![\"\"](\"http:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/2019\/10\/\u015eemsiler-360x203.jpg\")
<\/p>\n<\/p>\n
Diyarbak\u0131r\u2019da kal\u0131c\u0131 eserler b\u0131rakan dini topluluklardan birisi de \u2018G\u00fcne\u015fe Tapanlar\u2019 olarak adland\u0131r\u0131lan \u015eemsiler idi. Ancak ayn\u0131 \u00cazidiler gibi en \u00e7ok bask\u0131ya maruz kalan da bunlar oldu.<\/em><\/strong><\/p>\n Haber Ahmet S\u00fcnb\u00fcl \u2013 Yaz\u0131 Dizisi (1)<\/strong><\/p>\n G\u00fcneydo\u011fu\u00a0Ekspres \u2013<\/strong>\u00a0Diyarbak\u0131r<\/strong>\u00a0 \u0130lk \u00e7a\u011flardan bu yana insanlar\u0131n yerle\u015fik hayata ge\u00e7mesiyle ya\u015fam\u0131n devam etti\u011fi Diyarbak\u0131r, bundan y\u00fcz-y\u00fcz elli y\u0131l \u00f6ncesine kadar\u00a0 bilezengin bir dini ve etnik k\u00fclt\u00fcrlere ev sahipli\u011fi yapt\u0131. Bir\u00e7ok dini inanc\u0131 ve etnik kimli\u011fi b\u00fcnyesinde bar\u0131nd\u0131rd\u0131. Diyarbak\u0131r\u2019da kal\u0131c\u0131 eserler b\u0131rakan bu dini topluluklardan birisi de \u2018G\u00fcne\u015fe Tapanlar\u2019 olarak adland\u0131r\u0131lan \u015eemsiler idi. Ancak ayn\u0131 \u00cazidiler gibi en \u00e7ok bask\u0131ya maruz kalan da bunlar oldu.<\/p>\n Hristiyanl\u0131k ve \u0130slamiyet\u2019ten \u00f6nce daha \u00e7ok Diyarbak\u0131r, Mardin, Ad\u0131yaman ve Urfa b\u00f6lgelerinde ya\u015fayan \u015eemsiler, inan\u00e7lar\u0131 nedeniyle horland\u0131lar, d\u0131\u015fland\u0131lar ve din de\u011fi\u015ftirmeye zorland\u0131lar. Diyarbak\u0131r\u2019da bulunan Ulu Cami, Meryem Ana Kilisesi ve Saint George Kilisesi \u015eemsilerin g\u00fcne\u015f tap\u0131na\u011f\u0131yd\u0131 ayn\u0131 zamanda. Bask\u0131 ve katliamlar sonucu bu dini topluluk yok olup giderken, geriye kilise ya da cami yapt\u0131klar\u0131 g\u00fcne\u015f tap\u0131naklar\u0131 kald\u0131.<\/p>\n \u2018Sapk\u0131n topluluk\u2019 denilip katledildiler<\/strong><\/p>\n Hristiyanl\u0131k ve \u0130slamiyet\u2019ten \u00f6nce Mezopotamya\u2019n\u0131n bir\u00e7ok b\u00f6lgesinde ya\u015fayan \u015eemsiler, Hristiyanl\u0131\u011f\u0131n ve \u0130slamiyet\u2019in Mezopotamya\u2019da hakimiyet s\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fc d\u00f6nemlerde bu iki din taraf\u0131ndan g\u00fcne\u015fe tapmalar\u0131ndan dolay\u0131 \u201csapk\u0131n\u201d olarak nitelendirildi. \u015eemsiler, bu iki din taraf\u0131ndan da tarihin her d\u00f6neminde \u015fiddete maruz kalarak mabetlerine el konuldu.<\/p>\n Meryem Ana Kilisesi ve Ulu Cami<\/strong><\/p>\n Bin 400 y\u0131ll\u0131k ge\u00e7mi\u015fi ile \u0130slamiyet i\u00e7in 5. Harem-i \u015eerif olarak kabul edilen Ulu Cami, Kilise yap\u0131lmadan \u00f6nce \u015eemsilerin g\u00fcne\u015f mabediydi. Bin 700 y\u0131ld\u0131r kilise olan Meryem Ana S\u00fcryani Kadim Kilisesi de, Hristiyanl\u0131k \u00f6ncesinde \u015eemsilerin ibadet yeri olarak kulland\u0131klar\u0131 bir g\u00fcne\u015f tap\u0131na\u011f\u0131yd\u0131. Yine Mardin\u2019de bulunan ve S\u00fcryanilerce kutsal say\u0131lan Deyrulzafaran Manast\u0131r\u0131 da, Hristiyanl\u0131ktan \u00f6nce G\u00fcne\u015f tap\u0131na\u011f\u0131 olarak \u015eemsiler taraf\u0131ndan yap\u0131lm\u0131\u015f.