![\"\"](\"http:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/2019\/07\/Heybeliada-360x190.jpg\")
<\/p>\n<\/p>\n
Makarios, De\u011firmen, \u00dcmit ve K\u00f6y tepeleri ayr\u0131 ayr\u0131 eserleri ve ya\u015famlar\u0131 sergiler. G\u00fcn\u00fcm\u00fczde arazinin %70\u2019i \u00e7aml\u0131kt\u0131r.\u00a0<\/em><\/strong><\/p>\n \u0130gnace Melling\u2019in foto\u011fraf sadakatiyle \u00e7izdi\u011fi 1819 tarihli grav\u00fcr\u00fcnde, o zaman a\u011fa\u00e7 varl\u0131\u011f\u0131n\u0131n \u00e7ok s\u0131n\u0131rl\u0131 olmas\u0131 dikkate al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda, k\u0131z\u0131l\u00e7amlar\u0131n\u0131n son y\u00fczy\u0131l zarf\u0131nda boy att\u0131\u011f\u0131 anla\u015f\u0131lmaktad\u0131r.<\/p>\n 1950 y\u0131l\u0131na kadar kuzey b\u00f6l\u00fcm\u00fc, \u00e7ak\u0131ll\u0131 kumsal\u0131 ile do\u011fal durumunu koruyordu. Bu nedenle, r\u0131ht\u0131m, \u00e7ayhane ve lokantalar\u0131 deniz \u00fczerinde iken geride kalm\u0131\u015ft\u0131r. Heybeliada k\u0131\u015f\u0131n da canl\u0131 bir hayata sahiptir. Bunu nedenleri; Bahriye okullar\u0131 ve lojmanlar\u0131, Papaz (Ruhban) okulu, orta s\u0131n\u0131f\u0131n tercih etmesi, sanatoryumu, kiliseleri ve lisesidir.<\/p>\n Ge\u00e7en d\u00f6nemin yazarlar\u0131ndan Aristoteles ve Etienn buradaki alt\u0131n, bak\u0131r ve demir cevherlerinden bahsetmi\u015flerdir. Sikionisos ise Apollon heykelinin buradaki bak\u0131r madeninden yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 yazmaktad\u0131r. Ve ilave ediyor: \u2018\u2019Bak\u0131r madeni i\u00e7inde bulunan bir kimyasal olu\u015fumun g\u00f6zlere iyi geldi\u011fi kabul edilmektedir. \u2019\u20191875\u2019te Scarlatos Vizandios da buradaki bak\u0131r\u0131n, alt\u0131nla e\u015fde\u011ferde oldu\u011funu yaz\u0131yordu. Heybeliada\u2019da ayr\u0131ca demir de vard\u0131. G\u00f6zleri bozuk olanlar bu nedenle Apollon heykelini ziyaret ederlerse \u015fifa bulacaklar\u0131n\u0131 \u00fcmit ederlerdi\u2019\u2019 (I. Konstantinople, Atina, 1862\u2019de bas\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r). Moda\u2019da daha sonra ke\u015ffedilen bak\u0131r k\u00fcl\u00e7elerinin buradan getirildi\u011fi kabul edilmektedir (Celal Esat, Eski \u0130stanbul).<\/p>\n Bizans d\u00f6neminde maden i\u015fleri, ticaret okulu, kilise ve manast\u0131rlarla \u015farap\u00e7\u0131l\u0131k g\u00fcnl\u00fck ya\u015famda \u00f6n planda geliyordu. Osmanl\u0131 d\u00f6neminde ise \u00e7amlar\u0131n\u0131n, bal\u0131klar\u0131n\u0131n ve de otellerinin nedeniyle ekseriyetle sayfiye ve nekahathane yeri olarak kabul ediliyordu. Adalar\u0131n en g\u00fczel manast\u0131rlar\u0131 burada idi. Do\u011fa \u00e7ok g\u00fczel oldu\u011fu i\u00e7in rahip ve din adamlar\u0131 s\u00fcrg\u00fcn yeri olmaktan ziyade son y\u0131llar\u0131n\u0131 rahat ge\u00e7irmek i\u00e7in buraya geliyorlard\u0131 (Estika 27 Temmuz 1886).