![\"\"](\"http:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/2019\/08\/Taner-Akcam-360x178.jpg\")
<\/p>\n<\/p>\n
Bug\u00fcn b\u00f6lgede bar\u0131\u015f ve istikrara ili\u015fkin sorunlar\u0131n en temel nedenlerinden birisi, T\u00fcrkiye\u2019nin kendi tarihi \u00fczerine konu\u015fmuyor olmas\u0131d\u0131r.<\/em><\/strong><\/p>\n \u201cBayram de\u011fil seyran de\u011fil\u201d, o halde bu soyk\u0131r\u0131m yaz\u0131s\u0131 niye?<\/p>\n Nedeni, konunun sadece Nisan ay\u0131nda konu\u015fulan bir konu olmaktan \u00e7\u0131kart\u0131lmas\u0131 gereklili\u011fi de\u011fil; Osmanl\u0131 Ar\u015fivi\u2019nde buldu\u011fumuz baz\u0131 yeni bilgi ve belgeler.<\/p>\n Bu vesile ile, Osmanl\u0131 Ar\u015fiv yetkililerine bu belgeleri ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar\u0131n hizmetine sunduklar\u0131 i\u00e7in te\u015fekk\u00fcr etmek isterim.<\/p>\n Ar\u015fivdeki bir dizi belge ve bilgi konu hakk\u0131ndaki ku\u015fku ve teredd\u00fctleri tamam\u0131yla ortadan kald\u0131racak niteli\u011fe sahip.<\/p>\n Art\u0131k daha net ve kesin konu\u015fabilme \u015fans\u0131na sahibiz.<\/p>\n Soru \u00e7ok basit: Ermenilerin imha edilmesi do\u011frultusunda ilk karar ne zaman al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r?<\/p>\n Cevab\u0131 da basit: Eldeki Osmanl\u0131 ar\u015fiv belgelerine g\u00f6re, ilk imha karar\u0131 1 Aral\u0131k 1914 tarihinde al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n Karar\u0131 Erzurum \u201cMerkez Komitesi\u201d alm\u0131\u015ft\u0131r. Karar hemen ayn\u0131 g\u00fcn \u201cgizli\u201d notuyla \u0130stanbul\u2019a iletilmi\u015ftir. Ve \u00f6zel olarak, \u201ctelgraf\u0131n telgrafhanedeki kopyas\u0131(n\u0131n)\u201d imha edilmesi istenmi\u015ftir.<\/p>\n Karar Van ve Bitlis vilayetlerindeki Ermenilere ili\u015fkindir.<\/p>\n Al\u0131nan karardaki ifade aynen \u015f\u00f6yledir: \u201c[Madde] 4. Gerek\u00a0merkezde ve gerek m\u00fclhak\u00e2tta rehber-i ihtilal [ihtilal \u00f6nderi<\/em>] olacak veyahut \u0130slamlara tasallut edecekleri [sald\u0131racaklar\u0131<\/em>] maznun [\u015f\u00fcpheli<\/em>] Ermenilerin \u015fimdiden bi\u2019t-tevkif [\u00f6nceden<\/em>\u00a0tutuklanarak<\/em>] \u0130slamlara tasallutlar\u0131 g\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc takdirde\u00a0imha edilmek<\/strong>\u00a0\u00fczere hemen Bitlis\u2019e sevkleri.\u201d<\/p>\n Karar, bir ihtilale \u00f6nderlik veya M\u00fcsl\u00fcmanlara sald\u0131r\u0131\u00a0zanl\u0131s\u0131<\/strong>\u00a0olabileceklerin toplanmas\u0131 ve imha edilmesini istiyor. Yani, esas olarak erkek n\u00fcfusa ili\u015fkin. Bir nevi bir\u00a0\u00f6n-tedbir.<\/strong><\/p>\n \u0130mha etmek<\/strong>\u00a0kavram\u0131n\u0131n belgede kullan\u0131lmas\u0131 son derece \u00f6nemli.