{"id":49586,"date":"2018-11-14T02:18:24","date_gmt":"2018-11-14T07:18:24","guid":{"rendered":"http:\/\/akunq.net\/tr\/?p=49586"},"modified":"2018-11-14T02:18:24","modified_gmt":"2018-11-14T07:18:24","slug":"balkan-savasinin-esir-ermeni-askerleri-1","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=49586","title":{"rendered":"Balkan Sava\u015f\u0131\u2019n\u0131n esir Ermeni askerleri (1)"},"content":{"rendered":"<p><a href=\"http:\/\/akunq.net\/tr\/?attachment_id=49587\" rel=\"attachment wp-att-49587\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"aligncenter size-full wp-image-49587\" src=\"http:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/2018\/11\/T\u00fcrk-Arap-Bo\u015fnak-Pomak-Ermeni-Rum-Yahudi-askerler.jpg\" alt=\"\" width=\"837\" height=\"554\" srcset=\"https:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2018\/11\/T\u00fcrk-Arap-Bo\u015fnak-Pomak-Ermeni-Rum-Yahudi-askerler.jpg 837w, https:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2018\/11\/T\u00fcrk-Arap-Bo\u015fnak-Pomak-Ermeni-Rum-Yahudi-askerler-360x238.jpg 360w, https:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2018\/11\/T\u00fcrk-Arap-Bo\u015fnak-Pomak-Ermeni-Rum-Yahudi-askerler-768x508.jpg 768w, https:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2018\/11\/T\u00fcrk-Arap-Bo\u015fnak-Pomak-Ermeni-Rum-Yahudi-askerler-560x371.jpg 560w, https:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2018\/11\/T\u00fcrk-Arap-Bo\u015fnak-Pomak-Ermeni-Rum-Yahudi-askerler-260x172.jpg 260w, https:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2018\/11\/T\u00fcrk-Arap-Bo\u015fnak-Pomak-Ermeni-Rum-Yahudi-askerler-160x106.jpg 160w\" sizes=\"auto, (max-width: 837px) 100vw, 837px\" \/><\/a><\/p>\n<p><a href=\"http:\/\/www.agos.com.tr\/tr\/yazar\/78\/zakarya-mildanoglu\"><strong>Zakarya Mildano\u011flu<\/strong><\/a><strong>\u00a0<\/strong><\/p>\n<p><strong><em>Balkan Sava\u015f\u0131&#8217;nda \u00e7ok say\u0131da Ermeni asker de esir d\u00fc\u015fm\u00fc\u015ft\u00fc. Ara\u015ft\u0131rmac\u0131 Zakarya Mildano\u011flu bu yeni yaz\u0131 dizisinde hem gayrim\u00fcslimlerin Osmanl\u0131 ordusunda ne zamandan beri ve hangi esaslara g\u00f6re askerlik yapt\u0131\u011f\u0131n\u0131 inceliyor hem de ula\u015fabildi\u011fi esir askerlerin listesini yay\u0131nl\u0131yor.<\/em><\/strong><\/p>\n<p><em>\u201cOsmanl\u0131 Ordusu\u2019ndaki M\u00fcsl\u00fcman-T\u00fcrk askerler d\u00f6rt cephede sava\u015f\u0131rken, Ermeniler ve gayrim\u00fcslimler cephelerin gerisinde ticaret ve zanaatta kendilerini geli\u015ftirdiler. Sava\u015fan M\u00fcsl\u00fcman-T\u00fcrklerin bu gayrim\u00fcslim tebaaya g\u00f6re geri kal\u0131\u015flar\u0131n\u0131n sebebi; M\u00fcsl\u00fcman T\u00fcrklerin sava\u015fmas\u0131, Ermeniler