<\/p>\n Osmanl\u0131 devrinde de Fener patri\u011fi ile Kud\u00fcs patri\u011fi Heybeliada\u2019da ikamete mecbur tutulmu\u015flard\u0131r. Burada \u00f6zellikle Ortodoks mezhebi mensuplar\u0131n\u0131 ilgilendiren, patrik, metropolit ve di\u011fer din adamlar\u0131n\u0131n mezar ve hat\u0131ralar\u0131 bulunmaktad\u0131r.<\/p>\n Adada, ayr\u0131 bir\u00e7ok h\u00fccre grubundan olu\u015fan ba\u015fke\u015fi\u015f ve ke\u015fi\u015flere ait evlerle bir tak\u0131m kilise, \u015fapel ve dua odalar\u0131ndan ibaret olan dini yap\u0131lar\u0131n\u0131n etraf\u0131nda fakir, tarik-i d\u00fcnyalar\u0131n bizzat ekip bi\u00e7tikleri, hali ve vakti yerinde olanlar\u0131n k\u00f6lelere ekip bi\u00e7tikleri tarlalar bulunuyordu. Liman g\u00f6revi yapan k\u00fc\u00e7\u00fck koylar\u0131n k\u0131y\u0131s\u0131nda manast\u0131rlar\u0131n ihtiyac\u0131 olan \u015feyleri temin eden birka\u00e7 d\u00fckkan sahibi ve kay\u0131k\u00e7\u0131n\u0131n evleri g\u00f6r\u00fcl\u00fcrd\u00fc.<\/p>\n Heybeliada \u0130smi<\/strong><\/p>\n Eski ismi, \u00c7amliman\u0131\u2019nda \u00e7\u0131kan bak\u0131r madeninden dolay\u0131 \u2018\u2019Halki\u2019\u2019dir. T\u00fcrkler tepelerinin bi\u00e7imine bakarak Heybeliada demi\u015flerdir. Y\u00fcz\u00f6l\u00e7\u00fcm\u00fcnde en geni\u015f yeri 2500 metredir.<\/p>\n \u0130talyan k\u00f6ylerini and\u0131ran bu k\u00f6yler bug\u00fcn g\u00f6r\u00fclen medeni topluluklar\u0131 meydana getirmi\u015f, ke\u015fi\u015f cemiyetleri kaybolmu\u015f, 1846 y\u0131l\u0131na kadar yelkenli ve k\u00fcrekli pazar kay\u0131klar\u0131 ile gidilip gelinen adalara o tarihten sonra vapur seferleri ba\u015flam\u0131\u015f, adalar b\u00f6ylece geli\u015fmesine adeta zorlanm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n Adada iki y\u00fcz y\u0131l kadar \u00f6nce iki mahalle vard\u0131: 1. Ege Denizi\u2019ndeki Andros Adas\u0131\u2019ndan gelenlerin bulundu\u011fu sahildeki k\u00f6y (\u00f6nemli bir k\u0131sm\u0131 bal\u0131k\u00e7\u0131). 2. Yukar\u0131da K\u0131ptiler. K\u00f6y\u00fcn ortas\u0131nda \u015fimdiki caminin civar\u0131 (Anbela) eski \u00fcz\u00fcm ba\u011f\u0131 idi. Bu civar kahvelerle gazinolar\u0131n bulundu\u011fu bir sefa yeri, evler say\u0131labilecek kadar az, sahil r\u0131ht\u0131ms\u0131z ve a\u011fa\u00e7l\u0131k idi. Plaj\u0131n \u00fczerindeki yolun ikiye ayr\u0131ld\u0131\u011f\u0131 k\u0131s\u0131m \u2018\u2019Livadakia\u2019\u2019 ismiyle an\u0131l\u0131yordu. \u00c7\u00fcnk\u00fc buras\u0131 bir mrez idi.