{"id":52518,"date":"2019-04-22T02:08:24","date_gmt":"2019-04-22T07:08:24","guid":{"rendered":"http:\/\/akunq.net\/tr\/?p=52518"},"modified":"2019-04-22T02:08:24","modified_gmt":"2019-04-22T07:08:24","slug":"bahaettin-sakirin-ermenilerin-imhasina-dair-mektuplari","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=52518","title":{"rendered":"Bahaettin \u015eakir\u2019in Ermenilerin imhas\u0131na dair mektuplar\u0131"},"content":{"rendered":"<p><a href=\"http:\/\/akunq.net\/tr\/?attachment_id=52519\" rel=\"attachment wp-att-52519\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"alignright size-medium wp-image-52519\" src=\"http:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/2019\/04\/Paris-Deafterlerinde-Bahaettin-S\u0327akirin-imzas\u0131-187x270.jpg\" alt=\"\" width=\"187\" height=\"270\" srcset=\"https:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2019\/04\/Paris-Deafterlerinde-Bahaettin-S\u0327akirin-imzas\u0131-187x270.jpg 187w, https:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2019\/04\/Paris-Deafterlerinde-Bahaettin-S\u0327akirin-imzas\u0131-260x375.jpg 260w, https:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2019\/04\/Paris-Deafterlerinde-Bahaettin-S\u0327akirin-imzas\u0131-160x231.jpg 160w, https:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2019\/04\/Paris-Deafterlerinde-Bahaettin-S\u0327akirin-imzas\u0131.jpg 390w\" sizes=\"auto, (max-width: 187px) 100vw, 187px\" \/><\/a><\/p>\n<p><a href=\"http:\/\/www.agos.com.tr\/tr\/yazar\/291\/taner-akcam\"><strong>Taner Ak\u00e7am<\/strong><\/a><\/p>\n<p><strong><em>Tarih\u00e7i Taner Ak\u00e7am Ermeni Soyk\u0131r\u0131m\u0131\u2019nda \u00f6nemli rol\u00fc olan Bahaettin \u015eakir\u2019in Ermenilerin imhas\u0131na dair iki mektubunun izini s\u00fcr\u00fcyor ve bu mektuplar\u0131n \u2018orjinal\u2019 olmad\u0131\u011f\u0131na y\u00f6nelik itirazlar\u0131n neden ge\u00e7ersiz say\u0131lmas\u0131 gerekti\u011fini yaz\u0131yor.<\/em><\/strong><\/p>\n<p>Aram Andonian 1921 y\u0131l\u0131nda Naim Efendi adl\u0131, Halep Sevkiyat Ofisi\u2019nde \u00e7al\u0131\u015fan bir Osmanl\u0131 b\u00fcrokrat\u0131n\u0131n an\u0131lar\u0131n\u0131 yay\u0131mlam\u0131\u015ft\u0131. Asl\u0131nda bu klasik bir an\u0131 kitab\u0131 de\u011fildi; Naim Efendi\u2019nin el yaz\u0131s\u0131 ile kopya etti\u011fi, Ermenilerin imha edilmeleri emirlerini de i\u00e7eren 52 civar\u0131nda Osmanl\u0131 belgesi idi.<\/p>\n<p>Naim Efendi, Andonian\u2019a ayr\u0131ca 26 civar\u0131da orijinal belge de vermi\u015fti. Andonian bunlar\u0131n 14 adedinin resimlerini kitab\u0131nda yay\u0131mlam\u0131\u015ft\u0131. Bu belgelerden iki tanesi Bahaettin \u015eakir\u2019e ait mektuplard\u0131 ve Adana Murahhas\u0131 Cemal Bey\u2019e yaz\u0131lm\u0131\u015ft\u0131.<\/p>\n<p>Birinci mektup 3 Mart 1915 tarihlidir. \u015eakir mektubunda, \u201cCemiyet, vatan\u0131 bu lanetlenmi\u015f kavmin [Ermenilerin] ihtiras\u0131ndan kurtarmaya ve bu konuda Osmanl\u0131 tarihine s\u00fcr\u00fclecek lekenin sorumlulu\u011funu milli onura sahip omuzlar\u0131na almaya karar vermi\u015ftir. Birbiri ard\u0131 s\u0131ra gelen intikam duygusu ile a\u011fz\u0131na kadar dolu, u\u011fursuz ve ac\u0131 ge\u00e7mi\u015fi unutamayan cemiyet, gelecekten \u00fcmitli olarak\u00a0<strong>T\u00fcrkiye\u2019de ya\u015fayan b\u00fct\u00fcn Ermenileri, bir tanesi kalmay\u0131ncaya kadar mahvetmeye karar, bu hususta da h\u00fck\u00fcmete geni\u015f yetki vermi\u015ftir.<\/strong>\u00a0<strong>H\u00fck\u00fcmet Katledip yok etmenin nas\u0131l ger\u00e7ekle\u015fece\u011fi konusunda, vali ve ordu kumandanlar\u0131na gerekli izahat\u0131 verecektir<em>.<\/em><\/strong>\u00a0\u0130ttihat ve Terakki\u2019nin b\u00fct\u00fcn delegeleri bulunduklar\u0131 yerlerde bu konunun takibiyle ilgilenecek, hi\u00e7bir Ermeni\u2019nin korunmas\u0131na ve yard\u0131m g\u00f6rmesine meydan vermeyeceklerdir, (koyu harfler bana aittir).\u201d<a name=\"_ftnref1\"><\/a><a href=\"http:\/\/www.agos.com.tr\/tr\/yazi\/22334\/bahaettin-sakirin-ermenilerin-imhasina-dair-mektuplari#_ftn1\">[1]<\/a><\/p>\n<p>\u0130kinci mektup 7 Nisan 1915 tarihlidir ve Bahaettin \u015eakir ayn\u0131 ifadeyi tekrar edecektir: \u201c18 \u015eubat 330 [3 Mart 1915] tarihli mektupta da yaz\u0131ld\u0131\u011f\u0131 \u00fczere cemiyet, \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131nda bundan sonra izleyece\u011fi yol ile y\u0131llardan beri \u00e7arp\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131 \u00e7e\u015fitli g\u00fc\u00e7leri bug\u00fcn art\u0131k\u00a0<strong>temelinden s\u00f6k\u00fcp imhaya karar vermi\u015f\u00a0<\/strong>ve yaz\u0131k ki bu konuda \u00e7ok kanl\u0131 tedbirler almaya mecbur kalm\u0131\u015ft\u0131r. Emin olunuz ki bu tedbirlerin korkun\u00e7 olmas\u0131ndan biz de \u00fczg\u00fcn\u00fcz. Fakat cemiyet varl\u0131k g\u00f6stermek i\u00e7in bundan ba\u015fka \u00e7are g\u00f6remiyor (koyu harfler bana aittir).