![\"\"](\"http:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/2019\/10\/Ermenileri-imha-belgeleri-360x208.jpeg\")
<\/p>\n<\/p>\n
\u2018Yabanc\u0131 \u00fclke parlamentolar\u0131 karar alamazlar\u2019, diye ba\u011f\u0131r\u0131p \u00e7a\u011f\u0131rmak yerine, kendi ar\u015fiv belgelerimiz \u00fczerinde konu\u015fmay\u0131 \u00f6\u011frenmemiz gerekir.\u2019<\/em><\/strong><\/p>\n ARTI GER\u00c7EK<\/strong>\u00a0\u2013 ABD Kongresi\u2019nin alt meclisi Temsilciler Meclisi\u2019nin 1915 \u2018Ermeni Soyk\u0131r\u0131m\u0131\u2019n\u0131 resmen tan\u0131yan yasa tasar\u0131s\u0131n\u0131 11 red, 3 \u00e7ekimser oya kar\u015f\u0131n, 405 oy ile kabul etmesi ve tasar\u0131n\u0131n ABD Senatosu\u2019na g\u00f6nderilecek olmas\u0131 \u00fczerine, T\u00fcrkiye\u2019den bildik resmi tepkiler gelmeye ba\u015flad\u0131.<\/p>\n AKP Grup toplant\u0131s\u0131nda konu\u015fan Cumhurba\u015fkan\u0131 ve AKP Genel Ba\u015fkan\u0131 ve Recep\u00a0Tayyip Erdo\u011fan; kabul edilen tasar\u0131 ile ilgili olarak, \u201cABD kamuoyunda \u00fclkemiz aleyhine olu\u015fan hava kullan\u0131larak ge\u00e7irildi. F\u0131rsat\u00e7\u0131l\u0131k yap\u0131ld\u0131\u201d dedi. Ayr\u0131ca, Erdo\u011fan parlamentoda yapt\u0131\u011f\u0131 de\u011ferlendirmede soyk\u0131r\u0131m tasar\u0131s\u0131n\u0131n kabul\u00fcn\u00fc \u201ciftira\u201d olarak de\u011ferlendirerek; \u201cT\u00fcm d\u00fcnyaya sesleniyorum bu at\u0131lan ad\u0131m\u0131n hi\u00e7bir k\u0131ymeti harbiyesi yok, bunu tan\u0131m\u0131yoruz. Kendileri \u00e7al\u0131p, kendileri oynuyorlar. Buna ra\u011fmen \u00fclkemize at\u0131lan iftiran\u0131n bir \u00fclke parlamentosunda kabul edilmesinden \u00fcz\u00fcnt\u00fcl\u00fcy\u00fcz\u201d ifadelerini kulland\u0131.<\/p>\n CHP Genel Ba\u015fkan\u0131 Kemal K\u0131l\u0131\u00e7daro\u011flu da partisinin grup toplant\u0131s\u0131nda konuya ili\u015fkin yapt\u0131\u011f\u0131 de\u011ferlendirmede; \u201cTarihteki olaylar\u0131 g\u00fcn\u00fcm\u00fcze ta\u015f\u0131y\u0131p intikam alma i\u015fine d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fcrseniz bu do\u011fru olmaz. Bizim tarih\u00e7ilerimiz ve onlar\u0131n tarih\u00e7ileri bir araya gelip incelesinler. Gelelim bir araya hepberaber ar\u015fivlere bakal\u0131m. Ama bunu al\u0131p da ben egemen g\u00fcc\u00fcm intikam al\u0131r\u0131m derseniz bu do\u011fru de\u011fildir\u201d \u015feklinde konu\u015ftu.<\/p>\n Tarihte ne oldu\u011fu ve ABD\u2019nin bu karar\u0131n\u0131n ne anlama geldi\u011fini ABD\u2019de, Clark \u00dcniversitesi Tarih B\u00f6l\u00fcm\u00fc Holokost ve Soyk\u0131r\u0131m \u00c7al\u0131\u015fmalar\u0131 Merkezi\u2019nde bulunan Kaloosdian\/Mugar k\u00fcrs\u00fcs\u00fcnde \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcren tarih\u00e7i, sosyolog Prof. Dr. Taner Ak\u00e7am\u2019a sorduk.