ve gayrim\u00fcslimlerin sava\u015fmadan, askere kat\u0131lmadan refah ve huzur i\u00e7inde ticaret ve zanaatlar\u0131n\u0131 geli\u015ftirmi\u015fler\u201d, \u201cBiz Balkanlarda kan d\u00f6kerken, binlerce \u015fehit verirken, y\u00fczbinlercesi yerinden yurdundan olurken onlar, yani Ermeniler bizi arkam\u0131zdan han\u00e7erlemeye u\u011fra\u015f\u0131yorlard\u0131&#8230;\u201d\u00a0<\/em><br \/>\n<em>Bu ve benzeri yakla\u015f\u0131mlar yak\u0131n tarihe kadar dillerden d\u00fc\u015fmedi. Devlet ve h\u00fck\u00fcmet yetkilileri ba\u015flar\u0131n\u0131n s\u0131k\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131 her d\u00f6nem gayr\u0131m\u00fcslimlere y\u00f6nelik bu resmi s\u00f6yleme d\u00f6rt elle sar\u0131ld\u0131, ezbere s\u00f6ylenen, ku\u015faktan ku\u015fa\u011fa aktar\u0131lan bir\u00a0 kal\u0131p haline getirdi. Prof. Dr Ayhan Aktar\u2019\u0131n 2012\u2019de yay\u0131nlanan\u00a0 \u201c\u00c7anakkale&#8217;den Filistin Cephesi&#8217;ne, Y\u00fczba\u015f\u0131 Sarkis Torosyan\u201d adl\u0131 \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131 etraf\u0131nda kopar\u0131lan f\u0131rt\u0131na, bu konuda devletin yaln\u0131z olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 da su y\u00fcz\u00fcne \u00e7\u0131kard\u0131. Koskoca profes\u00f6rler bir Ermeninin askeri kahramanl\u0131\u011f\u0131n\u0131 ters y\u00fcz ederek hamaset edebiyat\u0131na sar\u0131ld\u0131lar.\u00a0 Ancak ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar tarihsel ger\u00e7eklerin bu ve benzeri s\u00f6ylemlerle yak\u0131ndan uzaktan ilgisi olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 yaz\u0131yor, devletin\u00a0resmi ar\u015fivlerinden tam z\u0131dd\u0131 olan binlerce resmi belge g\u00fcn \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131na \u00e7\u0131k\u0131yor.\u00a0<\/em><br \/>\n<em>Osmanl\u0131\u2019da gayr\u0131m\u00fcslimler\u00a0ve askerlik konusunda ideolojik yakla\u015f\u0131mlar d\u0131\u015f\u0131nda, az da olsa ara\u015ft\u0131rmalar yap\u0131lm\u0131\u015f, elle tutulur tezler haz\u0131rlanarak kamuoyuyla payla\u015f\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.\u00a0 \u00a0<\/em><br \/>\n<em>Amac\u0131m\u0131z d\u00fc\u015fmanl\u0131k, kan, nefret \u00fczerinden kelam etmek de\u011fil. Y\u0131llard\u0131r tozlu raflarda kalan belge ve bilgileri payla\u015fmak. Osmanl\u0131\u2019da askerlik ve Ermeniler konusunda Ermenice belgeler, ara\u015ft\u0131rmalar da oldu\u011funa, ana konumuz bu olmamakla birlikte ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar\u0131n yararlanmas\u0131 i\u00e7in Ermenice kaynaklara da de\u011finece\u011fiz.