\u201d<a name=\"_ftnref2\"><\/a><a href=\"http:\/\/www.agos.com.tr\/tr\/yazi\/22334\/bahaettin-sakirin-ermenilerin-imhasina-dair-mektuplari#_ftn2\">[2<\/a><\/p>\n<p><strong>Andonian imzalar\u0131n \u015eakir\u2019e ait olduklar\u0131n\u0131 bilmiyordu<\/strong><\/p>\n<p>Andonian\u2019\u0131n, \u0130svi\u00e7re\u2019de ya\u015fayan Mary Terzian isimli bir Ermeni arkada\u015f\u0131na 1937\u2019de yazd\u0131\u011f\u0131 bir mektuptan anl\u0131yoruz ki, Andonian, \u015eakir\u2019in mektuplar\u0131n\u0131 yay\u0131mlad\u0131\u011f\u0131nda, bunlar\u0131n Bahaettin \u015eakir\u2019e ait olduklar\u0131n\u0131 bilmiyordu. Terzian Andonian\u2019a, \u201cCemal Bey\u2019e yaz\u0131lm\u0131\u015f iki mektupta imzas\u0131 bulunan ki\u015fi olarak Bahaddin \u015eakir Bey\u2019in ad\u0131n\u0131\u201d niye belirtmedi\u011fini sorar. Andonian, \u201cKitab\u0131m\u0131n yay\u0131nlanmas\u0131 esnas\u0131nda bu mektuplar\u0131n Bahaddin \u015eakir Bey\u2019e ait olduklar\u0131n\u0131 bilmiyordum,\u201d cevab\u0131n\u0131 verir.<a name=\"_ftnref3\"><\/a><a href=\"http:\/\/www.agos.com.tr\/tr\/yazi\/22334\/bahaettin-sakirin-ermenilerin-imhasina-dair-mektuplari#_ftn3\">[3]<\/a>\u00a0Bu nedenle kitab\u0131nda \u201c[mektuplar], basma kal\u0131p bir rumuzla (muhtemelen komitenin \u0130stanbul merkezinden birinin r\u00fcmuzu ile) imzalanm\u0131\u015ft\u0131\u201d, diyecektir. \u0130mzan\u0131n \u015eakir\u2019e ait oldu\u011funu, kitab\u0131n yay\u0131mlanmas\u0131ndan aylar sonra, Berlin\u2019e Talat Pa\u015fa cinayeti davas\u0131na gitti\u011finde \u00f6\u011frenir. Orada kendisine verilen gazete kup\u00fcrleri aras\u0131nda Sabah gazetesinden yap\u0131lm\u0131\u015f bir \u00e7eviri vard\u0131r. Sabah, kitaptaki mektuplar\u0131n Bahaettin \u015eakir\u2019e ait oldu\u011funu s\u00f6ylemi\u015f ve yeniden basm\u0131\u015ft\u0131r. \u0130stanbul\u2019a Sabah gazetesine mektup yazan Andonian, onlardan mektup alt\u0131ndaki imzan\u0131n \u015eakir\u2019e ait oldu\u011fu bilgisini elde edecektir.<\/p>\n<p>\u015eakir\u2019e ait iki mektup, Talat Pa\u015fa\u2019ya ait baz\u0131 telgraflar\u0131n as\u0131llar\u0131 ile birlikte Tehlirian davas\u0131 dosyas\u0131na dahil edilirler. Andonian, \u201cParis\u2019e d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcmden sonra onlar\u0131 alabilmek i\u00e7in iki giri\u015fimde bulundum, ama netice elde edemedim,\u201d der; \u201chala orada olmalar\u0131 gerekir,\u201d diye de ekler. Ama ilerleyen y\u0131llarda benim de aralar\u0131nda bulundu\u011fum bir \u00e7ok ara\u015ft\u0131rmac\u0131 Tehlirian dava dosyalar\u0131nda bu belgeleri bo\u015funa arayacaklard\u0131r. G\u00f6r\u00fcnmez bir el bu belgeleri oradan uzakla\u015ft\u0131rm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n<p>T\u00fcrk Tarih Kurumu 1983 y\u0131l\u0131nda yay\u0131mlad\u0131\u011f\u0131 bir kitapta, ilk bak\u0131\u015fta olduk\u00e7a inand\u0131r\u0131c\u0131 g\u00f6z\u00fcken baz\u0131 arg\u00fcmanlarla hem Naim Efendi hat\u0131rat\u0131n\u0131n hem de \u015eakir\u2019e ait mektuplar\u0131n sahte olduklar\u0131n\u0131 ileri s\u00fcrd\u00fc.<a name=\"_ftnref4\"><\/a><a href=\"http:\/\/www.agos.com.tr\/tr\/yazi\/22334\/bahaettin-sakirin-ermenilerin-imhasina-dair-mektuplari#_ftn4\">[4]<\/a>\u00a0\u015eakir\u2019in mektuplar\u0131n\u0131n sahte olduklar\u0131 konusunda ileri s\u00fcr\u00fclen tezlerin i\u00e7inde en \u00f6nemli olan\u0131 ise, Adana\u2019ya yaz\u0131lm\u0131\u015f bir mektubun Halep\u2019te Naim Efendi\u2019nin \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131 iddia edilen bir ofiste ne arad\u0131\u011f\u0131 idi.<a name=\"_ftnref5\"><\/a><a href=\"http:\/\/www.agos.com.tr\/tr\/yazi\/22334\/bahaettin-sakirin-ermenilerin-imhasina-dair-mektuplari#_ftn5\">[5]<\/a>\u00a0Yap\u0131lan itirazlar\u0131n mant\u0131ki ve inand\u0131r\u0131c\u0131 g\u00f6z\u00fck\u00fcyor olmalar\u0131 nedeniyle ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar ne \u015eakir\u2019in mektuplar\u0131n\u0131 ne de di\u011fer belgeleri kullanmay\u0131 tercih ettiler. \u015eakir\u2019in, 3 Mart 1915 tarihinde Ermenilerin imhas\u0131 kararla\u015ft\u0131r\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r, ifadesi yok say\u0131ld\u0131.<\/p>\n<p><strong>\u0130mzalar Bahaettin \u015eakir\u2019e aittir<\/strong><\/p>\n<p>Art\u0131k \u015eakir\u2019in mektuplar\u0131na yeni bir g\u00f6zle bakmak gerekmektedir. Ben son \u00e7al\u0131\u015fmamla Andonian taraf\u0131ndan yay\u0131mlan Naim Efendi hat\u0131rat\u0131n\u0131n ve de belgelerin orijinal oldu\u011fu g\u00f6stermi\u015f bulunuyorum.<a name=\"_ftnref6\"><\/a><a href=\"http:\/\/www.agos.com.tr\/tr\/yazi\/22334\/bahaettin-sakirin-ermenilerin-imhasina-dair-mektuplari#_ftn6\">[6]<\/a>\u00a0Ara\u015ft\u0131rmalar\u0131m s\u0131ras\u0131nda buldu\u011fum fakat bug\u00fcne kadar yay\u0131mlamad\u0131\u011f\u0131m bir ba\u015fka bulgu, mektuplardaki Bahaettin \u015eakir imzalar\u0131n\u0131n orijinal olduklar\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p>Bu imzalar\u0131n Bahaettin \u015eakir\u2019e ait oldu\u011funu iki ayr\u0131 kaynaktan kan\u0131tlamak m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. Birincisi \u015euray\u0131 \u00dcmmet gazetesidir. \u015eakir\u2019in gazetede yay\u0131mlanan k\u00f6\u015fe yaz\u0131lar\u0131 alt\u0131nda imzas\u0131 vard\u0131r ve bu imzalar, mektuplardaki imzalar ile ayn\u0131d\u0131r.