<\/p>\n Kalkavanzadelerin eski otelinin a\u015fa\u011f\u0131 k\u0131sm\u0131na \u2018\u2019Gilfa\u2019\u2019 (kuyu) denirdi. Mahallenin merkezi buras\u0131 idi. 1900 y\u0131l\u0131na kadar mevcuttu, \u00e7ar\u015f\u0131daki Aya Nikola Kilisesi\u2019ne inen yang\u0131nla ortadan kalkt\u0131. Plaz burnunda ve tepedeki de\u011firmenlerde ke\u015fi\u015fler un \u00f6\u011f\u00fct\u00fcyor, bo\u015f zamanlar\u0131nda da kiraya veriyorlard\u0131. Bu civarda (Alunaki) harman yeri bulunuyordu. (Aleksandre Meksis, Heybeliada Teoloji Mektebi Tarihi, III.\/25 vd.).<\/p>\n 15. y\u00fczy\u0131lda De\u011firmen ve Makarios tepelerinin boyun noktas\u0131ndaki b\u00fcy\u00fck binan\u0131n yerinde bulunan manast\u0131r ve kilise adan\u0131n en \u00f6nemli yerinin olu\u015fturuyordu. Bu manast\u0131r\u0131n Bizans kay\u0131tlar\u0131nda ad\u0131 \u2018\u2019Yuhannis Baptist\u2019\u2019, Garp kay\u0131tlar\u0131nda ise \u2018\u2019Saint Jean Baptiste\u2019\u2019 olarak ge\u00e7mektedir. 1629 y\u0131l\u0131nda f\u0131rsat yakalayan Kazaklar\u2019\u0131n (Ruslar) g\u00fcneye ge\u00e7meleriyle, Vezir Kenan Pa\u015fa aras\u0131ndaki kovalamacada buradaki rahipler iki defa yer de\u011fi\u015ftirmi\u015fler, Heybeliada hayat\u0131nda maceral\u0131 ayr\u0131 bir sayfa olu\u015fturmu\u015flard\u0131r.<\/p>\n Yukar\u0131da kaydetti\u011fimiz manast\u0131r\u0131n ser\u00fcvenleri Bizans \/ \u0130stanbul ve Heybeliada tarih\u00e7esinde ayr\u0131 bir yer tutmaktad\u0131r. Restore edildikten sonra adalardaki en \u00f6nemli manast\u0131r durumuna gelmi\u015ftir.<\/p>\n Daha sonra yap\u0131lan tamirat ve geni\u015flemelerde Rum Ticaret Okulu olarak kullan\u0131lmaya ba\u015flanan binalar\u0131ndan g\u00fcn\u00fcm\u00fczde sadece Maris ibadethanesi kalm\u0131\u015ft\u0131r. Meryem Ana\u2019ya ithaf edilen Kilise, Yuhannis kiliselerinden daha g\u00fczel oldu\u011fu i\u00e7in \u2018\u2019Meryem Ana (Maria-Teotoku) Manast\u0131r\u0131\u2019\u2019 ad\u0131 ile an\u0131lmaya ba\u015flanm\u0131\u015ft\u0131r. Son g\u00f6r\u00fclen binalar\u0131n temelleri kaz\u0131l\u0131rken bir kitabe bulunmu\u015ftur ki, bunda eski manast\u0131r\u0131n banisi olarak Yuhannis VIII. Paleologos ismi kay\u0131tl\u0131 idi (Estia, 27 Temmuz 1886).<\/p>\n Ha\u00e7 \u015feklinde in\u015fa edilen Saint Jean Kilisesi, \u0130stanbul\u2019un fethedildi\u011fi 1453 y\u0131l\u0131nda harap olmu\u015f; Rum ticaret camias\u0131n\u0131n krize girdi\u011fi y\u0131llarda, 6 A\u011fustos 1672\u2019de yang\u0131nla mahvolurken, ta\u015ftan in\u015fa edilmi\u015f, Maria ibadethanesi ise kurtulmu\u015ftur. \u0130stanbul ve adalarda Bizans devrinden kalan ibadethaneler i\u00e7inde asl\u0131na uygun olarak kalabilen bu kilisedir.