<\/p>\n Taner Ak\u00e7am, Art\u0131 Ger\u00e7ek i\u00e7in yapt\u0131\u011f\u0131 de\u011ferlendirmede karar\u0131; \u201cBayram de\u011fil seyran de\u011fil, o halde ABD Temsilciler Meclisi\u2019nin bu soyk\u0131r\u0131m karar\u0131 niye? Elbette, karar\u0131n al\u0131nma nedeni do\u011frudan Soyk\u0131r\u0131m Meselesi ile ilgili de\u011fil. T\u00fcrkiye\u2019nin Suriye\u2019ye y\u00f6nelik askeri harekat\u0131na sinirlenen ABD, bir nevi intikam alma yoluna gidiyor. \u00a0Hem de b\u00f6ylece kendisinin Suriye\u2019de yapt\u0131\u011f\u0131 b\u00fcy\u00fck hatalar\u0131n \u00fcst\u00fcn\u00fc \u00f6rtm\u00fc\u015f olacak\u201d \u015feklinde \u00a0yorumlad\u0131.<\/p>\n Bu vesile ile y\u0131llard\u0131r \u00fczerinde \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131 \u201cErmeni \u00a0Soyk\u0131r\u0131m\u0131\u201d \u00fczerine, \u00a0Art\u0131 Ger\u00e7ek okurlar\u0131 i\u00e7in \u00a0meselenin \u00f6z\u00fc hakk\u0131nda bilgi veren \u00a0Taner Ak\u00e7am \u015funlar\u0131 s\u00f6yledi:<\/p>\n \u201cElbette yabanc\u0131 parlamentolarda, 1915 konusunda karar al\u0131nmas\u0131ndan ho\u015fnut olmayabiliriz.<\/p>\n Rahmetli Hrant da ho\u015flanmazd\u0131. Ne zaman b\u00f6yle bir konu g\u00fcndeme gelse: \u201cSoyk\u0131r\u0131m Anadolu topraklar\u0131nda oldu, \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fc de Anadolu topraklar\u0131nda olacakt\u0131r\u201d\u00a0derdi.<\/p>\n Demek ki, \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fc yabanc\u0131 parlamentolarda aramayaca\u011f\u0131z! Kabul\u2026<\/p>\n Bunun i\u00e7in ne yapmak laz\u0131m? \u00c7ok basit. Konuyu d\u0131\u015f parlamentolar\u0131n konusu olmaktan \u00e7\u0131kartmak ve bu topraklar\u0131n bir sorunu haline getirmek gerek.<\/p>\n Yani, konuyu \u00f6nce kendimiz tart\u0131\u015fmal\u0131y\u0131z.<\/p>\n \u201cSoyk\u0131r\u0131m\u201d kelimesini kullananlar hakk\u0131nda soru\u015fturma a\u00e7maktan, hapse t\u0131kmaktan, 24 Nisan soyk\u0131r\u0131m anmas\u0131 yapanlar\u0131 g\u00f6z alt\u0131na almaktan vazge\u00e7meliyiz.<\/p>\n Kafay\u0131 kuma g\u00f6m\u00fcp, 1915\u2019de bir \u015fey olmad\u0131, diye ba\u011f\u0131rman\u0131n anlam\u0131 yok. \u0130nan\u0131 da yok zaten.<\/p>\n Ben burada \u00e7ok basit bir soru soray\u0131m.<\/p>\n Ve kendi ar\u015fivlerimize bakarak bu sorunun cevab\u0131n\u0131 arayay\u0131m.<\/p>\n Kavga konusu nedir? 1915\u2019de Osmanl\u0131 H\u00fck\u00fcmeti Ermenileri imha karar\u0131 alm\u0131\u015f m\u0131d\u0131r?<\/p>\n Alm\u0131\u015fsa ne zaman alm\u0131\u015ft\u0131r?<\/p>\n \u201cERMEN\u0130LER\u0130N \u0130MHA KARARI: \u00a01 ARALIK 1914\u201d<\/strong><\/p>\n Cevap \u00e7ok basit. Eldeki Osmanl\u0131 ar\u015fiv belgelerine g\u00f6re, Osmanl\u0131 H\u00fck\u00fcmeti, Ermenilerin imha edilmesi do\u011frultusunda ilk karar\u0131 1 Aral\u0131k 1914 tarihinde alm\u0131\u015ft\u0131r. Belgesi Osmanl\u0131 Ar\u015fivinde. Karar hemen ayn\u0131 g\u00fcn \u201cgizli\u201d notuyla \u0130stanbul\u2019a iletilmi\u015f. Ve \u00f6zel olarak, \u201ctelgraf\u0131n telgrafhanedeki kopyas\u0131(n\u0131n)\u201d imha edilmesi istenmi\u015f.<\/p>\n \u0130lk imha karar\u0131 Van ve Bitlis vilayetlerindeki Ermenilere ili\u015fkin.