{"id":52824,"date":"2019-05-10T02:53:32","date_gmt":"2019-05-10T07:53:32","guid":{"rendered":"http:\/\/akunq.net\/tr\/?p=52824"},"modified":"2019-05-10T03:10:10","modified_gmt":"2019-05-10T08:10:10","slug":"yukari-firat-ermeni-koyleri-aglamaya-devam-ediyor","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=52824","title":{"rendered":"Yukar\u0131 F\u0131rat Ermeni k\u00f6yleri a\u011flamaya devam ediyor"},"content":{"rendered":"<p><a href=\"http:\/\/akunq.net\/tr\/?attachment_id=52826\" rel=\"attachment wp-att-52826\"><br \/>\n<img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"alignright size-medium wp-image-52826\" src=\"http:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/2019\/05\/Arm\u0131dan-K\u00f6y\u00fcne-giri\u015f-360x270.jpg\" alt=\"\" width=\"360\" height=\"270\" srcset=\"https:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2019\/05\/Arm\u0131dan-K\u00f6y\u00fcne-giri\u015f-360x270.jpg 360w, https:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2019\/05\/Arm\u0131dan-K\u00f6y\u00fcne-giri\u015f-768x576.jpg 768w, https:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2019\/05\/Arm\u0131dan-K\u00f6y\u00fcne-giri\u015f-560x420.jpg 560w, https:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2019\/05\/Arm\u0131dan-K\u00f6y\u00fcne-giri\u015f-260x195.jpg 260w, https:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2019\/05\/Arm\u0131dan-K\u00f6y\u00fcne-giri\u015f-160x120.jpg 160w\" sizes=\"auto, (max-width: 360px) 100vw, 360px\" \/><\/a><\/p>\n<p><strong><em>Hanriet Topuzyan Ba\u015fo\u011flu Yukar\u0131 F\u0131rat havzas\u0131ndaki kadim Ermeni yerle\u015fim b\u00f6lgelerine ger\u00e7ekle\u015ftirdi\u011fi gezinin kendisinde b\u0131rakt\u0131\u011f\u0131 izlenimleri ve b\u00f6lgenin tarihine dair notlar\u0131 geni\u015f bir makale haline getirdi. Bu makalenin ilk b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fc yay\u0131nl\u0131yoruz.<\/em><\/strong><\/p>\n<p><strong>HANR\u0130ET TOPUZYAN BA\u015eO\u011eLU<br \/>\n<\/strong><br \/>\nErmeni tarihinin en eski yerle\u015fim yerlerinden biri olan Yukar\u0131 F\u0131rat havzas\u0131 pagan (Hetonasagan) d\u00f6nemden itibaren y\u00fcksek \u00f6neme sahip oldu. \u00d6zellikle Kemah-Erzincan-Tercan hatt\u0131 pagan d\u00f6nemin \u00f6nemli merkezleri haline gelmi\u015f, burada Anahit, Aramazt, Mihr, Nane ad\u0131na tap\u0131naklar yap\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. G\u00fcn\u00fcm\u00fczde Anahit k\u00fclt\u00fc halen bu b\u00f6lgede \u00f6nemini farkl\u0131 \u015fekillerde korunuyor.<\/p>\n<p>M.\u00d6. 331 tarihinde Ermeni prensler ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131klar\u0131n\u0131 ilan eder ve Medz Hayk (B\u00fcy\u00fck Ermenistan) F\u0131rat\u2019\u0131n do\u011fusunda, Pokr Hayk (K\u00fc\u00e7\u00fck Ermenistan) ise F\u0131rat\u2019\u0131n kuzey b\u00f6lgelerinde kurulur. Ermeni tarihi kaynaklar\u0131na g\u00f6re 1021 y\u0131l\u0131nda Vaspuragan b\u00f6lgesine hakim olan Kral Senekerim Artzruni topraklar\u0131n\u0131 Bizans \u0130mparatoru II. Basileos\u2019a b\u0131rakmak zorunda kal\u0131nca, kendi topraklar\u0131na kar\u015f\u0131l\u0131k Sivas ve Kapadokya b\u00f6lgesini al\u0131r. B\u00f6ylece Vaspuragan b\u00f6lgesinden buralara zorunlu g\u00f6\u00e7ler ba\u015flar. B\u00f6lgeye 14000 ki\u015filik ordu ve aileler yerle\u015fir. Orta\u00e7a\u011f\u2019dan itibaren ticaret ve k\u00fclt\u00fcr alan\u0131nda b\u00fcy\u00fck \u00f6nem kazanan b\u00f6lge, 12. y\u00fczy\u0131l\u0131n sonlar\u0131nda Sel\u00e7uklu idaresine girmi\u015f, sonra Timur\u2019un gazab\u0131na u\u011fram\u0131\u015f, Yavuz Selim\u2019in \u00c7ald\u0131ran zaferinden sonra Osmanl\u0131 hakimiyetine girmi\u015ftir. 1915 soyk\u0131r\u0131m\u0131ndan sonra b\u00f6lge k\u00fclt\u00fcrel olarak tamamen el de\u011fi\u015ftirip, yeni ev sahiplerine mesken olmu\u015ftur.<br \/>\n<a href=\"http:\/\/akunq.net\/tr\/?attachment_id=52827\" rel=\"attachment wp-att-52827\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"alignright size-medium wp-image-52827\" src=\"http:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/2019\/05\/Sivas-Surp-Kevork-kilisesi-1-360x268.jpg\" alt=\"\" width=\"360\" height=\"268\" srcset=\"https:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2019\/05\/Sivas-Surp-Kevork-kilisesi-1-360x268.jpg 360w, https:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2019\/05\/Sivas-Surp-Kevork-kilisesi-1-260x194.jpg 260w, https:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2019\/05\/Sivas-Surp-Kevork-kilisesi-1-160x119.jpg 160w, https:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2019\/05\/Sivas-Surp-Kevork-kilisesi-1.jpg 489w\" sizes=\"auto, (max-width: 360px) 100vw, 360px\" \/><\/a><br \/>\n<strong>Ba\u015flang\u0131\u00e7 noktas\u0131 Sivas<br \/>\n<\/strong>Yukar\u0131 F\u0131rat gezime Sivas\u2019tan ba\u015flad\u0131m. Merkezdeki Sel\u00e7uklu eserlerini gezerken, mimariye hayran kalmamak elde de\u011fil. \u00d6zellikle Divri\u011fi Ulu Cami\u2019nin kap\u0131lar\u0131.\u00a0 Sel\u00e7uklu mimarisi Ermeni mimarisinden etkilenmi\u015f ve kendi eserlerinde Ermeni ta\u015f ustalar\u0131n\u0131n yeteneklerinden faydalanm\u0131\u015ft\u0131r. 1915 \u00f6ncesinde 20.000\u2019e yak\u0131n Ermeni n\u00fcfusun merkezde, 80.000\u2019e yak\u0131n n\u00fcfusun ise \u00e7evre il\u00e7e ve k\u00f6ylerde ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 biliniyor. B\u00f6lgede Surp Sarkis, Surp Minas, Surp P\u0131rgi\u00e7, Surp Kevork, Karasun Manuk ve Surp Astvatzatzin kiliseleri, ayr\u0131ca ilk Hristiyan \u015fehitlerinden Surp Vlas\u2019a ait bir de \u015fapel bulunmaktayd\u0131. Surp Vlas\u2019\u0131n mezar\u0131 M\u00fcsl\u00fcmanlar taraf\u0131ndan da kutsal say\u0131l\u0131p evliya olarak ziyaret edilirdi. Sivas\u2019\u0131n merkezinde ayr\u0131ca iki Ermeni Protestan, bir Ermeni Katolik kiliseleri bulunuyordu. Bir hastane, bir tiyatro, 13 okul faaliyet g\u00f6sterirken, iki yerel gazete de yay\u0131n yapmaktayd\u0131. 