\u00a0<\/em><br \/>\n<em>Ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar Osmanl\u0131 ordusunun d\u00f6rtte birinin gayr\u0131m\u00fcslimlerden olu\u015ftu\u011funu belirtiyor. Ermeni ve Rumlar\u0131n erken tarihlerden itibaren Osmanl\u0131n\u0131n kara ve deniz ordular\u0131ndan eksik olmad\u0131klar\u0131, ordunun pek \u00e7ok kritik alan\u0131nda g\u00f6rev \u00fcstlendikleri, zaman zaman kar\u015f\u0131 cephelerde yer alan soyda\u015flar\u0131yla sava\u015ft\u0131klar\u0131, birbirlerine kur\u015fun s\u0131kt\u0131klar\u0131 belgeleriyle a\u00e7\u0131klan\u0131yor.\u00a0\u00a0<\/em><br \/>\n<em>1912-1913 y\u0131llar\u0131 aras\u0131nda ya\u015fanan ve Balkan Sava\u015flar\u0131 olarak bilinen, Osmanl\u0131n\u0131n b\u00fcy\u00fck topraklar kaybetti\u011fi ve trajedilerle sonu\u00e7lanan, binlerce askerin\u00a0 can\u0131ndan oldu\u011fu sava\u015fta, k\u0131\u015f k\u0131yamette, gen\u00e7, ya\u015fl\u0131, kad\u0131n ve erkekler a\u00e7l\u0131ktan, salg\u0131n hastal\u0131klardan k\u0131r\u0131larak, ya\u015fad\u0131klar\u0131 topraklar\u0131 kitlesel olarak terk ederek Anadolu\u2019ya da\u011f\u0131ld\u0131lar. G\u00f6\u00e7menlerin \u00e7o\u011fu Ermeni ve Rumlardan bo\u015falt\u0131lan k\u00f6ylere yerle\u015ftirildiler. Yuvalar da\u011f\u0131t\u0131larak yeni yuvalar kuruldu.\u00a0<\/em><br \/>\n<em>Balkan Sava\u015flar\u0131na Anadolu\u2019nun d\u00f6rt bir k\u00f6\u015fesindeki Ermeniler, Rumlar, Yahudiler a\u011f\u0131rl\u0131kla Osmanl\u0131 ordusu saflar\u0131nda sava\u015fa kat\u0131ld\u0131lar. Belgeler S\u0131rbistan, Yunanistan, Karada\u011f\u00a0 ve Bulgaristan topraklar\u0131nda ya\u015fayan, bir anlam\u0131yla o \u00fclkelerin yurtta\u015f\u0131 olan az say\u0131daki Ermeni, Rum ve T\u00fcrk\u00fcn de, vatanda\u015f\u0131 olduklar\u0131 \u00fclkenin cephesinden sava\u015fa kat\u0131ld\u0131klar\u0131n\u0131 g\u00f6stermektedir. Hemen belirtelim ki bu durumun onlar i\u00e7in de hainlikle, arkadan vurmakla hi\u00e7bir ili\u015fkisi yoktur.\u00a0<\/em><br \/>\n<em>Balkan Sava\u015flar\u0131 d\u00f6nemin Ermenice, Osmanl\u0131ca, Rumca gazete ve dergilerde detayl\u0131 olarak yer ald\u0131. Sava\u015f\u0131n t\u00fcm cephelerindeki geli\u015fmeler g\u00fcn\u00fc g\u00fcn\u00fcne yay\u0131nland\u0131. Ermenice gazete ve dergilerin de\u011fi\u015fmez ba\u015fl\u0131klardan biri \u201cEsir Ermeni Askerler\u201d oldu. Bu ba\u015fl\u0131ktan ilham alarak d\u00f6nemin Ermenice gazetelerini tarad\u0131k, bir belge olaca\u011f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnerek ula\u015fabildi\u011fimiz ve yay\u0131nlanan Ermeni esirlerin tam listelerini payla\u015fmaya karar verdik. Baz\u0131 gazetelerin ula\u015famad\u0131\u011f\u0131m\u0131z say\u0131lar\u0131 da oldu\u011funu belirtelim. Ermeni esirler ile ilgili bilgiler a\u011f\u0131rl\u0131kla Ermeni Patrikhanesi\u2019ne iletilen ve gazetelere bildirilen listelerden olu\u015fmaktad\u0131r. Osmanl\u0131 ar\u015fivleri tarand\u0131\u011f\u0131nda bu listelerin kat\u00a0 kat artaca\u011f\u0131n\u0131, sadece esirlerin de\u011fil Ermenilerin, Rumlar\u0131n can kay\u0131plar\u0131na ait rakamlar\u0131n da a\u00e7\u0131kl\u0131\u011fa kavu\u015faca\u011f\u0131n\u0131 belirtelim.