<a name=\"_ftnref7\"><\/a><a href=\"http:\/\/www.agos.com.tr\/tr\/yazi\/22334\/bahaettin-sakirin-ermenilerin-imhasina-dair-mektuplari#_ftn7\">[7]<\/a>\u00a0\u0130kinci \u00f6nemli kaynak, \u0130ttihat ve Terakki Paris Defterleridir. 2017 y\u0131l\u0131nda bu defterler T\u00fcrk\u00e7ele\u015ftirdi ve orijinalleri kitaba ek CD olarak kondu.<a name=\"_ftnref8\"><\/a><a href=\"http:\/\/www.agos.com.tr\/tr\/yazi\/22334\/bahaettin-sakirin-ermenilerin-imhasina-dair-mektuplari#_ftn8\">[8]<\/a>\u00a0Defterlerde, Bahaettin \u015eakir\u2019e ait 100\u2019\u00fcn \u00fczerinde imza bulunmaktad\u0131r. \u015eakir\u2019in defterlerdeki imzalar ile mektuptaki imzalar ayn\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p>\u0130mzalar\u0131n orijinal olduklar\u0131n\u0131n kan\u0131tlaman\u0131n \u00f6tesinde, mektuplar\u0131n orijinal olmad\u0131klar\u0131 konusunda ileri s\u00fcr\u00fclen en \u00f6nemli tezlerden birisinin, (Adana Murahhas\u0131 Cemal\u2019e ait bir mektubun Halep\u2019te ne arad\u0131\u011f\u0131 iddias\u0131n\u0131n) ge\u00e7ersizli\u011fini de art\u0131k g\u00f6stermemiz m\u00fcmk\u00fcn. Andonian kitab\u0131nda, Murahhas Cemal Bey\u2019in mektuplar\u0131 ald\u0131ktan sonra Adana\u2019dan Halep\u2019e gitti\u011fini ve orada Ermeni k\u0131r\u0131mlar\u0131 plan\u0131n\u0131n uygulanmas\u0131 i\u00e7in b\u00fcy\u00fck bir gayretle \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6ylemektedir. Andonian\u2019a g\u00f6re Cemal Bey, \u0130stanbul\u2019dan s\u00fcrg\u00fcn ve imhalar\u0131 organize etmek i\u00e7in g\u00f6nderilen ve\u00a0<em>Halep<\/em>\u00a0<em>\u0130sk\u00e2n-\u0131 A\u015f\u00e2ir ve Muh\u00e2cir\u00een M\u00fcd\u00fcr\u00fc<\/em>\u00a0olarak g\u00f6rev yapan \u015e\u00fckr\u00fc Bey\u2019in en b\u00fcy\u00fck destek\u00e7isidir.<a name=\"_ftnref9\"><\/a><a href=\"http:\/\/www.agos.com.tr\/tr\/yazi\/22334\/bahaettin-sakirin-ermenilerin-imhasina-dair-mektuplari#_ftn9\">[9]<\/a><\/p>\n<p>Elimizdeki bir Osmanl\u0131 Ar\u015fiv belgesi bize Andonian\u2019\u0131n verdi\u011fi bu bilginin do\u011fru oldu\u011funu g\u00f6steriyor. Cemal Bey, ger\u00e7ekten de Halep\u2019e \u0130ttihat ve Terakki Murahhas\u0131 olarak atanm\u0131\u015ft\u0131r. Cemal Bey hakk\u0131nda Ermeni s\u00fcrg\u00fcn ve imhalar\u0131nda oynad\u0131\u011f\u0131 rol nedeniyle sava\u015ftan sonra soru\u015fturma a\u00e7\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.<a name=\"_ftnref10\"><\/a><a href=\"http:\/\/www.agos.com.tr\/tr\/yazi\/22334\/bahaettin-sakirin-ermenilerin-imhasina-dair-mektuplari#_ftn10\">[10]<\/a><\/p>\n<p>Bahaettin \u015eakir\u2019in mektubunda \u00f6nemli bir bilgi daha vard\u0131r. \u015eakir, H\u00fck\u00fcmetin ordu komutanlar\u0131 ve valilere katledip yok etmenin nas\u0131l ger\u00e7ekle\u015fece\u011fi konusunda gerekli a\u00e7\u0131klamay\u0131 yapaca\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6ylemektedir. Ba\u015fbakanl\u0131k ar\u015fivinde, \u015eakir\u2019in mektubundan 11 g\u00fcn sonra Erzurum, Van, Bitlis, Elaz\u0131\u011f ve Diyarbak\u0131r vilayetlerine \u00e7ekilen iki ayr\u0131 telgrafta bu bilginin ger\u00e7e\u011fe tekab\u00fcl etti\u011fini g\u00f6sterir baz\u0131 ifadeler yer almaktad\u0131r. Telgrafta \u201cErmeni harekat\u0131na ve al\u0131nmas\u0131 gereken acil tedbirler hususunda \u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc Ordu Kumandanl\u0131\u011f\u0131na m\u00fcracaat edilmesi\u201d gerekti\u011fi bildirilmektedir.<a name=\"_ftnref11\"><\/a><a href=\"http:\/\/www.agos.com.tr\/tr\/yazi\/22334\/bahaettin-sakirin-ermenilerin-imhasina-dair-mektuplari#_ftn11\">[11]<\/a><\/p>\n<p>Orijinal oldu\u011fu ku\u015fku g\u00f6t\u00fcrmez bu mektuplar\u0131n bize g\u00f6sterdi\u011fi ger\u00e7ek \u015fudur: \u0130ttihat ve Terakki Merkez Komitesi Ermenilerin imhas\u0131na ili\u015fkin kesin bir karar alm\u0131\u015ft\u0131r ve bu karar 3 Mart 1915 tarihinden \u00f6nce al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n<p><strong>\u015eakir Merkez Komite toplant\u0131s\u0131na kat\u0131ld\u0131 m\u0131?<\/strong><\/p>\n<p>E\u011fer 3 Mart 1915 \u00f6ncesi al\u0131nm\u0131\u015f bir imha karar\u0131n\u0131n oldu\u011fu do\u011fru bir bilgi ise, a\u00e7\u0131\u011fa \u00e7\u0131kart\u0131lmas\u0131 gereken bir husus var. Bahaettin \u015eakir\u2019in, s\u00f6z\u00fcn\u00fc etti\u011fi Merkez Komitesi toplant\u0131s\u0131na kat\u0131lmas\u0131 imkans\u0131zd\u0131r. \u015eakir, 1914 A\u011fustos\u2019tan ba\u015f\u0131ndan beri \u0130stanbul\u2019da de\u011fildir. Te\u015fkilat-\u0131 Mahsusa eylemlerini koordine etmek \u00fczere Erzurum\u2019a gitmi\u015f ve ama orada da kalmayarak Kafkaslar\u2019daki askeri hareketlerin ba\u015f\u0131nda, b\u00f6lgeyi gezerek g\u00f6rev yapmaktad\u0131r.