<\/p>\n G\u00fcne\u015fe tapan topluluk<\/strong><\/p>\n \u015eemsiler de,\u00cazidiler gibi g\u00fcne\u015fe tapan bir dini topluluk olarak tarihi ve dini kitaplarda yer al\u0131r. Dini ibadet ve rituelleri farkl\u0131 olsa da, tap\u0131nma \u015fekillerinde bir\u00e7ok benzerlik bulunur \u015eemsiler ile \u00cazidiler aras\u0131nda. \u00cazidiler g\u00fcn\u00fcm\u00fcze kadar inan\u00e7 ve k\u00fclt\u00fcrlerini koruyarak gelmi\u015fler ise de, semavi dinler taraf\u0131ndan d\u0131\u015flanan ve \u201csapk\u0131nl\u0131kla\u201d su\u00e7lanan \u015eemsiler maalesef tarihin karanl\u0131k sayfalar\u0131nda yok olup gitmi\u015flerdir.<\/p>\n Yaz\u0131l\u0131 kaynaklara sahip de\u011filiz<\/strong><\/p>\n Haklar\u0131nda sa\u011fl\u0131kl\u0131 yaz\u0131l\u0131 kaynak olmad\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in de, bu topraklar\u0131n en eski topluluklar\u0131ndan olan \u015eemsiler hakk\u0131nda \u00e7ok az bilgilere sahibiz. Ya\u015fam bi\u00e7imleri, ya\u015fad\u0131klar\u0131 b\u00f6lge, dini inan\u00e7, evlilik, bayram, d\u00fc\u011f\u00fcn gibi gelenek ve g\u00f6renekleri hakk\u0131nda da yaz\u0131l\u0131 kaynaklarda doyurucu bir bilgiye ula\u015fmak m\u00fcmk\u00fcn de\u011fil. B\u00f6lgeye egemen olan her din ve medeniyet taraf\u0131ndan bask\u0131, d\u0131\u015flanma ve katliama maruz kald\u0131klar\u0131 i\u00e7in, dini mabetleri d\u0131\u015f\u0131nda geriye yaz\u0131l\u0131 eser kalmam\u0131\u015f.<\/p>\n Diyarbak\u0131r\u2019da \u015eemsiler mahallesi<\/strong><\/p>\n \u015eemsilerin Diyarbak\u0131r\u2019da b\u0131rakt\u0131\u011f\u0131 izlerden biri de \u015eemsiler mahallesidir. Mardin Kap\u0131\u2019dan Ong\u00f6zl\u00fc K\u00f6pr\u00fcye giderken Dicle Nehri k\u0131y\u0131s\u0131na kadar devam eden Hevsel Bah\u00e7elerinin tam kar\u015f\u0131s\u0131nda \u2018\u015eemsiler Tepesi\u2019 denilen ve y\u00fczy\u0131llar \u00f6ncesinden ibadet yeri olarak kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131 tarih\u00e7iler taraf\u0131ndan anlat\u0131lmakta. S\u00f6z konusu mabet yeri, y\u0131kan zamanda Mardinkap\u0131-Ong\u00f6zl\u00fcK\u00f6pr\u00fc aras\u0131ndaki yol geni\u015fletme \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 s\u0131ras\u0131nda y\u0131k\u0131ld\u0131. Ancak bu b\u00f6lge halen \u015eemsiler Mahallesi olarak kay\u0131tlarda yer almakta.