman s\u0131fatlar eklenerek, \u201cs\u00f6zde\u201d gibi s\u0131fatlar eklenerek terimler kullan\u0131lmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131l\u0131yor. Ama bunlar sonu\u00e7ta hi\u00e7 bir \u015fey de\u011fi\u015ftirmiyor, ya da Ermeni Soyk\u0131r\u0131m\u0131 terimini, kavram\u0131n\u0131 t\u0131rnak i\u00e7erisinde yazarken kullanmalar devam ediyor. Kimi zaman da Ermeni Soyk\u0131r\u0131m\u0131 de\u011fil bile deniyor, televizyonlardan, radyolardan. Bu \u015funu g\u00f6steriyor: T\u00fcrkiye bu tart\u0131\u015fmay\u0131 esas olarak kendi bi\u00e7imlendirerek, iradesini kendisi bu noktada belirleyemedi\u011fi i\u00e7in daha ziyade d\u0131\u015ftan gelen bask\u0131lar\u0131n, ya da dayatmalar\u0131nda neticesinde bu tart\u0131\u015fmay\u0131 kendi i\u00e7erisinde \u015fu ya da bu kelimelerle – fark etmiyor bu art\u0131k – yapmak durumunda kal\u0131yor. Dolay\u0131s\u0131yla ben art\u0131k bug\u00fcn Ermeni Soyk\u0131r\u0131m\u0131 kelimesini kullan\u0131p kullanmaman\u0131n, T\u00fcrkiye de bu tart\u0131\u015fman\u0131n temel belirleyici arg\u00fcman\u0131 oldu\u011funuda d\u00fc\u015f\u00fcnm\u00fcyorum. Yani esas olarak T\u00fcrkiye de toplumun, evet bu soyk\u0131r\u0131m kelimesine infiali hakikaten \u00f6nemli bir noktada dola\u015f\u0131yor ve konunun konu\u015fulmas\u0131n\u0131 da zorla\u015ft\u0131r\u0131yor, do\u011frudur bu, ama giderek soyk\u0131r\u0131m-moyk\u0131r\u0131m gibi kelimeler, ama \u2013 soyk\u0131r\u0131m \u2013 moyk\u0131r\u0131m- ama ne oldu, ne nedir falan, bunlar\u0131 konu\u015fal\u0131m diyen bir talebin de giderek artt\u0131\u011f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum. \u00d6zellikle T\u00fcrkiye\u2019de bu konuda \u00fc\u00e7 ayak bulundugunu, ayr\u0131 \u00fc\u00e7 ayak bulundugunu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum: bir tanesi derin devlet diyebilece\u011fimiz ve resmi tez olarak da adland\u0131raca\u011f\u0131m\u0131z kesim, devlet yap\u0131lanmas\u0131n\u0131n bu konudaki s\u00f6ylemleri. \u0130kincisi, resmi temsil diyebilece\u011fimiz ve esas olarak da h\u00fck\u00fcmetin ve siyasetin kastetti\u011fi alan, ki onlar daha bir farkl\u0131 kategoriyi olu\u015fturuyorlar. \u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc bir alan da toplum, halk, medya, akademi d\u00fcnyas\u0131 gibi. Bu \u00fc\u00e7 ayr\u0131 kategorik kesimin \u00fc\u00e7 ayr\u0131 bir tarz\u0131 var bu konu i\u00e7erisinde. \u00d6rne\u011fin topluma bakt\u0131\u011f\u0131n\u0131z zaman \u00e7ok daha sorgulay\u0131c\u0131d\u0131r. E\u011filimin belirlendi\u011fi, daha artt\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yleyebiliriz. Benim resmi temsil dedi\u011fim, resmi temsil ve resmi s\u00f6ylem farkl\u0131 \u015fey. Derin devlete ayit olan resmi s\u00f6ylem, ama resmi temsil dedi\u011fim h\u00fck\u00fcmet ise o toplumdan etkileniyor bu konuda, onun sorgulamas\u0131ndan. Kendisi de biraz resmi tezi etkilemeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131yor, ama kendi de resmi tezden etkileniyor. B\u00f6yle bir dinamizm ya\u015fan\u0131yor asl\u0131nda bu mesele ile ilgilili. Kimin ne istedi\u011fi hen\u00fcz belli de\u011fil, ne yapmak istedi\u011fi hen\u00fcz belli de\u011fil. Ne yapmak istedi\u011fi belli olanlar da, ne yapmak istediklerini bir t\u00fcrl\u00fc ger\u00e7ekle\u015ftiremez bir noktadalar. \u00d6rne\u011fin resmi s\u00f6yleme bakarsan\u0131z toplumu bloke edip, kendi s\u00f6ylemi alt\u0131nda onlar\u0131 tutmaya \u00e7aba g\u00f6steriyor, ama bunu da art\u0131k ba\u015faram\u0131yor. Yani T\u00fcrk Tarih Kurumu \u00fczerinden son \u00e7\u0131k\u0131\u015flara bakt\u0131\u011f\u0131n\u0131z zaman, art\u0131k toplum bununla yetinmiyor. Yani sadece devletin anlatt\u0131\u011f\u0131yla yetinmiyor. Bu art\u0131k ortada. Siyaset ise, yani h\u00fck\u00fcmet ise daha farkl\u0131 boyutta, o da sunu g\u00f6rm\u00fc\u015f vaziyette. Bu sorun inan\u0131lmaz bir \u015fekilde art\u0131k T\u00fcrkiye\u2019nin kaderini de ba\u011fl\u0131yacak bir soruna d\u00f6n\u00fc\u015fm\u00fc\u015f durumda. Yani T\u00fcrkiye\u2019nin Avrupa Birli\u011fine giri\u015f s\u00fcrecinde hakikaten bu sorun Avrupa\u2019n\u0131n gelip \u0131srarla dayataca\u011f\u0131 bir noktaya varmak \u00fczere. Bunu \u00e7\u00f6zmesi laz\u0131m, c\u00fcnk\u00fc T\u00fcrkiye Avrupa Birli\u011fine girmek istiyor. Hem h\u00fck\u00fcmet istiyor, hem devlet isityor. Bu sorunu nas\u0131l \u00e7\u00f6zecek. Bir \u00e7\u00f6z\u00fcm yolu aray\u0131\u015f\u0131 g\u00f6rebiliyoruz o zaman. O da nedir? \u0130\u015fte \u015fu anda en pratik g\u00f6z\u00fcken Ermenistan\u2019la bir diyalog, bir ili\u015fki kurulabilmesi ve hayat\u0131n oradan devam etmesinin sa\u011flanmas\u0131. Bunun yan\u0131na bir de tabii toplumun bu konuda bu g\u00fcne kadar gelmi\u015f oldu\u011fu alg\u0131lay\u0131\u015f\u0131 yava\u015f yava\u015f radikal olmayacak bir bi\u00e7imde bir miktar de\u011fi\u015ftirme \u00e7abas\u0131 da var. Yani o da \u015fu bence, topluma bu g\u00fcne kadar tarihe ili\u015fkin verilen bilgiler onu bir bi\u00e7imde, \u00f6yle bi bi\u00e7imlendirmi\u015f vaziyette ki, \u015fimdi o bilgilerin tersy\u00fcz olmas\u0131 kimlikte, yani toplumun kimli\u011finde inan\u0131lmaz bir sars\u0131nt\u0131 ve deprem yaratabilir. Dolay\u0131s\u0131yla bir radikal alg\u0131 de\u011fi\u015fikli\u011finin \u00e7ok zararl\u0131 olaca\u011f\u0131 \u00e7ok kesin. Yani bir \u015feyler kabul etmek falan filan, bunlar \u00e7ok m\u00fcmk\u00fcn \u015feyler g\u00f6z\u00fckm\u00fcyor, ama bi \u015feyleri anlamaya \u00e7al\u0131\u015fma \u00e7abas\u0131 i\u00e7inde. \u00d6n\u00fcm\u00fczde