<\/p>\n 1 Aral\u0131k 1914\u2019de al\u0131nan bu karar\u0131n uygulamaya kondu\u011funu ve sadece erkek n\u00fcfusla s\u0131n\u0131rl\u0131 kalmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve kad\u0131n ve \u00e7ocuklar\u0131 da kapsad\u0131\u011f\u0131n\u0131 ba\u015fka kaynaklardan da biliyoruz.<\/p>\n Potansiyel bir tehdidi ortadan kald\u0131rmak amac\u0131yla imha\u00a0<\/strong>hemen bir\u00e7ok soyk\u0131r\u0131mda g\u00f6zlenen ortak bir \u00f6zelliktir.<\/p>\n En bilinen \u00f6rne\u011fi Nazilerin Yahudileri imhas\u0131d\u0131r.<\/p>\n Yahudilerin ilk kitlesele imhas\u0131 \u201cEinsatztruppen\u201d<\/em>\u00a0olarak bilinen \u00f6zel birlikler taraf\u0131ndan 1942 yaz aylar\u0131nda uygulamaya kondu.<\/p>\n Ama\u00e7, Rusya i\u00e7lerine ilerleyen Alman Birliklerinin arkas\u0131nda ayaklanma ihtimalini ortadan kald\u0131rmak idi. Ayn\u0131 Osmanl\u0131 \u00f6rne\u011finde oldu\u011fu gibi, ilk \u00f6nce erkek n\u00fcfusa y\u00f6nelik olan imha uygulamas\u0131 k\u0131sa s\u00fcrede kad\u0131n ve \u00e7ocuklar\u0131 da kapsayacakt\u0131.<\/p>\n 1 Aral\u0131k 1914 karar\u0131 bir b\u00f6lge ile s\u0131n\u0131rl\u0131d\u0131r.<\/p>\n Burada ikinci bir soru akla geliyor. Peki al\u0131nm\u0131\u015f nihayi bir karar var m\u0131d\u0131r, varsa ne zaman al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r?<\/p>\n Bu soruya da art\u0131k kesinli\u011fe yak\u0131n bir tarzda cevap verebiliyoruz.<\/p>\n Ermenilerin imhas\u0131 i\u00e7in nihayi bir karar vard\u0131r ve bu karar 15 \u015eubat ile 3 Mart 1915 aras\u0131nda al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n B\u00f6ylesi bir karar\u0131n al\u0131nd\u0131\u011f\u0131n\u0131 bize s\u00f6yleyen \u0130ttihat ve Terakki Merkez Komitesi \u00fcyesi ve Te\u015fkilat-\u0131 Mahsusa\u2019n\u0131n reisi Bahaettin \u015eakir\u2019dir.<\/p>\n \u015eakir, 3 Mart 1915\u2019de \u0130ttihat ve Terakki Adana g\u00f6revlisine yazd\u0131\u011f\u0131 bir mektupta, \u201cCemiyet<\/strong>, vatan\u0131 bu lanetlenmi\u015f kavmin [Ermenilerin] ihtiras\u0131ndan kurtarmaya\u2026 [ve] T\u00fcrkiye\u2019de ya\u015fayan\u00a0b\u00fct\u00fcn Ermenileri, bir tanesi kalmay\u0131ncaya kadar mahvetmeye<\/strong>\u00a0karar, bu hususta da h\u00fck\u00fcmete geni\u015f yetki vermi\u015ftir. H\u00fck\u00fcmet\u00a0katledip yok etmenin nas\u0131l ger\u00e7ekle\u015fece\u011fi<\/strong>konusunda, vali ve ordu kumandanlar\u0131na gerekli izahat\u0131 verecektir.\u201d<\/p>\n Mektubun alt\u0131nda Bahaettin \u015eakir\u2019in imzas\u0131 vard\u0131r.<\/p>\n Bu imzan\u0131n \u015eakir\u2019e ait oldu\u011funu da art\u0131k kolayl\u0131kla g\u00f6sterebiliyoruz.