<\/p>\n 1828 Yunan \u0130htilali s\u0131ras\u0131nda faaliyetleri g\u00f6r\u00fclen ve cezaland\u0131r\u0131lan (Tarabya\u2019daki yal\u0131s\u0131 Frans\u0131zlara Sefaret olarak verilen, koyun \u00fczerindeki k\u00f6\u015fk\u00fcnde halen kirac\u0131lar\u0131n oturdu\u011fu) A. Hipsilanti\u2019nin ismi ve ilgisi bu manast\u0131rda da g\u00f6r\u00fcl\u00fcr. Panayia Kamariyotisas Manast\u0131r\u0131\u2019n\u0131n kuzey ve g\u00fcneyine yeni okul binalar\u0131 yap\u0131l\u0131nca, Maria \u0130badethanesi olarak kaydedilen kilisenin bi\u00e7im de\u011fi\u015ftirmesi olan bu manast\u0131r avluda kalarak denizden g\u00f6r\u00fcnmez olmu\u015ftur.<\/p>\n Adalarda su ihtiyac\u0131n\u0131 kar\u015f\u0131lamak i\u00e7in Bizans d\u00f6neminde kullan\u0131lan a\u00e7\u0131k ve kapal\u0131 sarn\u0131\u00e7lar\u0131n k\u0131saca durumu \u015f\u00f6yledir: Sedefadas\u0131, Tav\u015fanadas\u0131 ve Yass\u0131ada\u2019daki kapal\u0131 sarn\u0131\u00e7lar; K\u0131nal\u0131ada\u2019daki b\u00fcy\u00fck a\u00e7\u0131k sarn\u0131\u00e7 yak\u0131n zamanlarda toprakla doldurulmu\u015f; Sivriada\u2019daki k\u00fcp \u015feklinde olan sarn\u0131\u00e7lar ile Burgazadas\u0131\u2019nda Hristos Manast\u0131r\u0131\u2019ndan kalma ayn\u0131 tipteki sarn\u0131\u00e7lar i\u00e7leri bo\u015f olarak durmaktad\u0131r. Heybeliada\u2019daki, biraz evvel kaydetti\u011fimiz manast\u0131r, kilisenin sarn\u0131\u00e7 ve kuyular\u0131na gelince; kuzey cephesinde \u00f6n bah\u00e7ede 380 ton su kapasiteli sarn\u0131\u00e7, alt\u0131 s\u00fctun \u00fczerine kubbeli \u015fekilde in\u015fa edilmi\u015f olup burada bulunan Dz. K. K. Makine ve S\u0131n\u0131f Okullar\u0131\u2019n\u0131n i\u00e7inde bulunmaktad\u0131r.<\/p>\n Heybeliada\u2019daki Halen Ticaret Okulu\u2019nun Adaya Etkileri \u00a0 \u00a0\u00a0<\/strong><\/p>\n 1831 y\u0131l\u0131nda tesis edilen okul binlerce talebeyi bar\u0131nd\u0131r\u0131yordu. \u00d6nceleri talebeleri az iken, k\u0131sa zamanda sas\u0131lar\u0131 artm\u0131\u015ft\u0131r. Bu okulda okuyan \u00e7ocuklar\u0131n\u0131 ziyaret etmek i\u00e7in Heybeliye gelen veliler i\u00e7in Hakli Palas ba\u015fta olmak \u00fczere, d\u00f6rt otel daha yap\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. B\u00f6ylece adada hareketli bir al\u0131\u015fveri\u015f, otellerin getirdi\u011fi turistik canl\u0131l\u0131k ya\u015fanmaya ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131. Aya Triada Manast\u0131r\u0131 ile Ruhban Okulu\u2019nun ayr\u0131ca ada hayat\u0131nda etkileri vard\u0131. 9. y\u00fczy\u0131lda (ilmi kariyeri, politikalar\u0131 ve hatta mezar\u0131yla da \u015f\u00f6hret kazanm\u0131\u015f olan) Patrik Photius taraf\u0131ndan Teslis (Baba, Meryem, \u0130sa) ad\u0131na yapt\u0131rd\u0131\u011f\u0131 kabul edilmektedir (Bak\u0131n\u0131z. I. Konstantinos. Konstantiniade).