\u00a0<\/em><br \/>\n<em>Okuyucular\u0131m\u0131zdan b\u00fcy\u00fck dedelerinin izine rastlayanlar \u00e7\u0131kmas\u0131 bizleri \u015fa\u015f\u0131rtmayacakt\u0131r.<\/em><br \/>\n<em>Ermenice gazetelerde tefrika bir gelenektir. Orta sayfayla ba\u015flayan bu derlememiz, \u00f6n\u00fcm\u00fczdeki haftadan itibaren birer sayfa olarak devam edecektir.\u00a0<\/em><\/p>\n<p>***<br \/>\n<em>Ermenilerin askerlik tarihinin, Ermeni halk\u0131n\u0131n tarihi kadar eski oldu\u011fu s\u00f6ylenebilir. Kurduklar\u0131 devletler, krall\u0131klar, prenslikler ve beyliklerin tarihi\u00a0 ayn\u0131 zamanda Ermenilerin askerlik tarihi de olmu\u015ftur.<\/em><br \/>\n<em>Ayr\u0131ca belirtelim ki d\u00fcnyan\u0131n d\u00f6rt bir yan\u0131na da\u011f\u0131lan Ermenilerin olu\u015fturduklar\u0131 kolonilerin tarihi, ayn\u0131 zamanda o devletlerdeki Ermenilerin askerlik tarihi de oldu. Ermeniler Hindistan, M\u0131s\u0131r, Rusya, \u0130ran, ABD gibi pek \u00e7ok \u00fclkenin ordular\u0131nda \u00f6nemli g\u00f6revler \u00fcstlendiler, ordular\u0131n silah ihtiyac\u0131n\u0131n tasar\u0131mc\u0131lar\u0131, \u00fcreticileri, tedarik\u00e7ileri ve profesyonel askerleri oldular.<\/em><br \/>\n<em>Tarihte Adana- Trabzon hatt\u0131n\u0131n do\u011fusunda kalan Asia Minor ve Bat\u0131 Ermenistan olarak adland\u0131r\u0131lan co\u011frafya Ermenilerin anayurtlar\u0131n\u0131n \u00f6nemli bir par\u00e7as\u0131yd\u0131. Bu co\u011frafyada kurulan onlarca beylik, devlet ile Ermeniler aras\u0131nda her alanda ili\u015fki ya\u015fand\u0131. Konumuz do\u011frudan askerlik olmasa da Anadolu Sel\u00e7uklu Devleti ile Kilikya Ermeni Krall\u0131\u011f\u0131 aras\u0131ndaki ili\u015fkilerde askerlik ve ordu konusunun \u00f6zel bir yer tuttu\u011funu, I. \u015eah Abbas\u2019\u0131n\u00a0 \u00f6zel bir ordu olu\u015fturmak amac\u0131yla Do\u011fu Ermenistan\u2019\u0131n pek \u00e7ok yerle\u015fiminden binlerce Ermeni gencini esir almas\u0131na dair onlarca belge oldu\u011funu belirtmekle yetinelim. Elbette Do\u011fu Ermenistan\u2019da da durum farkl\u0131 geli\u015fmedi.