<\/p>\n Elimizde Bahaettin \u015eakir\u2019e ait 100\u2019\u00fcn \u00fczerinde imza \u00f6rne\u011fi vard\u0131r. Bunlar, \u0130ttihat ve Terakki Partisinin b\u00f6lgelerle yapt\u0131\u011f\u0131 yaz\u0131\u015fmalar\u0131n tutuldu\u011fu 1905-1907 y\u0131llar\u0131na ait Paris Defterleri i\u00e7erisindedir. Hem k\u00fct\u00fcphanelerimizde mevcuttur hem de orijinal halleri ile yeniden bas\u0131lm\u0131\u015flard\u0131r.<\/p>\n Burada akla \u00e7ok \u00f6nemli bir ba\u015fka soru daha geliyor.<\/p>\n 1 Aral\u0131k 1914\u2019de bir b\u00f6lge i\u00e7in al\u0131nan imha karar\u0131ndan, \u015eubat sonlar\u0131ndaki nihayi imha karar\u0131na nas\u0131l ge\u00e7ilmi\u015ftir?<\/p>\n Arada hangi a\u015famalardan ge\u00e7ilmi\u015ftir?<\/p>\n G\u00f6zlemledi\u011fimiz, ortada bir radikalle\u015fme s\u00fcreci oldu\u011fudur.<\/p>\n Bu radikalle\u015fmeyi Osmanl\u0131 ar\u015fivindeki belgelerden takip etmek m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr.<\/p>\n Ar\u015fivde mevcut bir\u00e7ok belge, 1 Aral\u0131k 1914 karar\u0131ndan sonra, \u00f6zellikle Bitlis, Van, Erzurum, Mam\u00fcret\u00fclaziz ve Diyarbak\u0131r valilerinin \u0130stanbul merkezi Ermenilerin imhas\u0131 konusunda radikal bir karar i\u00e7in zorlad\u0131klar\u0131n\u0131 g\u00f6steriyor. Yani Valiler, \u0130stanbul\u2019da al\u0131nm\u0131\u015f kararlar\u0131n basit uygulay\u0131c\u0131s\u0131 de\u011filler, aksine, bu karar s\u00fcrecinin \u00f6nemli bir par\u00e7as\u0131d\u0131rlar. Hatta \u0130stanbul\u2019u nihayi bir imha karar\u0131 i\u00e7in en \u00e7ok s\u0131k\u0131\u015ft\u0131ran onlard\u0131r, diyebiliriz.<\/p>\n Valilerin \u0130stanbul\u2019a g\u00f6nderdikleri telgraflar\u0131n bir ba\u015fka \u00f6nemli \u00f6zelli\u011fi daha var.<\/p>\n Valiler,\u00a0imha<\/strong>\u00a0kavram\u0131n\u0131 kullanmaktan asla \u00e7ekinmiyorlar. Son derece a\u00e7\u0131k ve net,\u00a0Ermenilerin imha edilmesinden<\/strong>\u00a0s\u00f6z ediyorlar. \u201cErmeniler hakk\u0131nda kar\u00e2r-\u0131 kat\u2019\u00ee ve ta\u2019l\u00eem\u00e2t verilmesi zaman\u0131 gelmi\u015ftir,\u201d diyerek \u0130stanbul\u2019u nihayi bir karar almaya zorluyorlar.<\/p>\n \u0130stanbul ba\u015fta temkinlidir ve \u201cErmeniler hakk\u0131nda bir kat\u2019i talimat verinceye kadar\u201d Valilerin, b\u00f6lgenin ihtiya\u00e7lar\u0131na g\u00f6re davranmalar\u0131n\u0131 istemektedir.<\/p>\n Ama Valiler, birbiri ard\u0131 s\u0131ra \u00e7ektikleri telgraflarda kendi yerel tedbirlerinin yeterli olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve kendilerine merkezce al\u0131nm\u0131\u015f nihayi bir karar\u0131n tebli\u011f edilmesini istemektedirler.