![\"\"](\"http:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/2019\/10\/Turkiye-360x208.jpg\")
<\/p>\n<\/p>\n
Tarih kitaplar\u0131nda anlat\u0131ld\u0131\u011f\u0131 gibi hepimiz Orta Asya\u2019dan m\u0131 geldik? \u0130nternette sat\u0131lan gen testleriyle art\u0131k atalar\u0131m\u0131z\u0131n kim oldu\u011funu \u00f6\u011frenmek m\u00fcmk\u00fcn. My Heritage, 23andme ve Ancestry gibi \u015firketler gen testiyle bize \u0131rksal k\u00f6kenimizi ve ailemizin nereden geldi\u011fini s\u00f6yl\u00fcyor.<\/em><\/strong><\/p>\n D\u00fcnya \u00e7ap\u0131nda milyonlarca insan\u0131n yapt\u0131rd\u0131\u011f\u0131 gen testi T\u00fcrkiye\u2019de yasakl\u0131 ancak yurtd\u0131\u015f\u0131nda bu testi yapt\u0131ran \u00e7ok say\u0131da T\u00fcrkiyeli var. Testin sonu\u00e7lar\u0131yla kimi K\u0131z\u0131lderili k\u00f6kenini \u00f6\u011frenmi\u015f, kimi de Ermeni ya da Yahudi oldu\u011funu ke\u015ffetmi\u015f.<\/p>\n Gen testini internetten sat\u0131n ald\u0131ktan sonra uygulamas\u0131 olduk\u00e7a basit. \u015eirket size bir kutu g\u00f6nderiyor. Kutunun i\u00e7inden \u00e7\u0131kan k\u00fc\u00e7\u00fck bir t\u00fcpe t\u00fck\u00fcr\u00fck \u00f6rne\u011finizi veriyor ard\u0131ndan t\u00fcp\u00fcn \u00fczerindeki numaray\u0131 \u015firketin internet sitesine girip kay\u0131t oluyorsunuz sonra da kutuyu geri g\u00f6nderiyorsunuz.<\/p>\n Sonu\u00e7lar bir ay sonra mailinizde. Y\u00fczde olarak hangi \u0131rktan geldi\u011finizi ve sizin gibi testi yapt\u0131ran insanlar aras\u0131ndaki varsa akrabalar\u0131n\u0131z\u0131n listesini g\u00f6rebiliyorsunuz. \u0130sterseniz hangi hastal\u0131k genini ta\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131n\u0131z\u0131 s\u00f6yleyen bir sa\u011fl\u0131k testini de ekstra \u00fccretle yapt\u0131rabilirsiniz. Irksal k\u00f6kenini bulmak i\u00e7in gen testi yapt\u0131ran T\u00fcrkiyelilerle ya\u015fad\u0131klar\u0131n\u0131 konu\u015ftuk.<\/p>\n Tasar\u0131mc\u0131 G\u00fcl \u00c7elik gen testi yapt\u0131rma hik\u00e2yesini \u015f\u00f6yle anlat\u0131yor:<\/p>\n \u201c10 y\u0131l \u00f6nce meraktan yapt\u0131rd\u0131m. 10 y\u0131ld\u0131r yapt\u0131ran insanlar \u00e7o\u011fald\u0131k\u00e7a bilgiler g\u00fcncellenip detaylan\u0131yor. Yeni akrabalar\u0131m\u0131z\u0131 bulup bize maille s\u00f6yl\u00fcyorlar. Siz ileti\u015fim bilgilerinizin payla\u015f\u0131lmas\u0131na izin verirseniz akrabalar\u0131n\u0131z da size ula\u015fabiliyor.<\/p>\n \u0130lk sonu\u00e7larda iki \u00fc\u00e7 \u0131rk vard\u0131 ama son y\u0131llarda buna yenileri eklendi. Sonu\u00e7lar\u0131m\u0131 \u015f\u00f6yle \u00f6zetleyeyim benim test yapt\u0131rd\u0131\u011f\u0131m \u015firket y\u00fczy\u0131llar baz\u0131nda atalar\u0131m\u0131 ara\u015ft\u0131rm\u0131\u015f. Soya\u011fac\u0131mda 1500 senesinde Mo\u011fol var, 1600 y\u0131l\u0131nda \u0130talyan eklenmi\u015f 1700 y\u0131l\u0131nda Yahudi, 1800\u2019de de Ermeni eklenmi\u015f ondan sonraki y\u00fczy\u0131lda da Yunan var.