belki bunu ya\u015fayaca\u011f\u0131z uzunca bir s\u00fcre ve buradan bir t\u00fcr toplumun da haz\u0131rlanmas\u0131, baz\u0131 de\u011fi\u015fik alg\u0131lamalara ve kabullere belki. Ben bunu \u015f\u00f6yle tan\u0131ml\u0131yorum: Yurtd\u0131\u015f\u0131nda konu\u015furken, esas\u0131nda T\u00fcrkiye\u2019yi iyi alg\u0131layamayan diyasporaya ya da Avrupal\u0131lara konu\u015furken esas olarak iki kavram etraf\u0131nda insanlar dola\u015f\u0131yorlar. Biri inkar, biri ikrar kavramlar\u0131 etraf\u0131nda dola\u015f\u0131yorlar. Yani kimi diyor ki, i\u015fte T\u00fcrkler inkar ediyor, kimi de diyor ki ikrar ediyor, kabul etmeli falan diye. Oysa bu iki kavram\u0131n ortas\u0131nda bir kavram var ve esas olan da asl\u0131nda ya\u015fanmas\u0131 gereken s\u00fcre\u00e7 de bununla ilgili, o da idrak kavram\u0131yla ilgili. \u00c7\u00fcnk\u00fc bilgilenme hakk\u0131 dedi\u011fimiz bir insan hakk\u0131ndan bahsediyorum ben. Bir T\u00fcrk T\u00fcrkiye\u2019de toplum ne biliyorsa onu savunuyor yani, ve bildi\u011fi bilgi de yeterli bir bilgi de\u011fil. Kimisi yanl\u0131\u015f, kimisi eksik, kimisi fazla. Dolay\u0131s\u0131yla o bilginin tamamlanmas\u0131 i\u00e7in bi s\u00fcre\u00e7 gerekiyor T\u00fcrkiye\u2019ye. Bu da bilgilenme hakk\u0131 dedi\u011fim hak, s\u00fcre\u00e7. Bilgilendikten sonra ancak o insan\u0131n inkar\u0131ndan, ya da ikrar\u0131ndan bahsedilebilir. O zaman araya vicdan girer, insan hakk\u0131 kavram\u0131 girer… Ama \u015fu noktada bence temel s\u00fcre\u00e7 bir tarih et\u00fcd\u00fc yap\u0131lmas\u0131 T\u00fcrkiye de, alternatif bilgilerin T\u00fcrkiye\u2019ye ta\u015f\u0131nmas\u0131, T\u00fcrkiye topumunun kendi i\u00e7erisinde demokratik bir tart\u0131\u015fma ortam\u0131na, ifade \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcne kavu\u015fmas\u0131 ve bu sorunu b\u00fct\u00fcn boyutlar\u0131yla \u00f6\u011frenir ve et\u00fcd eder bir hale gelmesi. Ondan sonra inkardan ya da ikrardan bahsetmek m\u00fcmk\u00fcn olabilir. \u015eu anda bence esas \u00fczerinde durmam\u0131z gereken ve \u00e7aba g\u00f6stermemiz gereken s\u00fcre\u00e7 idrak etme s\u00fcreci. \u0130\u00e7selle\u015ftirme, tarihi i\u00e7selle\u015ftirme s\u00fcrecidir. Ben T\u00fcrkiye\u2019nin bu s\u00fcreci ya\u015famas\u0131 gerekti\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcnenlerdenim. San\u0131yorum T\u00fcrkiye\u2019nin y\u00f6neten erki de bu s\u00fcrece in\u015fallah girecektir. \u00d6yle g\u00f6z\u00fck\u00fcyor ve in\u015fallah b\u00f6yle devam eder. E\u011fer k\u0131r\u0131lma noktalar\u0131 olursa, ne bileyim yasaklar ya da \u015funlar, bunlar tekrar ba\u015flarsa, o zaman bu s\u00fcre\u00e7 de ka\u00e7\u0131r\u0131lm\u0131\u015f olabilir. O zaman d\u0131\u015fardan gelen bask\u0131lar bir ba\u015fka \u015fekilde T\u00fcrkiye\u2019yi daha bir s\u0131k\u0131\u015ft\u0131rabilir diye d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum. Ama mesela \u015fu andaki a\u00e7\u0131l\u0131m\u0131 T\u00fcrkiye\u2019nin, yani Ermenilerle tarih konu\u015fal\u0131m demesi \u015fu, bu dikkat ederseniz Bat\u0131da da kabul g\u00f6rm\u00fc\u015f vaziyette. H\u00fck\u00fcmetler taraf\u0131ndan destekleniyor. Bence bu noktalarda dola\u015f\u0131yoruz \u015fu anda. Bu konu i\u00e7in s\u00f6yleyeceklerim genel olarak bunlar.<\/p>\n
G\u00fcnd\u00fcz: Ama siz bildi\u011fim kadar\u0131yla toplant\u0131larada kat\u0131l\u0131yorsunuz, bu konularla ilgili toplant\u0131lar veriyorsunuz. Yani bilgilendirme toplant\u0131lar\u0131 da denebilir. \u00d6yle toplant\u0131lar\u0131 d\u00fczenledi\u011finiz i\u00e7in herhangi bir \u015fekilde bask\u0131 g\u00f6rd\u00fcn\u00fcz m\u00fc \u015fu ana kadar?<\/p>\n
Dink: Vallahi \u015fu ana kadar ben Ermeni, Ermeni Soyk\u0131r\u0131m\u0131 konusunda kat\u0131ld\u0131\u011f\u0131m toplant\u0131lar i\u00e7in hi\u00e7 bir \u00f6zel bask\u0131 g\u00f6rm\u00fc\u015f de\u011filim, hi\u00e7 bir yerde bu konuda yarg\u0131lanm\u0131\u015f de\u011filim, hakk\u0131mda bu konuda hi\u00e7 bir kovu\u015fturma a\u00e7\u0131lm\u0131\u015f de\u011fil. Bu konuda toplumsal bir bask\u0131ya da u\u011fram\u0131\u015f de\u011filim hen\u00fcz. Bazen E-maillerde bir tak\u0131m \u00e7irkin \u015feyler geliyor, ama bu \u00e7ok do\u011fal. T\u00fcrkiye de herkes i\u00e7in bunlar ge\u00e7erli. Sonu\u00e7ta illegal bir alet kimi zaman, bakt\u0131\u011f\u0131n\u0131z zaman o alete \u00e7\u00fcnk\u00fc, yani biri kendi adresini ismini belli etmeden size rahatl\u0131kla hakaret edebiliyor o aletin i\u00e7erisinde. Dolay\u0131s\u0131yla oray\u0131 \u00e7ok ciddiye alm\u0131yorum, ama a\u00e7\u0131k alenen devletten ya da toplumdan bir tepki alm\u0131\u015f de\u011filim. Ermeni Soyk\u0131r\u0131m\u0131 konusunda. Ama ba\u015fka konularda davalar\u0131m var, y\u00fcr\u00fcyor. \u00d6rne\u011fin, mesela ben T\u00fcrk de\u011filim Ermeni\u2019yim dedim diye yarg\u0131lan\u0131yorum \u015fu anda. \u0130ki ayr\u0131 mahkeme var; biri Urfa da, biri \u015ei\u015fli de, ama bu ayr\u0131. Yani bu, bu tart\u0131\u015fmalarla ilgili bir \u015fey de\u011fil.<\/p>\n
G\u00fcnd\u00fcz: Niye b\u00f6yle bir sorun \u00e7\u0131kabiliyor? Mesela Ermeni\u2019yim T\u00fcrk de\u011filim dedi\u011finiz zaman nas\u0131l bir…<\/p>\n