<a name=\"_ftnref12\"><\/a><a href=\"http:\/\/www.agos.com.tr\/tr\/yazi\/22334\/bahaettin-sakirin-ermenilerin-imhasina-dair-mektuplari#_ftn12\">[12]<\/a>III. Ordu Komutan\u0131 Haf\u0131z Hakk\u0131 Pa\u015fa\u2019n\u0131n tif\u00fcsten \u00f6lmesi \u00fczerine ise Erzurum Valisi Tahsin taraf\u0131ndan 14 \u015eubat tarihinde \u00e7ok acele Erzurum\u2019a \u00e7a\u011f\u0131r\u0131l\u0131r.<a name=\"_ftnref13\"><\/a><a href=\"http:\/\/www.agos.com.tr\/tr\/yazi\/22334\/bahaettin-sakirin-ermenilerin-imhasina-dair-mektuplari#_ftn13\">[13]<\/a>\u00a0Yani, mektubun yaz\u0131ld\u0131\u011f\u0131 3 Mart 1915 tarihinde \u015eakir Erzurum\u2019da bulunuyordu.<\/p>\n<p>O halde \u015eakir\u2019in s\u00f6z\u00fcn\u00fc etti\u011fi Merkez Komitesi toplant\u0131s\u0131n\u0131n telgraf ba\u015f\u0131nda ger\u00e7ekle\u015fmi\u015f olmas\u0131 gerekiyor. \u0130stanbul Merkez Komitesi\u2019nin Erzurum\u2019da bulunan \u015eakir ile s\u0131k s\u0131k telgraf ba\u015f\u0131 g\u00f6r\u00fc\u015fmeler yapt\u0131\u011f\u0131na ili\u015fin elimizde yeteri kadar kan\u0131t vard\u0131r. \u00d6rne\u011fin Talat Pa\u015fa, 26 Kas\u0131m 1914\u2019de Erzurum\u2019a \u201cmahrem\u201d koduyla \u00e7ekti\u011fi bir telgrafta, \u201cmerkez-i umumi ile \u2026 muhabere etmek \u00fczere Bahaeddin \u015eakir Bey\u2019in karargah\u0131ndan Erzurum\u2019a\u201d \u00e7a\u011fr\u0131lmas\u0131n\u0131 istemektedir.<a name=\"_ftnref14\"><\/a><a href=\"http:\/\/www.agos.com.tr\/tr\/yazi\/22334\/bahaettin-sakirin-ermenilerin-imhasina-dair-mektuplari#_ftn14\">[14]<\/a>\u00a0\u015eakir, bu istek \u00fczerine 29 Kas\u0131m 1914\u2019de Erzurum\u2019a gelmi\u015f ve \u201cemre haz\u0131r\u201d oldu\u011funu bildirmi\u015ftir.<a name=\"_ftnref15\"><\/a><a href=\"http:\/\/www.agos.com.tr\/tr\/yazi\/22334\/bahaettin-sakirin-ermenilerin-imhasina-dair-mektuplari#_ftn15\">[15]<\/a>\u00a0\u0130mha karar\u0131n\u0131n bu t\u00fcr g\u00f6r\u00fc\u015fmelerin birisinde al\u0131nm\u0131\u015f oldu\u011funu s\u00f6ylemek yanl\u0131\u015f olmayacakt\u0131r.<\/p>\n<p>Naim Efendi\u2019nin hat\u0131rat\u0131 ve Talat Pa\u015fa telgraflar\u0131n\u0131n orijinal olduklar\u0131n\u0131 g\u00f6sterdi\u011fimde s\u00f6yledi\u011fimi tekrar etmek isterim. Art\u0131k 1915\u2019e ait yalan m\u0131zra\u011f\u0131n\u0131n \u00e7uvala girmesinin imkan\u0131 kalmam\u0131\u015ft\u0131r. Sa\u011fc\u0131s\u0131, solcusu, milliyet\u00e7isi ve liberali ile t\u00fcm siyasetin art\u0131k yalanlar\u0131n arkas\u0131na saklanmaya son vermesi, \u201cevet karde\u015fim olmu\u015f b\u00f6yle k\u00f6t\u00fc \u015feyler bu tarihte\u201d demeye ba\u015flamas\u0131 \u015fart. Tarih hakk\u0131nda s\u00f6ylenecek s\u00f6z \u201cevet, olmu\u015f b\u00f6yle \u015feyler\u201d, ile ba\u015flamak zorunda.<\/p>\n<p>Ve bu b\u00f6yle ba\u015fland\u0131\u011f\u0131nda g\u00f6r\u00fclecektir ki, bug\u00fcn \u00fclkenin sorunlar\u0131n\u0131n en b\u00fcy\u00fck nedeni yalan duvar\u0131n\u0131n arkas\u0131na saklanmaktan kaynaklanmaktad\u0131r. \u00dclkenin yar\u0131n\u0131n\u0131n ayd\u0131nl\u0131\u011f\u0131 ge\u00e7mi\u015fin karanl\u0131\u011f\u0131n\u0131n ayd\u0131nlanmas\u0131ndan ge\u00e7iyor.<\/p>\n<p><strong>Bahaettin \u015eakir Ermenilerin imhas\u0131nda merkezi bir rol oynam\u0131\u015ft\u0131r<\/strong><\/p>\n<p>Bahaettin \u015eakir, Ermeni Soyk\u0131r\u0131m\u0131n\u0131n hem karar\u0131n\u0131n al\u0131nmas\u0131n\u0131n hem de uygulanmas\u0131n\u0131n en b\u00fcy\u00fck mimarlar\u0131ndan birisi. Onun, 4 Temmuz 1915 tarihinde, \u0130ttihat ve Terakki El\u00e2z\u0131\u011f (Harput) M\u00fcfetti\u015fi Naz\u0131m Bey\u2019e \u00e7ekti\u011fi bir telgraf\u0131 vard\u0131r. Telgraf\u0131n amac\u0131 Ermenilerin s\u00fcrg\u00fcn ve imhalar\u0131n\u0131 koordine etmektir. Telgrafta \u015eakir \u015funlar\u0131 s\u00f6yler: \u201cOradan sevk olunan Ermeniler tasfiye olunuyor mu? Nefy \u00fc tagr\u00eeb [s\u00fcrg\u00fcn edilerek uzakla\u015ft\u0131r\u0131lm\u0131\u015f] oldu\u011funu bildirdi\u011finiz e\u015fhas-\u0131 muz\u0131rra [zararl\u0131 unsurlar] imha ediliyor mu yoksa yaln\u0131zca sevk ve i\u2019z\u00e2m m\u0131 [g\u00f6nderilme] olunuyor muvazzahan [a\u00e7\u0131k olarak] bildiriniz karde\u015fim.\u201d<br \/>\nBu telgraf, \u0130stanbul duru\u015fmalar\u0131 s\u0131ras\u0131nda okundu ve Bahaettin \u015eakir\u2019in g\u0131yab\u0131nda idam cezas\u0131na \u00e7arpt\u0131r\u0131lmas\u0131na etkin oldu.<br \/>\nBahaettin \u015eakir, Te\u015fkilat-\u0131 Mahsusa Reisi s\u0131fat\u0131yla, bu \u00f6rg\u00fct\u00fcn eylemlerini organize etmek i\u00e7in A\u011fustos 1914\u2019te Erzurum\u2019a gitti. K\u0131sa s\u00fcrede b\u00f6lgede yapt\u0131\u011f\u0131 g\u00f6zlemlere dayanarak Ermenilerin imha edilmesi kanaatine sahip oldu ve de\u011fi\u015fik tarihlerde \u0130stanbul\u2019a, \u201cka\u011f\u0131t \u00fczerine yaz\u0131lma imkan\u0131 olmayan m\u00fct\u00e2la\u2019a ve taleplerimi daha faydal\u0131 bir bi\u00e7imde ifade edebilmem\u2026 i\u00e7in kesin olarak \u0130stanbul\u2019a gelme ihtiyac\u0131 duyuyorum\u201d, bi\u00e7iminde telgraflar \u00e7ekti.