![\"\"](\"http:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/2019\/08\/Hemsin-1-360x239.jpg\")
<\/p>\n<\/p>\n
Berge Arabian<\/strong><\/a>\u00a0<\/strong><\/p>\n Berge Arabian\u2019\u0131n Hem\u015fin co\u011frafyas\u0131ndan izlenimlerinin ilk b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fc yay\u0131nlam\u0131\u015ft\u0131k. Foto-r\u00f6portaj\u0131n bu ikinci ve son b\u00f6l\u00fcm\u00fcnde Berge Hopa\u2019da ekonomik hayata, g\u00f6\u00e7 olgusuna ve kad\u0131nlar\u0131n toplumdaki g\u00fc\u00e7l\u00fc yerine bak\u0131yor. S\u00f6z\u00fc yine Berge\u2019e b\u0131rak\u0131yoruz.<\/em><\/strong><\/p>\n G\u00fcn ikindiye d\u00f6nm\u00fc\u015ft\u00fc. G\u00fcrcistan\u2019dan gelen \u00fc\u00e7 i\u015f\u00e7i, sabah\u0131n be\u015finden bu yana \u00e7uvallar\u0131 \u00e7ay yapraklar\u0131 ile doldurmu\u015flard\u0131 bile. \u015eimdi s\u0131ra tart\u0131da. \u00c7uvallar\u0131 kantara g\u00f6t\u00fcrece\u011fiz. Sait\u2019in b\u00fcy\u00fck o\u011flu \u00c7etin, G\u00fcrc\u00fc i\u015f\u00e7ilerden biriyle \u00e7uvallar\u0131 kamyonete y\u00fckledi. \u0130\u015f\u00e7iler kasada olmak \u00fczere be\u015fimiz \u00e7ay bah\u00e7elerinin bulundu\u011fu yama\u00e7tan d\u00fcze do\u011fru iniyoruz. Olduk\u00e7a tehlikeli, keskin virajlar\u0131 ve zikzaklar\u0131 olan e\u011fimli yolda \u00c7etin ustal\u0131kla s\u00fcr\u00fcyor arac\u0131n\u0131. A\u015fa\u011f\u0131da ise bir ke\u015fmeke\u015f hali fark ediliyor. Bizimki gibi bir\u00e7ok kamyonet s\u0131ra beklemekte. Biri kapal\u0131 alanda, \u00c7aykur\u2019a, ikincisi ise \u00f6zel sekt\u00f6re ait ve a\u00e7\u0131kta olmak \u00fczere iki tart\u0131 istasyonu var. Her iki istasyonda da \u00e7uvallar tart\u0131l\u0131p a\u011f\u0131rl\u0131klar\u0131 defterlere kaydediliyor. \u00c7aykur\u2019a gidecek \u00e7ay yapraklar\u0131 \u00e7uvallardan ambara bo\u015falt\u0131l\u0131yor. \u00d6zel sekt\u00f6re sat\u0131lanlar ise b\u00fcy\u00fck kamyonlara y\u00fcklenmekte. \u00c7aykur\u2019la \u00f6zel sekt\u00f6r aras\u0131ndaki fark\u0131 merak ediyorum. A\u00e7\u0131kl\u0131yorlar, \u00c7aykur, kamu te\u015fekk\u00fcl\u00fc ve \u00fcr\u00fcn\u00fc kota ile al\u0131yor. \u00d6rne\u011fin Sait\u2019lerin on be\u015f ton \u00e7ay yapra\u011f\u0131ndan sadece alt\u0131s\u0131n\u0131 al\u0131yor \u00c7aykur. Kalan 9 tonu \u00fc\u00e7 ayr\u0131 \u00f6zel sekt\u00f6r firmas\u0131na satmalar\u0131 gerekiyor. Fiyat fark\u0131 da var. Kamu kurulu\u015fu kilo ba\u015f\u0131na 60 kuru\u015f daha fazla veriyor. Asl\u0131nda fiyatlar sabitlenmi\u015f halde. Herkes \u00fcr\u00fcn\u00fcn de\u011ferini biliyor. Kota harici kalan \u00fcr\u00fcn\u00fc istedi\u011fine satabilirsin. Aralar\u0131ndaki bir di\u011fer fark ise \u00f6deme s\u00fcresi ile ilgili. \u00c7aykur toplad\u0131\u011f\u0131 \u00fcr\u00fcn\u00fcn bedelini 1 ay sonra \u00f6derken, \u00f6zel sekt\u00f6r hemen yerinde banka havalesini ger\u00e7ekle\u015ftiriyor. Ancak \u00e7ay hasad\u0131 her biri onar g\u00fcnden senede \u00fc\u00e7 kez ger\u00e7ekle\u015fti\u011finden, \u00fcreticiler alacaklar\u0131n\u0131 y\u0131l\u0131n 12 ay\u0131na yaymay\u0131 tercih ediyorlar. Bir anlamda ayl\u0131k gelir sahibi oluyorlar.