Dink: Nas\u0131l bir \u015fey. Yani T\u00fcrkl\u00fc\u011f\u00fc tahkir ve tezyif olarak alg\u0131land\u0131 bu ve bu konuda hakk\u0131mda dava a\u00e7\u0131ld\u0131. Oysa ben bunun tam tersi oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum. E\u011fer benim Ermeni oldu\u011fumu s\u00f6ylemem T\u00fcrkler taraf\u0131ndan T\u00fcrkl\u00fc\u011f\u00fc tahkir olarak alg\u0131lan\u0131yorsa, benim Ermeni oldu\u011fumu s\u00f6ylememem de esas olarak Ermenili\u011fi bir tahkir olarak alg\u0131lanmas\u0131 olarak gerekiyor. Yani o zaman ortaya \u015f\u00f6yle bir \u015fey \u00e7\u0131k\u0131yor: bu T\u00fcrkiye de sadece T\u00fcrkl\u00fc\u011f\u00fc tahkir etmek su\u00e7. Ba\u015fka bir kimli\u011fi tahkir etmek su\u00e7 de\u011fil. Nitekim bunu ra\u011fbetlerinde g\u00f6r\u00fcyoruz. Yani Ermeni d\u00f6l\u00fc diye bakanlar \u00e7\u0131kt\u0131, laflar etmeye ba\u015flad\u0131. Ama kimse ona sen Ermenili\u011fi tahkir ve tezyif ediyorsun diye bir \u015fey s\u00f6ylemedi. Ben oysa T\u00fcrkl\u00fc\u011f\u00fc de tahkir etmiyorum. Yani ben Ermeni oldu\u011fumu s\u00f6yl\u00fcyorum. Bunu anlam\u0131yorum ben. T\u00fcrkler benim Ermeni oldu\u011fumu ni\u00e7in kabul etmek istemiyorlar?<\/p>\n
G\u00fcnd\u00fcz: \u00c7\u00fcnk\u00fc, san\u0131r\u0131m, asl\u0131nda benim de ilgilendi\u011fim konu o. Yani T\u00fcrk ulus konsepti ne? Bu resmi….<\/p>\n
Dink: Ben kar\u015f\u0131 de\u011filim ki! Ben T\u00fcrkiyeliyim diyorum. Ben T\u00fcrkiyeliyim, ama bana T\u00fcrkiyeliyim ve sen T\u00fcrk\u00fcm demen gerekiyor diyorlarsa, hay\u0131r ben kendimi T\u00fcrk hissetmiyorum. T\u00fcrk \u00e7\u00fcnk\u00fc benim alg\u0131lamam i\u00e7erisinde benim gibi o da bir alt k\u00fclt\u00fcr. Bir alt k\u00fclt\u00fcr, yani T\u00fcrk k\u00fclt\u00fcr\u00fc ve ben T\u00fcrk\u00fcm dedi\u011fim zaman, ben kendi kimli\u011fime ihanet etmi\u015f olurum diye d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum, Ermeni kimli\u011fime. Ben T\u00fcrkiyeliyim evet, bunu \u00e7ok g\u00f6\u011fs\u00fcm\u00fc gere gere s\u00f6yl\u00fcyorum. Ben T\u00fcrkiye Cumhuriyeti Yurtta\u015f\u0131y\u0131m. Bunu g\u00f6\u011fs\u00fcm\u00fc gere gere s\u00f6yl\u00fcyorum. Bundan onur da duyuyorum ayr\u0131ca. Ama ben Ermeni oldu\u011fum i\u00e7in de onur duyuyorum.<\/p>\n
G\u00fcnd\u00fcz: Ama, yani zaten \u00f6yle g\u00f6zlenen bir \u015fey var, yani tarihsel s\u00fcre\u00e7te bir T\u00fcrk ulusla\u015fmas\u0131 var….<\/p>\n
Dink: Var! B\u00f6yle ulus-devlet s\u00fcrecinde herkesi t\u00fcrkle\u015ftirme diye bir politika var. Bak\u0131yoruz, g\u00f6r\u00fcyoruz ve \u015fimdi bunun tutmad\u0131\u011f\u0131, yani benim \u00fczerimden bunun tutmad\u0131\u011f\u0131 m\u0131 g\u00f6r\u00fcl\u00fcyor? Ama, ben \u015funuda merak ediyorum, yani ne kadar \u00e7ok ho\u015funa gider ki bir T\u00fcrk\u2019\u00fcn bir Ermeni bende T\u00fcrk\u2019\u00fcm derse yani. Niye ho\u015funa gider? Onu da anlam\u0131yorum. Niye ho\u015funa gider yani bu T\u00fcrk\u2019\u00fcn, niye ben, bir Ermeni bende T\u00fcrk\u00fcm derse, bu niye bir T\u00fcrk\u2019\u00fcn ho\u015funa gider, yani bundan ne kazan\u0131r? Bunu anlamakta zorlan\u0131yorum. B\u0131rak\u0131n herkes kendi etnik kimli\u011fini kendi i\u00e7selle\u015ftirdi\u011fi bi\u00e7imde ifade edebilsin. Yani bunda ne s\u0131k\u0131nt\u0131 var ki? Ama \u00fcst kimlik olarak alg\u0131lad\u0131\u011f\u0131m T\u00fcrkiyelilik kavram\u0131na ben asla ihanet etmem ki. Evet T\u00fcrkiyeliyim ben yani. O a\u00e7\u0131dan birlikteyiz, herkesle birlikteyiz.<\/p>\n
G\u00fcnd\u00fcz: Evet, bu da \u00f6nemli bir soru bence. Yani Bask\u0131n Oran\u2019\u0131n \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 vard\u0131, o komisyonun \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 vard\u0131.<\/p>\n
Dink: Evet, evet. Onlar\u0131n hepsi bilinen tart\u0131\u015fmalar\/<\/p>\n
G\u00fcnd\u00fcz: Siz T\u00fcrkiyeli kavram\u0131n\u0131 kendiniz i\u00e7in kabul edebiliyorsunuz ki\u015fisel olarak. Ama toplumsal d\u00fczeyde, siyasi d\u00fczeyde bu kavram\u0131n kabul edilme \u015fanslar\u0131n\u0131 nas\u0131l de\u011ferlendiriyorsunuz acaba?<\/p>\n
Dink: Bence \u015fans\u0131n\u0131n b\u00fcy\u00fck olmas\u0131 laz\u0131m. E\u011fer T\u00fcrkiye demokratik bir \u00fclke olmak istiyorsa, bunlar\u0131 i\u00e7selle\u015ftirmek istiyorsa, bunun kabul edilmesi laz\u0131m. Yani sorun \u015furda: Elli-altm\u0131\u015f bin tane Ermeniyle ilgili bir sorun da de\u011fil. Ama mesela milyonlarca K\u00fcrt var. Ve e\u011fer o K\u00fcrtler de ben T\u00fcrkiyeliliyim ve K\u00fcrd\u00fcm diyorlarsa, buna sayg\u0131 g\u00f6sterilmesi laz\u0131m. Adamlar T\u00fcrkiyeli olmay\u0131 da red ederlerse, o zaman birlikte kar\u015f\u0131 koymam\u0131z laz\u0131m. \u00c7\u00fcnk\u00fc hakikaten bu birli\u011fimizi yok etmeye y\u00f6nelik bir \u00e7abad\u0131r. Bunu anlar\u0131m. \u00dcniter yap\u0131y\u0131 da\u011f\u0131t\u0131r bu. Ama T\u00fcrkiyelili\u011fi kabul ediyorsa, bu ne anlama gelir? Ulus kimli\u011fi kabul ediyor demektir i\u015fte. \u00dcst kimli\u011fi kabul ediyor demektir. Ama halen bize \u00fcst kimlik T\u00fcrk olacak diye dayat\u0131l\u0131yorsa, ben bunun yanl\u0131\u015f oldu\u011funu, bu anayasada da b\u00f6yle yer al\u0131yorsa, bunun da yanl\u0131\u015f oldu\u011funu s\u00f6ylemek durumunday\u0131m. Benim g\u00f6revim bu da. Yani hay\u0131r bunu b\u00f6yle bana zorla kabul ettirselerde, ben bunu b\u00f6yle i\u00e7selle\u015ftiriyor de\u011filim. Bundan da herkesin haberi olsun, herkesin haberi olsun yani. Ben T\u00fcrk\u00fcm derken de bunu inanarak s\u00f6ylemedi\u011fimi herkes bilsin. Ben T\u00fcrk\u00fcm derken asl\u0131nda ben Ermeni\u2019yim demek istiyorum. Yani bu, bu alg\u0131lama meselesi. Bunun i\u00e7in beni neye, hapsemi atmak durumundalar? Bilemem ki yani. Kendileri bilir.<\/p>\n