\u201d<\/p>\n Bayburtlu M\u00fcsl\u00fcman bir T\u00fcrk ailesi olduklar\u0131n\u0131 s\u00f6yleyen \u00c7elik anlatmaya devam ediyor:<\/p>\n \u201cBayburtluyuz ama testte Ermeni oldu\u011fumu \u00f6\u011frendim. Teste g\u00f6re \u0130talyan ve Yunan kan\u0131m da fazla. Anneanneme\u00a0 `Biz Ermeni miyiz\u2019 diye sordum ama reddetti, \u2018Yok \u00f6yle bir \u015fey\u2019 dedi. Aile b\u00fcy\u00fcklerimiz sonu\u00e7lara inanmak istemedi. \u2018Bilmiyoruz b\u00f6yle bir \u015fey\u2019 dediler. Testin bilimsel oldu\u011funu s\u00f6yledim ama duymak bile istemediler.<\/p>\n Biz bu testten \u00f6nce Bayburt\u2019u sadece T\u00fcrk bilirdik. Ama insanlar evleniyorlar, isteyerek veya zorla din de\u011fi\u015ftiriyorlar, kar\u0131\u015f\u0131yorlar. Belki anneannem biliyordu, toplum bask\u0131s\u0131ndan s\u00f6ylemek istemedi, onun ad\u0131na \u00fczg\u00fcn\u00fcm.\u201d<\/p>\n G\u00fcl \u00c7elik, testle ortaya \u00e7\u0131kan \u0130talyan kuzeniyle g\u00f6r\u00fc\u015fmesini ise \u015f\u00f6yle anlat\u0131yor:<\/p>\n \u201c\u0130talyan akrabalar\u0131mdan birisi mesaj att\u0131. O, 1600 senesine kadar bulmu\u015f k\u00f6kenlerimizi \u0130talyan atalar\u0131m\u0131z\u0131n hik\u00e2yesini \u015f\u00f6yle anlatt\u0131: \u0130talya\u2019dan k\u00f6le olarak 100 ki\u015fi Osmanl\u0131 topraklar\u0131na geliyor ve bu 100 ki\u015fiden biri bizim dedemizmi\u015f. Benim akraba listemde T\u00fcrkler, \u0130talyanlar, Yunanl\u0131lar, Ermeniler ve S\u00fcryaniler var. Listede g\u00f6z\u00fcme \u00e7arpan bu be\u015f \u0131rk. Ben mesela tasar\u0131m el sanatlar\u0131 yapan bir insan\u0131m. DNA testiyle ortaya \u00e7\u0131kan akrabalar\u0131mdan bana ula\u015fan on ki\u015fiden dokuzu hep el sanatlar\u0131yla ilgilenen ki\u015filer. \u00c7ok ilgin\u00e7 ger\u00e7ekten.\u201d<\/p>\n G\u00fcl \u00c7elik e\u015finin DNA sonu\u00e7lar\u0131yla da \u015fa\u015fk\u0131nl\u0131k ya\u015fad\u0131klar\u0131n\u0131 anlat\u0131yor:<\/p>\n \u201cE\u015fim Yahudi ve Kohen s\u00fclalesinden \u00e7\u0131kt\u0131. Daha \u00f6nce aileden buna ili\u015fkin bir \u015fey duymam\u0131\u015f. Hi\u00e7 Yahudi akrabas\u0131 yok. M\u00fcsl\u00fcman olarak yeti\u015ftirilmi\u015f biri.\u201d<\/p>\n Ermeni oldu\u011funu \u00f6\u011frenince hissettikleri hakk\u0131nda ise \u015f\u00f6yle diyor, \u201cYurtd\u0131\u015f\u0131nda \u015funu g\u00f6rd\u00fcm: T\u00fcrkiye\u2019de do\u011fmu\u015f ve yeti\u015fmi\u015f Yahudi, Ermeni ve S\u00fcryaniler, k\u00fclt\u00fcr olarak T\u00fcrklerden farkl\u0131 de\u011fil. Hatta ayn\u0131lar. Dolay\u0131s\u0131yla ben zaten ayr\u0131mc\u0131 biri olmad\u0131\u011f\u0131m i\u00e7in DNA sonu\u00e7lar\u0131na sevindim \u2018Aaa ne g\u00fczel \u00f6yle mi ve demek ki kan\u0131m \u00e7ekmi\u015f\u2019 dedim.