\u00a0<\/em><br \/>\n<em>Anadolu beyliklerinin da\u011f\u0131lmas\u0131 ve Osmanl\u0131 hakimiyetinin ad\u0131m ad\u0131m tesisi ile \u00e7ok milletli ve zaman i\u00e7inde devasa topraklar i\u015fgal eden bir imparatorluk olu\u015ftu. Ermeniler pek \u00e7ok alanda Osmanl\u0131n\u0131n en \u00fcretken milletlerinden biriydi. Dev\u015firilerek, M\u00fcsl\u00fcmanla\u015ft\u0131r\u0131lan Ermeni ve Rum gen\u00e7ler Osmanl\u0131 ordusunun belkemi\u011fini olu\u015fturdu. Gayrim\u00fcslim tebadan, askerlik g\u00f6revi ile can ve mallar\u0131n\u0131n g\u00fcvenli\u011fi kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131nda al\u0131nan cizye vergisi 1855\u2019te kald\u0131r\u0131ld\u0131. Yerini \u201cbedel-i askeri\u201d vergisi ald\u0131. Bu vergi ise\u00a0 II. Me\u015frutiyet\u2019in getirdi\u011fi \u00f6zg\u00fcrl\u00fck\u00e7\u00fc ve e\u015fitlik\u00e7i hava i\u00e7inde, 1909\u2019da kald\u0131r\u0131ld\u0131 ve askerlik b\u00fct\u00fcn erkekler i\u00e7in mecburi hale getirildi. Ermeniler, Rumlar ve Museviler bu durumu bayram havas\u0131nda kar\u015f\u0131lad\u0131,\u00a0 harp okullar\u0131n\u0131n kap\u0131lar\u0131 a\u00e7\u0131ld\u0131, kara ve deniz ordular\u0131n\u0131n ilk s\u0131ralar\u0131nda yer almaya ba\u015flad\u0131lar.\u00a0<\/em><br \/>\n<em>\u201cBedel-i askeri\u201dnin kald\u0131r\u0131lmas\u0131 pek \u00e7ok tart\u0131\u015fma sonucu ger\u00e7ekle\u015fti. Hem devlet hem de gayrim\u00fcslim cemaatler bu karar\u0131 teredd\u00fctle kar\u015f\u0131lad\u0131. Kimileri bunun imparatorlu\u011fun birli\u011fini sa\u011flamak a\u00e7\u0131s\u0131ndan faydal\u0131 olaca\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6ylerken, di\u011fer taraftakiler bu uygulaman\u0131n ordu i\u00e7inde \u00e7at\u0131\u015fmaya ve motivasyon eksikli\u011fine sebep olaca\u011f\u0131n\u0131 \u00f6ne s\u00fcrd\u00fc, \u00f6te yandan, M\u00fcsl\u00fcmanlarla gayrim\u00fcslimlerin kar\u0131\u015f\u0131k olarak m\u0131 yoksa ayr\u0131 birliklerde mi silahalt\u0131na al\u0131naca\u011f\u0131, gayrim\u00fcslim askerlerin dini vecibelerini yerine getirmeleri i\u00e7in gerekli imk\u00e2nlar\u0131n sa\u011flan\u0131p sa\u011flanmayaca\u011f\u0131, M\u00fcsl\u00fcman askerlerin gayrim\u00fcslim subaylardan emir al\u0131p alamayaca\u011f\u0131, sava\u015f cephelerinde nas\u0131l yan yana gelecekleri, birbirlerine nas\u0131l davranacaklar\u0131, ge\u00e7inip ge\u00e7inemeyecekleri, birbirlerine silah \u00e7ekip \u00e7ekmeyecekleri gibi onlarca konu da tart\u0131\u015f\u0131ld\u0131.\u00a0<\/em><br \/>\n<em>Bizler bu tart\u0131\u015fmalar\u0131 bir an i\u00e7in unutarak 1911\u2019de yay\u0131nlanan Antranik Zinvor (\u0130lk Asker) adl\u0131 bro\u015f\u00fcrde yay\u0131nlanan bir mektubu ve foto\u011fraflar\u0131n\u0131 bu tart\u0131\u015fmalar\u0131n ba\u015fka bir cephesi de oldu\u011funu g\u00f6stermesi a\u00e7\u0131s\u0131ndan okuyucular\u0131m\u0131zla payla\u015f\u0131yoruz.