G\u00fcnd\u00fcz: T\u00fcrkiye asl\u0131nda \u00f6yle bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131 zaman, \u00f6zellikle bu d\u00f6nemlerde, Avrupa entegrasyonu s\u00fcrecinin icinde bulunuyor. Avrupa taraf\u0131ndan beklenen bir \u00e7ok \u015fey var, yani az\u0131nl\u0131k haklar\u0131 konusunda. T\u00fcrkiye de az\u0131nl\u0131k haklar\u0131n\u0131n kurumsalla\u015fmas\u0131 olduk\u00e7a zor gibi g\u00f6r\u00fcn\u00fcyor hala. Yani K\u00fcrtlerin mesela biz K\u00fcrd\u00fcz diyebilmeleri ve k\u00fclt\u00fcrel haklardan faydalanabilmeleri, Ermenilerin ayn\u0131 \u015fekilde. B\u00f6yle bir kurumsalla\u015fma belli ediyor mu kendisini bir \u015fekilde?<\/p>\n
Dink: \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 \u015eimdi bu asl\u0131nda biraz daha kolayla\u015f\u0131rd\u0131 e\u011fer k\u00fclt\u00fcrel haklar konusundaki talepler netlik kazanm\u0131\u015f olsayd\u0131. Ama tabii bunlar\u0131n k\u00fclt\u00fcrel haklarla s\u0131n\u0131rl\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131, bunun siyasal bir tak\u0131m taleplere do\u011fru akaca\u011f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnen bir derin devlet alg\u0131lamas\u0131 var kar\u015f\u0131m\u0131zda. Dolay\u0131s\u0131yla bu alg\u0131laman\u0131n do\u011fru olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 onlara hat\u0131rlatmak ve s\u00fcrekli tekrar etmek de, bana kal\u0131rsa bir talepte bulunan kesimlerin temel g\u00f6revlerinden biri. Ama K\u00fcrt sorununa bakt\u0131\u011f\u0131m zaman mesela ben burada sadece k\u00fclt\u00fcrel bir hak kavram\u0131 i\u00e7erisinde s\u0131n\u0131rl\u0131 kal\u0131nd\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yleyemem. Evet siyasal taleplerde s\u00f6z konusu orda. O zaman bu siyasal taleplerin benim alg\u0131lad\u0131\u011f\u0131m bu kimlik kavram\u0131n\u0131n d\u0131\u015f\u0131nda bir kavram oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum. Bu \u00e7ok daha b\u00f6yle ayr\u0131. O self determination<\/em>, ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131k, ayr\u0131 bir devlet hatta, gibi kavramlarla ilgili bir kavram. Ben ama bunun \u00e7ok yararl\u0131 bir talep oldu\u011funu da d\u00fc\u015f\u00fcnm\u00fcyorum T\u00fcrkiye a\u00e7\u0131s\u0131ndan, s\u00f6yleyeyim. Birka\u00e7 nedenden d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum, \u00e7\u00fcnk\u00fc d\u00fcnya hakikaten ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131k ve ba\u011f\u0131ms\u0131z devletler d\u00fcnyas\u0131 olmaktan ger\u00e7ekten giderek \u00e7\u0131k\u0131yor. Daha birbirine ba\u011f\u0131ml\u0131 devletler, ya birbirine ba\u011f\u0131ml\u0131 halklar, toplumlar anlay\u0131\u015f\u0131na do\u011fru gidiyor. B\u00f6yle bir alg\u0131lama i\u00e7erisinde ben yani o ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131\u011f\u0131n \u00e7ok daha \u00e7a\u011fda\u015f bir anlay\u0131\u015f oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum. \u00c7\u00fcnk\u00fc, hakikaten birbirimize olan ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131\u011f\u0131m\u0131z o \u00e7ok sunni olarak alg\u0131lad\u0131\u011f\u0131m\u0131z, ama bir t\u00fcrl\u00fc de olamad\u0131\u011f\u0131m\u0131z ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131ktan \u00e7ok, \u00e7ok daha \u00f6nemli gibi geliyor bana.<\/p>\nG\u00fcnd\u00fcz: Anayasal vatanda\u015fl\u0131k kavramlar\u0131da var ayn\u0131 zamanda\/<\/p>\n
Dink: Evet\/<\/p>\n
G\u00fcnd\u00fcz: Ama, mesela siz ben T\u00fcrk\u2019\u00fcm de\u011fil Ermeni\u2019yim dedi\u011finiz zaman toplum, yani \u2013eem- toplumdan, d\u0131\u015fardan yani \u2013 Ermeni olmayanlardan \u2013 bir tepki g\u00f6r\u00fcyor musunuz?<\/p>\n
Dink: G\u00f6rd\u00fcm i\u015fte, bunlar\u0131 yazd\u0131\u011f\u0131m i\u00e7in mahkemem var i\u015fte. Yarg\u0131lan\u0131yorum T\u00fcrkl\u00fc\u011f\u00fc tahkir ve tezyiften, b\u00f6yle konu\u015ftu\u011fum i\u00e7in….<\/p>\n
G\u00fcnd\u00fcz: Toplumsal d\u00fczeyde. Yani devlet d\u00fczeyinde de\u011fil de…<\/p>\n
Dink: Evet. Toplumda sloganlar at\u0131ld\u0131 \u00fclk\u00fcc\u00fcler taraf\u0131ndan. Yani bunlar oluyor. Bence b\u00fct\u00fcn bunlar\u0131n hepsi yanl\u0131\u015f. Benim dediklerimin yani nas\u0131l alg\u0131lanacak, bilemiyorum. Belki zaman i\u00e7erisinde. Daha \u00e7ok i\u015fimiz var. Ama \u00f6rne\u011fin, mesela istiklal mar\u015f\u0131n\u0131n bir m\u0131sras\u0131na ili\u015fkin bir ele\u015ftiri getirdim: \u201cKahraman \u0131rk\u0131ma bir g\u00fcl\u201d diye bir m\u0131sra var bizde. Mesela bir konu\u015fmamda; onun i\u00e7in yarg\u0131lan\u0131yorum mesela. Dedim ki ulusal mar\u015fta bu \u0131rk kavram\u0131 bana itici geliyor ya, \u0131rka g\u00f6nderme yapmak. Hakikaten anlams\u0131z g\u00f6r\u00fcyorum yani. Ve oradaki \u0131rk kavram\u0131 bildi\u011fimiz \u0131rk kavram\u0131 de\u011fil deniyor. Ya hangi manada, b\u00f6yle de\u011filse. Ben bunu bu manada alg\u0131l\u0131yorum. Irk\u0131 \u0131rk diye alg\u0131l\u0131yorum ve bu bana hi\u00e7 sempatik gelmiyor. Bunu anlatmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131yorum. Bu birinci neden. Yani ben \u0131rk\u00e7\u0131 olmak istemedi\u011fim i\u00e7in bu bana antipatik geliyor. \u0130kincisi de asl\u0131nda \u0131rka g\u00f6nderme yapt\u0131\u011f\u0131m\u0131z zaman b\u00fcy\u00fck bir b\u00f6l\u00fcc\u00fcl\u00fckte yap\u0131yoruz. B\u00f6l\u00fcc\u00fcl\u00fck yapt\u0131\u011f\u0131m\u0131z\u0131 dahi d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum. D\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcn \u015f\u00f6yle Rum\u2019u, T\u00fcrk\u2019\u00fc, K\u00fcrd\u2019\u00fc, Ermeni\u2019si yani her birimiz ulusal mar\u015f\u0131m\u0131z\u0131 s\u00f6yl\u00fcyoruz: \u201cKahraman \u0131rk\u0131ma bir g\u00fcl\u201d diyoruz. Eh \u015fimdi Ermeniyle bir Rum, bir K\u00fcrt, bir T\u00fcrk ayn\u0131 \u0131rktanm\u0131y\u0131z yani biz? Herkes kendi \u0131rk\u0131na g\u00f6nderme mi yap\u0131yor yani? Eh ulusal b\u00fct\u00fcnl\u00fck, birle\u015fim…Yani, ne bileyim oraya \u0131rk yerine ba\u015fka bir kelime, anayasada bir de\u011fi\u015fiklik yapal\u0131m, koyal\u0131m. Halk diyelim, kahraman halk\u0131ma diyelim. Bir \u015fey diyelim yani. \u0130lle kahraman da diyeceksek… Ama, yani ben \u0131rk kelimesinin \u00e7ok yanl\u0131\u015f bir terim oldu\u011funu orada s\u00f6yl\u00fcyorum ve bunun i\u00e7in yarg\u0131lan\u0131yorum \u015fimdi.<\/p>\n