\u201d<\/p>\n Ay\u015fe Han\u0131m, ABD\u2019de ya\u015fayan bir T\u00fcrkiyeli matematik profes\u00f6r\u00fc ad\u0131n\u0131 vermek istemiyor, test yapt\u0131rmaya karar veri\u015fini \u015f\u00f6yle anlat\u0131yor:<\/p>\n \u201cABD\u2019de gen testleri \u00e7ok yayg\u0131n, ben de merak ettim. \u015e\u00fckran g\u00fcn\u00fcnde 23andme\u2019de indirim olunca \u2018alal\u0131m\u2019 dedik.\u201d<\/p>\n Ay\u015fe sonu\u00e7lar\u0131 g\u00f6r\u00fcnce \u00e7ok \u015fa\u015f\u0131rd\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yl\u00fcyor:<\/p>\n \u201cSonu\u00e7lar i\u00e7in internetten girdi\u011fimizde bana direk T\u00fcrkiye\u2019nin \u015fehirlerini g\u00f6sterdi, ailem nereden gelmi\u015f nereye gitmi\u015f buna dair bilgiler. \u00c7ok \u015fa\u015f\u0131rd\u0131k, \u00e7\u00fcnk\u00fc ad\u0131m d\u0131\u015f\u0131nda T\u00fcrk oldu\u011fuma dair hi\u00e7bir bilgi girmemi\u015ftik. Biz Rizeliyiz ama teste g\u00f6re ailem s\u0131ras\u0131yla Trabzon, Artvin, Rize ve Samsun\u00b4a gelmi\u015f. \u015eok olduk test nokta at\u0131\u015f\u0131 yapt\u0131. \u2018Artvin\u2019 diyor mesela, benim babaannem G\u00fcrc\u00fc,\u00a0 Artvin\u2019den. Trabzon hakk\u0131nda ise bir bilgim yoktu, sonra aile b\u00fcy\u00fckleri Trabzon\u2019dan geldi\u011fimizi do\u011frulad\u0131.\u201d<\/p>\n Test sonu\u00e7lar\u0131yla buldu\u011fu kay\u0131p akrabas\u0131n\u0131n hik\u00e2yesi de bir hayli ilgin\u00e7:<\/p>\n \u201c\u015eirket bin tane akrabam\u0131 bulmu\u015f. Bir tanesi \u00e7ok ilgin\u00e7ti. \u2018Gerhard\u2019 diye Ekvatorlu biri 3. dereceden kuzenim g\u00f6r\u00fcn\u00fcyor. Adama mesaj att\u0131m. Sonra bakt\u0131m, babas\u0131 Moskova\u2019dan ben biliyorum ki babam\u0131n amcas\u0131n\u0131n o\u011flu Moskova\u2019ya g\u00f6\u00e7 etmi\u015fti. Orda bir Rus\u2019la evleniyor, \u00e7ocuklar\u0131 oluyor sonra \u00f6nce Ekvador\u2019a ard\u0131ndan ABD\u2019ye g\u00f6\u00e7\u00fcyorlar. Bu listedeki ki\u015fi de onun torunu. \u015eu an Florida\u2019da yasayan babam\u0131n kuzeninin torununu buldum.\u201d<\/p>\n \u0130lgin\u00e7 ba\u015fka bir detay daha payla\u015f\u0131yor Ay\u015fe Han\u0131m:<\/p>\n \u201cBenim e\u015fim bir bakt\u0131 3. dereceden kuzeni Kanada\u2019da \u00fcnl\u00fc bir yazar. \u201cAllah Allah bizim b\u00f6yle bir tan\u0131d\u0131\u011f\u0131m\u0131z yok\u201d dedi sonra ileti\u015fime ge\u00e7tik, me\u011fer kad\u0131nca\u011f\u0131z biyolojik babas\u0131n\u0131 bilmiyormu\u015f. Hikayesi \u015f\u00f6yleymi\u015f; kad\u0131n\u0131n annesi Hollandal\u0131\u00a0 60\u2019l\u0131 y\u0131llarda Hollanda\u2019ya gelen bir T\u00fcrk i\u015f\u00e7iyle a\u015fk ya\u015f\u0131yor. Sonra bu yazar do\u011fuyor ama anne k\u0131z\u0131na babas\u0131n\u0131n kim oldu\u011funu s\u00f6ylememi\u015f, \u015fu anda da alzheimer. Kad\u0131n babas\u0131n\u0131 bulmak i\u00e7in bu testi yap\u0131yor, tek bildi\u011fi babas\u0131 bir T\u00fcrk. Test sonu\u00e7lar\u0131nda bir \u00e7\u0131k\u0131yor ki babas\u0131 Antakyal\u0131. Biz aile i\u00e7inde ara\u015ft\u0131rd\u0131k Hollanda\u2019ya giden kim var diye hala bulamad\u0131k. Ama biliyoruz ki e\u015fimin akrabalar\u0131ndan biri.