<\/p>\n Esma Ocak\u2019\u0131n kitab\u0131nda \u015eemsiler<\/strong><\/p>\n Diyarbak\u0131rl\u0131 yazar Esma Ocak, \u201cDiyarbekir\u201d adl\u0131 kitab\u0131nda bu konuya de\u011finerek \u015funlar\u0131 yazar: \u201cMardinkap\u0131\u2019dan \u00e7\u0131k\u0131p Ong\u00f6zl\u00fc K\u00f6pr\u00fc\u2019ye do\u011fru y\u00fcr\u00fcd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fczde, \u00fcst\u00fc d\u00fcz kayal\u0131kl\u0131 y\u00fcksek bir alan \u00e7\u0131kar kar\u015f\u0131n\u0131za. Dicle\u2019yi g\u00f6zetleyen bu mekana \u015eemsiler denirdi. Bu tap\u0131nma yeri 40-50 y\u0131l \u00f6ncesine kadar g\u00fcne\u015fe tapanlar\u0131n ge\u00e7mi\u015fine tan\u0131kl\u0131k edercesine 4. Murat Han\u2019\u0131n y\u0131kt\u0131rd\u0131\u011f\u0131 cephesinden arta kalan b\u00f6l\u00fcm\u00fcyle dikili dururdu. Yol geni\u015fletildikten sonra yerinde yeller esti.\u201d<\/p>\n En son mabetleri kalm\u0131\u015ft\u0131<\/strong><\/p>\n Hen\u00fcz ya\u015fad\u0131klar\u0131 Diyarbak\u0131r\u2019dan s\u00fcr\u00fclmeden ve ibadetlerini yapmada s\u0131k\u0131nt\u0131 ya\u015famayan \u015eemsiler, cami ve kiliseye \u00e7evrilen yerlerde yapamad\u0131klar\u0131 ibadetlerini,s\u00f6z konusu Dicle nehrine bakan bu mekanda yaparlard\u0131. \u015eemsiler, ibadet etmek i\u00e7in g\u00fcn \u0131\u015f\u0131madan \u00f6nce Mardinkap\u0131\u2019dan bu tap\u0131na\u011fa dualar e\u015fli\u011finde gelir, g\u00fcne\u015fin do\u011fu\u015funu kar\u015f\u0131lar ve ibadetlerini yapt\u0131ktan sonra i\u015flerinin ba\u015f\u0131na d\u00f6nermi\u015f. \u015eemsilerin son neslinin, Ba\u011fdat seferinden Diyarbak\u0131r\u2019a d\u00f6nen 4. Murat taraf\u0131ndan ortadan kald\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131 iddia edilir.<\/p>\n \u00cazidilik ve \u015eemsiler<\/strong><\/p>\n Kendi\u00a0i\u00e7inde birbirlerine ya\u015fama hakk\u0131 tan\u0131malar\u0131na imk\u00e2n sa\u011flayacak ortak bir \u00f6zelli\u011fe sahip Yahudilik, Hristiyanl\u0131k ve \u0130slamiyet\u2019in yan\u0131nda, \u015eemsilik ve \u00cazidilek sapk\u0131nl\u0131k ve paganl\u0131kla su\u00e7land\u0131 tarih boyuncu bu dinler taraf\u0131ndan. Hi\u00e7bir din, bu dini topluluklarla birlikte ya\u015famak istemedi. Bulunduklar\u0131 b\u00f6lgelerde iktidar olduklar\u0131nda da ilk y\u00f6neldikleri bu \u201cpagan\u201d diye adland\u0131rd\u0131klar\u0131 dini topluluklar oldu.<\/p>\n Yok h\u00fckm\u00fcnde kabul edildiler hep<\/strong><\/p>\n G\u00fcne\u015fe tapan \u015eemsiler, mahalli bir paganizmin Diyarbak\u0131r ve \u00e7evresindeki son kal\u0131nt\u0131lar\u0131 olarak tan\u0131mlan\u0131rlar. Ancak bu tan\u0131m, s\u0131n\u0131rl\u0131 bilgiler \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131nda ge\u00e7mi\u015fe bak\u0131\u015f sonucu ortaya \u00e7\u0131km\u0131\u015f, \u00e7ok genel bir tan\u0131md\u0131r ve \u015eemsi kimli\u011fine ait detaylar\u0131 i\u00e7ermez.<\/p>\n \u00d6ncelikle kendilerini nas\u0131l tan\u0131mlad\u0131klar\u0131na dair bir veriye sahip de\u011filiz. Bununla birlikte iktidarca yok h\u00fckm\u00fcnde kabul edildikleri i\u00e7in resmi tan\u0131mlar\u0131 da yoktur.<\/p>\n