G\u00fcnd\u00fcz: Yani bunlar\u0131n, b\u00fct\u00fcn bu ya\u015fad\u0131klar\u0131n\u0131za, ya da bu tart\u0131\u015fmalara bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda, \u00f6nemli bir de\u011fi\u015fim s\u00fcreci oldu\u011fu g\u00f6r\u00fcl\u00fcyor bir \u015fekilde. Ya T\u00fcrkiye\u2019de vatanda\u015f i\u00e7in ne ifade ediyor bu? Yani etnik k\u00f6kenine bakmaks\u0131z\u0131n birinin…<\/p>\n
Dink: Bilemiyorum! Yani yurtta\u015f i\u00e7in ne ifade ediyor? Belki benim bu \u015feyim anlams\u0131z geliyor olabilir onlara, \u201cne bu \u015fimdi yani\u201d diye. T\u00fcrk de\u011fil, T\u00fcrk\u2019\u00fcm dese de olur, diyorlard\u0131r falan filan. Olabilir, yani b\u00f6yle d\u00fc\u015f\u00fcnenlerde olabilir, ama bende onlara, Allah ba\u015f\u0131n\u0131za getirmesin diyorum, yani. Bir g\u00fcn de mesela Almanlar kendi \u00fclkelerinde ya\u015fayan T\u00fcrk vatanda\u015flar i\u00e7in sabahleyin, her sabah ben Alman\u0131m, ben \u015fuyum, ben buyum diye e\u011fer bir \u015fey s\u00f6yletmek durumunda kal\u0131rlarsa nas\u0131l alg\u0131larlard\u0131 ordaki T\u00fcrkler, nas\u0131l alg\u0131lamal\u0131. Biz \u015fimdi Almanya\u2019da ya\u015fayan T\u00fcrkleri, T\u00fcrk de\u011fil Alman kabul edece\u011fiz, yoksa ben Almanyal\u0131y\u0131m ve T\u00fcrk\u2019\u00fcm demelerimi daha \u00e7ok ho\u015fumuza m\u0131 gidecek? Bunu kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131rmak laz\u0131m tabii. Dolay\u0131s\u0131yla bence T\u00fcrkye\u2019deki yurtta\u015flar\u0131n da bu kavramlar\u0131 anlamas\u0131 laz\u0131m. Yani ne var bunda, bunu ka\u015f\u0131yacak gibi laflar var yani. Hepimiz g\u00fcl gibi ge\u00e7iniyoruz T\u00fcrkiye Cumhuriyet\u2019inde, T\u00fcrk\u2019\u00fcz hepimiz, Atat\u00fcrk bu T\u00fcrk kelimesini ulusal kimlik anlam\u0131nda kulland\u0131. Tamam Atat\u00fcrk bence \u00f6ylede kullanm\u0131\u015f olabilir, ama ben daha sonra bu, bu kavram\u0131n T\u00fcrkiye\u2019deki t\u00fcrkle\u015ftirme politikas\u0131 nedeniyle hi\u00e7 de i\u00e7inin masum kald\u0131\u011f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnm\u00fcyorum. Yani nice fa\u015fist hareketler \u00e7\u0131kt\u0131, \u015funlar \u00e7\u0131kt\u0131. Onlar da kulland\u0131. E\u011fer T\u00fcrk\u2019se, ki onlarda T\u00fcrk kavram\u0131n\u0131 kullan\u0131yorlar. \u00d6b\u00fcr taraf, hem o kavram, hem bu kavram, her \u015fey birbirine kar\u0131\u015ft\u0131. Ben hangisini nas\u0131l ay\u0131rt edece\u011fim, nas\u0131l alg\u0131layaca\u011f\u0131m, hangi T\u00fcrk kavram\u0131 \u0131rk\u00e7\u0131 de\u011fil, hangi T\u00fcrk kavram\u0131 ulusalc\u0131? Ben, T\u00fcrkiyelilik \u00e7ok benimsedi\u011fim bir sey yani. Ben bu, bu topraklar\u0131n, bu vatan\u0131n insan\u0131y\u0131m ve T\u00fcrkiyeliyim. Bu \u00e7ok ho\u015fuma gidiyor yani, \u00e7ok i\u00e7selle\u015ftirebiliyorum, s\u00f6ylerim yani. Ama arkas\u0131ndan da T\u00fcrkiyeli bir T\u00fcrk\u2019\u00fcm diyen karde\u015fimi, hakikaten onu \u00e7ok rahat anlayabiliyorum ve demesi laz\u0131m. Ama ben de T\u00fcrkiyeli Ermeni\u2019yim dedi\u011fimde o da beni anlamas\u0131 laz\u0131m. Yani bu, bu kadar \u00e7ok net bir \u015fey. Bunda ben bir sorun \u00e7\u0131kmas\u0131 gerekti\u011fini hi\u00e7 d\u00fc\u015f\u00fcnm\u00fcyorum.<\/p>\n
G\u00fcnd\u00fcz: Bir yerde tabii ki T\u00fcrk kavram\u0131 uluslararas\u0131 alanda da oturmu\u015f bir kavram. Yani mesela ben T\u00fcrk\u2019\u00fcm diyor insanlar…..<\/p>\n
Dink: Tabii uluslararas\u0131 alanda oturmu\u015f olabilir. Ama ben T\u00fcrkiye\u2019de ya\u015fayan bir yurtta\u015f olarak, benim i\u00e7ime daha oturmam\u0131\u015fsa, bu benimle ilgili bir sorun yani. Beni yurtd\u0131\u015f\u0131ndaki insanlar T\u00fcrk olarak alg\u0131layabilir, ama \u00f6nemli olan, ben kendimi nas\u0131l alg\u0131l\u0131yorum. Bence sorun bu. Oturmu\u015f do\u011fru, yani i\u015fte Fransal\u0131 demiyoruz, Frans\u0131z diyoruz diyorlar, \u00f6rnek g\u00f6steriyorlar. Ama ben Fransa\u2019dakilerin ruh halini bilmem karde\u015fim. Ben T\u00fcrkiye\u2019de kendi ruh halimi anlat\u0131yorum, ben bunu konu\u015fuyorum yani. Yani ben bir Ermeni\u2019yim ve bir T\u00fcrk de\u011filim yani, bunu anlatmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131yorum. Ben T\u00fcrkiyeliyim. Ama yok, hay\u0131r sen T\u00fcrk\u2019s\u00fcn diye bana dayat\u0131lacaksa, vallahi bilmem yani, kendi bilecekleri i\u015f. Kaybederler o zaman. Hay\u0131r o zaman T\u00fcrkl\u00fc\u011f\u00fcn safl\u0131\u011f\u0131n\u0131 ortadan kald\u0131rm\u0131\u015f olurlar bence. Yani T\u00fcrkl\u00fc\u011f\u00fcn, bu kimli\u011fin de kendine g\u00f6re belirginli\u011fi var ve tad\u0131 da var yani. Bu T\u00fcrk kavram\u0131 i\u00e7erisine Ermeni\u2019yi de katarsan yani ne anlar ondan yani. Anlam\u0131yorum yani.<\/p>\n