1915 sonras\u0131 geri d\u00f6nebilen bir avu\u00e7 halk ise art\u0131k okullar\u0131nda okuyamaz, ibadetlerini do\u011fru d\u00fcr\u00fcst yapamaz hale gelmi\u015fti. \u00c7\u00fcnk\u00fc kilise ve okul binalar\u0131 askeri garnizona d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr. 1952 y\u0131l\u0131nda da en g\u00f6rkemli Surp Astvatzatzin kilisesi h\u00fck\u00fcmet karar\u0131yla dinamitlenerek yok edilmi\u015ftir. Bug\u00fcn bu say\u0131lanlardan sadece birka\u00e7 duvar par\u00e7as\u0131, varl\u0131klar\u0131n\u0131 korumaya \u00e7al\u0131\u015fan birka\u00e7 aileden ba\u015fka bir \u015fey kalmam\u0131\u015f durumda.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><strong>E\u011fin\u2019e do\u011fru e\u015fsiz manzaralar<br \/>\n<\/strong>Divri\u011fi\u2019den, Kemaliye\u2019ye (E\u011fin) do\u011fru yola koyulduk. Munzur ve Ke\u015fi\u015f da\u011flar\u0131 aras\u0131nda bulunan Erzincan\u2019a, F\u0131rat\u2019\u0131n k\u0131y\u0131s\u0131nda \u00e7ok say\u0131da t\u00fcnel, keskin u\u00e7urumlar ve virajlar\u0131n oldu\u011fu Ta\u015f Yol ve Karanl\u0131k Kanyon\u2019dan ge\u00e7erek varmaya \u00e7al\u0131\u015ft\u0131k. \u0130nsan\u0131n adrenalin seviyesinin y\u00fckselmemesi imkans\u0131z. B\u00f6lgenin dik ve y\u00fcksek da\u011flar\u0131 sanki gotik bir kilisenin i\u00e7inde bulundu\u011funuz hissini veriyor. 8 km. uzunlu\u011fundaki Ta\u015f Yol, d\u00fcnyan\u0131n say\u0131l\u0131 en tehlikeli yollar\u0131 aras\u0131nda; yap\u0131m\u0131 132 y\u0131l s\u00fcrm\u00fc\u015f. Sarp kayal\u0131klar aras\u0131nda g\u00fcr\u00fcl g\u00fcr\u00fcl akan F\u0131rat, kayal\u0131klardan akan irili ufakl\u0131 \u015felaleler, ma\u011faralar, kayalar\u0131n \u00fcst\u00fcnden bizleri selamlayan yabani ke\u00e7iler, \u015fahinler derken e\u015fsiz bir do\u011faya tan\u0131kl\u0131k ediyoruz. Yolun bitiminde F\u0131rat\u2019\u0131n \u00fcst\u00fcnden ge\u00e7en demirden \u015e\u0131rz\u0131 k\u00f6pr\u00fcs\u00fc var. Halk aras\u0131nda bu k\u00f6pr\u00fcn\u00fcn ad\u0131 \u201cNefret K\u00f6pr\u00fcs\u00fc\u201d. Ancak bu isim bende Barbaros Baykara\u2019n\u0131n ayn\u0131 isimle yazd\u0131\u011f\u0131 milliyet\u00e7i roman\u0131 de\u011fil, 1890-1901 y\u0131llar\u0131 aras\u0131nda Hamidiye alaylar\u0131n\u0131n katliamlar\u0131n\u0131, sonras\u0131nda 1915\u2019te bu k\u00f6pr\u00fcn\u00fcn \u00fczerinde uygulanan vah\u015feti hat\u0131rlat\u0131yor. Eski \u015e\u0131rz\u0131 k\u00f6pr\u00fcs\u00fcn\u00fcn ah\u015faptan ve mimari bir esteti\u011fe sahip oldu\u011funu d\u00f6nemin ressamlar\u0131n\u0131n \u00e7izimlerinden anlamaktay\u0131z. \u015eu an bu orijinal k\u00f6pr\u00fc maalesef F\u0131rat\u2019\u0131n sular\u0131 alt\u0131nda kalm\u0131\u015f, hemen \u00fcst\u00fcnde so\u011fuk, demirden yap\u0131lm\u0131\u015f yeni \u015e\u0131rz\u0131 K\u00f6pr\u00fcs\u00fc yer al\u0131yor. Bu k\u00f6pr\u00fcy\u00fc g\u00f6r\u00fcnce anl\u0131yorsunuz ki be\u015f dakika sonra E\u011fin\u2019desiniz.<\/p>\n<p><a href=\"http:\/\/akunq.net\/tr\/?attachment_id=52839\" rel=\"attachment wp-att-52839\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"alignright size-medium wp-image-52839\" src=\"http:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/2019\/05\/2-1-194x270.jpg\" alt=\"\" width=\"194\" height=\"270\" srcset=\"https:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2019\/05\/2-1-194x270.jpg 194w, https:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2019\/05\/2-1-560x781.jpg 560w, https:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2019\/05\/2-1-260x362.jpg 260w, https:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2019\/05\/2-1-160x223.jpg 160w, https:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2019\/05\/2-1.jpg 604w\" sizes=\"auto, (max-width: 194px) 100vw, 194px\" \/><\/a><\/p>\n<p><strong>Ve E\u011fin. Ya da Agn<\/strong><br \/>\nE\u011fin\u2019e girerken birden Karekin Vartabet S\u0131rvantsdyantz\u2019\u0131n 1879\u2019da b\u00f6lgeye geldi\u011finde kaleme ald\u0131\u011f\u0131 c\u00fcmleleri hat\u0131rl\u0131yorum:<br \/>\n\u201cEy \u00fcnl\u00fc \u015fehir, seni ziyarete gelenlere bunca eziyet verece\u011fin akl\u0131ma gelir miydi! Ta\u015flardan, otlardan, korkulardan, kan ter i\u00e7inde b\u0131rakan yoku\u015flardan sonra birden Tzorak\u2019\u0131n tepesinden E\u011fin\u2019i g\u00f6r\u00fcyorsun. G\u00fczel binalar\u0131 ve a\u011fa\u00e7lar\u0131yla sanki bir cennet. Vadinin dibine kadar inmek, F\u0131rat Krall\u0131\u011f\u0131n\u0131 selamlamak, sonra bir k\u00f6pr\u00fcden ge\u00e7mek gerekiyor. \u0130\u015fte o zaman cennet gibi g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcn \u015fehrin ne kadar zor ve i\u00e7inden \u00e7\u0131k\u0131lmaz ta\u015fl\u0131k bir yer oldu\u011funu anl\u0131yorsun. \u0130nsan duvara veya sura t\u0131rman\u0131rken nas\u0131l zorluk \u00e7ekerse, biz de \u00f6yle zorluk \u00e7ekiyoruz. Bir tesellimiz varsa o da ta\u015ftan merdivenler, \u015far\u0131ldayan, g\u00fcr\u00fcl g\u00fcr\u00fcl akan sular, sokaktaki duvarlardan f\u0131\u015fk\u0131ran ve etraf\u0131 g\u00fczelle\u015ftiren a\u011fa\u00e7lar\u0131n ye\u015fil yapraklar\u0131\u2026.\u201d<br \/>\nE\u011fin ismi Ermenice Agn\u2019dan geliyor. Yani su, kaynak, \u00e7e\u015fme anlam\u0131nda. Her k\u00f6\u015fesinden sular f\u0131\u015fk\u0131ran bu b\u00f6lge ad\u0131n\u0131 fazlas\u0131yla hak ediyor. Zaman i\u00e7inde ad\u0131 E\u011fin\u2019e d\u00f6n\u00fc\u015fen bu b\u00f6lgeye, 1922 y\u0131l\u0131nda \u201cKemaliye\u201d ismi verilmi\u015f. Ancak ge\u00e7mi\u015fteki yerle\u015fim adlar\u0131n\u0131 ortadan kald\u0131rarak T\u00fcrk\u00e7ele\u015ftiren zihniyet, E\u011fin ad\u0131n\u0131n kayna\u011f\u0131n\u0131n \u00f6z T\u00fcrk\u00e7e oldu\u011funu, \u201cA\u011f Yurt\u201d kelimesinden geldi\u011fini, bu kelimenin de G\u00f6kt\u00fcrk T\u00fcrk\u00e7esinde \u201cCennet gibi g\u00fczel bah\u00e7e\u201d anlam\u0131na geldi\u011fini \u00f6ne s\u00fcrm\u00fc\u015f. E\u011fin ad\u0131n\u0131n kayna\u011f\u0131n\u0131n ne oldu\u011funu art\u0131k sizlerin tercihine b\u0131rak\u0131yorum.