\u00a0\u00a0<\/em><\/p>\n<p><strong>Antranig Zinvor (\u0130lk asker)<\/strong><br \/>\n<strong>Anmerug\u00a0<\/strong><br \/>\n<strong>V. ve H. Der-Nerseyan Matbaas\u0131, \u0130stanbul, 1911<\/strong><br \/>\n<strong>Foto\u011fraflarla, Askere yeni \u00e7a\u011fr\u0131lanlara arma\u011fan ediyorum<\/strong><\/p>\n<p><em>Mahlas olarak kullan\u0131lan Anmerug, semizotu familyas\u0131ndan bir bitkinin Ermenice ad\u0131. Anmerug hakk\u0131nda detayl\u0131 bilgimiz yok. Bu mahlasla Antranig Zinvor ba\u015fl\u0131\u011f\u0131 alt\u0131nda askerlik an\u0131lar\u0131n\u0131 ihtiva eden, foto\u011frafl\u0131 bir bro\u015f\u00fcr yay\u0131nlam\u0131\u015f. Bro\u015f\u00fcr i\u00e7inde kendisine ula\u015fan bir mektuptan ad\u0131n\u0131n Vartan oldu\u011funu \u00f6\u011freniyoruz. Bro\u015f\u00fcr\u00fcn kapa\u011f\u0131nda ise Anmerug yan\u0131na, parantez i\u00e7inde el yaz\u0131s\u0131 ile Vartan K\u0131r\u0131k\u00e7\u0131yan yaz\u0131lm\u0131\u015f. Bro\u015f\u00fcr kapa\u011f\u0131nda yine el yaz\u0131s\u0131 ile Teotig\u2019e hediye edildi\u011fi bilgisi yer al\u0131yor. Ermenice kaynaklarda ise iki sat\u0131rla da olsa Vartan K\u0131r\u0131k\u00e7\u0131yan\u2019\u0131n \u0130stanbul\u2019da bas\u0131n yay\u0131n d\u00fcnyas\u0131nda grafik tasar\u0131m\u0131 ile ilgilendi\u011fi bilgisine rastlad\u0131k.\u00a0<\/em><br \/>\n<em>Bro\u015f\u00fcrde yer alan mektup, Ermenice harfli T\u00fcrk\u00e7e olarak yaz\u0131lm\u0131\u015f, herhangi bir d\u00fczeltmeye gerek duymadan T\u00fcrk\u00e7esini yay\u0131nl\u0131yoruz. Mektupta ge\u00e7en Cuma-i Bala, g\u00fcn\u00fcm\u00fczde Blagoevgrad, Balkan sava\u015f\u0131 \u00f6ncesi Osmanl\u0131 devletinin Rumeli topraklar\u0131nda kaza merkezi. Selanik vilayetinin Serez sanca\u011f\u0131na ba\u011fl\u0131yd\u0131. Balkan sava\u015f\u0131 sonras\u0131nda Bulgaristan s\u0131n\u0131rlar\u0131 i\u00e7inde kald\u0131.<\/em><\/p>\n<p>Bir T\u00fcrk Askerin Mektubu<br \/>\nAskerlikten d\u00f6nd\u00fc\u011f\u00fcmden beri, dostlar bana soruyorlar ki T\u00fcrk askerler H\u0131ristiyan askerlere nas\u0131l davrand\u0131lar. \u0130stanbul\u2019a ula\u015ft\u0131ktan hemen sonra, Cuma-i Bala\u2019dan bir T\u00fcrk askerinden a\u015fa\u011f\u0131daki mektubu ald\u0131m, biz ve onlar aras\u0131ndaki ili\u015fki hakk\u0131nda dostlar\u0131m\u0131n sorusuna cevap olabilir.<br \/>\nHuzur\u0131 biraderime,<br \/>\nMuhabetlu iki g\u00f6z\u00fcm karda\u015f\u0131m Vartan Efendiye,<br \/>\nBu kere evela zat\u0131 alileriniz sureti mahsuside selam olduktan sonra ve g\u00fczel hatr \u015fereflerini istifsar ederim [sorar\u0131m]. Beni sual edersen, hamd olsun v\u00fccudum s\u0131hat ve berkemal afiyet \u00fczre bilesiniz, ve hemande, sen dahi s\u0131hat ve afiyet \u00fczre olman\u0131 cenab\u0131 Hakka niyaz idiyorum. Ey karda\u015f\u0131m Vartan Efendi seni ben daha hat\u0131r\u0131mdan \u00e7\u0131karam\u0131yorum, belki sen beni unutmu\u015fsun, illa ben seni hi\u00e7bir vakit unutam\u0131yorum. Ey karda\u015f\u0131m i\u015fte sana mektup ile beraber zarf i\u00e7inde resmini g\u00f6nderiyorum, mahsus iki kuru\u015f verdim sana g\u00f6nderdim, yirmi kuru\u015f olsa ben seni mahcub b\u0131rakmam.