{"id":53650,"date":"2019-06-24T02:31:41","date_gmt":"2019-06-24T07:31:41","guid":{"rendered":"http:\/\/akunq.net\/tr\/?p=53650"},"modified":"2019-06-24T02:31:41","modified_gmt":"2019-06-24T07:31:41","slug":"ortak-kulture-bir-cesni-ermeni-harfli-turkce-yemek-kitaplari","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=53650","title":{"rendered":"Ortak k\u00fclt\u00fcre bir \u00e7e\u015fni: Ermeni harfli T\u00fcrk\u00e7e yemek kitaplar\u0131"},"content":{"rendered":"<p><a href=\"http:\/\/akunq.net\/tr\/?attachment_id=53651\" rel=\"attachment wp-att-53651\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"aligncenter size-medium wp-image-53651\" src=\"http:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/2019\/06\/Ermeni-harfli-T\u00fcrk\u00e7e-yemek-kitaplar\u0131-360x180.jpg\" alt=\"\" width=\"360\" height=\"180\" srcset=\"https:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2019\/06\/Ermeni-harfli-T\u00fcrk\u00e7e-yemek-kitaplar\u0131-360x180.jpg 360w, https:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2019\/06\/Ermeni-harfli-T\u00fcrk\u00e7e-yemek-kitaplar\u0131-768x384.jpg 768w, https:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2019\/06\/Ermeni-harfli-T\u00fcrk\u00e7e-yemek-kitaplar\u0131-560x280.jpg 560w, https:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2019\/06\/Ermeni-harfli-T\u00fcrk\u00e7e-yemek-kitaplar\u0131-260x130.jpg 260w, https:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2019\/06\/Ermeni-harfli-T\u00fcrk\u00e7e-yemek-kitaplar\u0131-160x80.jpg 160w, https:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2019\/06\/Ermeni-harfli-T\u00fcrk\u00e7e-yemek-kitaplar\u0131.jpg 950w\" sizes=\"auto, (max-width: 360px) 100vw, 360px\" \/><\/a><\/p>\n<p><a href=\"http:\/\/www.agos.com.tr\/tr\/yazar\/264\/ishan-erdinc\"><strong>\u0130\u015fhan Erdin\u00e7<\/strong><\/a><\/p>\n<p><strong><em>Sidar Ergen\u2019in yazd\u0131\u011f\u0131 \u2018Son D\u00f6nem Osmanl\u0131 Yemek K\u00fclt\u00fcr\u00fcnde Ermeni Mutfa\u011f\u0131n\u0131n Katk\u0131s\u0131: Ermeni Harfli T\u00fcrk\u00e7e Yemek Kitaplar\u0131\u2019 isimli kitap Libra Yay\u0131nc\u0131l\u0131k\u2019tan \u00e7\u0131kt\u0131. Ergen, Ermeni harfleriyle T\u00fcrk\u00e7e yaz\u0131lan yemek kitaplar\u0131n\u0131n k\u00fclt\u00fcrel ya\u015fama katk\u0131s\u0131n\u0131n yan\u0131 s\u0131ra, Arap ve Ermeni harfli T\u00fcrk\u00e7e yemek kitaplar\u0131 aras\u0131ndaki ili\u015fkiyi ele al\u0131yor. Sidar Ergen ile kitab\u0131ndan yola \u00e7\u0131karak mutfak k\u00fclt\u00fcr\u00fcn\u00fc konu\u015ftuk.<\/em><\/strong><\/p>\n<p><strong>Tezinizin ara\u015ft\u0131rma s\u00fcrecinden s\u00f6z eder misiniz?<\/strong><\/p>\n<p>Bu \u00e7al\u0131\u015fmay\u0131, \u0130stanbul Bilgi \u00dcniversitesi K\u00fclt\u00fcrel \u0130ncelemeler B\u00f6l\u00fcm\u00fc\u2019nde y\u00fcksek lisans yaparken bitirme tezi olarak haz\u0131rlad\u0131m. Tez s\u00fcreci biraz zor ge\u00e7ti elbette. \u00d6zel bir okulda h\u0131zland\u0131r\u0131lm\u0131\u015f a\u015f\u00e7\u0131l\u0131k e\u011fitimi alm\u0131\u015ft\u0131m ge\u00e7mi\u015fte ve lisans e\u011fitimini sosyoloji \u00fczerine yapt\u0131m. Dolay\u0131s\u0131yla asl\u0131nda Ermeni harfli T\u00fcrk\u00e7e yemek kitaplar\u0131 hem benim ilgi alan\u0131ma kar\u015f\u0131l\u0131k gelen, hem de tam olarak k\u00fclt\u00fcrel incelemeler b\u00f6l\u00fcm\u00fcne uygun bir konu oldu. Karar verdikten sonra i\u015fin zorlu k\u0131sm\u0131 ba\u015flad\u0131. Aras Yay\u0131nc\u0131l\u0131k\u2019tan bas\u0131lm\u0131\u015f, T\u00fcrk\u00e7e harflere aktar\u0131lm\u0131\u015f tek bir kitap vard\u0131. \u00d6nceki \u00f6rneklere de ula\u015fmak hem