G\u00fcnd\u00fcz: Yani baz\u0131 yazarlar var mesela, T\u00fcrk kavram\u0131n\u0131n paradoks oldu\u011funu s\u00f6yl\u00fcyorlar. Yani T\u00fcrk ulusla\u015fmas\u0131n\u0131n da aslinda bir \u015fekilde paradoks oldu\u011funu s\u00f6yl\u00fcyorlar. Hem etnik bir k\u00f6kene at\u0131fta bulunuyor hem de siyasi bir kavram olarak in\u015fa edilmek istendi\u011fi s\u00f6yleniyor. Yani b\u00f6yle bir \u00e7\u0131kmaz var.<\/p>\n
Dink: Evet, aynen. \u00c7ok net o \u00e7\u0131kmaz.<\/p>\n
G\u00fcnd\u00fcz: Sizin de s\u00f6yledikleriniz bunlar\u0131 g\u00f6steriyor tabii ki \/<\/p>\n
Dink: \u00c7ok net! Ben somut \u00f6rne\u011fiyim yani. Yani ben e\u011fer T\u00fcrk olsayd\u0131m, T\u00fcrk\u2019\u00fcm demekten de gurur duyard\u0131m yine. Bundan gurur duyanlara hakikaten b\u00f6yle g\u00f6zlerinin i\u00e7ine sempatiyle bak\u0131yorum. Ben onlar\u0131 tahkir yada tezyif etmiyorum. Anlatabiliyor muyum? Ne mutlu onlara, bunu s\u00f6yleyeyim. B\u0131rak\u0131n bende ne mutluyum ki Ermeni\u2019yim diyebileyim. Ben bunu anlatmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131yorum.<\/p>\n
G\u00fcnd\u00fcz: \u00dclkenin b\u00f6l\u00fcnmesinden korkmuyor musunuz, ya da …<\/p>\n
Dink: Hay\u0131r, ni\u00e7in korkaca\u011f\u0131m can\u0131m. Bu niye? Ben yani T\u00fcrkiyeliyim diyorum bir kere. T\u00fcrkiyeliyim diyen adam yani T\u00fcrkiye\u2019yi niye b\u00f6ls\u00fcn ki? Ama \u00f6b\u00fcr t\u00fcrl\u00fc T\u00fcrkiye\u2019deki farkl\u0131l\u0131klar\u0131n olmad\u0131\u011f\u0131 kavram\u0131na do\u011fru mu gidece\u011fiz yani. Nedir? Eh farkl\u0131l\u0131k varsa, farkl\u0131l\u0131\u011f\u0131n ad\u0131n\u0131 koymaktan niye \u00e7ekiniyorsunuz? Bunlar sorun bence hepsi! ….<\/p>\n
G\u00fcnd\u00fcz: T\u00fcrkiye\u2019de \u015fu sav var: i\u015fte Avrupa bize Ermeni Soyk\u0131r\u0131m\u0131n\u0131 tan\u0131may\u0131 dayat\u0131yor. Yani T\u00fcrkiye her zaman bir \u015fekilde d\u0131\u015f g\u00fc\u00e7lerin aleti olarak g\u00f6r\u00fcl\u00fcyor bu sava g\u00f6re. Bunu nas\u0131l de\u011ferlendirmek laz\u0131m sizce?<\/p>\n
Dink: Maalesef, maalesef, yani y\u00fcz elli y\u0131ldan beri T\u00fcrkiye\u2019deki az\u0131nl\u0131klar d\u0131\u015far\u0131n\u0131n ba\u011f\u0131ml\u0131s\u0131 olarak g\u00f6r\u00fcl\u00fcyor, g\u00f6steriliyor, bunun \u00fczerine siyaset yap\u0131l\u0131yor, politika yap\u0131l\u0131yor. Bunun b\u00f6yle g\u00f6r\u00fclmesi i\u00e7in bence \u00f6zel \u00e7aba da harcan\u0131yor. Yani bunu h\u00fck\u00fcmetler de, devletler de bunu yap\u0131yorlar. D\u0131\u015fardakiler de yap\u0131yorlar, i\u00e7erdekiler de yap\u0131yorlar, ve biz bunun ortas\u0131nda kalakal\u0131yoruz. Sonu\u00e7ta \u00f6rne\u011fin bizim kendi sorunlar\u0131m\u0131z\u0131 kendisi \u00e7\u00f6zmeyen bir devlet e\u011fer Avrupa Birli\u011fi\u2019nin telkiniyle ya da tavsiyesiyle bizim sorunlar\u0131m\u0131z\u0131 \u00e7\u00f6zmeye kalk\u0131yorsa, o zaman \u00e7ok hakl\u0131 olarak \u015fu zavall\u0131 toplum da \u201cya i\u015fte, bak bu az\u0131nl\u0131klar d\u0131\u015far\u0131n\u0131n uzant\u0131s\u0131lar, d\u0131\u015fardakiler bu az\u0131nl\u0131klar i\u00e7in u\u011fra\u015f\u0131yorlar\u201d, falan diye d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr. Bunu d\u00fc\u015f\u00fcnmeye zemin haz\u0131rlayan da bu h\u00fck\u00fcmetlerse, bu devletlerse, o da i\u015fi g\u00fcc\u00fc yok, i\u015fte buradaki az\u0131nl\u0131\u011f\u0131n sorunuyla i\u015fte ilgileniyor himayesi gibi. Tarih maalesef bu yanl\u0131\u015flarla devletleri ba\u015flatt\u0131 bu yanl\u0131. Ermeni Soyk\u0131r\u0131m\u0131n\u0131n ya\u015fanm\u0131\u015f olmas\u0131n\u0131n temel nedenlerinden biri de, \u00e7ok b\u00fcy\u00fck nedenlerinden biri de buydu. Ama bundan daha hen\u00fcz ders al\u0131nmad\u0131. Bu g\u00fcn bile halen bu devam ediliyor. Dikkat ederseniz T\u00fcrkiye\u2019de az\u0131nl\u0131klar\u0131n sorunlar\u0131n\u0131n \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fc, \u00e7\u0131kar\u0131lan yasalara bakt\u0131\u011f\u0131n\u0131z zaman, o yasalar\u0131n ad\u0131 \u201cAvrupa Birli\u011fi Uyum Yasalar\u0131\u201d diye \u00e7\u0131k\u0131yor. Yani Avrupa Birli\u011fi\u2019ne girilecek diye T\u00fcrkiye\u2019deki az\u0131nl\u0131klar\u0131n sorunlar\u0131na \u00e7\u00f6z\u00fcmler \u00fcretilmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131l\u0131yor. Yani \u201cbunlar bizim i\u00e7imizdeki i\u015fte be\u015finci kollard\u0131r, d\u0131\u015fardakinin uzant\u0131s\u0131d\u0131r, bunlar esas\u0131nda bizim as\u0131l yurtta\u015flar\u0131m\u0131z de\u011fillerdir\u201d alg\u0131lay\u0131\u015f\u0131 her zaman, alg\u0131lat\u0131l\u0131\u015f\u0131 var bunun. Bir g\u00fcvenlik meselesi olarak T\u00fcrkiye\u2019deki az\u0131nl\u0131klar her zaman de\u011ferlendiriliyor. Az\u0131nl\u0131k kavram\u0131 b\u00f6yle. Bunun da \u00e7ok basit ispat\u0131, a\u00e7\u0131n b\u00fct\u00fcn ders kitaplar\u0131n\u0131 \u015funlar\u0131 bunlar\u0131, az\u0131nl\u0131klara ili\u015fkin hi\u00e7 bir konu hi\u00e7 bir ders kitab\u0131nda ilkokul hayatbilgisinde, ne sosyalbilgisinde, ne vatanda\u015fl\u0131k bilgisinde, hi\u00e7 bir konuda bir bahis ge\u00e7mez. Bir tek ders kitab\u0131nda ge\u00e7er, milli g\u00fcvenlik, askerlik ders kitab\u0131nda ge\u00e7er lisede. 97. sayfas\u0131nda zannediyorum bir para\u011fraf az\u0131nl\u0131klar\u0131 anlat\u0131r ve \u00fcnitenin ba\u015fl\u0131\u011f\u0131 da \u201cT\u00fcrkiye \u00fczerine oynanan oyunlar\u201d b\u00f6l\u00fcm\u00fcd\u00fcr.<\/p>\n