<br \/>\nBu y\u00f6nde \u00e7ekti\u011fi \u00e7e\u015fitli telgraflara ra\u011fmen, 1914 Aral\u0131k ortas\u0131ndan 1915 \u015eubat ortas\u0131na kadar Kafkasya\u2019da, Artvin-Ardahan b\u00f6lgesinde kald\u0131 ve Te\u015fkilat-\u0131 Mahsusa birlikleri ba\u015f\u0131nda \u00e7at\u0131\u015fmalar\u0131 do\u011frudan y\u00f6netti. En son \u015eubat 1915 ortas\u0131nda Erzurum\u2019a gelen \u015eakir, burada telgraf ba\u015f\u0131nda yapt\u0131\u011f\u0131 g\u00f6r\u00fc\u015fmelerle, yay\u0131nlad\u0131\u011f\u0131m\u0131z mektuplardan da anla\u015f\u0131ld\u0131\u011f\u0131 gibi, \u0130stanbul Merkez Komitesini Ermenilerin imhas\u0131 karar\u0131n\u0131 almaya ikna etmi\u015f g\u00f6z\u00fck\u00fcyor.<br \/>\n1915 Mart\u0131\u2019n\u0131n ikinci yar\u0131s\u0131nda \u0130stanbul\u2019a gelen \u015eakir, \u0130ttihat ve Terakki Merkez Komitesi ile, imha karar\u0131n\u0131n nas\u0131l hayata ge\u00e7irilece\u011fini tart\u0131\u015fm\u0131\u015f ve yap\u0131lan bir dizi toplant\u0131 ile, soyk\u0131r\u0131m\u0131n detaylar\u0131na ili\u015fkin ek baz\u0131 kararlar al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r. En yak\u0131n \u00e7al\u0131\u015fma arkada\u015flar\u0131ndan, Arif Cemil\u2019in ifadesiyle, Bahaettin \u015eakir Nisan ba\u015f\u0131nda Erzurum\u2019a geldi\u011finde, yeni durum tamam\u0131yla belirlenmi\u015f \u201ctehcir karar\u0131\u201d al\u0131nm\u0131\u015f idi.<br \/>\n\u015eakir\u2019in \u00f6nemi ve etkisi sadece Ermenilerin imhas\u0131na y\u00f6nelik \u0130stanbul merkezli bir karar\u0131n al\u0131nmas\u0131 ile s\u0131n\u0131rl\u0131 de\u011fildir. Elimizdeki belgelerden, Aral\u0131k 1914 ba\u015f\u0131nda, Bahaettin \u015eakir \u00f6nderli\u011finde Te\u015fkilat-\u0131 Mahsusa Merkez Komitesinin Van ve Bitlis y\u00f6resindeki belli bir grup Ermeninin imhas\u0131 karar\u0131n\u0131n ald\u0131\u011f\u0131n\u0131 anl\u0131yoruz. Erzurum\u2019da al\u0131nan ve \u0130stanbul\u2019a bildirilen kararda aynen \u015funlar s\u00f6ylenir: \u201cgerek merkezde ve gerek \u00e7evre y\u00f6relerde ihtilale \u00f6nderlik edebilecek veyahut \u0130slamlara tasallut edeceklerinden \u015f\u00fcphelenilen Ermenilerin \u015fimdiden tutuklanarak \u0130slamlara sald\u0131r\u0131lar\u0131 g\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc takdirde imha edilmek \u00fczere hemen Bitlis\u2019e sevkleri, [koyular bana aittir]\u2026\u201d Bu belgeye dayanarak, Bitlis ve Van civar\u0131ndaki \u015f\u00fcpheli Ermenilerin imha edilmelerine ili\u015fkin bir karar\u0131n Aral\u0131k 1914 ba\u015f\u0131nda Bahaettin \u015eakir \u00f6nderli\u011finde, Te\u015fkilat-\u0131 Mahsusa Erzurum Merkez Komitesi taraf\u0131ndan al\u0131nm\u0131\u015f oldu\u011funu s\u00f6yleyebiliriz.<br \/>\n\u00d6zetle s\u00f6yleyebilece\u011fimiz, Bahaettin \u015eakir\u2019in rol\u00fc anla\u015f\u0131lmadan Ermeni soyk\u0131r\u0131m\u0131n\u0131 anlamak m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir.<\/p>\n<p><a name=\"_ftn1\"><\/a><a href=\"http:\/\/www.agos.com.tr\/tr\/yazi\/22334\/bahaettin-sakirin-ermenilerin-imhasina-dair-mektuplari#_ftnref1\"><em>[1]<\/em><\/a><em>\u00a0Andonian,\u00a0Medz Vocir\u0131, [B\u00fcy\u00fck Cinayet], (Boston: Bahag Printing House, 1921)., s.116-117.<\/em><\/p>\n<p><a name=\"_ftn2\"><\/a><a href=\"http:\/\/www.agos.com.tr\/tr\/yazi\/22334\/bahaettin-sakirin-ermenilerin-imhasina-dair-mektuplari#_ftnref2\"><em>[2]<\/em><\/a><em>\u00a0a.g.e., s. 144-145<\/em><\/p>\n<p><a name=\"_ftn3\"><\/a><a href=\"http:\/\/www.agos.com.tr\/tr\/yazi\/22334\/bahaettin-sakirin-ermenilerin-imhasina-dair-mektuplari#_ftnref3\"><em>[3]<\/em><\/a><em>\u00a0Bak\u0131n\u0131z, Taner Ak\u00e7am,\u00a0Killing Orders: Talat Pasha\u2019s Telegrams and Armenian Genocide\u00a0(Cham, Switzerland: Palgrave Macmillan,\u00a02018), s. 229-238.<\/em><\/p>\n<p><a name=\"_ftn4\"><\/a><a href=\"http:\/\/www.agos.com.tr\/tr\/yazi\/22334\/bahaettin-sakirin-ermenilerin-imhasina-dair-mektuplari#_ftnref4\"><em>[4]<\/em><\/a><em>\u00a0\u015einasi Oral, S\u00fcreyya Yuca,\u00a0Ermenilerce Talat Pa\u015fa\u2019ya Atfedilen Telgraflar\u0131n Ger\u00e7ek Y\u00fcz\u00fc, (Ankara: T\u00fcrk Tarih Kurumu, 1983)<\/em><\/p>\n<p><a name=\"_ftn5\"><\/a><a href=\"http:\/\/www.agos.com.tr\/tr\/yazi\/22334\/bahaettin-sakirin-ermenilerin-imhasina-dair-mektuplari#_ftnref5\"><em>[5]<\/em><\/a><em>\u00a0a.g.e., s. 34-5; 40-41.<\/em><\/p>\n<p><a name=\"_ftn6\"><\/a><a href=\"http:\/\/www.agos.com.tr\/tr\/yazi\/22334\/bahaettin-sakirin-ermenilerin-imhasina-dair-mektuplari#_ftnref6\"><em>[6]<\/em><\/a><em>\u00a0Taner Ak\u00e7am,\u00a0Naim Efendi ve Talat Pa\u015fa\u2019n\u0131n Telgraflar\u0131\u00a0(\u0130stanbul: \u0130leti\u015fim yay\u0131nlar\u0131, 2016); Taner Ak\u00e7am,\u00a0Killing Orders: Talat Pasha\u2019s Telegrams and the Armenian Genocide.<\/em><\/p>\n<p><a name=\"_ftn7\"><\/a><a href=\"http:\/\/www.agos.com.tr\/tr\/yazi\/22334\/bahaettin-sakirin-ermenilerin-imhasina-dair-mektuplari#_ftnref7\"><em>[7]<\/em><\/a><em>\u00a0\u0130mzalar i\u00e7in bak\u0131n\u0131z:\u00a0\u015euray\u0131 \u00dcmmet\u00a030 Ekim 1909, no: 192 ve 30 Aral\u0131k 1909, no: 201. Asl\u0131nda\u00a0\u015euray\u0131 \u00dcmmet\u2019deki ve mektuplardaki imzalar\u0131n ayn\u0131 olduklar\u0131n\u0131 1996-7 y\u0131llar\u0131nda bulmu\u015ftum. Fakat Naim-Andonian belgeleri \u00fczerindeki ku\u015fkular nedeniyle bu bilgiyi hi\u00e7bir zaman kullanmad\u0131m.