zordu, hem de ellerinde olan ki\u015filerden temin etmek biraz zaman ald\u0131. Tez dan\u0131\u015fman\u0131m Ayhan Aktar pek \u00e7ok konuda deste\u011fini esirgemedi. Arkada\u015f\u0131m Sesil Ka\u00e7t\u0131 sayesinde de kitaplar\u0131n bir k\u0131sm\u0131na eri\u015febildim. \u00c7al\u0131\u015fman\u0131n kendisini olu\u015fturmaktan \u00f6te, bu kitaplara ula\u015fmak zor oldu. En \u00f6nemli nokta da asl\u0131nda bu \u00e7al\u0131\u015fmay\u0131 buraya getirmi\u015f olan ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar\u0131n ortaya koyduklar\u0131 \u00fczerinden ilerlemekti. Turgut Kut eski yemek kitaplar\u0131 denildi\u011finde akla ilk gelen ara\u015ft\u0131rmac\u0131lardan biridir. O ve onun gibilerin getirdi\u011fi noktadan sadece bir k\u0131sm\u0131n\u0131 alarak daha derinlemesine incelemek bana d\u00fc\u015ft\u00fc. Bununla da asl\u0131nda hem Ermeni harfli T\u00fcrk\u00e7e metinler, hem de Ermeni mutfa\u011f\u0131na dair bir \u00e7al\u0131\u015fma ortaya koymay\u0131 ama\u00e7lad\u0131m.<\/p>\n<p><strong>Kitab\u0131n\u0131z\u0131n giri\u015f b\u00f6l\u00fcm\u00fcnde, yemek k\u00fclt\u00fcr\u00fcn\u00fcn ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar taraf\u0131ndan fazla merak edilmedi\u011finden s\u00f6z ediyorsunuz. Neden b\u00f6yle?<\/strong><\/p>\n<p>Asl\u0131nda s\u00f6ylemeye \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131m \u015fey, Ermeni harfli T\u00fcrk\u00e7e metinlerle alakal\u0131 \u00e7ok daha fazla \u015fey biliyor olmam\u0131z gerekti\u011fiydi. Elbette ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar m\u00fcmk\u00fcn oldu\u011funca, ilgileri do\u011frultusunda \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 olu\u015fturuyorlar ama ben kendi konumu \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131m d\u00f6nemde, ki bu da \u00fc\u00e7 sene \u00f6nceydi, sadece Ermeni harfleri ile de\u011fil, Yunan harfli (Karamanl\u0131ca) ve \u0130brani harfli T\u00fcrk\u00e7e yaz\u0131lan bir\u00e7ok metin de oldu\u011funu fark ettim. Bunu da ara\u015ft\u0131rma i\u00e7in faydaland\u0131\u011f\u0131m kitaplar\u0131n kenar\u0131nda k\u00f6\u015fesinde birer iki\u015fer c\u00fcmle olarak g\u00f6rm\u00fc\u015ft\u00fcm. Bu konuya e\u011filen birka\u00e7 akademisyenin ilgisi ve derin ara\u015ft\u0131rmas\u0131 var elbette ama genel olarak farkl\u0131 alfabeler kullan\u0131larak yaz\u0131lan T\u00fcrk\u00e7e metinlerin merak edilmedi\u011fini veya bilinmedi\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum. Ermeni harfli T\u00fcrk\u00e7e metinlerle ilgili \u00e7al\u0131\u015fma denildi\u011finde akla ilk gelen isimler Hasmik Stepanyan ve Kevork Pamukciyan\u2019d\u0131r. Karamanl\u0131ca denildi\u011finde ise Evangelia Balta\u2019d\u0131r. Bunun d\u0131\u015f\u0131nda da elbette \u00e7al\u0131\u015fan akademisyenler var ancak yine de bu kadar b\u00fcy\u00fck bir k\u00fclliyat i\u00e7in eksik oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum.<\/p>\n<p><strong>1915 y\u0131l\u0131nda ya\u015fanan ac\u0131 olaylar\u0131n Ermeni yaz\u0131m\u0131na b\u00fcy\u00fck etkisi oldu\u011fundan bahsediyorsunuz. 1920 y\u0131l\u0131ndan itibaren Diaspora&#8217;da \u00a0Ermeni harfli T\u00fcrk\u00e7e kitap yaz\u0131m\u0131nda art\u0131\u015f olmu\u015f. 1915&#8217;in \u00fczerinden 104 y\u0131l ge\u00e7ti ama T\u00fcrkiye\u2019de kitap bas\u0131m\u0131nda pek art\u0131\u015f g\u00f6r\u00fcnm\u00fcyor. Neden?