<\/p>\n Sivas Valisi\u2019nin Ermenilerin imhas\u0131 i\u00e7in karar al\u0131nmas\u0131n\u0131 isteyen \u015fu s\u00f6zleri iyi bir \u00f6rnek te\u015fkil eder: \u201cErmenilerin \u201cimha ve tenkilleri kararla\u015ft\u0131r\u0131lm\u0131\u015f ise<\/strong>\u201d, elde yeteri kadar askeri kuvvet var oldu\u011fu i\u00e7in \u201c\u015fu s\u0131ran\u0131n icraata pek m\u00fcsait oldu\u011fu\u2026\u201d.<\/p>\n Bitlis Valisi i\u00e7in, Ermenilerin imhas\u0131 vatan\u0131n\u0131 selameti i\u00e7in ka\u00e7\u0131n\u0131lmazd\u0131r: \u0130stabul\u2019a yazd\u0131\u011f\u0131 bir telde, \u201cmevcudiyetleri b\u00fcnye-i vatan\u2026 i\u00e7in daima muz\u0131rr g\u00f6r\u00fclen bu unsurun [Ermenilerin] kuvva-y\u0131 maddiye ve maneviyesiyle\u00a0imk\u00e2n mertebesinde imhas\u0131<\/strong>\u00a0selamet-i vataniye icab\u00e2t\u0131na g\u00f6redir,\u201d demektedir.<\/p>\n Yine Bitlis Valisine g\u00f6re, \u201c\u201c\u0130mha tedbirlerinin\u00a0<\/strong>tatbik zaman\u0131 ve icraat\u0131\u201d ise \u201csava\u015f\u0131n durumuna ve devletin siyasetine g\u00f6re tayin\u201d edilmelidir.<\/p>\n Bu belgelerin \u00f6nemi, sadece a\u00e7\u0131k olarak Ermenilerin imha edilmesinden s\u00f6z ediyor olmalar\u0131 de\u011fildir.<\/p>\n Bu belgeler \u015fu anda Osmanl\u0131 Ar\u015fivi\u2019nde mevcutturlar. Ve isteyen ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar bunlar\u0131 al\u0131p okuyabilirler.<\/p>\n Belgeler 1915 konusundaki bir\u00e7ok l\u00fczumsuz ve gereksiz tart\u0131\u015fmaya son verdi\u011fi i\u00e7in son derece \u00f6nemlidirler.<\/p>\n Ve Ar\u015fiv yetkilileri bu belgeleri bizlerin hizmetine sunduklar\u0131 i\u00e7in \u00f6zel bir te\u015fekk\u00fcr\u00fc hak etmektedirler.<\/p>\n Ke\u015fke bu belgeleri daha \u00f6nce koymu\u015f olsalard\u0131, ke\u015fke hala sakl\u0131 tutulmakta oldu\u011funu bildi\u011fimiz di\u011fer belgeler de k\u0131sa s\u00fcrede bizlere sunsalar\u2026 Gereksiz bir s\u00fcr\u00fc bo\u015f gevezelikten ve zaman kayb\u0131ndan kurtulmu\u015f olurduk.<\/p>\n Osmanl\u0131 Ar\u015fivi\u2019ndeki mevcut bu belgelerin bize g\u00f6sterdi\u011fi basit bir ger\u00e7ek vard\u0131r.<\/p>\n Art\u0131k kafam\u0131z\u0131 kuma sokarak gidebilece\u011fimiz bir yer yoktur.<\/p>\n \u201cErmenilere y\u00f6nelik imha karar\u0131 yoktur\u201d, \u201cErmeniler sistematik olarak imha edilmemi\u015flerdir\u201d, \u201ckonu hakk\u0131ndaki belgeler sahte ve uygdurmad\u0131r\u201d, \u201cAr\u015fivlerimiz a\u00e7\u0131kt\u0131r, isteyen gelip bakabilirler, orada imhaya ili\u015fkin tek bir belge bulamazs\u0131n\u0131z\u201d, gibi tezlerin bir kenara b\u0131rak\u0131lmas\u0131nda fayda vard\u0131r.<\/p>\n Y\u00fczy\u0131la yak\u0131n s\u00fcrd\u00fcr\u00fclen ve art\u0131k iyice anlams\u0131zla\u015fm\u0131\u015f iddialar\u0131 bir kenara b\u0131rakmak ve ger\u00e7ekle y\u00fczle\u015fmekte fayda vard\u0131r.