\u201d<\/p>\n Test sonu\u00e7lar\u0131nda kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131\u011f\u0131 ba\u015fka bir s\u00fcrpriz hakk\u0131nda ise \u015funlar\u0131 s\u00f6yl\u00fcyor:<\/p>\n \u201cBen Matematik profes\u00f6r\u00fcy\u00fcm. Test sonu\u00e7lar\u0131nda \u00e7\u0131kan akrabalar\u0131m\u0131n \u00e7o\u011fu da benim gibi matematik\u00e7i, yani genlerde bir \u015fey var.\u201d<\/p>\n Ay\u015fe Han\u0131m, test sonu\u00e7lar\u0131n\u0131n ona ne d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc \u015f\u00f6yle anlat\u0131yor, \u201c23andme den ald\u0131\u011f\u0131m DNA datam\u0131 bu testi yapan ba\u015fka bir \u015firketin My Heritage\u2019\u0131n sitesine \u00fccretsiz y\u00fckledim. Orada da genlerimde y\u00fczde 20 Yunan ve Ermeni \u00e7\u0131kt\u0131m. Biz koca bir imparatorluktan gelen bir toplumuz kar\u0131\u015fmam\u0131z \u00e7ok do\u011fal ben \u201cNe g\u00fczel kar\u0131\u015f\u0131\u011f\u0131m\u201d diye d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcm. Yunan arkada\u015flar\u0131ma da yazd\u0131m `y\u00fczde 20 Yunanl\u0131ym\u0131\u015f\u0131m\u00a8 diye onlar da \u2018Biz de yapt\u0131ral\u0131m muhtemelen bizde de T\u00fcrkl\u00fck \u00e7\u0131kacak\u2019 dediler.\u201d<\/p>\n Test \u015firketlerinin elinde \u00e7ok fazla T\u00fcrkiyeli datas\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 da belirterek ekliyor:<\/p>\n \u201cData olsa sonu\u00e7lar daha da \u00e7e\u015fitlenecek. Mesela ben biliyorum ki bende K\u00fcrt kan\u0131 da var ama o \u00e7\u0131kmad\u0131 i\u015fte. O kadar ayr\u0131nt\u0131ya inmiyor Laz\u0131 da g\u00f6stermiyor mesela. S\u00fcryani\u2019yi benim yapt\u0131rd\u0131\u011f\u0131m test Arap kategorisinde de\u011ferlendiriyor. T\u00fcrk \u0131rk\u0131 da \u2018Bat\u0131 Asyal\u0131\u2019 diye ge\u00e7iyor. Ama Ermeni ve Yunanl\u0131 var bunlar\u0131n genlerinizdeki y\u00fczdesini veriyor. Daha \u00e7ok T\u00fcrkiyeli bu testi yapt\u0131rsa ellerindeki data \u00e7e\u015fitlenecek ve daha ayr\u0131nt\u0131l\u0131 sonu\u00e7lar edinece\u011fiz.\u201d<\/p>\n Asl\u0131 Muzde ise gen testini sa\u011fl\u0131k kayg\u0131s\u0131yla yapt\u0131rd\u0131\u011f\u0131n\u0131 anlat\u0131yor:<\/p>\n \u201cKanser geni ta\u015f\u0131yor muyum, diye ara\u015ft\u0131rmak istedim, yokmu\u015f \u00f6\u011frendim. Etnisite meselesine gelince y\u00fczde 73 Orta Asyal\u0131 \u00e7\u0131kt\u0131m. Ama di\u011fer da\u011f\u0131l\u0131mlar beni \u015fa\u015f\u0131rtt\u0131. \u00c7\u00fcnk\u00fc \u0130talyan ve Yunan kan\u0131m\u0131n oldu\u011funu \u00f6\u011frendim ama beni en fazla \u015fa\u015f\u0131rtan y\u00fczde 1-2 civarinda K\u0131z\u0131lderili kan\u0131m oldu\u011funu \u00f6\u011frenmem oldu. Aileden bununla ilgili hi\u00e7bir \u015fey duymad\u0131m. Bir K\u0131z\u0131ldereli kan\u0131 ta\u015f\u0131mak hem ho\u015fuma gitti, hem de ilgin\u00e7 geldi.