<\/p>\n G\u00fcrcistan\u2019dan gelen i\u015f\u00e7iler<\/strong> A\u011f\u0131r mesai<\/strong> Bitmeyen d\u00f6ng\u00fc<\/strong> Bir sigorta: G\u00fc\u00e7l\u00fc aile ba\u011flar\u0131<\/strong> Usan\u0131lacak bir ya\u015fam de\u011fil bizimkisi<\/strong> Kad\u0131na sayg\u0131<\/strong> Kayak\u00f6y\u2019de son sabah<\/strong> \u2018Hem\u015fin\u2019de kad\u0131nlar \u00e7ok cefakard\u0131r\u2019<\/strong><\/p>\n Ay\u015fe Karaibrahimo\u011flu anlat\u0131yor: Ya\u015fl\u0131lar\u0131 dinleriz ama yine de kendi yanl\u0131\u015f\u0131m\u0131z\u0131 yapar\u0131z\u2019<\/strong><\/p>\n \u00c7etin Karaibrahimo\u011flu anlat\u0131yor:<\/p>\n \u201cBiz iyiyiz burada. Ya\u015fl\u0131lar\u0131n bizleri sevdiklerini her zaman duyumsar\u0131z. Biz de onlara kar\u015f\u0131 sayg\u0131l\u0131y\u0131z. Ya\u015flar\u0131na, g\u00f6rg\u00fclerine, tecr\u00fcbelerine h\u00fcrmet ederiz. Yeni bir \u015fey tasarlad\u0131\u011f\u0131m\u0131zda, akl\u0131m\u0131za yeni bir fikir geldi\u011finde mutlaka kendilerine dan\u0131\u015f\u0131r\u0131z. Dan\u0131\u015f\u0131r\u0131z da, her \u00f6\u011f\u00fctlerini dinler miyiz? Tabii ki hay\u0131r. \u00c7o\u011fu kez kendi kafam\u0131za i\u015fler de yapar\u0131z. Ama i\u015fin komik taraf\u0131 \u015fu ki, \u00e7o\u011fu kez tam da onlar\u0131n uyard\u0131\u011f\u0131 \u015fekilde bir ba\u015far\u0131s\u0131zl\u0131kla kar\u015f\u0131la\u015f\u0131r\u0131z. Art\u0131k i\u015fin yoksa \u2018ben dememi\u015f miydim?\u2019 serzeni\u015flerini dinle. Her seferinde bir kez daha onlar\u0131n tecr\u00fcbelerinden do\u011fan bilgeli\u011fine sayg\u0131 duyar, ama ard\u0131ndan ba\u015fka bir konuda ayn\u0131 yanl\u0131\u015fa yeniden d\u00fc\u015feriz. Ama bizde her ko\u015fulda b\u00fcy\u00fcklere sayg\u0131 vard\u0131r. Ya\u015f fakt\u00f6r\u00fc kendili\u011finden bir hiyerar\u015fi olu\u015fturur. Senden b\u00fcy\u00fcklerin s\u00f6z\u00fcn\u00fc dinler, k\u00fc\u00e7\u00fcklere de s\u00f6z\u00fcn\u00fc dinletirsin. Aileler aras\u0131ndaki anla\u015fmazl\u0131klar bile uzun s\u00fcrmez. Husumet her iki aileden birka\u00e7 ki\u015finin yan yana gelip konu\u015fmas\u0131yla son bulur. Zaten bizim k\u00f6yde b\u00f6yle \u015feyler \u00e7ok nadiren ya\u015fan\u0131r. Tersine, yard\u0131mla\u015fmaya b\u00fcy\u00fck \u00f6nem verilir. Birbirinin a\u00e7\u0131\u011f\u0131n\u0131 \u00f6rterek kimsenin ma\u011fdur olmamas\u0131 sa\u011flan\u0131r. \u00d6rne\u011fin emek\u00e7i ailelerden birinin ba\u015f\u0131na vefat veya hastal\u0131k gibi bir s\u0131k\u0131nt\u0131 a\u00e7\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda, o y\u00fczden de \u00e7ay hasad\u0131 aksad\u0131\u011f\u0131nda, k\u00f6y\u00fcn di\u011fer aileleri ortak bir \u00e7abayla o ailenin de \u00e7ay\u0131n\u0131 toplar, zarar g\u00f6rmelerine f\u0131rsat vermezler. \u2018\u0130yi olman i\u00e7in \u00e7evrendekilerin de iyi olmas\u0131 gerekir\u2019 ilkesi burada hayat bulmu\u015ftur. Ama e\u011fer birisi s\u0131rf tembelli\u011finden \u00e7al\u0131\u015fm\u0131yorsa, ona da kimse yard\u0131m etmez. Tembeller sevilmez buralarda. K\u00f6y i\u00e7inde aileler birbirine yak\u0131nd\u0131r. Aralar\u0131nda fakir- zengin ayr\u0131m\u0131 da ya\u015fanmaz \u00f6yle. G\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcn gibi herkes bir \u015fekilde \u00e7al\u0131\u015f\u0131p ya\u015fam\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcr\u00fcyor. Zengin aileler tabii ki var, ama ekme\u011fe muhta\u00e7 d\u00fczeyde yoksul olan yoktur. Hatta G\u00fcrcistanl\u0131 buralara \u00e7al\u0131\u015fmaya gelip ge\u00e7imini sa\u011flayabiliyor. Bizden daha iyi bir d\u00fczeyde ya\u015fayanlarla, yani zenginlerle ili\u015fkimizde de bir ayr\u0131mc\u0131l\u0131k yoktur. Onun \u00e7ok zengin olmas\u0131, bizim o kadar vars\u0131l olmamam\u0131z ili\u015fkimizi etkilemez. Ne o daha zengin oldu\u011fu i\u00e7in bize yukardan bakar, ne biz daha yoksul oldu\u011fumuz i\u00e7in kendimizi a\u015fa\u011f\u0131da g\u00f6r\u00fcr\u00fcz.