<\/p>\n Aya Triada Manast\u0131r\u0131, el yazmalar\u0131 ile adaya k\u00fclt\u00fcr hayat\u0131 bak\u0131m\u0131ndan \u015f\u00f6hret ve ilgi kazand\u0131rm\u0131\u015ft\u0131r. Fotios \u00f6l\u00fcm\u00fcnden sonra, hanedana mensup Katarina burada en sakin g\u00fcnlerini ge\u00e7irmi\u015f ve manast\u0131r kitapl\u0131\u011f\u0131n\u0131 daha da zenginle\u015ftirmi\u015fti. Bu kitapl\u0131\u011f\u0131n uluslararas\u0131 bir k\u00fct\u00fcphane haline getirilmesini Patrik I. \u0130osif (1268-1276) sa\u011flam\u0131\u015ft\u0131r. Avusturyal\u0131 Busbecq (1562) veba salg\u0131n\u0131nda, Heybeliada\u2019daki ikameti esnas\u0131nda bu yazmalardan epeyce sat\u0131n alm\u0131\u015ft\u0131.<\/p>\n \u0130stanbul\u2019un 1844 zelzelesinde adalarda da b\u00fcy\u00fck tahribat yapm\u0131\u015f, y\u0131k\u0131lan manast\u0131r Patrik Germanos taraf\u0131ndan yeniden in\u015fa ettirilmi\u015ftir. Buna ait kitabe, \u015eapel\u2019in sa\u011f duvar\u0131nda g\u00f6r\u00fclmektedir. Patrik IV: Germanos (1852-1853) gerek manast\u0131r, gerek kiliseyi yeniden tamir ile Ortodoks rahipler i\u00e7in \u2018\u2019Theologiki Skholi\u2019yi tesis etmi\u015ftir. B\u00f6ylece baz\u0131 manast\u0131rlarla Kuru\u00e7e\u015fme\u2019de k\u00fc\u00e7\u00fck ve da\u011f\u0131n\u0131k olan okullar\u0131n yerine geni\u015f, programl\u0131 bir teoloji (papaz) okulu 1 Ekim 1844\u2019de a\u00e7\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. 1853 y\u0131l\u0131nda okula T\u00fcrk\u00e7e dersleri konmu\u015f, \u00fcniversite ayar\u0131nda tedrisat yap\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. \u00c7ar\u015f\u0131da, vapurlarda, yollarda bembeyaz elbiseli bahriyeliler yan\u0131nda, simsiyah elbiseleriyle bu Ruhban Okulu\u2019nun talebeleri insan manzaralar\u0131n\u0131 olu\u015fturuyordu.<\/p>\n Heybeliada tarihinde, ya\u015fay\u0131\u015f\u0131nda ve manzaras\u0131nda yeri olan bir tesisi de U\u00e7urum (Ayios Yeorgios, Aya Yorgi, Saint Georgesi Manast\u0131r ve Kilisesi\u2019dir. T\u00fcrkler (falez \u00fczerinde bulundu\u011fu i\u00e7in) \u2018\u2019U\u00e7urum Manast\u0131r\u0131\u2019\u2019ismini vermi\u015flerdir. 15. y\u00fczy\u0131l\u0131n ikinci yar\u0131s\u0131ndan kalma manast\u0131r ve kiliseyi 1758 y\u0131l\u0131nda yeniden in\u015fa ettiren Patrik III. \u0130onikios\u2019un mezar\u0131 kilisesinin giri\u015findedir.