![\"\"](\"http:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/2019\/11\/Alevi-mezarlar\u0131-360x255.jpg\")
<\/p>\n<\/p>\n
Ge\u00e7ti\u011fimiz haftalarda 6-7 Eyl\u00fcl 1955 pogromuna dair bir ar\u015fiv \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131n\u0131 yay\u0131nlad\u0131\u011f\u0131m\u0131z ara\u015ft\u0131rmac\u0131 H\u00fcsn\u00fc G\u00fcrbey, Anadolu\u2019da Alevi mezarlar\u0131n\u0131n nas\u0131l tahrip edildi\u011fini yazd\u0131.<\/em><\/strong><\/p>\n H\u00dcSN\u00dc G\u00dcRBEY<\/strong><\/p>\n Mezarl\u0131k s\u00f6zc\u00fc\u011f\u00fc insana so\u011fuk gelir, fakat ge\u00e7mi\u015fin tarihsel-toplumsal aidiyetini g\u00f6sterdi\u011fi i\u00e7in \u00f6nemlidir. Ge\u00e7mi\u015ften g\u00fcn\u00fcm\u00fcze ula\u015fan birer belge durumundad\u0131rlar. Belge olduklar\u0131 i\u00e7inde \u00e7ok \u00f6nemlidirler, \u00fcst\u00fcnde durmak gerekir. Kurtiz\u2019in vasiyeti\u00a0<\/strong> \u0130lk tahrip edilen\u00a0<\/strong> * Oldum olas\u0131 bu gayrim\u00fcslim laf\u0131n\u0131 hi\u00e7 sevmiyorum ama konun net anla\u015fmas\u0131 i\u00e7in de kullanmak zorunda kald\u0131m.
\nMezarl\u0131klar, bir yeri, bir co\u011frafyay\u0131, orada ya\u015fayan insan topluluklar\u0131n\u0131n yeri ve yurdu yapar. Mezarl\u0131klar, insan topluluklar\u0131n\u0131n ge\u00e7mi\u015fidir, tarihidir.
\nEgemen ulus devlet, b\u00f6yle bir yurdun, ge\u00e7mi\u015fini ve tarihini yok etmek i\u00e7in elinden geleni yapmaktad\u0131r. Anadolu\u2019nun kadim halklar\u0131ndan olan Ermeni, S\u00fcryani, \u00cazidi, Rum ve benzerlerinin mezarl\u0131klar\u0131n\u0131 y\u0131karak yerlerine \u00e7e\u015fitli kamu binalar\u0131n\u0131 yapt\u0131klar\u0131n\u0131 hepimizce bilinmektedir. Demokrat Parti\u2019nin (DP) iktidar oldu\u011fu 1950\u2019li y\u0131llar\u0131nda, Bozdo\u011fan su kemeri ile Unkapan\u0131 k\u00f6pr\u00fcs\u00fc aras\u0131ndaki yolda geni\u015fletme \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131 yap\u0131l\u0131rken, buldozerlerin Rum mezarl\u0131klar\u0131n\u0131 nas\u0131l tahrip ettiklerini g\u00f6rg\u00fc tan\u0131klar\u0131 h\u00e2l\u00e2 anlatmaktad\u0131r.
\nVerilen mesaj \u00e7ok a\u00e7\u0131k; sanki buralarda ba\u015fka halklar hi\u00e7 ya\u015famam\u0131\u015f. Bu yerle\u015fim yerlerinde ge\u00e7mi\u015fte de T\u00fcrklerin ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 fikrini yerle\u015ftirmek istemektedirler.
\nAnadolu\u2019da gayrim\u00fcslim * , T\u00fcrk olmayan halklara ait maddi izlerin, tarihsel mek\u00e2n ve zamandan sistematik bi\u00e7imde silinmesi T\u00fcrk-ulus devletinin kurulu\u015funda tarih ve mek\u00e2n \u00fcretiminin anahtar tekniklerinden biri olagelmi\u015ftir.