<br \/>\nEski E\u011finliler Vaspuragan b\u00f6lgesi Ani \u015fehrinden geldiklerini kabul ederler. Osmanl\u0131 d\u00f6neminde iki y\u00fcz y\u0131l boyunca saraya Amira\u2019lar (saraya yak\u0131n Ermeni aristokrat burjuvalar ) g\u00f6nderen bu k\u00fc\u00e7\u00fck ta\u015fra kasabas\u0131, bununla da kalmay\u0131p say\u0131s\u0131z edebiyat\u00e7\u0131, siyaset\u00e7i, m\u00fczisyen ve zanaatkar da yeti\u015ftirmi\u015ftir. Celali isyanlar\u0131nda bu b\u00f6lgenin halk\u0131 \u0130zmit, Adapazar\u0131, \u0130zmir, Bursa, Tekirda\u011f gibi \u015fehirlere g\u00f6\u00e7 etmi\u015f.\u00a0 18. y\u00fczy\u0131ldan itibaren d\u00fcnyan\u0131n pek \u00e7ok b\u00f6lgesine buradan ithalat ve ihracat yap\u0131lmaktayd\u0131.\u00a0 Ermeni aileler ithalat-ihracat ve \u00fcretim a\u011f\u0131n\u0131 d\u00fczenlemek amac\u0131yla, aile fertlerinden baz\u0131lar\u0131n\u0131 ba\u015fka \u015fehirlere g\u00f6nderiyor, gen\u00e7ler ise y\u00fcksek \u00f6\u011frenim i\u00e7in \u0130stanbul ve yurt d\u0131\u015f\u0131na gidiyordu. Y\u00fczy\u0131llard\u0131r \u0130pek yolu E\u011fin ve En\u00e7iti (Topkap\u0131) \u00fczerinden ge\u00e7erek Erzincan\u2019a ula\u015fmaktayd\u0131. En\u00e7iti (Topkap\u0131)\u00a0 k\u00f6y\u00fcnde 1915 \u00f6ncesinde bir Alt\u0131n Borsas\u0131 oldu\u011fu bilinmektedir. Yurt d\u0131\u015f\u0131na ve b\u00fcy\u00fck \u015fehirlere gidenlerin geri d\u00f6nmemesi \u00fczerine I. Abd\u00fclhamit\u2019in 1779\u2019da \u00e7\u0131kartt\u0131\u011f\u0131 \u201cev g\u00f6\u00e7\u00fc\u201d kanunu ile \u0130stanbul\u2019a ve bat\u0131ya g\u00f6\u00e7ler yasaklanm\u0131\u015ft\u0131. 1896 tarihindeki Hamidiye alaylar\u0131n\u0131n E\u011fin\u2019e yapt\u0131\u011f\u0131 zul\u00fcm ve M\u00fcsl\u00fcmanla\u015ft\u0131rma operasyonlar\u0131 ise, E\u011fin\u2019den g\u00f6\u00e7lere neden olmu\u015ftur.<\/p>\n<p><strong>Bir ticaret merkezi<\/strong><br \/>\nBu b\u00f6lgede tar\u0131m arazisi az. Ancak meyve a\u011fa\u00e7lar\u0131 \u00e7ok \u00e7e\u015fitli ve bol. Dut \u00fcretimi yan\u0131nda ipek\u00e7ili\u011fi getirmi\u015f, hal\u0131c\u0131l\u0131k, dokuma, sarrafl\u0131k da b\u00fcy\u00fck \u00f6nem ta\u015f\u0131m\u0131\u015f. E\u011finli Ermeni t\u00fcccarlar bu \u00fcr\u00fcnleri \u0130ngiltere, Fransa, Almanya, Avusturya, \u0130ran gibi pek \u00e7ok \u00fclkeye pazarl\u0131yorlard\u0131. E\u011finlilerin en rahat d\u00f6nemleri 1750-1850 y\u0131llar\u0131 aras\u0131nda. Bu d\u00f6nemde padi\u015fah\u0131n ve sadrazamlar\u0131n bankerleri, darphane m\u00fcd\u00fcrleri, saray kuyumcular\u0131 E\u011fin\u2019den \u00e7\u0131k\u0131yordu. 20. y\u00fczy\u0131l\u0131n ba\u015f\u0131nda E\u011fin\u2019de 300\u2019e yak\u0131n t\u00fcccar bulunmaktayd\u0131. Bu zenginlikleri sayesinde 1895 Hamidiye sald\u0131r\u0131lar\u0131ndan b\u00fcy\u00fck paralar \u00f6deyerek kurtulan E\u011finliler, sadece bir y\u0131l rahat nefes alabilmi\u015f. Ertesi y\u0131l 3.000\u2019den fazla insan\u0131n \u00f6l\u00fcm\u00fcne engel olamam\u0131\u015flard\u0131. 1914 kilise kay\u0131tlar\u0131na g\u00f6re E\u011fin\u2019de 16.741 Ermeni, 25 kilise, 3 manast\u0131r, 1300 \u00f6\u011frencinin okudu\u011fu 20 okul bulunmaktayd\u0131.<br \/>\n<strong><br \/>\nAnahit\u2019in bereketi<\/strong><br \/>\nBug\u00fcn ise E\u011finlilerin \u00f6v\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fc 18 \u00e7e\u015fit dut a\u011fac\u0131 var. Ancak ondan ipek \u00fcretecek t\u00fcccar yok. Hayvanc\u0131l\u0131k bitmi\u015f (ya da bitirilmi\u015f), dokunacak iplik yok, dokunacak hal\u0131 yok. E\u011fin\u2019e 40 km uzakl\u0131kta alt\u0131n madeni var. Alt\u0131n var ancak alt\u0131n\u0131 i\u015fleyecek zanaatkar yok. K\u0131saca Ermeni yok, zenginlik yok. Ermeni\u2019den kalan sadece g\u00fczel evler var. Evlerin g\u00fczelli\u011fi ve mimarisi g\u00f6rmeye de\u011fer. E\u011fin yama\u00e7 \u00fczerine kurulmu\u015f bir yer. Her yerinden sular ve bereket f\u0131\u015fk\u0131r\u0131yor. Evlerin kap\u0131 tokmaklar\u0131 birer sanat eseri. Ha\u00e7 \u015feklinde pek \u00e7ok kap\u0131 tokma\u011f\u0131n\u0131n yan\u0131nda T\u00fcrk \u015eaman gelene\u011finin sembolleri de var. Evlerin taban\u0131nda kullan\u0131lan Gavcin denilen yer ta\u015flar\u0131 bu binalara ayr\u0131 bir g\u00fczellik kat\u0131yor. Ki bu kelimenin de Ermeniceden geldi\u011fi apa\u00e7\u0131k. Baz\u0131 evlerin \u00fczerinde bereketi temsil eden meme \u015feklinde \u00e7\u0131k\u0131nt\u0131lar bulunmakta. Bu meme asl\u0131nda Anahit\u2019in bereketi simgeleyen memesinden ba\u015fka bir \u015fey de\u011fil. E\u011fin\u2019in deprem b\u00f6lgesi olmas\u0131ndan dolay\u0131, bu binalar\u0131 yaparken her \u015feyi d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcp, \u00f6l\u00e7\u00fcp yapm\u0131\u015flar ve binalar\u0131n g\u00fcn\u00fcm\u00fcze kadar gelmesini sa\u011flam\u0131\u015flar. Evlerin \u00fczerleri dikine kullan\u0131lm\u0131\u015f ah\u015faplarla kaplanm\u0131\u015f, bunun da sebebi kar ve ya\u011fmurun binaya zarar vermemesi. G\u00fcn\u00fcm\u00fczde bu g\u00fczel evlerin \u00fcst\u00fc \u00e7irkin sac levhalarla kaplanm\u0131\u015f. Restorat\u00f6rler ise bunun bilin\u00e7sizce yap\u0131lm\u0131\u015f, ancak iyi bir koruma y\u00f6ntemi oldu\u011funu s\u00f6yl\u00fcyorlar. Bu sac levhalar sayesinde binalar zarar g\u00f6rmekten kurtulmu\u015f.<\/p>\n<p><strong>Ermeniler\u2019den kalan tek kilise<\/strong><br \/>\nE\u011fin merkezde Ermenilerden ayakta kalan tek eser Ocak k\u00f6y\u00fcn\u00fcn giri\u015findeki kilise. 1915\u2019te terk edilen kilise \u00f6nce hal\u0131 \u015firketine, sonra cezaevine d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015f. 1990 y\u0131l\u0131nda \u00e7\u00fcr\u00fcmeye terk edilen bina g\u00fcn\u00fcm\u00fczde \u00fc\u00e7 b\u00f6l\u00fcme ayr\u0131lm\u0131\u015f. Hal\u0131 at\u00f6lyesi, m\u00fcze ve kafe. Kahvemi yudumlarken i\u00e7im ac\u0131yor ancak di\u011fer y\u0131k\u0131nt\u0131lar\u0131 g\u00f6r\u00fcnce en az\u0131ndan ayakta kald\u0131\u011f\u0131na \u015f\u00fckretmek zorunda kal\u0131yorum.