<\/p>\n Asl\u0131nda \u00e7ok basit bir ger\u00e7ekli\u011fimiz var.<\/p>\n Ve bu ger\u00e7ekli\u011fin t\u00fcm siyasi partilerce g\u00f6r\u00fclmesi ve anla\u015f\u0131lmas\u0131 gerekir.<\/p>\n Tarihle y\u00fczle\u015fmez ve tarih \u00fczerine konu\u015fmazsak bug\u00fcnk\u00fc problemelerimiz \u00e7\u00f6zemeyiz.<\/p>\n Bug\u00fcnk\u00fc problemlerin \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fc b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde tarih \u00fczerine d\u00fcr\u00fcst ve samimi bir konu\u015fma yapmaktan ge\u00e7iyor.<\/p>\n E\u011fer Osmanl\u0131\u2019n\u0131n son d\u00f6neminde, \u0130ttihat ve Terakki y\u00f6neticilerinin ba\u015fta Ermeniler t\u00fcm Hristiyan vatanda\u015flar\u0131na y\u00f6nelik katliamlar\u0131 \u00fczerine konu\u015fmay\u0131 ba\u015farabilseydik, bug\u00fcn kar\u015f\u0131la\u015f\u0131lan bir s\u00fcr\u00fc sorunla kar\u015f\u0131la\u015fmazd\u0131k.<\/p>\n Bug\u00fcn, K\u00fcrt meselesi ba\u015fta, etnik-k\u00fclt\u00fcrel kimliklere ili\u015fkin sorunlara, demokrasi ve insan haklar\u0131na ili\u015fkin sorunlara sahip olmam\u0131z\u0131n nedeni tarihle y\u00fczle\u015fmiyor olmam\u0131zd\u0131r.<\/p>\n Bug\u00fcn\u00fcn kangrenle\u015fmi\u015f bir\u00e7ok sorunun nedeni, tarihi ger\u00e7eklerin hal\u0131 alt\u0131na s\u00fcp\u00fcr\u00fclmesi, karanl\u0131kta tutulmu\u015f olmas\u0131d\u0131r.<\/p>\n Ge\u00e7mi\u015fini karartan gelece\u011fini ayd\u0131nlatamaz.<\/p>\n Sorun bir tek T\u00fcrkiye ile de s\u0131n\u0131rl\u0131 de\u011fildir. Bug\u00fcn b\u00f6lgede bar\u0131\u015f ve istikrara ili\u015fkin sorunlar\u0131n en temel nedenlerinden birisi, T\u00fcrkiye\u2019nin kendi tarihi \u00fczerine konu\u015fmuyor olmas\u0131d\u0131r.<\/p>\n B\u00f6lge halklar\u0131n\u0131n, devlet ve milletlerinin T\u00fcrkiye\u2019ye y\u00f6nelik b\u00fcy\u00fck bir g\u00fcvensizlik ta\u015f\u0131yor olmalar\u0131n\u0131n nedeni tarihimizdir.<\/p>\n E\u011fer tarihimiz \u00fczerine a\u00e7\u0131k ve d\u00fcr\u00fcst konu\u015fabilirsek, b\u00f6lgede bar\u0131\u015f ve istikrar\u0131n temellerini atabiliriz.<\/p>\n Sa\u011fc\u0131, solcu, \u0130slamc\u0131, laik, muhafazakar, ilerici vb. \u00f6nemli de\u011fil, siyasetin t\u00fcm akt\u00f6rlerinin, tarih ile bug\u00fcn aras\u0131ndaki bu kuvvetli ba\u011f\u0131 g\u00f6rmesinde ve tarih \u00fczerine konu\u015fmay\u0131 g\u00fcndeme almas\u0131nda fayda vard\u0131r.<\/p>\n Son bir s\u00f6z\u00fcm de \u015fu: bu yaz\u0131y\u0131 okuyacak birilerinin, bahsetti\u011fim Osmanl\u0131 belgelerini say\u0131n Tayyip Erdo\u011fan\u2019\u0131n dikkatine sunmalar\u0131nda b\u00fcy\u00fck fayda vard\u0131r. Cumhurba\u015fkan\u0131m\u0131z\u0131n l\u00fczumsuz yere mah\u00e7up olmas\u0131na gerek yoktur.<\/p>\n