\nG\u00fcrcistan\u2019dan gelen i\u015f\u00e7ilere her yerde rastlamak m\u00fcmk\u00fcn. \u0130\u015fleri olduk\u00e7a a\u011f\u0131r. \u00c7ay tarhlar\u0131 \u00e7o\u011fu kez sarp yama\u00e7lara kurulu. G\u00fcn boyu dikenli \u00e7al\u0131lar aras\u0131nda, \u00e7amur i\u00e7inde, yak\u0131c\u0131 g\u00fcne\u015fin alt\u0131nda \u00e7al\u0131\u015fmak hi\u00e7 kolay de\u011fil. Yapraklar\u0131 kesip \u00e7uvallara doldurmak, sanki hi\u00e7 bitmeyecek bir i\u015f izlenimi veriyor ilk ba\u015fta. Ama \u00fc\u00e7 i\u015f\u00e7i g\u00fcn ak\u015fama kavu\u015funcaya kadar bir ton \u00e7ay yapra\u011f\u0131n\u0131 toplam\u0131\u015f oluyorlar. Sekiz y\u0131l \u00f6nce, \u015eafak\u2019\u0131n annesi Ay\u015fe de G\u00fcrc\u00fc i\u015f\u00e7ilerle birlikte durmaks\u0131z\u0131n \u00e7al\u0131\u015f\u0131rd\u0131. Onlarla ter d\u00f6ker, yemek molalar\u0131nda da onlarla birlikte yer sofras\u0131na otururdu. Kom\u015fu evlerin kad\u0131nlar\u0131 da hemen hemen ayn\u0131 d\u00fczende \u00e7al\u0131\u015f\u0131rlard\u0131. Bu kez Ay\u015fe art\u0131k \u00e7ay toplamaya \u00e7\u0131km\u0131yor. G\u00fcn\u00fcn\u00fc \u00fc\u00e7 ya\u015f\u0131ndaki torununun ve hasta annesinin bak\u0131m\u0131 ile ge\u00e7iriyor. Bir de G\u00fcrc\u00fc i\u015f\u00e7ilerin kahvalt\u0131 ve \u00f6\u011flen yemeklerini haz\u0131rlama g\u00f6revi var. Bu da kolay bir i\u015f de\u011fil. Sait ve \u00c7etin her sabah, hen\u00fcz g\u00fcne\u015f do\u011fmadan, saat 04.00- 04.30 sular\u0131nda G\u00fcrcistan s\u0131n\u0131r\u0131na gidip i\u015f\u00e7ileri al\u0131yorlar. Onlar geldi\u011finde kahvalt\u0131 haz\u0131r olmal\u0131. \u00c7ay toplama mesaisi saat 05.00- 05.30 gibi ba\u015flamak zorunda. Ak\u015fam, mesai saatinin sonunda i\u015f\u00e7iler tekrar s\u0131n\u0131r kap\u0131s\u0131na g\u00f6t\u00fcr\u00fcl\u00fcyorlar. Herkes ak\u015fam yeme\u011fini evinde, ailesiyle yemeli. Dikkatimi \u00e7eken ise bu \u00e7ileli \u00e7al\u0131\u015fma organizasyonundan kimsenin \u015fik\u00e2yet\u00e7i olmay\u0131\u015f\u0131. G\u00fcrc\u00fc i\u015f\u00e7ilerle konu\u015ftu\u011fumda hallerinden memnun olduklar\u0131n\u0131 s\u00f6ylediler. \u201cBizim oralarda i\u015fsizlik var. \u0130\u015f bulsan dahi g\u00fcnl\u00fck kazanc\u0131n 60 TL civar\u0131nda. Burada g\u00fcnde 200 TL\u2019ye yak\u0131n kazan\u0131yoruz. \u0130\u015fimiz yorucu ve a\u011f\u0131r. Ama alt\u0131ndan kalk\u0131yoruz \u00e7ok \u015f\u00fck\u00fcr. B\u00f6ylece \u00e7olu\u011fun, \u00e7ocu\u011fun ge\u00e7imini sa\u011flayabiliyoruz\u201d. \u0130\u015fin p\u00fcf noktas\u0131 ise \u00fccretlendirme sisteminde. Eskiden G\u00fcrc\u00fc i\u015f\u00e7iler yevmiye ile \u00e7al\u0131\u015f\u0131yordu. \u015eimdi ise Sait ve \u00c7etin toplanan \u00fcr\u00fcn \u00fczerinden, kilo ba\u015f\u0131 65 kuru\u015f \u00f6d\u00fcyorlar. Bu da onlar\u0131n daha verimli \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131na, i\u015ften kaytarmamalar\u0131na yol a\u00e7\u0131yor.<\/p>\n