Akunq.net<\/strong><\/em><\/p>\n<\/a><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Eran G\u00fcnd\u00fcz \u201eAx\u201c ne demek diye soruyorsan\u0131z kendinize, k\u00fcrt\u00e7e olup hem \u201eah\u201c (i\u00e7 \u00e7ekmek anlam\u0131nda nida) hem de \u201etoprak\u201c anlam\u0131na geliyor. Evet, Hrant Dink geriye kalan Ermeni halk\u0131n\u0131n evlad\u0131 olarak Anadolu (Bat\u0131 Ermenistan- Akunq web sayfas\u0131 y\u00f6neticileri) topraklar\u0131n\u0131 hem en iyi \u015fekilde simgeliyor, hem de derin bir sevgi ve ba\u011fl\u0131l\u0131k duyuyordu bu ana topra\u011f\u0131na, belki […]<\/p>\n","protected":false},"author":7,"featured_media":56356,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1,71,53],"tags":[],"class_list":["post-56352","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-haberler","category-mulakatlar","category-turkiyede-azinliklar"],"yoast_head":"\n
Ax Hrant. \u00d6ld\u00fcr\u00fcl\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcn 13. y\u0131l\u0131nda Hrant Dink\u2019in an\u0131s\u0131na - Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=56352\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"en_US\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Ax Hrant. \u00d6ld\u00fcr\u00fcl\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcn 13. y\u0131l\u0131nda Hrant Dink\u2019in an\u0131s\u0131na - Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Eran G\u00fcnd\u00fcz \u201eAx\u201c ne demek diye soruyorsan\u0131z kendinize, k\u00fcrt\u00e7e olup hem \u201eah\u201c (i\u00e7 \u00e7ekmek anlam\u0131nda nida) hem de \u201etoprak\u201c anlam\u0131na geliyor. Evet, Hrant Dink geriye kalan Ermeni halk\u0131n\u0131n evlad\u0131 olarak Anadolu (Bat\u0131 Ermenistan- Akunq web sayfas\u0131 y\u00f6neticileri) topraklar\u0131n\u0131 hem en iyi \u015fekilde simgeliyor, hem de derin bir sevgi ve ba\u011fl\u0131l\u0131k duyuyordu bu ana topra\u011f\u0131na, belki […]\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=56352\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2020-01-10T09:00:13+00:00\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2020-09-15T06:36:51+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2020\/01\/Hrant-Dink-1.jpg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"968\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"976\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/jpeg\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"admin\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Written by\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"admin\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Est. reading time\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"32 minutes\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\\\/\\\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?p=56352#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?p=56352\"},\"author\":{\"name\":\"admin\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/096f1d38a12cce57fb855b485ed24c9e\"},\"headline\":\"Ax Hrant. \u00d6ld\u00fcr\u00fcl\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcn 13. y\u0131l\u0131nda Hrant Dink\u2019in an\u0131s\u0131na\",\"datePublished\":\"2020-01-10T09:00:13+00:00\",\"dateModified\":\"2020-09-15T06:36:51+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?p=56352\"},\"wordCount\":6367,\"commentCount\":0,\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?p=56352#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/wp-content\\\/uploads\\\/sites\\\/6\\\/2020\\\/01\\\/Hrant-Dink-1.jpg\",\"articleSection\":[\"Haberler\",\"M\u00fclakatlar\",\"T\u00fcrkiye\u2019de Az\u0131nl\u0131klar\"],\"inLanguage\":\"en-US\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"CommentAction\",\"name\":\"Comment\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?p=56352#respond\"]}]},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?p=56352\",\"url\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?p=56352\",\"name\":\"Ax Hrant. \u00d6ld\u00fcr\u00fcl\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcn 13. y\u0131l\u0131nda Hrant Dink\u2019in an\u0131s\u0131na - Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?p=56352#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?p=56352#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/wp-content\\\/uploads\\\/sites\\\/6\\\/2020\\\/01\\\/Hrant-Dink-1.jpg\",\"datePublished\":\"2020-01-10T09:00:13+00:00\",\"dateModified\":\"2020-09-15T06:36:51+00:00\",\"author\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/096f1d38a12cce57fb855b485ed24c9e\"},\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?p=56352#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"en-US\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?p=56352\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"en-US\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?p=56352#primaryimage\",\"url\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/wp-content\\\/uploads\\\/sites\\\/6\\\/2020\\\/01\\\/Hrant-Dink-1.