<br \/>\nAbu\u00e7eh k\u00f6y\u00fc ya da bug\u00fcn\u00fcn ismiyle Ab\u00e7aha\u2019da, 1914 kay\u0131tlar\u0131nda 1920 Ermeni (320 hane), Surp Ni\u015fan ve Surp Kevork kiliseleri, 3 okul varm\u0131\u015f. 1847 Salnamelerinde k\u00f6y\u00fcn d\u0131\u015f\u0131nda Surp Toros-Sahag ve Hagop ad\u0131nda \u00fc\u00e7 y\u0131k\u0131k kilisenin ziyaret yerleri kayda ge\u00e7mi\u015f. \u015eepikyan\u2019\u0131n kay\u0131tlar\u0131nda Surp Toros \u015fapelinin mezarl\u0131\u011f\u0131n i\u00e7inde oldu\u011fu kaydedilmi\u015f. K\u00f6y\u00fcn tepesinde kahve i\u00e7ti\u011fimiz yerin alt k\u0131sm\u0131n\u0131n eskiden Ermeni mezarl\u0131\u011f\u0131 oldu\u011fu s\u00f6ylendi. Mezarl\u0131\u011f\u0131n kenar\u0131nda dikkatli bak\u0131nca iki adet b\u00fcy\u00fck blok ta\u015f\u0131n oldu\u011funu g\u00f6r\u00fcyoruz. Biraz y\u00fcr\u00fcy\u00fcnce \u201cOrada bir k\u00f6y var uzakta\u201dn\u0131n yazar\u0131 Ahmet Kutsi Tecer\u2019in evinin \u00f6n\u00fcne geliyoruz. Bu ev \u015fu an bir m\u00fcze konumunda. As\u0131l bu evin yan\u0131nda bulunan bo\u015f arsa \u00e7ok dikkat \u00e7ekiyor. Arsan\u0131n i\u00e7inde ve kenar\u0131nda tarihi merdivenler, k\u0131r\u0131k k\u0131r\u0131k s\u00fctun par\u00e7alar\u0131 var. Biraz ara\u015ft\u0131r\u0131nca buran\u0131n eski bir Ermeni kilisesi oldu\u011funu \u00f6\u011freniyorum. Arsan\u0131n kenarlar\u0131na bak\u0131nca \u00fcst\u00fcnde ha\u00e7lar olan ta\u015flar\u0131 g\u00f6rebiliyoruz. Kiliseden kalan ta\u015flar\u0131n bir k\u0131sm\u0131 hemen arkada bulunan bir ah\u0131r\u0131n \u00f6n\u00fcne y\u0131\u011f\u0131lm\u0131\u015f duruyor. Dikkatli bak\u0131nca d\u00fczg\u00fcn kesilmi\u015f ta\u015flar\u0131n \u00fczerinde s\u00fcslemeleri g\u00f6r\u00fcyoruz.<\/p>\n<p><a href=\"http:\/\/akunq.net\/tr\/?attachment_id=52840\" rel=\"attachment wp-att-52840\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"alignright size-medium wp-image-52840\" src=\"http:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/2019\/05\/3-1-203x270.jpg\" alt=\"\" width=\"203\" height=\"270\" srcset=\"https:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2019\/05\/3-1-203x270.jpg 203w, https:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2019\/05\/3-1-560x747.jpg 560w, https:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2019\/05\/3-1-260x347.jpg 260w, https:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2019\/05\/3-1-160x213.jpg 160w, https:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2019\/05\/3-1.jpg 630w\" sizes=\"auto, (max-width: 203px) 100vw, 203px\" \/><\/a><\/p>\n<p><strong>Hay Horomlar<\/strong><\/p>\n<p>E\u011fin\u2019in \u00e7evre k\u00f6ylerini dola\u015ft\u0131\u011f\u0131m\u0131zda bug\u00fcn hi\u00e7 kalmayan ama bir d\u00f6nem Araf\u2019ta kalm\u0131\u015f Hay Horomlar\u2019\u0131n kiliseleri ile kar\u015f\u0131la\u015f\u0131yoruz. Kimdi bu Hay Horomlar? Yunanca kaynaklarda Hay Horomlar, Ermenice konu\u015fan, Ermenice yazan, Rum Ortodoks Patrikhanesi\u2019ne ba\u011fl\u0131, kilise ayinlerini iki b\u00fcy\u00fck dua hari\u00e7 Ermenice ve T\u00fcrk\u00e7e yapan, dualar\u0131n makamlar\u0131n\u0131 ise Rum kilise adetlerine g\u00f6re icra eden, lisan olarak Ermeni ve T\u00fcrk, kalp olarak Rum bir cemaat olarak tan\u0131mlan\u0131yor. K\u00f6kenleri hakk\u0131nda de\u011fi\u015fik g\u00f6r\u00fc\u015fler mevcut. Bunlardan ilki Yunanl\u0131 tarih\u00e7i Ksenephon\u2019un \u201cOn Binlerin D\u00f6n\u00fc\u015f\u00fc-Anabasis\u201d kitab\u0131nda yer al\u0131yor. Eser B\u00fcy\u00fck \u0130skender\u2019in Asya seferi s\u0131ras\u0131nda g\u00fcvenlik nedeniyle Yunanl\u0131 askerlerini Do\u011fu Anadolu\u2019da b\u0131rakt\u0131\u011f\u0131n\u0131, bu askerlerin b\u00f6lgedeki Ermeni kad\u0131nlarla evlenip asimile olup, Yunan dilini unuttuklar\u0131 g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcndedir. \u0130kinci bir g\u00f6r\u00fc\u015f ise Bizans d\u00f6neminde Kalkedon kararlar\u0131n\u0131 kabul etmeyen Ermeni ve S\u00fcryani cemaatlerine yap\u0131lan bask\u0131lara dayanamayan bir grup Ermeni\u2019nin Helenle\u015fti\u011fi y\u00f6n\u00fcndedir. Kaynaklarda Do\u011fu Anadolu b\u00f6lgesinde alt\u0131 k\u00f6yde ya\u015fad\u0131klar\u0131 belirtilir. Bunlardan d\u00f6rd\u00fc E\u011fin \u00e7evresindeki Vank (Yakak\u00f6y), Tzorak(Karabulut), Musega (Koca\u00e7imen) ve \u015eirzu\u2019dur (Esentepe). Mamsa (Alaku\u015f) \u00c7emi\u015fkezek\u2019e, Hogus\u2019un ise Kemah\u2019a ba\u011fl\u0131d\u0131r. Hatta Birinci D\u00fcnya Sava\u015f\u0131\u2019nda Ruslar\u0131n Erzurum ve Erzincan\u2019a ilerlemesini co\u015fku ile kar\u015f\u0131layan Hogus k\u00f6y\u00fcndeki Hay Horomlar\u2019\u0131n, sava\u015f sonunda Ruslar\u0131n geri \u00e7ekilmesi ile Rusya\u2019ya g\u00f6\u00e7 ettikleri, 1924 M\u00fcbadelesinde de Yunanistan\u2019a g\u00f6nderilen 70 ailenin E\u011friboz\u2019un kuzeyinde Kastaniotisa\u2019ya yerle\u015fip orada \u201cYeni E\u011fin\u201d i kurduklar\u0131n\u0131, 50 ailenin de Selanik yak\u0131nlar\u0131ndaki Diavata\u2019ya gittiklerini biliyoruz. Sonu\u00e7 olarak Cumhuriyet kuruldu\u011funda bu cemaatten bir ki\u015fi bile kalmam\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n<p><strong>Defineciler parampar\u00e7a etmi\u015f<\/strong><br \/>\n\u015e\u0131rz\u0131 (Esentepe) k\u00f6y\u00fc Hay Horomlar\u0131n yo\u011fun ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 bir k\u00f6ym\u00fc\u015f. K\u00f6yde y\u0131k\u0131k d\u00f6k\u00fck binalar zamana direnmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131yor. D\u0131\u015f\u0131ndan olduk\u00e7a iyi g\u00f6r\u00fcnen Surp Hovhan Vosgeperan Hay Horom Kilisesi duruyor. K\u00fc\u00e7\u00fck avlusundan kilisenin i\u00e7ine girdi\u011fimizde ise her taraf\u0131n defineciler taraf\u0131ndan param par\u00e7a yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6r\u00fcyoruz. Ne duvarlarda, ne de tavan ve tabanda bir \u015fey kalm\u0131\u015f. Duvar dibinde Ermenice yaz\u0131l\u0131 bir kitabe buluyoruz. Kaynaklardan \u00fczerindeki \u201cSurp Hovannu Vosgeperan Kilisesi, G\u00f6klerdeki Tanr\u0131\u2019n\u0131n izniyle, E\u011fin\u2019in Vank k\u00f6y\u00fcnden rahmetli Isdefan Amira\u2019n\u0131n o\u011flu Anasdas taraf\u0131ndan, rahmetli ebeveynlerinin an\u0131s\u0131na yenilendi. Amira ve kar\u0131s\u0131n\u0131n topra\u011f\u0131 ve eseri daim olsun, Amin. Sene 1243 miladi 1831 Mart ay\u0131nda tamamland\u0131\u201d yaz\u0131s\u0131n\u0131 okuyoruz. Buna benzer baz\u0131 kitabeleri Vank k\u00f6y\u00fcn\u00fcn \u00e7e\u015fmesinde ve E\u011fin m\u00fczesinde g\u00f6rmekteyiz. Kilisenin d\u0131\u015f duvarlar\u0131nda irili ufakl\u0131 Ha\u00e7lar halen yerinde duruyor. D\u00f6n\u00fc\u015fte elime b\u00f6lgenin yerel gazetesi \u201cHasret\u201d ge\u00e7iyor. Ve gazetenin bir k\u00f6\u015fesindeki haber dikkatimi \u00e7ekiyor. \u201cKilise restore edilerek inan\u00e7 turizmine a\u00e7\u0131l\u0131yor.