<\/strong><\/p>\n<p>1915 sonras\u0131 farkl\u0131 \u00fclkelere g\u00f6\u00e7 etmek zorunda kalan\/b\u0131rak\u0131lan Osmanl\u0131 Ermenileri\u2019nin gittikleri \u00fclkelerde bas\u0131mevleri kurduklar\u0131 ve \u00fcretime devam ettikleri g\u00f6r\u00fcl\u00fcyor. Buna da dedi\u011finiz gibi birka\u00e7 sene sonra ancak ba\u015flayabilmi\u015fler. 1920 sonras\u0131 bas\u0131lan kitaplar\u0131n, yaz\u0131lan metinlerin \u00f6nce T\u00fcrk\u00e7e\u2019ye, sonras\u0131nda di\u011fer dillere aktar\u0131m\u0131 m\u00fcmk\u00fcn olabilseydi ke\u015fke. Ya\u015fanan olaylar\u0131n a\u015fik\u00e2r sonu\u00e7lar\u0131 bir kenara, Diaspora Ermenileri taraf\u0131ndan d\u00fcnyan\u0131n bir\u00e7ok yerinde bas\u0131m\u0131n\u0131n ger\u00e7ekle\u015ftirildi\u011fi yay\u0131nlar\u0131n i\u00e7eri\u011fi, tercih edilen \u00e7eviriler, tezin konusu olan yemek k\u00fclt\u00fcr\u00fc ve\/veya \u00e7ok farkl\u0131 konularda yaz\u0131lan metinlerin her birisi bu s\u00fcrecin k\u00fclt\u00fcrel ve yaz\u0131m aya\u011f\u0131n\u0131 olu\u015fturdu\u011fu i\u00e7in \u00e7ok \u00f6nemli. O ku\u015fa\u011f\u0131n bitimi ile de bu \u015fekilde yaz\u0131lan metinler sonlanm\u0131\u015f, do\u011fal olarak. Klasik Ermenice\u2019nin zorlu\u011fu ve Osmanl\u0131 d\u00f6neminde g\u00fcndelik hayatta T\u00fcrk\u00e7e bilme gereklilikleri ile ba\u015flayan, ya\u015fanan siyasi olaylarla 20. y\u00fczy\u0131l ortalar\u0131na do\u011fru sonlanan d\u00f6nem i\u00e7inde yaz\u0131lan Ermeni harfli T\u00fcrk\u00e7e metinlerin b\u00fct\u00fcn\u00fcn\u00fcn \u00e7ok de\u011ferli oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum. 1891 y\u0131l\u0131nda Hac\u0131beyzade Ahmed Muhtar Efendi taraf\u0131ndan yaz\u0131lan \u2018Osmanl\u0131ca Bilenlere D\u00f6rt G\u00fcnde Ermenice Okuman\u0131n Us\u00fbl\u00fc\u2019 gibi kitaplar yay\u0131nlanmas\u0131na ihtiya\u00e7 duyacak kadar yayg\u0131n olmas\u0131 sonras\u0131nda bug\u00fcn gelinen durum, umuyorum ki bir g\u00fcn detayl\u0131ca incelenebilir.<\/p>\n<p><strong>Avrupa\u2019da yemek ile milli k\u00fclt\u00fcr aras\u0131nda do\u011frudan ili\u015fki mevcut. Peki Osmanl\u0131\u2019da Ermeniler ile T\u00fcrklerin k\u00fclt\u00fcr kayna\u015fmas\u0131nda mutfa\u011f\u0131n rol\u00fc oldu mu? G\u00fcn\u00fcm\u00fczde devam ediyor mu?<\/strong><\/p>\n<p>Ben Osmanl\u0131\u2019da Ermeni ve T\u00fcrklerin ortak paydada bulu\u015fmas\u0131 meselesinde mutfa\u011f\u0131n rol\u00fcn\u00fc b\u00fcy\u00fck ve anlaml\u0131 buluyorum. Asl\u0131nda konular aras\u0131nda en herkese hitap eden ve tabiri caizse \u201cevlere dair\u201d konu mutfak oldu\u011fu i\u00e7indir belki de. Osmanl\u0131 d\u00f6nemine ait bir\u00e7ok yemek kitab\u0131nda yer alan yemekler asl\u0131nda bug\u00fcn hem Ermeni mutfa\u011f\u0131, hem de T\u00fcrk mutfa\u011f\u0131 i\u00e7ine dahil edilebilecek yemekler olabiliyor.\u00a0 Asl\u0131nda pozitif bir okumada bu birliktelik sizin de belirtti\u011finiz gibi Osmanl\u0131\u2019da T\u00fcrk ve Ermeni k\u00fclt\u00fcrlerinin kayna\u015fmas\u0131n\u0131 sa\u011flam\u0131\u015ft\u0131r. G\u00fcn\u00fcm\u00fcze geldi\u011fimizde ise bu konuyla ilgili dikkat edilmesi gereken nokta bence Burak Onaran\u2019\u0131n bir s\u00f6yle\u015fisinde de\u011findi\u011fi gibi; ulus devlet in\u015fas\u0131 s\u00fcrecinde Osmanl\u0131\u2019n\u0131n T\u00fcrk\u2019e d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm\u00fc s\u00fcrecinde neyin ne \u015fekilde adland\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131 veya s\u00fcz\u00fcld\u00fc\u011f\u00fcd\u00fcr. Bunun net bir \u015fekilde anla\u015f\u0131lmas\u0131, bu y\u0131llar aras\u0131nda ger\u00e7ekle\u015fenler \u00fczerinden de\u011ferlendirildi\u011finde daha sa\u011fl\u0131kl\u0131 olacakt\u0131r. Ermeni mutfa\u011f\u0131n\u0131 Osmanl\u0131\u2019dan ayr\u0131 tutmak veya tutmamak arkas\u0131ndaki niyetin