\n1930\u2019lu y\u0131llarda T\u00fcrk Tarih Tezlerini hat\u0131rlarsak orada; T\u00fcrklerin, Anadolu\u2019ya sonradan gelen de\u011fil, Anadolu\u2019nun otokton(yerli) halklar\u0131 oldu\u011fu, S\u00fcmerlerin ve Hitit uygarl\u0131klar\u0131n\u0131n devam\u0131 oldu\u011fu iddia ediliyordu. Belki bu y\u00fczden o d\u00f6nemde tarihsel eserler bu denli tahrip edilmiyordu. Bu tezler tutmay\u0131nca tahribat h\u0131zland\u0131\u2026
\nT\u00fcrk devletinin, tarihsel mirasa nas\u0131l bakt\u0131\u011f\u0131 a\u00e7\u0131k ve net, reddet, tahrip et ve yok et.<\/p>\n
\n\u00dcnl\u00fc tiyatro ve sinema sanat\u00e7\u0131s\u0131 Tuncel Kurtiz (1 \u015eubat 1936 – 27 Eyl\u00fcl 2013) vasiyetinde, \u201cBeni bir Alevi mezarl\u0131\u011f\u0131na g\u00f6m\u00fcn\u201d demi\u015fti. Do\u011frusu, bir K\u0131z\u0131lba\u015f olarak o g\u00fcne kadar bir K\u0131z\u0131lba\u015f mezarl\u0131\u011f\u0131n\u0131n olup-olmad\u0131\u011f\u0131 bilmiyordum. \u0130lk k\u00f6y\u00fcmde (Ki\u011f\u0131\/B\u0131lece) ara\u015ft\u0131rd\u0131m,\u00a0 ulu bir me\u015fe a\u011fac\u0131n\u0131n alt\u0131ndaki ** mezarl\u0131klar\u0131n ekseriyetinde ba\u015fucuna ince uzun bir ta\u015f dikildi\u011fini ve y\u00f6nlerinin de Do\u011fu-Bat\u0131 ekseninde olduklar\u0131n\u0131 g\u00f6rd\u00fcm. Baz\u0131 mezar ta\u015flar\u0131nda ise d\u00fcnya, ay ve g\u00fcne\u015f motiflerinin yan\u0131 s\u0131ra, k\u0131l\u0131\u00e7, kalkan, \u00e7i\u00e7ek, devridaim g\u00fcl\u00fc ve benzeri motifler i\u015flenmi\u015fti. Baz\u0131 mezarl\u0131klarda da ba\u015fucu ile ayakucu ta\u015flar\u0131 aras\u0131nda, mezar\u0131n \u00fcst\u00fcnde ve y\u00fcz\u00fc do\u011fuya d\u00f6n\u00fck ko\u00e7 heykelleri vard\u0131. Bu ko\u00e7 heykelleri de \u00f6yle ince uzun olmay\u0131p, biraz daha topluca idiler. Yine onlar\u0131n da her iki y\u00fcz\u00fc g\u00fcne\u015f, ay ve d\u00fcnya motifinin yan\u0131nda yi\u011fitli\u011fi simgeleyen k\u0131l\u0131\u00e7, kama ve kalkan motifleri ile s\u00fcsl\u00fcyd\u00fc. Haf\u0131zam beni yan\u0131ltm\u0131yorsa birisinde de cura (\u00fc\u00e7 teli saz) motifi ile devri-daim(\u00e7ark\u0131 felek) g\u00fcl\u00fcn\u00fcn s\u00fcs\u00fc vard\u0131, ama hi\u00e7 birinde ne T\u00fcrk\u00e7e, ne Arap\u00e7a ne de ki el-Fatiha yaz\u0131tlar\u0131 vard\u0131. Bunca i\u015flemeyi yapanlar, bu kadarc\u0131k yaz\u0131 yazmas\u0131n\u0131 bilmiyorlar m\u0131yd\u0131? Beli ki bilin\u00e7li yazmam\u0131\u015flard\u0131.<\/p>\n
\nBu mezar t\u00fcr\u00fc, devletin resmi mezarl\u0131k anlay\u0131\u015f\u0131na uymad\u0131\u011f\u0131 i\u00e7indir ki, 1990\u2019l\u0131 y\u0131llarda k\u00f6ylerin bo\u015fat\u0131lmas\u0131yla ilk tahrip edilen mek\u00e2nlar olmu\u015flard\u0131. 2014 y\u0131l\u0131nda b\u00f6lgeye gitti\u011fimde g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcm manzara kar\u015f\u0131s\u0131nda \u015foke olmu\u015ftum. O g\u00fczelim i\u015flemeli ta\u015flardan bir teki yerinde yoktu. Yak\u0131n zaman mezarl\u0131klar\u0131n d\u0131\u015f\u0131nda hi\u00e7bir \u015fey kalmam\u0131\u015ft\u0131, yer d\u00fcmd\u00fcz edilmi\u015fti.