\u201d<\/p>\n Peki, sonu\u00e7lar\u0131 ailesi nas\u0131l kar\u015f\u0131lad\u0131:<\/p>\n \u201cBabam inanmad\u0131, reddetti. Annemin tepkisi daha komikti. DNA testleriyle bir s\u00fcr\u00fc akraban\u0131z \u00e7\u0131k\u0131yor. Annem \u2018Olan akrabalar\u0131m\u0131z bize yetiyor, fazlas\u0131na ihtiya\u00e7 yok\u2019 dedi. Ben de ona bu testin ben kad\u0131n oldu\u011fum i\u00e7in maternal patter\u2019dan yola \u00e7\u0131k\u0131l\u0131p yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve bu akrabalar\u0131n onun taraf\u0131ndan geldi\u011fini anlatt\u0131m. Ben \u00f6yle deyince \u2018H\u0131mm o zaman bir tan\u0131\u015fal\u0131m\u2019 dedi.\u201d<\/p>\n Muzde\u2019den sonra arkada\u015flar\u0131 da bu testi yapt\u0131rm\u0131\u015f:<\/p>\n \u201c\u0130ngiltere\u2019deki T\u00fcrk arkada\u015f\u0131mda Hint kan\u0131 \u00e7\u0131kt\u0131 ve \u2018Ben Hintlilerden nefret ederim\u2019 diyen bir k\u0131zd\u0131. Kendinde o kan\u0131 g\u00f6rd\u00fckten sonra d\u00fc\u015f\u00fcnceleri de\u011fi\u015fti. Gaziantepli bir arkada\u015f\u0131m Yahudi oldu\u011funu \u00f6\u011frendi inanamad\u0131. \u2018Yahudilerden ho\u015flanm\u0131yorum\u2019 derdi. \u00c7ok \u015fa\u015f\u0131rd\u0131. \u2018Ben bunu Gaziantep\u2019te a\u00e7\u0131klayamam\u2019 dedi. \u015eimdi Yahudilik \u00fczerine okumaya ba\u015flad\u0131.\u201d<\/p>\n Asl\u0131 Han\u0131m, test sayesinde kay\u0131p akrabas\u0131n\u0131 bulma hikayesini ise \u015f\u00f6yle anlat\u0131yor, \u201c3.dereceden kuzenimle tan\u0131\u015ft\u0131m. Almanya\u2019da ya\u015fayan T\u00fcrklerden. Ailesi Ayd\u0131nl\u0131. Tahminim, b\u00fcy\u00fck dedem Yunanistan\u2019dan geldi\u011finde \u00fc\u00e7 karde\u015f geliyorlar ama karde\u015flerden birini kaybediyorlar. Bu kuzenim kay\u0131p karde\u015fin torunu.\u00a0 Sonra ba\u015fka biri daha ula\u015ft\u0131 bana. Bu \u00e7ocuk da Fransa\u2019da evlatl\u0131k edinilmi\u015f. Kayak hocas\u0131. \u2018Akrabam var m\u0131\u2019 diye DNA testini yapt\u0131r\u0131yor ve beni bulunca da \u2018Sen benim ailemsin\u2019 demeye ba\u015flad\u0131, bayramlarda ar\u0131yor. Yak\u0131nda evime gelip yat\u0131l\u0131 kalacak.<\/p>\n Asl\u0131 Muzde, test sonu\u00e7lar\u0131n\u0131 \u00f6\u011frenmekle ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 de\u011fi\u015fimi ise \u015f\u00f6yle anlat\u0131yor:<\/p>\n \u201cK\u0131z\u0131lderililerin, sorunlar\u0131yla daha \u00e7ok ilgilenmeye ba\u015flad\u0131m. B\u00f6yle bir testi herkese \u00f6neririm. \u0130nsan \u015funu g\u00f6r\u00fcyor d\u00fcnyadaki b\u00fct\u00fcn \u0131rklara kolunuzu uzatt\u0131\u011f\u0131n\u0131z mesafedesiniz. Damarlar\u0131nda dola\u015fan kan birbiriyle ba\u011fl\u0131, o y\u00fczden \u2018biz\u2019 ve \u2018onlar\u2019 diye bir \u015fey yok.\u201d<\/p>\n