de\u011ferli oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum. Bug\u00fcn asl\u0131nda iki k\u00fclt\u00fcr taraf\u0131ndan da sahiplenen yemeklere yap\u0131lan k\u00fc\u00e7\u00fck dokunu\u015f farkl\u0131l\u0131klar\u0131n\u0131n bu b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fc g\u00fczelle\u015ftirdi\u011fine inan\u0131yorum. \u0130stanbul\u2019un mahalle k\u00fclt\u00fcr\u00fcn\u00fcn h\u00e2l\u00e2 devam etti\u011fi belirli b\u00f6lgelerinde, bu payla\u015f\u0131m\u0131n yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131 \u00f6rnekleri g\u00f6rmek san\u0131yorum ki m\u00fcmk\u00fcn.<\/p>\n<p><strong>Peki Ermeni n\u00fcfusunda ya\u015fanan azalman\u0131n yemek k\u00fclt\u00fcr\u00fcne etkisi var m\u0131?<\/strong><\/p>\n<p>Mutlaka. \u0130nsan olmadan yemek de olmaz. Biraz \u00f6nce bahsetti\u011fim gibi belli b\u00f6lgelerde ya\u015fayan Ermenilerin mutfak k\u00fclt\u00fcr\u00fc, biraz da o b\u00f6lgenin esnaf\u0131 veya \u00e7ar\u015f\u0131s\u0131\/pazar\u0131yla da ilerliyor san\u0131yorum. Her ne kadar kula\u011fa kli\u015fe gelse de yapaca\u011f\u0131n\u0131z yemek i\u00e7in bir \u00fcr\u00fcn sat\u0131n al\u0131rken yan\u0131n\u0131zda sizinle al\u0131\u015fveri\u015f yapan ki\u015fiden tavsiye almak biraz da bu topraklar\u0131n \u00f6zelli\u011fi. \u0130nsan say\u0131s\u0131n\u0131n azalmas\u0131 evet bu yemek k\u00fclt\u00fcr\u00fcn\u00fcn daha az g\u00f6r\u00fcn\u00fcr olmas\u0131na sebep oluyor olabilir; ama \u00f6zellikle son y\u0131llarda Anadolu mutfa\u011f\u0131 ve k\u00fclt\u00fcr\u00fc \u00fczerine yap\u0131lan \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n Ermeni yemek k\u00fclt\u00fcr\u00fcn\u00fc de hak etti\u011fi yere getirmesi konusunda yard\u0131mc\u0131 olaca\u011f\u0131na dair inanc\u0131m sonsuz. Ayr\u0131ca yine \u00e7ok say\u0131da olmasa da Rum veya Ermeni mutfa\u011f\u0131n\u0131 i\u015fleyen restoranlar\u0131n ve meyhanelerin bu k\u00fclt\u00fcre b\u00fcy\u00fck katk\u0131s\u0131 oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum.<\/p>\n<p><strong>Arap harfleriyle yaz\u0131lm\u0131\u015f T\u00fcrk\u00e7e yemek kitaplar\u0131 ile Ermenice harfli T\u00fcrk\u00e7e yemek kitaplar\u0131 aras\u0131ndaki etkile\u015fimden bahsediyorsunuz. \u0130ki dilin yemek \u00fczerine etkile\u015fimi ne boyutta idi?<\/strong><\/p>\n<p>Tez konusuna karar verdi\u011fimde Arap harfli ve Ermeni harfli T\u00fcrk\u00e7e yemek kitaplar\u0131n\u0131n birbirlerinden ne \u00f6l\u00e7\u00fcde etkilendi\u011fini ortaya koymaya y\u00f6nelik bir \u00e7al\u0131\u015fma yapmak istemi\u015ftim. Ortak olan yemeklerin tariflerinin sadece bir k\u0131sm\u0131n\u0131 g\u00f6rebildi\u011fim ve de asl\u0131nda \u00e7al\u0131\u015fmay\u0131 dar tutmaya \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131m i\u00e7in, bu yemeklerin ne \u00f6l\u00e7\u00fcde benze\u015fti\u011fini veya farkl\u0131la\u015ft\u0131\u011f\u0131n\u0131 incelemedim. Bir g\u00fcn bu \u00e7al\u0131\u015fmay\u0131 geni\u015fletmek ve hatta bilinen bu kitaplar d\u0131\u015f\u0131nda ortaya \u00e7\u0131km\u0131\u015f olanlar varsa eklemek, bu kitaplardaki tariflere de de\u011finerek bir bibliyografya olu\u015fturmak istiyorum. \u00c7al\u0131\u015fman\u0131n sonunda, 1876 y\u0131l\u0131nda bas\u0131lm\u0131\u015f olan Miftah\u00fc\u2019t-Tabb\u00e2h\u00een\u2019in hem Ermeni harfli T\u00fcrk\u00e7e, hem de Arap harfli T\u00fcrk\u00e7e yemek kitaplar\u0131 aras\u0131nda ilk en kapsaml\u0131 kitap oldu\u011funu fark ettim. Bu kitapta Arap harfli T\u00fcrk\u00e7e yaz\u0131lan kitaplardan farkl\u0131 olarak domuz eti ve alkolle yap\u0131lan bir\u00e7ok tarif vard\u0131r. 