\u201d Haberin detaylar\u0131na bakt\u0131\u011f\u0131m\u0131zda yukar\u0131da bahsetti\u011fimiz Hay Horom k\u00f6y\u00fc olan \u015e\u0131rz\u0131\u2019daki\u00a0 Surp Hovhan Vosgeperan kilisesinin belediye taraf\u0131ndan restore edilece\u011fi yaz\u0131lm\u0131\u015f. Daha fazla talan edilerek y\u0131k\u0131lmas\u0131na engel olmak g\u00fczel bir haber. Umar\u0131m restorasyon uzman ki\u015filer taraf\u0131ndan yap\u0131l\u0131r.<\/p>\n<p><strong>104 y\u0131l sonra dedemin k\u00f6y\u00fcndeyim<\/strong><br \/>\nE\u011fin\u2019den yakla\u015f\u0131k 50 dakika uzakl\u0131kta olan K\u00fc\u00e7\u00fck Arm\u0131dan yani bug\u00fcnk\u00fc ad\u0131 ile Armutlu k\u00f6y\u00fcne do\u011fru ilerliyoruz. Arm\u0131dan bug\u00fcn \u0130li\u00e7 il\u00e7esinin bir k\u00f6y\u00fc. E\u011fin\u2019deki sarp da\u011f manzaras\u0131ndan sonra F\u0131rat\u2019\u0131n k\u0131y\u0131s\u0131ndan ilerleyerek, harika ovalardan, vadilerden ilerleyerek K\u00fc\u00e7\u00fck Arm\u0131dan\u2019a var\u0131yoruz. Yol \u00fczerindeki k\u00fc\u00e7\u00fck k\u00f6yler \u0130svi\u00e7re Alp k\u00f6ylerini an\u0131msatsa da, i\u00e7erik olarak maalesef \u00e7ok uzak. Arm\u0131dan denince ilk \u00f6nce akl\u0131ma hi\u00e7 g\u00f6remedi\u011fim dedem, sonra yazar Hagop M\u0131ntzuri\u2019nin \u201cArm\u0131dan\u201d adl\u0131 kitab\u0131 geliyor.<br \/>\nK\u00fc\u00e7\u00fck Arm\u0131dan k\u00f6y\u00fcnde 580 ki\u015fi yani 75 Ermeni ailesinin ya\u015fad\u0131\u011f\u0131,\u00a0 Meryem Ana ad\u0131ndaki 1 kilise ve Mesropyan ad\u0131nda 1 okulun oldu\u011fu kaynaklarda belirtilir.<br \/>\nDedem K\u00fc\u00e7\u00fck Arm\u0131danl\u0131 1902 do\u011fumlu Kapriel Goganyan. K\u00f6y\u00fcn Semercisi Toros\u2019un o\u011flu. Bug\u00fcn 87 ya\u015f\u0131nda olan anneme anlatt\u0131\u011f\u0131na g\u00f6re, evleri k\u00f6y\u00fcn en b\u00fcy\u00fck ta\u015f evlerinden biri imi\u015f. Evlerinin \u00f6n\u00fcnden \u201cBa\u011f\u00e7ur\u201d denilen buz gibi bir kaynak su akarm\u0131\u015f. 1915 \u00f6ncesi bir d\u00f6nem \u0130stanbul\u2019a gelip Samatya\u2019da ya\u015fam\u0131\u015flar. Ancak dedemin babas\u0131 Toros Efendi, Arm\u0131dan\u2019\u0131n havas\u0131, suyu ve k\u00f6y\u00fcn g\u00fczelli\u011finden sonra b\u00fcy\u00fck \u015fehirde ya\u015fayamayaca\u011f\u0131na karar verip k\u00f6y\u00fcne geri d\u00f6nm\u00fc\u015f.<\/p>\n<p><strong>1915\u2019ten sonra ya\u015fananalar<\/strong><br \/>\nDedem 104 y\u0131l \u00f6nce k\u00f6y\u00fcnde 13 ya\u015f\u0131ndayken t\u00fcm ailesinin katledilmesine \u015fahitlik etmi\u015f. Karde\u015flerinden Mikael\u2019in arkas\u0131ndan \u201cApar beni de g\u00f6t\u00fcr\u201d deyi\u015fini \u00f6lene kadar unutamam\u0131\u015f. Dedem haftalarca bir arkada\u015f\u0131 ile beraber a\u00e7 susuz, ma\u011faralarda saklana saklana Arapgir\u2019e varm\u0131\u015f. Arapgir\u2019de bir k\u00f6y\u00fcn imam\u0131 dedemi evinde saklar. Ve Kamil ismini takar. Hatta bir Kur\u2019an-\u0131 Kerim\u2019in \u00fcst\u00fcne Kamil yaz\u0131p, aramalarda g\u00fcvende olmas\u0131 i\u00e7in hep yan\u0131nda ta\u015f\u0131mas\u0131n\u0131 ister. Ayr\u0131ca Kur\u2019an okumas\u0131n\u0131 da \u00f6\u011fretir. Bir y\u0131l\u0131 a\u015fk\u0131n imam\u0131n evinde kal\u0131p ona yard\u0131m eden dedeme, imam\u0131n k\u0131zlar\u0131 zaman i\u00e7inde ilgi ile bakmaya ba\u015flarlar, imam dedeme k\u0131zlar\u0131ndan biri ile evlenmesini teklif eder. Dedem teklifi kabul etmeyince daha fazla ayn\u0131 evde ya\u015famalar\u0131n\u0131n do\u011fru olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yler.\u00a0 Bunun \u00fczerine imam k\u00f6yde, iki \u00e7ocu\u011fuyla dul kalm\u0131\u015f bir Ermeni han\u0131m\u0131n yan\u0131nda kalmas\u0131n\u0131 ve onlara yard\u0131m edip destek olmas\u0131n\u0131 ister. Bu kad\u0131n\u0131n e\u015fi seferberlik ad\u0131 alt\u0131nda askere al\u0131nm\u0131\u015f ve bir daha geri d\u00f6nmemi\u015ftir. \u0130ki \u00e7ocuklu bu dul han\u0131m ve dedem birbirlerine yakla\u015f\u0131k 3 y\u0131l destek olurlar. Dedemin k\u00fc\u00e7\u00fck ya\u015f\u0131nda bu beraberlikten Arapgir\u2019de bir o\u011flu do\u011far. Dedem \u0130stanbul\u2019a gelmeyi kafas\u0131na koymu\u015f ve bu iste\u011fini beraber oldu\u011fu han\u0131ma defalarca s\u00f6ylemi\u015ftir. Kad\u0131nca\u011f\u0131z da bu iste\u011fi anlay\u0131\u015fla kar\u015f\u0131lam\u0131\u015ft\u0131r. Yollar\u0131n g\u00fcvenli oldu\u011funu duydu\u011fu g\u00fcn o\u011flu hen\u00fcz birka\u00e7 g\u00fcnl\u00fckken dedem \u0130stanbul\u2019a gider. Nedendir bilinmez ne o\u011flu Kevork\u2019u merak eder, ne de Arapgir\u2019e bir haber yollar. \u0130stanbul\u2019da yeni bir hayat kurar ve Takuhi ad\u0131nda bir k\u0131zla evlenir. Evlendi\u011finde yar\u0131m a\u011f\u0131z asl\u0131nda bir o\u011flu oldu\u011funu s\u00f6yler. Ancak e\u015fi inanmaz ve kulak ard\u0131 eder. \u00c7\u00fcnk\u00fc o kadar k\u00fc\u00e7\u00fck ya\u015fta bir erke\u011fin \u00e7ocu\u011fu olabilece\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcnmez.\u00a0 Kapriel ve Takuhi\u2019nin evlili\u011finden 3 erkek ve 1 k\u0131z \u00e7ocuk do\u011far. Seneler ge\u00e7ip de Kevork\u2019un askerlik ya\u015f\u0131 geldi\u011finde, g\u00f6rev yeri \u0130stanbul \u00e7\u0131kar. Kevork aray\u0131p sorar ve babas\u0131n\u0131n adresini \u00f6\u011frenir. Evin kap\u0131s\u0131n\u0131 yayam Takuhi a\u00e7ar, kar\u015f\u0131s\u0131nda kocas\u0131 Kapriel\u2019in birebir gen\u00e7 halini g\u00f6r\u00fcnce \u015foka girer. Ancak birden toparlayan yayam, dedemin s\u00f6ylediklerini hat\u0131rlar ve\u00a0 o\u011fluna \u201c Mikael ko\u015f kahveye git ve babana haber ver, o\u011flu geldi\u201d der. T\u00fcm bu sahnelere \u015fahit olan annem, kendi annesinin a\u011fz\u0131ndan \u00e7\u0131kan ikinci c\u00fcmleyi hi\u00e7 unutmaz. \u201cGe\u00e7 i\u00e7eri o\u011flum, buras\u0131 da senin evin\u201d. Su sonunda \u00e7atla\u011f\u0131n\u0131, yolunu bulmu\u015ftu. 1915\u2019in ac\u0131lar\u0131 bazen b\u00f6ylesi g\u00fczellik ve mutluluklar\u0131n ge\u00e7 de olsa ya\u015fanmas\u0131na izin veriyordu.