<\/p>\n Bahriye Mektebi\u2019nin yerinde o zaman kendisinin deniz k\u00f6\u015fk\u00fc bulunuyordu. Buradan manast\u0131ra ve \u00e7ar\u015f\u0131n\u0131n sonuna kadar iki s\u0131ral\u0131 (hiyaban \u015feklinde) sevi a\u011fac\u0131 diktirmi\u015fti. Daha sonra bu servilerin manast\u0131ra ula\u015fanlar\u0131n\u0131n bir b\u00f6l\u00fcm\u00fc Bahriye lojmanlar\u0131 i\u00e7in, \u00e7ar\u015f\u0131dakiler de kald\u0131r\u0131mlar\u0131 geni\u015fletmek i\u00e7in kestirilmi\u015ftir. Ancak manast\u0131ra (Aya Yorgi\u2019ye) ula\u015f\u0131l\u0131rken iki s\u0131ral\u0131, iki y\u00fcz elli y\u0131ll\u0131k birer eser duran serviler hala ayaktad\u0131r.<\/p>\n Burada Sadrazam Ali Pa\u015fa\u2019ya ait bir hat\u0131ray\u0131 da nakletmek gerekir. Bahsetti\u011fimiz servilerin yan\u0131nda, 1965 y\u0131l\u0131na kadar duran, bodrum kat\u0131 \u00fczerinde tek katl\u0131, ah\u015fap, Osmanl\u0131 yap\u0131 tarz\u0131nda k\u00fc\u00e7\u00fck bir k\u00f6\u015fk duruyordu. Bu k\u00f6\u015fke Ali Pa\u015fa, Rum sevgilisi ile bulu\u015fmaya gelir, bir m\u00fcddet dinlenirdi. Bu arada adan\u0131n d\u00fczenine ait direktifleri de olmakta idi.<\/p>\n Kud\u00fcs Patri\u011fi Krilos, 1861\u2019de kagir bir manast\u0131r ile yaz\u0131n kiralanarak kiliseye gelir getirmesi i\u00e7in yedi ev yapt\u0131rm\u0131\u015ft\u0131r. Bu evler 1875 y\u0131l\u0131nda Hazineye ge\u00e7mi\u015ftir.<\/p>\n Kaptan-\u0131 Derya H\u00fcsrev Pa\u015fa zaman\u0131nda, III. Selim\u2019in buyru\u011fu ile Bahriye Tatbikat Mektebi, M\u00fchendishane-i Bahri ad\u0131 ile Heybeliada\u2019da evvelce bahriye k\u0131\u015flas\u0131 olarak in\u015fa edilen binaya naklediliyor (1824). 1828\u2019de Heybeli K\u0131\u015flas\u0131\u2019n\u0131n onar\u0131m\u0131ndan sonra Deniz Mektebi tekrar orada kuruluyor. Sultan Abd\u00fclmecid (1839-1861) saraya ait Feyzi Bahri gemisi ile okula gelerek inceleme yap\u0131yor. Fakat okul 1927 y\u0131l\u0131nda bir defa daha yer de\u011fi\u015ftiriyor. Ruhban Okulu\u2019nda, Grek Ticaret Okulu\u2019nda ve Panayia\u2019n\u0131n kal\u0131nt\u0131lar\u0131nda \u00e7al\u0131\u015f\u0131yor. Bir y\u0131l sonra eski yerine d\u00f6n\u00fcyor. (Daha geni\u015f bilgi i\u00e7in bak\u0131n\u0131z: T\u00fcmamiral Fahri \u00c7oker, Deniz Harp Okulumuz, \u0130stanbul, 1984)<\/p>\n Deniz Harp Okulu\u2019nun, III. Selim zaman\u0131ndan kalan cami 1928\u2019de y\u0131kt\u0131r\u0131lm\u0131\u015f ve o y\u0131llarda r\u0131ht\u0131m korni\u015fi yapt\u0131r\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. 1828 y\u0131l\u0131nda in\u015fa ettirilen bu cami, di\u011fer bina ve eserler gibi 1894 b\u00fcy\u00fck zelzelesinde y\u0131k\u0131lm\u0131\u015f, tekrar in\u015fa edilmi\u015fti.