\nG\u00fcrc\u00fc i\u015f\u00e7iler sadece Kayak\u00f6y\u2019de de\u011fil, Rize, Arhavi\u2019nin k\u00f6ylerinde de \u00e7ay toplama i\u015fine gidiyorlar. \u00d6nceki geli\u015fimde iki g\u00fcn de Arhavi\u2019de kalm\u0131\u015f, \u00e7ok ho\u015f foto\u011fraflar \u00e7ekmi\u015ftim. \u0130lk kez o zaman G\u00fcrcistan\u2019dan gelen i\u015f\u00e7ilerle kar\u015f\u0131la\u015fm\u0131\u015ft\u0131m. Arhavi\u2019nin arka sokaklar\u0131ndan birinde, bir binan\u0131n t\u00fcm\u00fcyle G\u00fcrcistanl\u0131larla dolu oldu\u011funu g\u00f6rm\u00fc\u015ft\u00fcm. Her odada 5-6 ki\u015fi, her \u015feyi payla\u015farak ya\u015famaktayd\u0131lar. G\u00fcn boyu y\u00fcksek yama\u00e7larda \u00e7al\u0131\u015ft\u0131ktan sonra bu karanl\u0131k odalarda yaln\u0131zl\u0131klar\u0131 ile ba\u015f ba\u015fayd\u0131lar. Aralar\u0131nda kad\u0131nlar da vard\u0131. Hik\u00e2ye o zaman da ayn\u0131yd\u0131. \u00dclkelerindeki ekonomik yoksulluk onlar\u0131 Karadeniz\u2019in yabanc\u0131 sahillerine savurmu\u015ftu. Onlar da \u015fimdikiler gibi, ekmek paras\u0131n\u0131n derdine d\u00fc\u015fm\u00fc\u015flerdi. Sekiz y\u0131l bu insanlar\u0131n durumunun biraz olsun iyile\u015fmesi i\u00e7in yeterli de\u011fil miydi? Kaderin dayatt\u0131\u011f\u0131 bu sefalet nesilden nesile ta\u015f\u0131nmak zorunda olmamal\u0131.<\/p>\n![\"\"](\"http:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/2019\/08\/Hemsin-2-360x239.jpg\")
<\/p>\n
\nGe\u00e7im kayg\u0131s\u0131 ile yaban ellere \u00e7al\u0131\u015fmaya gitme gelene\u011fi sonu olmayan bir sarmala benziyor buralarda. Hem\u015fin insan\u0131 y\u0131llarca gurbette \u00e7al\u0131\u015fm\u0131\u015f, f\u0131r\u0131nlarda ter d\u00f6km\u00fc\u015f evini, ailesini ge\u00e7indirmek i\u00e7in. \u015eimdi de vatan\u0131 olan bu da\u011f k\u00f6ylerinden, yaylalar\u0131ndan \u00e7ok uzakta, b\u00fcy\u00fck \u015fehirlerin yaban ortam\u0131nda \u00e7abalayan pek \u00e7ok Hem\u015finli var. \u00d6te yandan Hem\u015fin\u2019in de ba\u015fka \u00fclkelerden gelenler i\u00e7in bir ekmek kap\u0131s\u0131 olmas\u0131 tam bir ironi. Sonsuzlu\u011fa uzanan bir helezonun sarmal\u0131nda t\u00fckeniyor hayatlar.
\nKumsal\u2019\u0131n ve R\u00fczgar\u2019\u0131n annesi Emel sabah\u0131n ilk \u0131\u015f\u0131klar\u0131 ile, hen\u00fcz g\u00f6zleri mahmur, bir i\u00e7eri, bir d\u0131\u015far\u0131 i\u015fe gitmeye haz\u0131rlan\u0131yor. Ben \u00e7oktan uyanm\u0131\u015f, kap\u0131 \u00f6n\u00fcnde kahvemi yudumluyorum. Bu i\u015flerini yola koyduktan sonra Kemalpa\u015fa\u2019daki i\u015fine gidecek. \u201cS\u00f6zle\u015fmeli ve s\u00fcreli bir i\u015fti. Alt\u0131 ayl\u0131\u011f\u0131na i\u015fe ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131m, bu hafta s\u00fcresi doluyor. Kemalpa\u015fa\u2019da, AVM\u2019de \u00f6zel g\u00fcvenlik eleman\u0131 olarak daha \u00f6nce \u00e7al\u0131\u015fm\u0131\u015ft\u0131m. Yine ayn\u0131 i\u015fi bulursam ne ala. Yoksa buradaki pek \u00e7oklar\u0131 gibi i\u015fsiz kalaca\u011f\u0131m\u201d.