<\/em><\/p>\n<p><a name=\"_ftn8\"><\/a><a href=\"http:\/\/www.agos.com.tr\/tr\/yazi\/22334\/bahaettin-sakirin-ermenilerin-imhasina-dair-mektuplari#_ftnref8\"><em>[8]<\/em><\/a><em>\u00a0Kudret Emiro\u011flu,\u00a0\u00a0\u00c7i\u011fdem \u00d6nal Emiro\u011flu,\u00a0Osmanl\u0131 Terakki ve \u0130ttihat Cemiyeti Paris Merkezi Yaz\u0131\u015fmalar\u0131 Kopya Defterleri (1906-1908), (\u0130stanbul: Tarih Vakf\u0131 Yay\u0131nlar\u0131, 2017)<\/em><\/p>\n<p><a name=\"_ftn9\"><\/a><a href=\"http:\/\/www.agos.com.tr\/tr\/yazi\/22334\/bahaettin-sakirin-ermenilerin-imhasina-dair-mektuplari#_ftnref9\"><em>[9]<\/em><\/a><em>\u00a0Andonian\u2019\u0131n ilgili s\u00f6zleri i\u00e7in bak\u0131n\u0131z,\u00a0Medz Vocir\u0131, s. 146 ve 22. (dikkat Cing\u00f6z buraya)<\/em><\/p>\n<p><a name=\"_ftn10\"><\/a><a href=\"http:\/\/www.agos.com.tr\/tr\/yazi\/22334\/bahaettin-sakirin-ermenilerin-imhasina-dair-mektuplari#_ftnref10\"><em>[10]<\/em><\/a><em>\u00a0BOA.DH.\u015eFR., 98\/168, Dahiliye Nezaretinden Konya Vilayetine, 15 Nisan 1919 tarihli \u015fifre tel: \u201cVil\u00e2yet S\u0131hhiye M\u00fcd\u00fcr\u00fc Yunus Vasfi ve Halep \u0130ttihat ve Terakki Murahhas\u0131 Cemal Beyler hakk\u0131nda orada kald\u0131\u011f\u0131 anla\u015f\u0131lan evrak-\u0131 tahkikiye divan-\u0131 harpten talep ediliyor.\u201d<\/em><\/p>\n<p><a name=\"_ftn11\"><\/a><a href=\"http:\/\/www.agos.com.tr\/tr\/yazi\/22334\/bahaettin-sakirin-ermenilerin-imhasina-dair-mektuplari#_ftnref11\"><em>[11]<\/em><\/a><em>\u00a0BOA.DH.\u015eFR., 51\/15, Dahiliye Naz\u0131r\u0131 Talat\u2019tan Erzurum, Van, Bitlis ve Diyarbak\u0131r vilayetlerine 14 Mart 1915 tarihli \u015fifre tel. Ayn\u0131 telgraf, ayn\u0131 g\u00fcn Mam\u00fcret\u00fclaziz Vilayetine de g\u00f6nderilecektir, (BOA.DH.\u015eFR., 51\/17).<\/em><\/p>\n<p><a name=\"_ftn12\"><\/a><a href=\"http:\/\/www.agos.com.tr\/tr\/yazi\/22334\/bahaettin-sakirin-ermenilerin-imhasina-dair-mektuplari#_ftnref12\"><em>[12]<\/em><\/a><em>\u00a0Bahaettin \u015eakir, 22 A\u011fustos 1915\u2019tarihinde \u00e7ekti\u011fi bir telgrafla, Erzurum\u2019a gelmi\u015f oldu\u011funu bildirir, (BOA.DH.\u015eFR., 483\/32).<\/em><\/p>\n<p><a name=\"_ftn13\"><\/a><a href=\"http:\/\/www.agos.com.tr\/tr\/yazi\/22334\/bahaettin-sakirin-ermenilerin-imhasina-dair-mektuplari#_ftnref13\"><em>[13]<\/em><\/a><em>\u00a0BOA.DH.\u015eFR., DH.\u015eFR. 461\/060, Bahaettin \u015eakir\u2019den, Dahiliye Naz\u0131r\u2019\u0131 Talat\u2019a \u201cbizzat a\u00e7\u0131lacakt\u0131r, m\u00fcstaceldir\u201d, notuyla 13-14 \u015eubat 1915 tarihli \u015fifre tel.<\/em><\/p>\n<p><a name=\"_ftn14\"><\/a><a href=\"http:\/\/www.agos.com.tr\/tr\/yazi\/22334\/bahaettin-sakirin-ermenilerin-imhasina-dair-mektuplari#_ftnref14\"><em>[14]<\/em><\/a><em>\u00a0BOA.DH.\u015eFR., DH.\u015eFR. 47\/187, Dahiliye Naz\u0131r\u0131 Talat\u2019tan Erzurum Vilayetine 26 Kas\u0131m 1914 tarihli \u015fifre tel.<\/em><\/p>\n<p><a name=\"_ftn15\"><\/a><a href=\"http:\/\/www.agos.com.tr\/tr\/yazi\/22334\/bahaettin-sakirin-ermenilerin-imhasina-dair-mektuplari#_ftnref15\"><em>[15]<\/em><\/a><em>\u00a0BOA.DH.\u015eFR., 451\/12, Erzurum Valisi Tahsin\u2019den, Dahiliye Naz\u0131r\u0131 Talat\u2019a 28\/29 Kas\u0131m 1914 tarihli \u015fifre tel.<\/em><\/p>\n<p><strong><em><a href=\"http:\/\/www.agos.com.tr\/tr\/yazi\/22334\/bahaettin-sakirin-ermenilerin-imhasina-dair-mektuplari\">http:\/\/www.agos.com.tr\/tr\/yazi\/22334\/bahaettin-sakirin-ermenilerin-imhasina-dair-mektuplari<\/a>\u00a0<\/em><\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Taner Ak\u00e7am Tarih\u00e7i Taner Ak\u00e7am Ermeni Soyk\u0131r\u0131m\u0131\u2019nda \u00f6nemli rol\u00fc olan Bahaettin \u015eakir\u2019in Ermenilerin imhas\u0131na dair iki mektubunun izini s\u00fcr\u00fcyor ve bu mektuplar\u0131n \u2018orjinal\u2019 olmad\u0131\u011f\u0131na y\u00f6nelik itirazlar\u0131n neden ge\u00e7ersiz say\u0131lmas\u0131 gerekti\u011fini yaz\u0131yor. Aram Andonian 1921 y\u0131l\u0131nda Naim Efendi adl\u0131, Halep Sevkiyat Ofisi\u2019nde \u00e7al\u0131\u015fan bir Osmanl\u0131 b\u00fcrokrat\u0131n\u0131n an\u0131lar\u0131n\u0131 yay\u0131mlam\u0131\u015ft\u0131. Asl\u0131nda bu klasik bir an\u0131 kitab\u0131 de\u011fildi; Naim [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":7,"featured_media":52520,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[72,44,1,70,20],"tags":[],"class_list":["post-52518","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-belge","category-ermeni-soykirimi","category-haberler","category-makaleler","category-tarih-sayfalari"],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v27.4 - https:\/\/yoast.com\/product\/yoast-seo-wordpress\/ -->\n<title>Bahaettin \u015eakir\u2019in Ermenilerin imhas\u0131na dair mektuplar\u0131 - Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=52518\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"en_US\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Bahaettin \u015eakir\u2019in Ermenilerin imhas\u0131na dair mektuplar\u0131 - Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Taner Ak\u00e7am Tarih\u00e7i Taner Ak\u00e7am Ermeni Soyk\u0131r\u0131m\u0131\u2019nda \u00f6nemli rol\u00fc olan Bahaettin \u015eakir\u2019in Ermenilerin imhas\u0131na dair iki mektubunun izini s\u00fcr\u00fcyor ve bu mektuplar\u0131n \u2018orjinal\u2019 olmad\u0131\u011f\u0131na y\u00f6nelik itirazlar\u0131n neden ge\u00e7ersiz say\u0131lmas\u0131 gerekti\u011fini yaz\u0131yor. Aram Andonian 1921 y\u0131l\u0131nda Naim Efendi adl\u0131, Halep Sevkiyat Ofisi\u2019nde \u00e7al\u0131\u015fan bir Osmanl\u0131 b\u00fcrokrat\u0131n\u0131n an\u0131lar\u0131n\u0131 yay\u0131mlam\u0131\u015ft\u0131. Asl\u0131nda bu klasik bir an\u0131 kitab\u0131 de\u011fildi; Naim [&hellip;]\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=52518\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2019-04-22T07:08:24+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2019\/04\/Paris-Deafterlerinde-Bahaettin-S\u0327akirin-imzas\u0131-1.jpg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"390\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"562\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/jpeg\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"admin\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Written by\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"admin\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Est. reading time\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"13 minutes\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\\\/\\\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?p=52518#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?p=52518\"},\"author\":{\"name\":\"admin\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/096f1d38a12cce57fb855b485ed24c9e\"},\"headline\":\"Bahaettin \u015eakir\u2019in Ermenilerin imhas\u0131na dair mektuplar\u0131\",\"datePublished\":\"2019-04-22T07:08:24+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?p=52518\"},\"wordCount\":2590,\"commentCount\":0,\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?p=52518#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/wp-content\\\/uploads\\\/sites\\\/6\\\/2019\\\/04\\\/Paris-Deafterlerinde-Bahaettin-S\u0327akirin-imzas\u0131-1.jpg\",\"articleSection\":[\"Belge\",\"Ermeni Soyk\u0131r\u0131m\u0131\",\"Haberler\",\"Makaleler\",\"Tarih Sayfalar\u0131\"],\"inLanguage\":\"en-US\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"CommentAction\",\"name\":\"Comment\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?p=52518#respond\"]}]},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?p=52518\",\"url\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?p=52518\",\"name\":\"Bahaettin \u015eakir\u2019in Ermenilerin imhas\u0131na dair mektuplar\u0131 - Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?p=52518#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?p=52518#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/wp-content\\\/uploads\\\/sites\\\/6\\\/2019\\\/04\\\/Paris-Deafterlerinde-Bahaettin-S\u0327akirin-imzas\u0131-1.jpg\",\"datePublished\":\"2019-04-22T07:08:24+00:00\",\"author\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/096f1d38a12cce57fb855b485ed24c9e\"},\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?p=52518#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"en-US\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?p=52518\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"en-US\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?p=52518#primaryimage\",\"url\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/wp-content\\\/uploads\\\/sites\\\/6\\\/2019\\\/04\\\/Paris-Deafterlerinde-Bahaettin-S\u0327akirin-imzas\u0131-1.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/wp-content\\\/uploads\\\/sites\\\/6\\\/2019\\\/04\\\/Paris-Deafterlerinde-Bahaettin-S\u0327akirin-imzas\u0131-1.jpg\",\"width\":390,\"height\":562},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?p=52518#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Home\",\"item\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Bahaettin \u015eakir\u2019in Ermenilerin imhas\u0131na dair mektuplar\u0131\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/#website\",\"url\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/\",\"name\":\"Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi\",\"description\":\"\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"en-US\"},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/096f1d38a12cce57fb855b485ed24c9e\",\"name\":\"admin\",\"url\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?author=7\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Bahaettin \u015eakir\u2019in Ermenilerin imhas\u0131na dair mektuplar\u0131 - Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=52518","og_locale":"en_US","og_type":"article","og_title":"Bahaettin \u015eakir\u2019in Ermenilerin imhas\u0131na dair mektuplar\u0131 - Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi","og_description":"Taner Ak\u00e7am Tarih\u00e7i Taner Ak\u00e7am Ermeni Soyk\u0131r\u0131m\u0131\u2019nda \u00f6nemli rol\u00fc olan Bahaettin \u015eakir\u2019in Ermenilerin imhas\u0131na dair iki mektubunun izini s\u00fcr\u00fcyor ve bu mektuplar\u0131n \u2018orjinal\u2019 olmad\u0131\u011f\u0131na y\u00f6nelik itirazlar\u0131n neden ge\u00e7ersiz say\u0131lmas\u0131 gerekti\u011fini yaz\u0131yor. Aram Andonian 1921 y\u0131l\u0131nda Naim Efendi adl\u0131, Halep Sevkiyat Ofisi\u2019nde \u00e7al\u0131\u015fan bir Osmanl\u0131 b\u00fcrokrat\u0131n\u0131n an\u0131lar\u0131n\u0131 yay\u0131mlam\u0131\u015ft\u0131. Asl\u0131nda bu klasik bir an\u0131 kitab\u0131 de\u011fildi; Naim [&hellip;]","og_url":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=52518","og_site_name":"Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi","article_published_time":"2019-04-22T07:08:24+00:00","og_image":[{"width":390,"height":562,"url":"https:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2019\/04\/Paris-Deafterlerinde-Bahaettin-S\u0327akirin-imzas\u0131-1.jpg","type":"image\/jpeg"}],"author":"admin","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Written by":"admin","Est. reading time":"13 minutes"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=52518#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=52518"},"author":{"name":"admin","@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/#\/schema\/person\/096f1d38a12cce57fb855b485ed24c9e"},"headline":"Bahaettin \u015eakir\u2019in Ermenilerin imhas\u0131na dair mektuplar\u0131","datePublished":"2019-04-22T07:08:24+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=52518"},"wordCount":2590,"commentCount":0,"image":{"@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=52518#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2019\/04\/Paris-Deafterlerinde-Bahaettin-S\u0327akirin-imzas\u0131-1.jpg","articleSection":["Belge","Ermeni Soyk\u0131r\u0131m\u0131","Haberler","Makaleler","Tarih Sayfalar\u0131"],"inLanguage":"en-US","potentialAction":[{"@type":"CommentAction","name":"Comment","target":["https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=52518#respond"]}]},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=52518","url":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=52518","name":"Bahaettin \u015eakir\u2019in Ermenilerin imhas\u0131na dair mektuplar\u0131 - Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi","isPartOf":{"@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=52518#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=52518#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2019\/04\/Paris-Deafterlerinde-Bahaettin-S\u0327akirin-imzas\u0131-1.jpg","datePublished":"2019-04-22T07:08:24+00:00","author":{"@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/#\/schema\/person\/096f1d38a12cce57fb855b485ed24c9e"},"breadcrumb":{"@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=52518#breadcrumb"},"inLanguage":"en-US","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=52518"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"en-US","@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=52518#primaryimage","url":"https:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2019\/04\/Paris-Deafterlerinde-Bahaettin-S\u0327akirin-imzas\u0131-1.jpg","contentUrl":"https:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2019\/04\/Paris-Deafterlerinde-Bahaettin-S\u0327akirin-imzas\u0131-1.jpg","width":390,"height":562},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=52518#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https:\/\/akunq.net\/tr"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Bahaettin \u015eakir\u2019in Ermenilerin imhas\u0131na dair mektuplar\u0131"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/#website","url":"https:\/\/akunq.net\/tr\/","name":"Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi","description":"","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"en-US"},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/#\/schema\/person\/096f1d38a12cce57fb855b485ed24c9e","name":"admin","url":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?author=7"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/52518","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/7"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=52518"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/52518\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":52521,"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/52518\/revisions\/52521"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/52520"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=52518"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=52518"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=52518"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}