1901 bas\u0131ml\u0131 bir ba\u015fka Ermeni harfli T\u00fcrk\u00e7e yaz\u0131lan kitap, bilinen ilk vejetaryen kitab\u0131d\u0131r ve tariflerden \u00f6te sa\u011fl\u0131kl\u0131 ya\u015fam i\u00e7in de bir\u00e7ok tavsiyeye yer vermi\u015ftir. 1883-84 y\u0131l\u0131nda yaz\u0131lan Arap harfli T\u00fcrk\u00e7e Yeni Yemek Kitab\u0131. S\u0327imdiki Usuller ve Mes\u0327hur As\u0327\u00e7\u0131lar\u0131n Kulland\u0131g\u0306\u0131 Tertipler \u00dczere bi-Nazir Ta\u2019amlar\u0131n Tertibat\u0131 adl\u0131 kitaptaki yemeklerin yar\u0131s\u0131ndan fazlas\u0131, 1871 y\u0131l\u0131nda bas\u0131lan Ermeni harfli T\u00fcrk\u00e7e Yeni Yemek Kitab\u0131 ve Hamur \u0130\u015fleri kitab\u0131ndan al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r. En \u00e7ok bilinen Arap harfli T\u00fcrk\u00e7e ve Ermeni harfli T\u00fcrk\u00e7e yaz\u0131lan yemek kitaplar\u0131n\u0131n aralar\u0131nda mutlaka ortak olan yemekler vard\u0131r. Dolay\u0131s\u0131yla o d\u00f6nemin yemek k\u00fclt\u00fcr\u00fc incelendi\u011finde Ermeni harfli T\u00fcrk\u00e7e yemek kitaplar\u0131n\u0131 konunun d\u0131\u015f\u0131nda b\u0131rakmak m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir. Ben \u00e7al\u0131\u015fma s\u00fcrecinde Yunan ve \u0130brani harfli T\u00fcrk\u00e7e yaz\u0131lan yemek kitaplar\u0131 var ise bulmaya \u00e7al\u0131\u015ft\u0131m ancak derinlemesine ara\u015ft\u0131rma f\u0131rsat\u0131m olamad\u0131. Sadece tezin konusu olan yemek k\u00fclt\u00fcr\u00fc ve mutfak de\u011fil, t\u00fcm alanlarda farkl\u0131 alfabeler kullan\u0131larak T\u00fcrk\u00e7e yaz\u0131lan metinlerin \u00e7ok de\u011ferli oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyor ve bu konuda \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n yap\u0131lmas\u0131n\u0131 \u00fcmit ediyorum.<\/p>\n<p>\u201c\u0130nsan\u0131n hayat\u0131 yemek ve i\u00e7mekle kayim old\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in, yemek pi\u015firmeyi \u00f6yrenmek her kes i\u00e7in b\u00fcy\u00fck bir saadet dir. \u0130nsan yiyib i\u00e7diyi g\u0131day\u0131 g\u00f6rmeli ve emin olarak yemelidir. Yemek, i\u00e7mek, yal\u0131n\u0131z mideyi doldurmak demek deyildir; hayat\u0131 beslemek i\u00e7in yenilen yemekler kesemizi bo\u015falt\u0131b midemizi doldurmamal\u0131, bil akis az masrafla ve kolay bir suretle meydana getirilib hayat\u0131m\u0131za faideli olmal\u0131 d\u0131r. Hayat\u0131 beslemek i\u00e7in yemek i\u00e7mek, yemek i\u00e7megden maksad da g\u0131da almak d\u0131r.\u015eu halde en evvel g\u0131dan\u0131n ne oldu\u011f\u0131n\u0131 bilmek \u00f6yrenmeg liaz\u0131m d\u0131r.\u201d<\/p>\n<p><em>Va\u011finag P\u00fcrad (M\u00fckemmel Yemek Kitab\u0131 \u00f6ns\u00f6z\u00fcnden al\u0131nt\u0131)<\/em><\/p>\n<p><strong><em><a href=\"http:\/\/www.agos.com.tr\/tr\/yazi\/22571\/ortak-kulture-bir-cesni-ermeni-harfli-turkce-yemek-kitaplari\">http:\/\/www.agos.com.tr\/tr\/yazi\/22571\/ortak-kulture-bir-cesni-ermeni-harfli-turkce-yemek-kitaplari<\/a>\u00a0<\/em><\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u0130\u015fhan Erdin\u00e7 Sidar Ergen\u2019in yazd\u0131\u011f\u0131 \u2018Son D\u00f6nem Osmanl\u0131 Yemek K\u00fclt\u00fcr\u00fcnde Ermeni Mutfa\u011f\u0131n\u0131n Katk\u0131s\u0131: Ermeni Harfli T\u00fcrk\u00e7e Yemek Kitaplar\u0131\u2019 isimli kitap Libra Yay\u0131nc\u0131l\u0131k\u2019tan \u00e7\u0131kt\u0131. Ergen, Ermeni harfleriyle T\u00fcrk\u00e7e yaz\u0131lan yemek kitaplar\u0131n\u0131n k\u00fclt\u00fcrel ya\u015fama katk\u0131s\u0131n\u0131n yan\u0131 s\u0131ra, Arap ve Ermeni harfli T\u00fcrk\u00e7e yemek kitaplar\u0131 aras\u0131ndaki ili\u015fkiyi ele al\u0131yor. Sidar