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/wp-content\\\/uploads\\\/sites\\\/6\\\/2020\\\/01\\\/Hrant-Dink-1.jpg\",\"width\":968,\"height\":976},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?p=56352#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Home\",\"item\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Ax Hrant. \u00d6ld\u00fcr\u00fcl\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcn 13. y\u0131l\u0131nda Hrant Dink\u2019in an\u0131s\u0131na\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/#website\",\"url\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/\",\"name\":\"Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi\",\"description\":\"\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"en-US\"},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/096f1d38a12cce57fb855b485ed24c9e\",\"name\":\"admin\",\"url\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?author=7\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Ax Hrant. \u00d6ld\u00fcr\u00fcl\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcn 13. y\u0131l\u0131nda Hrant Dink\u2019in an\u0131s\u0131na - Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=56352","og_locale":"en_US","og_type":"article","og_title":"Ax Hrant. \u00d6ld\u00fcr\u00fcl\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcn 13. y\u0131l\u0131nda Hrant Dink\u2019in an\u0131s\u0131na - Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi","og_description":"Eran G\u00fcnd\u00fcz \u201eAx\u201c ne demek diye soruyorsan\u0131z kendinize, k\u00fcrt\u00e7e olup hem \u201eah\u201c (i\u00e7 \u00e7ekmek anlam\u0131nda nida) hem de \u201etoprak\u201c anlam\u0131na geliyor. Evet, Hrant Dink geriye kalan Ermeni halk\u0131n\u0131n evlad\u0131 olarak Anadolu (Bat\u0131 Ermenistan- Akunq web sayfas\u0131 y\u00f6neticileri) topraklar\u0131n\u0131 hem en iyi \u015fekilde simgeliyor, hem de derin bir sevgi ve ba\u011fl\u0131l\u0131k duyuyordu bu ana topra\u011f\u0131na, belki […]","og_url":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=56352","og_site_name":"Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi","article_published_time":"2020-01-10T09:00:13+00:00","article_modified_time":"2020-09-15T06:36:51+00:00","og_image":[{"width":968,"height":976,"url":"https:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2020\/01\/Hrant-Dink-1.jpg","type":"image\/jpeg"}],"author":"admin","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Written by":"admin","Est. reading time":"32 minutes"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=56352#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=56352"},"author":{"name":"admin","@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/#\/schema\/person\/096f1d38a12cce57fb855b485ed24c9e"},"headline":"Ax Hrant. \u00d6ld\u00fcr\u00fcl\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcn 13. y\u0131l\u0131nda Hrant Dink\u2019in an\u0131s\u0131na","datePublished":"2020-01-10T09:00:13+00:00","dateModified":"2020-09-15T06:36:51+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=56352"},"wordCount":6367,"commentCount":0,"image":{"@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=56352#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2020\/01\/Hrant-Dink-1.jpg","articleSection":["Haberler","M\u00fclakatlar","T\u00fcrkiye\u2019de Az\u0131nl\u0131klar"],"inLanguage":"en-US","potentialAction":[{"@type":"CommentAction","name":"Comment","target":["https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=56352#respond"]}]},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=56352","url":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=56352","name":"Ax Hrant. \u00d6ld\u00fcr\u00fcl\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcn 13. y\u0131l\u0131nda Hrant Dink\u2019in an\u0131s\u0131na - Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi","isPartOf":{"@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=56352#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=56352#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2020\/01\/Hrant-Dink-1.jpg","datePublished":"2020-01-10T09:00:13+00:00","dateModified":"2020-09-15T06:36:51+00:00","author":{"@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/#\/schema\/person\/096f1d38a12cce57fb855b485ed24c9e"},"breadcrumb":{"@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=56352#breadcrumb"},"inLanguage":"en-US","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=56352"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"en-US","@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=56352#primaryimage","url":"https:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2020\/01\/Hrant-Dink-1.jpg","contentUrl":"https:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2020\/01\/Hrant-Dink-1.jpg","width":968,"height":976},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=56352#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https:\/\/akunq.net\/tr"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Ax Hrant. \u00d6ld\u00fcr\u00fcl\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcn 13. y\u0131l\u0131nda Hrant Dink\u2019in an\u0131s\u0131na"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/#website","url":"https:\/\/akunq.net\/tr\/","name":"Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi","description":"","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"en-US"},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/#\/schema\/person\/096f1d38a12cce57fb855b485ed24c9e","name":"admin","url":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?author=7"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/56352","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/7"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=56352"}],"version-history":[{"count":4,"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/56352\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":58881,"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/56352\/revisions\/58881"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/56356"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=56352"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=56352"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=56352"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}
![\"\"](\"http:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/2020\/01\/Eran-Gunduz--187x270.jpg\")
<\/p>\n