<br \/>\nBu mutluluklardan biri de dedemin \u00f6ld\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc zannetti\u011fi k\u0131z karde\u015fi Vartuhi\u2019yi \u0130stanbul\u2019da seneler sonra bulmas\u0131d\u0131r. Ancak her \u015fey yoluna girdi derken \u201cVarl\u0131k Vergisi\u201d devreye girer, t\u0131rnaklar\u0131 ile kaz\u0131yarak elde etti\u011fi hayat\u0131n\u0131 bir g\u00fcnde elinden al\u0131rlar. Yayam Takuhi, e\u015finin A\u015fkale\u2019ye gitmemesi ve onu kaybetmemek i\u00e7in t\u00fcm varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 vermeye haz\u0131rd\u0131r. Boyundan b\u00fcy\u00fck vergi miktar\u0131n\u0131 \u00f6demek i\u00e7in elindeki gayr\u0131menkulleri hi\u00e7 pahas\u0131na satar.\u00a0<strong><br \/>\nArm\u0131dan terkedilmi\u015f gibi<\/strong><br \/>\nOnu en \u00e7ok y\u0131kan ise vergi \u00f6dendikten birka\u00e7 g\u00fcn sonra genel aff\u0131n \u00e7\u0131kmas\u0131d\u0131r. T\u00fcm bu zorluklar i\u00e7inde 5 \u00e7ocu\u011funu ve ailesini ge\u00e7indirmeye \u00e7al\u0131\u015fan dedemin kalbi daha fazla dayanamad\u0131\u011f\u0131ndan 58 ya\u015f\u0131nda erkenden g\u00f6\u00e7\u00fcp gider bu hayattan.<br \/>\n\u0130\u015fte ben 104 sene sonra, yine bir Nisan ay\u0131nda hi\u00e7 g\u00f6rmedi\u011fim, tan\u0131yamad\u0131\u011f\u0131m dedemin k\u00f6y\u00fc K\u00fc\u00e7\u00fck Arm\u0131dan\u2019day\u0131m. K\u00f6y\u00fcn manzaras\u0131 anlat\u0131ld\u0131\u011f\u0131 gibi ger\u00e7ekten \u00e7ok g\u00fczel. Uzaktan ta\u015f evleri g\u00f6r\u00fcnce heyecanlan\u0131yorum. Anlat\u0131lanlar do\u011fru. Ama k\u00f6ye girdi\u011fimizde maalesef ac\u0131 manzara bizi kar\u015f\u0131l\u0131yor. Ne meyve a\u011fa\u00e7lar\u0131, ne ba\u011flar, ne de g\u00fcr\u00fcl g\u00fcr\u00fcl akan sular, ne ayakta kalabilmi\u015f bir ev, kilise, okul var. K\u00f6y resmen terkedilmi\u015f. Ta\u015f binalar\u0131n b\u00fcy\u00fck bir k\u0131sm\u0131n\u0131n sadece duvarlar\u0131 kalm\u0131\u015f, virane bi\u00e7iminde. Annemin anlatt\u0131\u011f\u0131 b\u00fcy\u00fck\u00e7e ta\u015f evleri ararken, hangi evin alt\u0131ndan \u201cba\u011f\u00e7ur\u201d ak\u0131yor diye bak\u0131yorum. Ama nafile.<br \/>\nHalbuki an\u0131larda ve \u201cArm\u0131dan\u201d kitab\u0131nda yazan, k\u00f6y\u00fcn suyunun bollu\u011fu idi. K\u00f6y\u00fcn i\u00e7inde dola\u015f\u0131rken ya\u015fl\u0131ca bir bey gelip bizi sordu. Ben de dedemin k\u00f6y\u00fcne 104 sene sonra geldi\u011fimi ve evini arad\u0131\u011f\u0131m\u0131 s\u00f6yleyince, adamca\u011f\u0131z\u0131n dudaklar\u0131nda ac\u0131 bir g\u00fcl\u00fcmseme belirdi. 60 senedir bu k\u00f6yde ya\u015fad\u0131\u011f\u0131n\u0131, k\u00f6yde iki ya\u015fl\u0131 ki\u015fi d\u0131\u015f\u0131nda kimsenin kalmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yledi.\u00a0 K\u00f6yde Ermenilerden kalan papaz\u0131n evi dedikleri y\u0131k\u0131k ta\u015f bir bina halen zamana direnmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131yordu. Rahibe evi dedikleri bir bina daha vard\u0131, \u00e7at\u0131s\u0131 kalmam\u0131\u015f duvarlar\u0131 ile ayakta kalmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131yordu. Buran\u0131n Mesropyan okulu olabilece\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum. Binan\u0131n camlar\u0131 da okul binas\u0131 izlenimi veriyor. K\u00f6y\u00fcn kilisesinin ise y\u0131k\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 ancak dikkatle bakt\u0131\u011f\u0131m\u0131z zaman alt b\u00f6l\u00fcm\u00fcn durdu\u011funu ve caminin kilisenin temelleri \u00fczerine yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 anlat\u0131yor k\u00f6y\u00fcn sakini. Hagop M\u0131ntzuri\u2019nin evini soruyorum. K\u00f6y sakini M\u0131ntzuri\u2019yi yazar olarak \u00e7ok iyi tan\u0131yor ancak evinin art\u0131k maalesef kalmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 viraneye d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc s\u00f6yl\u00fcyor. \u201cPeki akan sulara ne oldu?\u201d diye sorunca,\u00a0 \u201cBu k\u00f6yde bildim bileli su akmaz\u201d cevab\u0131 al\u0131yorum. Daha sonra ara\u015ft\u0131r\u0131nca k\u00f6yler terk edildi\u011finde, a\u011fa\u00e7lar\u0131n k\u00f6klerinin zaman i\u00e7inde su kanallar\u0131n\u0131 t\u0131kad\u0131\u011f\u0131n\u0131, sular\u0131n bu y\u00fczden kurudu\u011fu veya yolunu de\u011fi\u015ftirdi\u011fini \u00f6\u011freniyorum. \u0130\u015fte bu k\u00f6yde de ayn\u0131 c\u00fcmleler d\u00f6k\u00fcl\u00fcyor a\u011fz\u0131mdan, k\u00f6yde Ermeni yok, a\u011fa\u00e7 yok, ekin yok, su yok, \u00fcretim yok, yok yok yok\u2026. Farkl\u0131 duygu girdaplar\u0131 i\u00e7inde kal\u0131yorum. Ac\u0131, h\u00fcz\u00fcn, mutluluk, k\u0131zg\u0131nl\u0131k, \u00f6zlem, ayr\u0131l\u0131k hepsi bir arada. Bo\u011faz\u0131mda bir yumrukla, g\u00f6z\u00fcmde birka\u00e7 damla ya\u015f, i\u00e7imden a\u011flaya a\u011flaya k\u00f6yden ayr\u0131l\u0131yorum.<br \/>\nKar\u015f\u0131ya bakt\u0131\u011f\u0131m\u0131zda ancak 1 km kadar uzakl\u0131kta B\u00fcy\u00fck Arm\u0131dan k\u00f6y\u00fcn\u00fc g\u00f6r\u00fcyoruz araba ile iki dakikada ula\u015f\u0131yoruz. Buran\u0131n da K\u00fc\u00e7\u00fck Arm\u0131dan\u2019dan fark\u0131 yok, buras\u0131 da b\u00fcy\u00fck harabe halinde, halbuki eski kay\u0131tlarda bu k\u00f6yde 1300 Ermeni ya\u015f\u0131yormu\u015f, 1 manast\u0131r, 1 kilise, 1 katedral ve 1 b\u00fcy\u00fck okul varm\u0131\u015f. Hi\u00e7bir \u015fey kalmam\u0131\u015f maalesef.\u00a0 Hatta K\u00fc\u00e7\u00fck Arm\u0131dan\u2019dan daha k\u00f6t\u00fc bir vaziyette. \u00c7\u00fcnk\u00fc ta\u015f binalar ortadan kald\u0131r\u0131l\u0131p, yerlerine teneke \u00e7at\u0131l\u0131, betondan \u00e7irkin evler yap\u0131lm\u0131\u015f, ta\u015f binalar\u0131n ta\u015flar\u0131 ise ah\u0131r yap\u0131m\u0131nda kullan\u0131lm\u0131\u015f.