<\/p>\n 27 May\u0131s 1928\u2019de Gazi\u2019nin ziyareti s\u0131ras\u0131nda verdi\u011fi buyrukla Bahriye Mektebi\u2019nin tedrisat\u0131 maarif esaslar\u0131na ba\u011flan\u0131p okulun ad\u0131 \u2018\u2019Deniz Lisesi\u2019\u2019 olarak de\u011fi\u015ftirildi. \u00dc\u00e7 y\u0131ll\u0131k lise tahsilinden sonra, iki y\u0131ll\u0131k harp okulu tahsili konularak okulun ad\u0131 \u2018\u2019Deniz Harp Mektebi ve Lisesi\u2019\u2019 oldu. \u0130kinci D\u00fcnya sava\u015f\u0131nda okul Mersin\u2019e nakledildi, 1946 y\u0131l\u0131nda eski yerine d\u00f6nd\u00fc. \u2018\u2019Deniz Harp Okulu\u2019\u2019 ismini alm\u0131\u015f bulunan okul 31 A\u011fustos 1985 g\u00fcn\u00fc t\u00f6renle Tuzla\u2019daki yeni geni\u015f kamp\u00fcs\u00fcne ta\u015f\u0131nd\u0131. Heybeliada\u2019daki iskelenin yan\u0131nda hala mevcut olan Deniz Harp Okulu binas\u0131 da Deniz Lisesi olmu\u015ftur.<\/p>\n Xnefon Moye\u2019nin 1875 y\u0131l\u0131ndaki notu \u015f\u00f6yledir: \u2018\u2019Adadaki ke\u015fi\u015fler, manast\u0131rlar\u0131n bah\u00e7elerinde sebze yeti\u015ftirmekte, eski manisk\u00fcrileri \u00e7o\u011faltarak de\u011ferlendirmektedirler\u2019\u2019.<\/p>\n Aya Spridon (Tarih-i D\u00fcnya) Manast\u0131r\u0131\u00a0<\/strong><\/p>\n 1859 y\u0131l\u0131nda 19 ya\u015f\u0131nda fakir bir gen\u00e7 Heybeliada\u2019ya gelir. Bir s\u00fcre s\u0131\u011f\u0131nd\u0131\u011f\u0131 rahip taraf\u0131ndan e\u011fitildikten sonra adan\u0131n \u00c7amliman\u0131 g\u00fcney, bat\u0131 burnuna ufak bir kul\u00fcbe yaparak yerle\u015fir. D\u00fcnyadan elini ete\u011fini \u00e7ekmi\u015f yard\u0131msever bir din adam\u0131d\u0131r. Dualar\u0131 kabul g\u00f6r\u00fcr ve de \u00e7ok yak\u0131\u015f\u0131kl\u0131d\u0131r. Bu halk\u0131n da yard\u0131m\u0131yla biraz daha geni\u015fletilmi\u015f dini icazet yerine yaln\u0131z Ortodokslar de\u011fil, M\u00fcsl\u00fcmanlar da (\u00f6zellikle kad\u0131nlar) ak\u0131n etmeye ba\u015flarlar. Daha sonra buraya bir kilise ve manast\u0131r in\u015fa edilir. Manast\u0131r bu ke\u015fi\u015fin ad\u0131 ile \u2018\u2019Aya Spidon\u2019\u2019; kilise\u00a0 \u2018\u2019Terk-i D\u00fcnya\u2019\u2019 (ya da tarik-i d\u00fcnya) olarak an\u0131lmaktad\u0131r. Ke\u015fi\u015f Spridon burada \u00f6lm\u00fc\u015f ve g\u00f6m\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr. G\u00fcn\u00fcm\u00fczde yortu g\u00fcn\u00fc d\u0131\u015f\u0131nda pek u\u011frayan\u0131 yoktur.<\/p>\n Heybeliada Sanatoryumu<\/strong><\/p>\n 1925 y\u0131l\u0131n\u0131n Kas\u0131m ay\u0131n\u0131n birinci g\u00fcn\u00fc, 16 yatak olarak a\u00e7\u0131ld\u0131. 30 y\u0131l zarf\u0131nda sanatoryum, rehabilitasyon merkezi ve yard\u0131mc\u0131 hem\u015fire okulu, tesisat\u0131 ve ara\u00e7lar\u0131yla modern bir m\u00fcessese haline geldi. O y\u0131llardan beri, sadece \u0130stanbul\u2019dan de\u011fil, memleketin \u00e7e\u015fitli illerinden de hastalar\u0131n, ziyaret\u00e7ilerin iskelede, \u00c7amliman\u0131 yolunda ada hayat\u0131na girmesi bir insani hassasiyettir. Ancak bu geni\u015f sanatoryum tesisi, \u00c7amliman\u0131\u2019n\u0131n kaybedilmesine neden olmu\u015ftur.