<\/p>\n Al\u0131nan karardaki ifade aynen \u015f\u00f6yle: \u201c[madde] 4. Gerek merkezde ve gerek m\u00fclhak\u00e2tta rehber-ihtilal [ihtilal \u00f6nderi] olacak veyahut \u0130slamlara tasallut edecekleri [sald\u0131racaklar\u0131] maznun[\u015f\u00fcpheli] Ermenilerin \u015fimdiden bi\u2019t-tevkif [\u00f6nceden tutuklanarak] \u0130slamlara tasallutlar\u0131 g\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc takdirde imha edilmek \u00fczere hemen Bitlis\u2019e sevkleri.\u201d<\/p>\n Karar, bir ihtilale \u00f6nderlik veya M\u00fcsl\u00fcmanlara sald\u0131r\u0131 zanl\u0131s\u0131 olabileceklerin toplanmas\u0131 ve imha edilmesini istiyor. Yani, esas olarak erkek n\u00fcfusa ili\u015fkin. Bir nevi bir \u00f6n-tedbir. 1 Aral\u0131k 1914\u2019de al\u0131nan bu karar\u0131n uygulamaya kondu\u011funu ve sadece erkek n\u00fcfusla s\u0131n\u0131rl\u0131 kalmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve kad\u0131n ve \u00e7ocuklar\u0131 da kapsad\u0131\u011f\u0131n\u0131 ba\u015fka kaynaklardan da biliyoruz. En bilinen \u00f6rne\u011fi Nazilerin Yahudileri imhas\u0131d\u0131r.<\/p>\n Yahudilerin ilk kitlesele imhas\u0131 \u201cEinsatztruppen\u201d olarak bilinen \u00f6zel birlikler taraf\u0131ndan 1941 yaz aylar\u0131nda uygulamaya kondu.<\/p>\n Ama\u00e7, Rusya i\u00e7lerine ilerleyen Alman Birliklerinin arkas\u0131nda ayaklanma ihtimalini ortadan kald\u0131rmak idi. Ayn\u0131 Osmanl\u0131 \u00f6rne\u011finde oldu\u011fu gibi, ilk \u00f6nce erkek n\u00fcfusa y\u00f6nelik olan imha uygulamas\u0131 k\u0131sa s\u00fcrede kad\u0131n ve \u00e7ocuklar\u0131 da kapsayacakt\u0131.<\/p>\n 1 Aral\u0131k 1914 karar\u0131 bir b\u00f6lge ile s\u0131n\u0131rl\u0131d\u0131r.<\/p>\n Burada ikinci bir soru akla geliyor. Peki al\u0131nm\u0131\u015f nihayi bir karar var m\u0131d\u0131r, varsa ne zaman al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r?<\/p>\n \u201cN\u0130HAY\u0130 \u0130MHA KARARI 15 \u015eUBAT \/ 3 MART 1915\u201d<\/strong><\/p>\n Bu soruya da art\u0131k kesinli\u011fe yak\u0131n bir tarzda cevap verebiliyoruz.<\/p>\n Ermenilerin imhas\u0131 i\u00e7in nihayi bir karar vard\u0131r ve bu karar 15 \u015eubat ile 3 Mart 1915 aras\u0131nda al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n B\u00f6ylesi bir karar\u0131n al\u0131nd\u0131\u011f\u0131n\u0131 bize s\u00f6yleyen \u0130ttihat ve Terakki Merkez Komitesi \u00fcyesi ve Te\u015fkilat-\u0131 Mahsusa\u2019n\u0131n reisi Bahaettin \u015eakir\u2019dir.<\/p>\n \u015eakir, 3 Mart 1915\u2019de \u0130ttihat ve Terakki Adana g\u00f6revlisine yazd\u0131\u011f\u0131 bir mektupta, \u201cCemiyet, vatan\u0131 bu lanetlenmi\u015f kavmin [Ermenilerin] ihtiras\u0131ndan kurtarmaya\u2026 [ve] T\u00fcrkiye\u2019de ya\u015fayan b\u00fct\u00fcn Ermenileri, bir tanesi kalmay\u0131ncaya kadar mahvetmeye karar, bu hususta da h\u00fck\u00fcmete geni\u015f yetki vermi\u015ftir. H\u00fck\u00fcmet katledip yok etmenin nas\u0131l ger\u00e7ekle\u015fece\u011fi konusunda, vali ve ordu kumandanlar\u0131na gerekli izahat\u0131 verecektir.\u201d<\/p>\n Mektubun alt\u0131nda Bahaettin \u015eakir\u2019in imzas\u0131 vard\u0131r.