<\/p>\n<p><em>(Haftaya: Arapkir, Harput, Munzur, Dersim, b\u00f6lgede hala varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcren Anahit k\u00fclt\u00fc)<\/em><\/p>\n<p><a href=\"http:\/\/akunq.net\/tr\/?attachment_id=52841\" rel=\"attachment wp-att-52841\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"alignright size-medium wp-image-52841\" src=\"http:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/2019\/05\/4-1-203x270.jpg\" alt=\"\" width=\"203\" height=\"270\" srcset=\"https:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2019\/05\/4-1-203x270.jpg 203w, https:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2019\/05\/4-1-768x1024.jpg 768w, https:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2019\/05\/4-1-560x747.jpg 560w, https:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2019\/05\/4-1-260x347.jpg 260w, https:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2019\/05\/4-1-160x213.jpg 160w, https:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2019\/05\/4-1.jpg 1260w\" sizes=\"auto, (max-width: 203px) 100vw, 203px\" \/><\/a><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><strong><em><a href=\"http:\/\/www.agos.com.tr\/tr\/yazi\/22428\/yukari-firat-ermeni-koyleri-aglamaya-devam-ediyor\">http:\/\/www.agos.com.tr\/tr\/yazi\/22428\/yukari-firat-ermeni-koyleri-aglamaya-devam-ediyor<\/a>\u00a0<\/em><\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Hanriet Topuzyan Ba\u015fo\u011flu Yukar\u0131 F\u0131rat havzas\u0131ndaki kadim Ermeni yerle\u015fim b\u00f6lgelerine ger\u00e7ekle\u015ftirdi\u011fi gezinin kendisinde b\u0131rakt\u0131\u011f\u0131 izlenimleri ve b\u00f6lgenin tarihine dair notlar\u0131 geni\u015f bir makale haline getirdi. Bu makalenin ilk b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fc yay\u0131nl\u0131yoruz. HANR\u0130ET TOPUZYAN BA\u015eO\u011eLU Ermeni tarihinin en eski yerle\u015fim yerlerinden biri olan Yukar\u0131 F\u0131rat havzas\u0131 pagan (Hetonasagan) d\u00f6nemden itibaren y\u00fcksek \u00f6neme sahip oldu. \u00d6zellikle Kemah-Erzincan-Tercan hatt\u0131 [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":7,"featured_media":52832,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"class_list":["post-52824","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-haberler"],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v27.4 - https:\/\/yoast.com\/product\/yoast-seo-wordpress\/ -->\n<title>Yukar\u0131 F\u0131rat Ermeni k\u00f6yleri a\u011flamaya devam ediyor - Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=52824\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"en_US\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Yukar\u0131 F\u0131rat Ermeni k\u00f6yleri a\u011flamaya devam ediyor - Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Hanriet Topuzyan Ba\u015fo\u011flu Yukar\u0131 F\u0131rat havzas\u0131ndaki kadim Ermeni yerle\u015fim b\u00f6lgelerine ger\u00e7ekle\u015ftirdi\u011fi gezinin kendisinde b\u0131rakt\u0131\u011f\u0131 izlenimleri ve b\u00f6lgenin tarihine dair notlar\u0131 geni\u015f bir makale haline getirdi. Bu makalenin ilk b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fc yay\u0131nl\u0131yoruz. HANR\u0130ET TOPUZYAN BA\u015eO\u011eLU Ermeni tarihinin en eski yerle\u015fim yerlerinden biri olan Yukar\u0131 F\u0131rat havzas\u0131 pagan (Hetonasagan) d\u00f6nemden itibaren y\u00fcksek \u00f6neme sahip oldu. \u00d6zellikle Kemah-Erzincan-Tercan hatt\u0131 [&hellip;]\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=52824\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2019-05-10T07:53:32+00:00\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2019-05-10T08:10:10+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2019\/05\/1-1.jpg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"360\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"270\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/jpeg\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"admin\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Written by\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"admin\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Est. reading time\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"20 minutes\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\\\/\\\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?p=52824#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?p=52824\"},\"author\":{\"name\":\"admin\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/096f1d38a12cce57fb855b485ed24c9e\"},\"headline\":\"Yukar\u0131 F\u0131rat Ermeni k\u00f6yleri a\u011flamaya devam ediyor\",\"datePublished\":\"2019-05-10T07:53:32+00:00\",\"dateModified\":\"2019-05-10T08:10:10+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?p=52824\"},\"wordCount\":4109,\"commentCount\":0,\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?p=52824#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/wp-content\\\/uploads\\\/sites\\\/6\\\/2019\\\/05\\\/1-1.jpg\",\"articleSection\":[\"Haberler\"],\"inLanguage\":\"en-US\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"CommentAction\",\"name\":\"Comment\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?p=52824#respond\"]}]},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?p=52824\",\"url\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?p=52824\",\"name\":\"Yukar\u0131 F\u0131rat Ermeni k\u00f6yleri a\u011flamaya devam ediyor - Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?p=52824#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?p=52824#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/wp-content\\\/uploads\\\/sites\\\/6\\\/2019\\\/05\\\/1-1.jpg\",\"datePublished\":\"2019-05-10T07:53:32+00:00\",\"dateModified\":\"2019-05-10T08:10:10+00:00\",\"author\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/096f1d38a12cce57fb855b485ed24c9e\"},\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?p=52824#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"en-US\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?p=52824\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"en-US\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?p=52824#primaryimage\",\"url\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/wp-content\\\/uploads\\\/sites\\\/6\\\/2019\\\/05\\\/1-1.