Ergen ile kitab\u0131ndan yola \u00e7\u0131karak mutfak k\u00fclt\u00fcr\u00fcn\u00fc konu\u015ftuk. [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":7,"featured_media":53651,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1,54,71,18],"tags":[],"class_list":["post-53650","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-haberler","category-kitaplar-elestiriler","category-mulakatlar","category-mutfak"],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v27.4 - https:\/\/yoast.com\/product\/yoast-seo-wordpress\/ -->\n<title>Ortak k\u00fclt\u00fcre bir \u00e7e\u015fni: Ermeni harfli T\u00fcrk\u00e7e yemek kitaplar\u0131 - Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=53650\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"en_US\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Ortak k\u00fclt\u00fcre bir \u00e7e\u015fni: Ermeni harfli T\u00fcrk\u00e7e yemek kitaplar\u0131 - Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"\u0130\u015fhan Erdin\u00e7 Sidar Ergen\u2019in yazd\u0131\u011f\u0131 \u2018Son D\u00f6nem Osmanl\u0131 Yemek K\u00fclt\u00fcr\u00fcnde Ermeni Mutfa\u011f\u0131n\u0131n Katk\u0131s\u0131: Ermeni Harfli T\u00fcrk\u00e7e Yemek Kitaplar\u0131\u2019 isimli kitap Libra Yay\u0131nc\u0131l\u0131k\u2019tan \u00e7\u0131kt\u0131. Ergen, Ermeni harfleriyle T\u00fcrk\u00e7e yaz\u0131lan yemek kitaplar\u0131n\u0131n k\u00fclt\u00fcrel ya\u015fama katk\u0131s\u0131n\u0131n yan\u0131 s\u0131ra, Arap ve Ermeni harfli T\u00fcrk\u00e7e yemek kitaplar\u0131 aras\u0131ndaki ili\u015fkiyi ele al\u0131yor. Sidar Ergen ile kitab\u0131ndan yola \u00e7\u0131karak mutfak k\u00fclt\u00fcr\u00fcn\u00fc konu\u015ftuk. [&hellip;]\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=53650\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2019-06-24T07:31:41+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2019\/06\/Ermeni-harfli-T\u00fcrk\u00e7e-yemek-kitaplar\u0131.jpg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"950\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"475\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/jpeg\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"admin\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Written by\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"admin\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Est. reading time\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"10 minutes\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\\\/\\\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?p=53650#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?p=53650\"},\"author\":{\"name\":\"admin\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/096f1d38a12cce57fb855b485ed24c9e\"},\"headline\":\"Ortak k\u00fclt\u00fcre bir \u00e7e\u015fni: Ermeni harfli T\u00fcrk\u00e7e yemek kitaplar\u0131\",\"datePublished\":\"2019-06-24T07:31:41+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?p=53650\"},\"wordCount\":1972,\"commentCount\":0,\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?p=53650#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/wp-content\\\/uploads\\\/sites\\\/6\\\/2019\\\/06\\\/Ermeni-harfli-T\u00fcrk\u00e7e-yemek-kitaplar\u0131.jpg\",\"articleSection\":[\"Haberler\",\"Kitaplar-Ele\u015ftiriler\",\"M\u00fclakatlar\",\"Mutfak\"],\"inLanguage\":\"en-US\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"CommentAction\",\"name\":\"Comment\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?p=53650#respond\"]}]},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?p=53650\",\"url\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?p=53650\",\"name\":\"Ortak