<\/p>\n Bu imzan\u0131n \u015eakir\u2019e ait oldu\u011funu da art\u0131k kolayl\u0131kla g\u00f6sterebiliyoruz.<\/p>\n \u201cBELGELER K\u00dcT\u00dcPHANELER\u0130M\u0130ZDE MEVCUT\u201d<\/strong><\/p>\n Elimizde Bahaettin \u015eakir\u2019e ait 100\u2019\u00fcn \u00fczerinde imza \u00f6rne\u011fi var. Bunlar, \u0130ttihat ve Terakki Partisi\u2019nin b\u00f6lgelerle yapt\u0131\u011f\u0131 yaz\u0131\u015fmalar\u0131n tutuldu\u011fu 1905-1907 y\u0131llar\u0131na ait Paris Defterleri i\u00e7erisinde. Bu defterler, hem k\u00fct\u00fcphanelerimizde mevcut hem de orijinal halleri ile yeniden bas\u0131lm\u0131\u015flard\u0131r.<\/p>\n Osmanl\u0131 Ar\u015fivinde, Ermenilerin imha edilmesinden s\u00f6z eden bir\u00e7ok ba\u015fka belge daha var.<\/p>\n \u00d6zellikle Erzurum, Sivas, Bitlis, Diyarbak\u0131r ve Van valileri telgraflar\u0131nda imhadan a\u00e7\u0131k olarak s\u00f6z ederler.<\/p>\n \u00d6rne\u011fin, Kas\u0131m 1914 tarihinde Erzurum ve Van valileri, \u201cErmeniler hakk\u0131nda kar\u00e2r-\u0131 kat\u2019\u00ee ve ta\u2019l\u00eem\u00e2t verilmesi zaman\u0131 gelmi\u015ftir,\u201d diyerek \u0130stanbul\u2019u nihai bir karar almaya zorlarlar.<\/p>\n \u0130stanbul ba\u015fta temkinlidir ve \u201cErmeniler hakk\u0131nda bir kat\u2019i talimat verinceye kadar\u201d Valilerin, b\u00f6lgenin ihtiya\u00e7lar\u0131na g\u00f6re davranmalar\u0131n\u0131 ister.<\/p>\n Ama Valiler, kendi yerel tedbirlerinin yeterli olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve kendilerine merkezce al\u0131nm\u0131\u015f nihai bir karar\u0131n tebli\u011f edilmesini \u00a0isterler.<\/p>\n Sivas Valisinin Ermenilerin imhas\u0131 i\u00e7in karar al\u0131nm\u0131\u015f ise kendisine g\u00f6nderilmesini isteyen Mart 1915\u2019a ait \u015fu s\u00f6zleri iyi bir \u00f6rnek te\u015fkil eder: \u201cErmenilerin \u201cimha ve tenkilleri kararla\u015ft\u0131r\u0131lm\u0131\u015f ise\u201d, elde yeteri kadar askeri kuvvet var oldu\u011fu i\u00e7in \u201c\u015fu s\u0131ran\u0131n icraata pek m\u00fcsait oldu\u011fu\u2026\u201d<\/p>\n Bitlis Valisi i\u00e7in, Ermenilerin imhas\u0131 vatan\u0131n\u0131 selameti i\u00e7in ka\u00e7\u0131n\u0131lmazd\u0131r: \u0130stabul\u2019a yazd\u0131\u011f\u0131 bir telde, \u201cmevcudiyetleri b\u00fcnye-i vatan\u2026 i\u00e7in daima muz\u0131rr g\u00f6r\u00fclen bu unsurun [Ermenilerin] kuvva-y\u0131 maddiye ve maneviyesiyle imk\u00e2n mertebesinde imhas\u0131 selamet-i vataniye icab\u00e2t\u0131na g\u00f6redir\u201d demektedir.<\/p>\n Yine Bitlis Valisine g\u00f6re, \u201c\u201c\u0130mha tedbirlerinin tatbik zaman\u0131 ve icraat\u0131\u201d ise \u201csava\u015f\u0131n durumuna ve devletin siyasetine g\u00f6re tayin\u201d edilmelidir.<\/p>\n
\nKarar\u0131 alan, belgedeki ifadeyle: Erzurum \u201cMerkez Komitesi.\u201d<\/p>\n
\n\u0130mha etmek kavram\u0131n\u0131n belgede kullan\u0131lmas\u0131 son derece \u00f6nemli.<\/p>\n
\nPotansiyel bir tehdidi ortadan kald\u0131rmak amac\u0131yla imha hemen bir\u00e7ok soyk\u0131r\u0131mda g\u00f6zlenen ortak bir \u00f6zelliktir.<\/p>\n