\nBurada en \u00f6nemli i\u015f kaynaklar\u0131 \u00e7ay sekt\u00f6r\u00fc ve AVM. Al\u0131\u015fveri\u015f merkezi a\u00e7\u0131ld\u0131ktan sonra Emel gibi bir\u00e7ok insan de\u011fi\u015fik alanlarda \u00e7al\u0131\u015fma imk\u00e2n\u0131na kavu\u015ftu. Kayak\u00f6y\u2019de gen\u00e7ler aras\u0131nda i\u015fsizlik oran\u0131 \u00e7ok y\u00fcksek. Kemalpa\u015fa veya Hopa\u2019da i\u015f bulanlar \u015fansl\u0131 say\u0131l\u0131yorlar. Emel\u2019in e\u015fi \u00c7etin k\u00f6y gen\u00e7lerinin yar\u0131dan fazlas\u0131n\u0131n b\u00fcy\u00fck \u015fehirlere g\u00f6\u00e7 etti\u011fini anlat\u0131yor. T\u0131pk\u0131 kendi karde\u015fleri gibi. Kendisi, \u00e7ay mevsimi d\u0131\u015f\u0131nda genellikle TIR \u015fof\u00f6rl\u00fc\u011f\u00fc ile ge\u00e7imini sa\u011fl\u0131yor. Burada erkekler aras\u0131nda yayg\u0131n bir meslek. \u00c7o\u011fu G\u00fcrcistan, Azerbaycan ve Karadeniz b\u00f6lgesindeki farkl\u0131 \u00fclkelere mal ta\u015f\u0131yorlar. Ek bir kazan\u00e7 elde etmek i\u00e7in ne i\u015f bulurlarsa de\u011ferlendiriyorlar.<\/p>\n
\nHem\u015fin\u2019de i\u015f ve \u00e7al\u0131\u015fma alanlar\u0131 ge\u00e7imi belirleyen tek etken de\u011fil. Burada g\u00fc\u00e7l\u00fc aile ba\u011flar\u0131 ekonominin de bel kemi\u011fini olu\u015fturuyor. \u00d6zellikle \u00e7ay tar\u0131m\u0131 ailenin kolektif ekonomisini \u015fekillendiriyor. Evlenmi\u015f olmakla kimse aile ekonomisinin d\u0131\u015f\u0131nda kalm\u0131yor. \u00d6zellikle hasat d\u00f6nemlerinde aile bireylerinin b\u00fct\u00fcnl\u00fckl\u00fc \u00e7abas\u0131, aile i\u00e7inde de hi\u00e7 kimseyi \u2018baba paras\u0131 yiyen\u2019 haline sokmuyor. Bu durumda bulunan ek i\u015fler, ge\u00e7ici i\u015fler g\u00fcnl\u00fck harcamalar, ki\u015fisel giderler, ekstra harcamalar i\u00e7in kaynak sa\u011fl\u0131yor. Yine de k\u0131\u015f\u0131n \u00e7al\u0131\u015fmayla kazan\u0131lan para bireylere belli bir ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131k kazand\u0131r\u0131yor. Ya\u015famsal t\u00fcm gereklilikler aile taraf\u0131ndan kar\u015f\u0131lansa bile, gen\u00e7 insanlar\u0131n kendi kazan\u00e7lar\u0131ndan kimseye a\u00e7\u0131klama yapma gereksinimi duymadan harcamalar\u0131 de\u011ferli bir \u015fey.<\/p>\n![\"\"](\"http:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/2019\/08\/Hemsin-3-360x239.jpg\")
<\/p>\n
\n\u00c7etin\u2019le arkada\u015fl\u0131\u011f\u0131m\u0131z derinle\u015ftik\u00e7e ki\u015fisel hallere dair sorma cesareti buluyorum. Her y\u0131l ayn\u0131 d\u00f6nemde, ayn\u0131 \u00e7ay hasad\u0131, ayn\u0131 ser\u00fcven, ayn\u0131 k\u00f6yde ya\u015famak zorunlulu\u011fu bir tekd\u00fczelik yaratm\u0131yor mu? Usand\u0131r\u0131c\u0131 olmuyor mu? \u201c\u00c7ay bu b\u00f6lgenin nimeti. Hem bizi, hem G\u00fcrcistanl\u0131lar\u0131 doyuruyor. Ba\u015fka bir i\u015f yapmasak da \u00e7ay tar\u0131m\u0131 ile ge\u00e7imimizi sa\u011flayabiliriz. \u00dcstelik seviyorum buralar\u0131. Ben bir\u00e7ok yerde bulundum. De\u011fi\u015fik yerler g\u00f6rd\u00fcm. Ama do\u011fdu\u011fum topraklarda ya\u015famak bana iyi geliyor. Memleketimi hi\u00e7bir yere de\u011fi\u015ftirmem. \u00c7ay\u0131 da seviyorum. Birka\u00e7 bin lira kazanmak u\u011fruna buralar\u0131 terk edip b\u00fcy\u00fck \u015fehirlerde ya\u015famak bana g\u00f6re de\u011fil. \u2018Usanm\u0131yor musun?