\nBurada ac\u0131 olan, sadece devletin y\u0131k\u0131m\u0131 de\u011fildi, devlete yard\u0131mc\u0131 olan a\u00e7g\u00f6zl\u00fc yerli i\u015fbirlik\u00e7ilerin, hazine bulma bahanesiyle bu i\u015fe \u00f6nc\u00fcl\u00fck etmi\u015f olmalar\u0131yd\u0131. Bir di\u011fer ac\u0131 da, \u0130stanbul\u2019da ekonomik durumlar\u0131 iyi olanlar\u0131n bir haftal\u0131\u011f\u0131na k\u00f6ye gelip, eski mezarl\u0131klar\u0131n\u0131 y\u0131karak yerlerine mermerden yap\u0131l\u0131, \u00fcst\u00fcne T\u00fcrk\u00e7e yaz\u0131t ve Arap\u00e7a el-Fatiha yazd\u0131rmalar\u0131 olmu\u015ftur. D\u00f6nemin K\u0131z\u0131lba\u015f mezarl\u0131klar\u0131, \u015fimdi birer T\u00fcrk-M\u00fcsl\u00fcman mezarl\u0131klar\u0131na d\u00f6n\u00fc\u015fm\u00fc\u015flerdir. B\u00f6lgedeki Ermeni mezarl\u0131klar\u0131nda ise eser yoktur\u2026
\n\u00d6zetle, mezarlar, gelece\u011fe b\u0131rak\u0131lan birer belgedirler; o topraklar\u0131n kimlere ait oldu\u011funu g\u00f6sterir. Ki\u011f\u0131\/B\u0131lece b\u00f6lgesi de K\u00fcrdistan\u2019\u0131n bir par\u00e7as\u0131d\u0131r. Siz mezarlar\u0131n\u0131za K\u00fcrt\u00e7e de\u011fil de, T\u00fcrk\u00e7e yaz\u0131lar yazd\u0131\u011f\u0131n\u0131zda kimlere hizmet etti\u011finiz kendili\u011finden ortaya \u00e7\u0131kmaktad\u0131r. Devletin de istedi\u011fi budur, bu iste\u011fin d\u0131\u015f\u0131nda hareket edenlerin ba\u015f\u0131na nelerin geldi\u011fini biliyoruz. En son Mu\u015f\u2019un Bulan\u0131k il\u00e7esine ba\u011fl\u0131 Erentepe beldesinde, 6 Haziran 2012 tarihinde Mu\u015f E Tipi Kapal\u0131 Cezaevi\u2019nde ya\u015fam\u0131n\u0131 yitiren Bar\u0131\u015f ve Demokrasi Partisi (BDP) Belde Ba\u015fkan\u0131 Ayd\u0131n Kaya\u2019n\u0131n mezar ta\u015f\u0131, \u00fczerinde \u201cEm te ji b\u00eer nakin (Seni unutmayaca\u011f\u0131z)\u201d yaz\u0131s\u0131 bulundu\u011fu gerek\u00e7esiyle savc\u0131l\u0131k talimat\u0131 do\u011frultusunda askerlerce k\u0131r\u0131larak g\u00f6t\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr. Bu \u00f6nemli bir mesajd\u0131r, anlamak gerekir. Halklar\u0131m\u0131z mezarl\u0131k yaparken veya yenilerken asl\u0131nda neleri yitirdiklerinin bir an \u00f6nce fark\u0131na varmal\u0131d\u0131r. Mezar yapay\u0131m derken, K\u0131z\u0131lba\u015f\/K\u00fcrt izlerini silip yerine, T\u00fcrk-\u0130slam-Hanefi inanc\u0131n\u0131n yay\u0131lmas\u0131na hizmet etmemelidirler.<\/p>\n
\n** Bu ulu me\u015fe a\u011fac\u0131 kutsald\u0131r, mezarl\u0131klar\u0131n\u0131 ziyaret edenler, \u00f6nce bu ulu a\u011fac\u0131 kutsar ard\u0131ndan mezar\u0131n\u0131 kutsard\u0131. Mezar kutsamas\u0131 da \u015f\u00f6yle olurdu; ulu a\u011fa\u00e7 ile mezar\u0131n ba\u015fucundaki ta\u015f \u00f6p\u00fcld\u00fckten sonra, ba\u015fucu ta\u015f\u0131na, evlerde balmumumdan yap\u0131lan ve etrafa g\u00fczel kokular sa\u00e7an mumlar yak\u0131l\u0131rd\u0131. Mum yand\u0131ktan sonra evde tereya\u011f\u0131ndan yo\u011frulan ve ocakta k\u0131zg\u0131n ta\u015fla sa\u00e7 aras\u0131na yerle\u015ftirilerek pi\u015firilen ve niyaz ad\u0131 verilen ve kareler \u015feklinde kesilen ekmekler gelenlere da\u011f\u0131t\u0131l\u0131rd\u0131. Ekmekten artan da \u2013ki mutlaka kal\u0131rd\u0131\u2014ulu a\u011fac\u0131n etraf\u0131na di\u011fer canl\u0131lar\u0131n (h\u00easa\u00a0t\u00ear\u00a0\u00fb\u00a0t\u00fbyan) nasibi olarak da\u011f\u0131t\u0131l\u0131rd\u0131.<\/p>\n