k\u00fclt\u00fcre bir \u00e7e\u015fni: Ermeni harfli T\u00fcrk\u00e7e yemek kitaplar\u0131 - Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?p=53650#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?p=53650#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/wp-content\\\/uploads\\\/sites\\\/6\\\/2019\\\/06\\\/Ermeni-harfli-T\u00fcrk\u00e7e-yemek-kitaplar\u0131.jpg\",\"datePublished\":\"2019-06-24T07:31:41+00:00\",\"author\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/096f1d38a12cce57fb855b485ed24c9e\"},\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?p=53650#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"en-US\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?p=53650\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"en-US\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?p=53650#primaryimage\",\"url\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/wp-content\\\/uploads\\\/sites\\\/6\\\/2019\\\/06\\\/Ermeni-harfli-T\u00fcrk\u00e7e-yemek-kitaplar\u0131.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/wp-content\\\/uploads\\\/sites\\\/6\\\/2019\\\/06\\\/Ermeni-harfli-T\u00fcrk\u00e7e-yemek-kitaplar\u0131.jpg\",\"width\":950,\"height\":475},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?p=53650#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Home\",\"item\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Ortak k\u00fclt\u00fcre bir \u00e7e\u015fni: Ermeni harfli T\u00fcrk\u00e7e yemek kitaplar\u0131\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/#website\",\"url\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/\",\"name\":\"Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi\",\"description\":\"\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"en-US\"},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/096f1d38a12cce57fb855b485ed24c9e\",\"name\":\"admin\",\"url\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?author=7\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Ortak k\u00fclt\u00fcre bir \u00e7e\u015fni: Ermeni harfli T\u00fcrk\u00e7e yemek kitaplar\u0131 - Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=53650","og_locale":"en_US","og_type":"article","og_title":"Ortak k\u00fclt\u00fcre bir \u00e7e\u015fni: Ermeni harfli T\u00fcrk\u00e7e yemek kitaplar\u0131 - Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi","og_description":"\u0130\u015fhan Erdin\u00e7 Sidar Ergen\u2019in yazd\u0131\u011f\u0131 \u2018Son D\u00f6nem Osmanl\u0131 Yemek K\u00fclt\u00fcr\u00fcnde Ermeni Mutfa\u011f\u0131n\u0131n Katk\u0131s\u0131: Ermeni Harfli T\u00fcrk\u00e7e Yemek Kitaplar\u0131\u2019 isimli kitap Libra Yay\u0131nc\u0131l\u0131k\u2019tan \u00e7\u0131kt\u0131. Ergen, Ermeni harfleriyle T\u00fcrk\u00e7e yaz\u0131lan yemek kitaplar\u0131n\u0131n k\u00fclt\u00fcrel ya\u015fama katk\u0131s\u0131n\u0131n yan\u0131 s\u0131ra, Arap ve Ermeni harfli T\u00fcrk\u00e7e yemek kitaplar\u0131 aras\u0131ndaki ili\u015fkiyi ele al\u0131yor. Sidar Ergen ile kitab\u0131ndan yola \u00e7\u0131karak mutfak k\u00fclt\u00fcr\u00fcn\u00fc konu\u015ftuk. [&hellip;]","og_url":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=53650","og_site_name":"Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi","article_published_time":"2019-06-24T07:31:41+00:00","og_image":[{"width":950,"height":475,"url":"https:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2019\/06\/Ermeni-harfli-T\u00fcrk\u00e7e-yemek-kitaplar\u0131.jpg","type":"image\/jpeg"}],"author":"admin","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Written by":"admin","Est. reading time":"10 