\u2019 diye sormu\u015ftun. Can\u0131m\u0131z s\u0131k\u0131lsa dahi Kemalpa\u015fa\u2019ya gider, birka\u00e7 dostu, arkada\u015f\u0131 g\u00f6r\u00fcr, biraz sohbet eder, \u00e7ay, kahve i\u00e7er, ard\u0131ndan da k\u00f6ye d\u00f6neriz. K\u00f6yde de kom\u015fu ziyaretleri, sohbetler hi\u00e7 eksik olmaz. Kom\u015fu Laz k\u00f6ylerinden de pek \u00e7ok dostumuz var. Onlarla g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcr\u00fcz. Bu k\u0131\u015f ya\u015fam\u0131m\u0131z. Yaz\u0131n ise \u00e7ay hasatlar\u0131 aras\u0131nda arkada\u015flarla yaylalara \u00e7\u0131kar, \u00e7ad\u0131r kurar, veya e\u011flenmek i\u00e7in Rize\u2019ye, \u00c7aml\u0131hem\u015fin\u2019e gideriz. Yani anlayaca\u011f\u0131n usan\u0131lacak bir ya\u015fant\u0131m\u0131z yok bizim. \u201d
\nK\u00f6yde kad\u0131nlar\u0131 her yerde g\u00f6rmek m\u00fcmk\u00fcn. \u0130\u00e7erde, d\u0131\u015farda, k\u00e2h mutfakta, k\u00e2h \u00e7ocuklar\u0131n pe\u015finde, her yerdeler. Ya\u015famlar\u0131 a\u011f\u0131r ve yorucu. Ama g\u00f6zlerinde bu yorgunlu\u011fun izi g\u00f6r\u00fclm\u00fcyor. Tersine, her zaman kendi ile, \u00e7evresi ile bar\u0131\u015f\u0131k bir ruh halinin yans\u0131mas\u0131, dinginli\u011fi var bak\u0131\u015flar\u0131n\u0131n. D\u0131\u015far\u0131da, kad\u0131nlarla kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131\u011f\u0131mda, tan\u0131yanlar kadar tan\u0131mayanlar da g\u00f6zlerimin ta i\u00e7ine bakarak \u2018ho\u015f geldin\u2019 demeyi ihmal etmezler.<\/p>\n
\nTan\u0131\u015f\u0131p konu\u015ftuk\u00e7a, buralarda kad\u0131na sayg\u0131 duyuldu\u011funu g\u00f6r\u00fcyorum. Kimse \u2018akl\u0131 k\u0131t\u2019 veya \u2018akl\u0131 ermez\u2019 gibi s\u0131fatlarla a\u015fa\u011f\u0131lam\u0131yor kad\u0131nlar\u0131. Ayn\u0131 \u015feyi \u00e7ocuklar i\u00e7in de s\u00f6ylemek m\u00fcmk\u00fcn. Hem\u015finliler kad\u0131nlara ve \u00e7ocuklara kar\u015f\u0131 son derece sayg\u0131l\u0131lar. Kad\u0131n\u0131n ve erke\u011fin e\u015fit de\u011ferde kabul edildi\u011fini g\u00f6rmek iyi geliyor.
\nAy\u015fe cesur bir kad\u0131n. Onun hakk\u0131nda baz\u0131 bilgilerim var. Evin arka taraf\u0131nda kendi ye\u015fertti\u011fi bostanda m\u0131s\u0131rlar boy vermi\u015f. M\u0131s\u0131rlar\u0131n aras\u0131nda ise binbir \u00e7e\u015fit sebze yeti\u015fiyor. Lahanalar, salatal\u0131klar, biberler, ne ararsan var. \u00d6zenle bak\u0131yor bostan\u0131na. M\u0131s\u0131rlar\u0131n aras\u0131nda resmini \u00e7ekmek istiyorum. Raz\u0131 oluyor, bostan\u0131 ile gurur duydu\u011funu seziyorum. Art arda bas\u0131yorum deklan\u015f\u00f6re. G\u00fczel foto\u011fraflar \u00e7\u0131k\u0131yor ortaya. Ay\u015fe\u2019nin daha \u00f6nceden de pek \u00e7ok kez foto\u011fraf\u0131n\u0131 \u00e7ekmi\u015ftim. Ama bana \u00f6yle geliyor ki bu son resimler, kendi elleriyle ye\u015fertti\u011fi bostanda \u00e7ekilince, \u00e7ok daha anlaml\u0131 oldular. Onun i\u00e7 d\u00fcnyas\u0131nda, iki kar\u0131\u015f toprakla ve ye\u015fille harmanlanm\u0131\u015f, i\u00e7 g\u00fczelli\u011fi g\u00f6zlerine yans\u0131m\u0131\u015f halde, ge\u00e7en bir anl\u0131k s\u00fcrede, en az\u0131ndan bir pozu istedi\u011fim gibi \u00e7ekmenin, ba\u015farman\u0131n hazz\u0131n\u0131 ya\u015f\u0131yorum.