<\/p>\n Sanatoryumun \u0130lk Binas\u0131<\/strong><\/p>\n Yukar\u0131da kaydetti\u011fimiz kad\u0131nlar ve erkeklere mahsus geni\u015f tesislerden evvel, 1924 y\u0131l\u0131na kadar sadece k\u00fc\u00e7\u00fck bir k\u00f6\u015fk bulunuyordu. I. D\u00fcnya Harbi\u2019nin Kutu\u2019l-Amare Sava\u015f\u0131\u2019nda \u0130ngiliz generali Towshend esir edildi\u011finde burada enteme edilmi\u015fti.<\/p>\n Dr. Tevfik \u0130smail G\u00f6k\u00e7e \u015f\u00f6yle yazmaktad\u0131r: \u2018\u2019Prof. Dr. Server Kamil ile 1924 senesinde buraya, Harbiye talebeleri i\u00e7in nekahathane olarak geni\u015fletilen k\u00f6\u015fke geldik, o zaman bina Muharririn \u0130daresi elinde bulunuyordu. Binay\u0131 teslim olarak i\u015fe ba\u015flad\u0131k ve sanatoryumu kurduk \u2018\u2019 (Tevfik \u0130smail G\u00f6k\u00e7e. 1924-1955 Heybeliada Sanatoryumu\u2019nun kurulu\u015fu ve geli\u015fimi).<\/p>\n Padi\u015fah V. Murad (\u015fimdi \u00dcmit Tepesi ad\u0131n\u0131 alm\u0131\u015f olan) Heybeliada\u2019n\u0131n kuzeyindeki panoramaya hakim araziyi okula vakfediyor. Buradaki bina bodrum kat\u0131 \u00fczerinde iki katl\u0131d\u0131r. Geni\u015f ve zengin bir k\u00fct\u00fcphanesi mevcuttur. Tesis edildi\u011fi y\u0131llarda okulun gelirine bakt\u0131\u011f\u0131m\u0131z zaman \u2018\u2019papazlardan al\u0131nan paralardan ba\u015fka, mum geliri, \u00fcz\u00fcm, rak\u0131, arpa, \u015farap sat\u0131\u015f\u0131ndan olu\u015ftu\u011funu\u2019\u2019 (P. Tu\u011flac\u0131, Tarih Boyunca \u0130stanbul Adalar\u0131 II, \u0130stanbul \/ 7990, s. 179) g\u00f6r\u00fcyoruz. Bu kay\u0131t, 19. y\u00fczy\u0131l\u0131n ortas\u0131nda ve Heybeliada\u2019da nelerin \u00fcretilip t\u00fcketildi\u011fini de g\u00f6stermektedir.<\/p>\n Heybeliada Plaj\u0131<\/strong><\/p>\n Adan\u0131n hayat\u0131nda yeri olan par\u00e7alardan biri de kuzeyinde, De\u011firmenburnu\u2019nun yan\u0131ndaki plaj ve \u00e7evresidir. Arkas\u0131ndaki Hakli Palas (otel), kumsal\u0131, yol ba\u015f\u0131ndaki Hidiv Abbas Pa\u015fa K\u00f6\u015fk\u00fc bir \u00e7er\u00e7eve olu\u015fturmu\u015ftur. Heybeliadal\u0131lar, Abbas Pa\u015fa, \u0130smet \u0130n\u00f6n\u00fc ilk buradan denize girmi\u015f, otel ve k\u00f6\u015fk zengin, renkli bir atmosfer yaratm\u0131\u015ft\u0131. Abbas Pa\u015fa ayn\u0131 zamanda bal\u0131k tutma merakl\u0131s\u0131d\u0131r. Bunu verdi\u011fi adada genelle\u015fen bir ilgiye d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrm\u00fc\u015ft\u00fcr.<\/p>\n