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/wp-content\\\/uploads\\\/sites\\\/6\\\/2019\\\/05\\\/1-1.jpg\",\"width\":360,\"height\":270},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?p=52824#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Home\",\"item\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Yukar\u0131 F\u0131rat Ermeni k\u00f6yleri a\u011flamaya devam ediyor\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/#website\",\"url\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/\",\"name\":\"Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi\",\"description\":\"\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"en-US\"},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/096f1d38a12cce57fb855b485ed24c9e\",\"name\":\"admin\",\"url\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?author=7\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Yukar\u0131 F\u0131rat Ermeni k\u00f6yleri a\u011flamaya devam ediyor - Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=52824","og_locale":"en_US","og_type":"article","og_title":"Yukar\u0131 F\u0131rat Ermeni k\u00f6yleri a\u011flamaya devam ediyor - Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi","og_description":"Hanriet Topuzyan Ba\u015fo\u011flu Yukar\u0131 F\u0131rat havzas\u0131ndaki kadim Ermeni yerle\u015fim b\u00f6lgelerine ger\u00e7ekle\u015ftirdi\u011fi gezinin kendisinde b\u0131rakt\u0131\u011f\u0131 izlenimleri ve b\u00f6lgenin tarihine dair notlar\u0131 geni\u015f bir makale haline getirdi. Bu makalenin ilk b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fc yay\u0131nl\u0131yoruz. HANR\u0130ET TOPUZYAN BA\u015eO\u011eLU Ermeni tarihinin en eski yerle\u015fim yerlerinden biri olan Yukar\u0131 F\u0131rat havzas\u0131 pagan (Hetonasagan) d\u00f6nemden itibaren y\u00fcksek \u00f6neme sahip oldu. \u00d6zellikle Kemah-Erzincan-Tercan hatt\u0131 [&hellip;]","og_url":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=52824","og_site_name":"Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi","article_published_time":"2019-05-10T07:53:32+00:00","article_modified_time":"2019-05-10T08:10:10+00:00","og_image":[{"width":360,"height":270,"url":"https:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2019\/05\/1-1.jpg","type":"image\/jpeg"}],"author":"admin","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Written by":"admin","Est. reading time":"20 minutes"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=52824#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=52824"},"author":{"name":"admin","@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/#\/schema\/person\/096f1d38a12cce57fb855b485ed24c9e"},"headline":"Yukar\u0131 F\u0131rat Ermeni k\u00f6yleri a\u011flamaya devam ediyor","datePublished":"2019-05-10T07:53:32+00:00","dateModified":"2019-05-10T08:10:10+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=52824"},"wordCount":4109,"commentCount":0,"image":{"@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=52824#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2019\/05\/1-1.jpg","articleSection":["Haberler"],"inLanguage":"en-US","potentialAction":[{"@type":"CommentAction","name":"Comment","target":["https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=52824#respond"]}]},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=52824","url":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=52824","name":"Yukar\u0131 F\u0131rat Ermeni k\u00f6yleri a\u011flamaya devam ediyor - Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi","isPartOf":{"@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=52824#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=52824#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2019\/05\/1-1.jpg","datePublished":"2019-05-10T07:53:32+00:00","dateModified":"2019-05-10T08:10:10+00:00","author":{"@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/#\/schema\/person\/096f1d38a12cce57fb855b485ed24c9e"},"breadcrumb":{"@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=52824#breadcrumb"},"inLanguage":"en-US","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=52824"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"en-US","@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=52824#primaryimage","url":"https:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2019\/05\/1-1.jpg","contentUrl":"https:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2019\/05\/1-1.jpg","width":360,"height":270},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=52824#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https:\/\/akunq.net\/tr"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Yukar\u0131 F\u0131rat Ermeni k\u00f6yleri a\u011flamaya devam ediyor"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/#website","url":"https:\/\/akunq.net\/tr\/","name":"Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi","description":"","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"en-US"},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/#\/schema\/person\/096f1d38a12cce57fb855b485ed24c9e","name":"admin","url":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?author=7"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/52824","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/7"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=52824"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/52824\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":52843,"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/52824\/revisions\/52843"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/52832"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=52824"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=52824"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=52824"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}