\nFoto\u011fraf \u00e7ekme i\u015fi bittikten sonra sohbete ba\u015fl\u0131yoruz. Benim en \u00e7ok merak etti\u011fim konu, Hem\u015fin\u2019de kad\u0131nl\u0131k hallerine dair. B\u00fcy\u00fck bir i\u00e7tenlikle anlat\u0131yor hem g\u00f6zlemlerini, hem de d\u00fc\u015f\u00fcncelerini. \u0130nan\u0131lmaz bir yal\u0131nl\u0131k, i\u00e7tenlik var s\u00f6zlerinde. G\u00f6zlerinden okudu\u011fum ise, benim daha \u00f6nce defalarca kendi kendime s\u00f6yledi\u011fim bir s\u00f6z. \u201cD\u00fcnyada kad\u0131nlar\u0131n varl\u0131\u011f\u0131ndan mutlu olmal\u0131s\u0131n\u201d.<\/p>\n
\nB\u00f6ylece Kayak\u00f6y\u2019de son sabah\u0131m. Kemalpa\u015fa\u2019ya var\u0131yorum ve kahvede bir yabanc\u0131n\u0131n hakaretlerine maruz kal\u0131yorum. Hik\u00e2yenin bu son hali gayet a\u00e7\u0131k. Bir Ermeni olarak buraya neden geldi\u011fimi alg\u0131lamad\u0131\u011f\u0131 gibi sormaya gerek de duymuyor. Do\u011fruca hakaret edip beni kovmaya yelteniyor. Ama ben bu yolculu\u011fun b\u00f6ylesi ac\u0131 bir izlenimle son bulmas\u0131na, bu duygularla evime d\u00f6nmeye raz\u0131 de\u011filim. Pi\u015fmanl\u0131k duyuyorum. Ke\u015fke adam olsayd\u0131 da \u201cTamam, seni masama davet etmekle yanl\u0131\u015f yapt\u0131m. Art\u0131k \u00e7ok ge\u00e7, \u015fimdi konu\u011fumsun. S\u00f6z veriyorum, i\u00e7imdekileri y\u00fcz\u00fcne s\u00f6ylemeyece\u011fim. Gel sakince konu\u015fal\u0131m\u201d diyebilseydi. Ke\u015fke ben de daha cesur ve sab\u0131rl\u0131, daha \u0131srarc\u0131 olabilseydim de dedelerinden duydu\u011fu do\u011fru- yanl\u0131\u015f hik\u00e2yeyi anlatmas\u0131n\u0131, \u00fcrpererek de olsa dinleyebilseydim. Ke\u015fke \u00f6fke diye bir \u015fey hi\u00e7 olmasayd\u0131. Ama ger\u00e7eklik ba\u015fka t\u00fcrl\u00fc. Belli ki hen\u00fcz ikimiz de birbirimizin yaralar\u0131n\u0131 saracak olgunlu\u011fa ula\u015famam\u0131\u015f\u0131z. \u00d6n\u00fcm\u00fczde uzun bir yol var ve biz hen\u00fcz ilk ad\u0131m\u0131 atm\u0131\u015f bile de\u011filiz. (Son) (Foto r\u00f6portaj\u0131n ilk\u00a0b\u00f6l\u00fcm\u00fc<\/a>)<\/p>\n![\"\"](\"http:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/2019\/08\/Hemsin-4-360x239.jpg\")
<\/p>\n
\n\u201cHem\u015finli kad\u0131nlar \u00e7ok cefak\u00e2rd\u0131r. \u00c7ok \u00e7al\u0131\u015f\u0131rlar. Y\u00fckleri a\u011f\u0131rd\u0131r, erkeklerden \u00e7ok daha a\u011f\u0131r. Erkekler d\u0131\u015far\u0131dad\u0131r, tarlada, bah\u00e7ede. Kad\u0131nlar ise hem ev i\u00e7inde, hem de d\u0131\u015far\u0131da. Yemek pi\u015firmek, \u00e7ocuklara bakmak, bir yandan da bah\u00e7elerde \u00e7al\u0131\u015fmak y\u0131prat\u0131r onlar\u0131. Bizim erkeklerimiz hoyratt\u0131r, serttirler, s\u00f6zleri ge\u00e7sin isterler. \u00dcstelik inat\u00e7\u0131d\u0131rlar da. Biz onlar\u0131 bilir, genellikle alttan al\u0131r\u0131z. Ama s\u0131ras\u0131 gelince biz de s\u00f6z\u00fcm\u00fcz\u00fc s\u00f6ylemekten geri durmay\u0131z. Ger\u00e7i bu dediklerim daha \u00e7ok bizim nesil i\u00e7in ge\u00e7erli. Gen\u00e7ler kad\u0131n- erkek ili\u015fkileri konusunda daha farkl\u0131 bir yerdeler. Gen\u00e7 k\u0131zlar\u0131m\u0131z \u015fimdi erkekler kar\u015f\u0131s\u0131nda susmak zorunda hissetmiyorlar. Erkeklerin her yapt\u0131\u011f\u0131n\u0131 onlar da yap\u0131yorlar. Eskiden sadece erkekler d\u0131\u015far\u0131 \u00e7\u0131kabilir, istedikleri yerde \u00f6zg\u00fcrce konu\u015furlard\u0131. \u015eimdi \u00f6yle de\u011fil. Ben \u015fahsen bu de\u011fi\u015fimden memnunum. K\u0131zlar\u0131m\u0131z niye insanca ya\u015famaktan, kendini ifade etmekten mahrum