minutes"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=53650#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=53650"},"author":{"name":"admin","@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/#\/schema\/person\/096f1d38a12cce57fb855b485ed24c9e"},"headline":"Ortak k\u00fclt\u00fcre bir \u00e7e\u015fni: Ermeni harfli T\u00fcrk\u00e7e yemek kitaplar\u0131","datePublished":"2019-06-24T07:31:41+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=53650"},"wordCount":1972,"commentCount":0,"image":{"@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=53650#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2019\/06\/Ermeni-harfli-T\u00fcrk\u00e7e-yemek-kitaplar\u0131.jpg","articleSection":["Haberler","Kitaplar-Ele\u015ftiriler","M\u00fclakatlar","Mutfak"],"inLanguage":"en-US","potentialAction":[{"@type":"CommentAction","name":"Comment","target":["https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=53650#respond"]}]},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=53650","url":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=53650","name":"Ortak k\u00fclt\u00fcre bir \u00e7e\u015fni: Ermeni harfli T\u00fcrk\u00e7e yemek kitaplar\u0131 - Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi","isPartOf":{"@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=53650#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=53650#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2019\/06\/Ermeni-harfli-T\u00fcrk\u00e7e-yemek-kitaplar\u0131.jpg","datePublished":"2019-06-24T07:31:41+00:00","author":{"@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/#\/schema\/person\/096f1d38a12cce57fb855b485ed24c9e"},"breadcrumb":{"@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=53650#breadcrumb"},"inLanguage":"en-US","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=53650"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"en-US","@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=53650#primaryimage","url":"https:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2019\/06\/Ermeni-harfli-T\u00fcrk\u00e7e-yemek-kitaplar\u0131.jpg","contentUrl":"https:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2019\/06\/Ermeni-harfli-T\u00fcrk\u00e7e-yemek-kitaplar\u0131.jpg","width":950,"height":475},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=53650#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https:\/\/akunq.net\/tr"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Ortak k\u00fclt\u00fcre bir \u00e7e\u015fni: Ermeni harfli T\u00fcrk\u00e7e yemek kitaplar\u0131"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/#website","url":"https:\/\/akunq.net\/tr\/","name":"Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi","description":"","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"en-US"},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/#\/schema\/person\/096f1d38a12cce57fb855b485ed24c9e","name":"admin","url":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?author=7"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/53650","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/7"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=53650"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/53650\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":53652,"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/53650\/revisions\/53652"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/53651"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=53650"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=53650"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=53650"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}