olsunlar? Niye eve hapsolup ve zavall\u0131 bir yaln\u0131zl\u0131k i\u00e7inde olsunlar? Erkekler neye lay\u0131ksa, k\u0131zlar da ayn\u0131s\u0131na lay\u0131k olmal\u0131. Hak ise iki cinse de hak olmal\u0131. Bu g\u00fcn\u00fcn kad\u0131nlar\u0131 \u00e7ok iyiler. Haklar\u0131n\u0131 biliyorlar ve sahip \u00e7\u0131k\u0131yorlar. Ben evlendi\u011fimde hi\u00e7 b\u00f6yle de\u011fildi. Kimse fikrimizi sormazd\u0131. Kiminle evlenece\u011fimize b\u00fcy\u00fckler karar verirdi. \u0130steyen biri \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131nda, senin g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcn\u00fc sormazlard\u0131. \u015eimdi k\u0131z, sevdi\u011fiyle evleniyor ve kimse de kar\u015f\u0131 duram\u0131yor. A\u015fk s\u00f6z konusu olunca fakir-zengin ayr\u0131m\u0131 da ortadan kalk\u0131yor. A\u015fk kutsald\u0131r. Eskiden sevda gizli ya\u015fan\u0131rd\u0131. Bizler, evlili\u011fimizin \u00fczerinden bunca y\u0131l ge\u00e7tikten sonra dahi, e\u015fimle ele ele tutu\u015farak y\u00fcr\u00fcsek, s\u00f6z olur, alay konusu olur. Oysa \u015fimdi gen\u00e7ler sevdikleriyle ele ele tutu\u015fup gezmeyi b\u0131rak, daha ni\u015fanl\u0131 bile de\u011filken birlikte ba\u015fka \u015fehirlere gidebiliyor. Ne anas\u0131 kar\u0131\u015f\u0131yor, ne babas\u0131, ne de herhangi bir kom\u015fu. \u2018Biz birbirimizi seviyoruz\u2019 dediklerinde konu kapanm\u0131\u015f oluyor. Bizim buralarda zorla evlendirme diye bir \u015fey kalmad\u0131 art\u0131k. K\u0131zlar\u0131m\u0131z kendileri karar veriyorlar kimle evleneceklerine, biz de onlar\u0131n karar\u0131na sayg\u0131 duyuyoruz. \u0130lerde ge\u00e7imsizlikler ya\u015fad\u0131klar\u0131nda da kimseyi sorumlu tutam\u0131yorlar. Ben k\u0131zlar\u0131m\u0131z\u0131n bug\u00fcnk\u00fc durumunu \u00e7ok be\u011feniyorum. \u0130nsanca ya\u015f\u0131yorlar, fikirlerinin, d\u00fc\u015f\u00fcncelerinin bir de\u011feri var. E\u011fitimliler de \u00fcstelik, gazete, kitap okuyorlar, televizyon izliyorlar, d\u00fcnyay\u0131 biliyorlar. \u00c7evremde \u00fcniversite bitirmi\u015f bir\u00e7ok k\u0131z var. Ama \u00f6te yandan olumsuz \u015feyler de ya\u015fan\u0131yor. Bizler daha dayan\u0131kl\u0131yd\u0131k \u00f6rne\u011fin. Zorluklar\u0131 a\u015fmay\u0131 beceriyorduk. Yeni nesil ise daha k\u0131r\u0131lgan. Zorluklara bizim gibi direnemiyorlar. O y\u00fczden de bo\u015fanmalar \u00e7o\u011fal\u0131yor.\u201d<\/p>\n
\n\u00d6rne\u011fin herhangi bir yerde oturup, birlikte yemi\u015f, i\u00e7mi\u015f isek, hesab\u0131 b\u00f6l\u00fc\u015ferek \u00f6deriz. E\u011fer bir g\u00fcn, s\u0131rf \u00f6yle \u015fekil ald\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in t\u00fcm masan\u0131n hesab\u0131n\u0131 bir ki\u015fi \u00f6demi\u015fse, mutlaka bir sonraki bulu\u015fmam\u0131zda ba\u015fkas\u0131 \u00f6der.
\nYani nas\u0131l anlatsam bilemiyorum. Burada Hem\u015finli Ermeni kimli\u011fini ya\u015f\u0131yorum. Biz \u00e7ocuklu\u011fumuzdan beri b\u00fcy\u00fcklerimizden atalar\u0131m\u0131z\u0131n Ermeni oldu\u011funu, \u00e7ok eski zamanlardan beri buralar\u0131 yurt edindiklerini duyarak b\u00fcy\u00fcd\u00fck. Zaten burada s\u0131kl\u0131kla da Ermeni konuklar\u0131m\u0131z olur. Gazeteciler, akademisyenler, ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar s\u0131k\u00e7a ziyaret ederler bizim k\u00f6y\u00fc. Onlara kar\u015f\u0131 i\u00e7ten bir yak\u0131nl\u0131k duyar\u0131z. Hatta bu misafirlerimiz, birka\u00e7 y\u0131l sonra aileleri ile, onlar\u0131 da bizlerle tan\u0131\u015ft\u0131rmak \u00fczere tekrar gelirler.\u201d<\/p>\n