\u00a0 Ey karda\u015f\u0131m zann ediyorum birbirimizi hi\u00e7bir vakit unutmayaca\u011f\u0131z, rica ederim, sizin hasretinizden dolay\u0131 ah Vartan deyoruz , \u00f6l\u00fcme kadar seni unutmayaca\u011f\u0131z. Bu taraftan Ba\u015f\u00e7avu\u015f Mustafa \u00c7avu\u015f, Ali \u00c7avu\u015f mahsus selam ederler ve hat\u0131rlar\u0131n\u0131 sorarlar. Birinci Hilmi Onba\u015f\u0131 ve Ali onba\u015f\u0131 ve Bayram Onba\u015f\u0131, be\u015finci onba\u015f\u0131 , Mehmed Onba\u015f\u0131 ve Halil Onba\u015f\u0131, Durmu\u015f Onba\u015f\u0131, dokuzuncu Mehmed onba\u015f\u0131 ve senin arkada\u015flar\u0131n c\u00fcmlesi, sa\u011f ba\u015f neferden d\u00fcmen neferine kadar ayr\u0131ca mahsus selam ederler. Vartan efendi bu mektub elinize ge\u00e7er ge\u00e7mez cevab\u0131n\u0131 g\u00f6ndersiniz. \u0130stirham ederim karda\u015f\u0131m, baki dua.<br \/>\nBiraderin<br \/>\nB\u00f6l\u00fck emini Dervi\u015f<\/p>\n<p><strong>Ara\u00e7amard\u2019da (\u00d6nc\u00fc M\u00fccadele)Ermeni esirler\u00a0\u00a0<\/strong><\/p>\n<p><em>Ara\u00e7amard (\u00d6nc\u00fc M\u00fccadele) gazetesi 1912 y\u0131l\u0131 boyunca Azadamard gazetesi yerine haftal\u0131k olarak \u0130stanbul\u2019da yay\u0131nland\u0131. \u0130mtiyaz sahipli\u011fi ve yaz\u0131 i\u015fleri m\u00fcd\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc Osmanl\u0131 Meclis-i Mebusan\u0131, Diyarbak\u0131r yak\u0131nlar\u0131nda Krikor Zohrab ile birlikte ba\u015f\u0131 ezilerek katledilen, Erzurum mebusu Vartkes Sereng\u00fclyan yapt\u0131. 1909 yaz aylar\u0131nda askerlik kanun teklifi Meclis-i Mebusan\u2019da tart\u0131\u015f\u0131l\u0131rken Sereng\u00fclyan k\u00fcrs\u00fcden \u201cGayrim\u00fcslimler i\u00e7in de, M\u00fcslimler i\u00e7in de ayn\u0131 \u015feyi talep ediyorum. Bu cihetle H\u0131ristiyan\u00aclarla M\u00fcslimler beyninde m\u00fcsavat [H\u0131ristiyanlarla M\u00fcsl\u00fcmanlar aras\u0131n\u00acda e\u015fitlik] fikrini yerle\u015ftirmek i\u00e7in, bu laz\u0131md\u0131r\u201d diye a\u00e7\u0131klamada bulunuyordu.<\/em><br \/>\n<em>Ara\u00e7amard gazetesinin yay\u0131n\u0131 pek \u00e7ok kez durduruldu, farkl\u0131 adlarla yay\u0131nland\u0131. Ara\u00e7amard ve d\u00f6nemin di\u011fer Ermenice gazeteleri 1912 y\u0131l\u0131 boyunca 1. Balkan Sava\u015f\u0131\u2019n\u0131 t\u00fcm cepheleriyle aktard\u0131. Avrupa\u2019n\u0131n b\u00fcy\u00fck devletlerinin izledi\u011fi politikalar\u0131, kitlesel kay\u0131plara neden olan hastal\u0131klar\u0131, a\u00e7l\u0131k sorununu, Avrupa ve Osmanl\u0131 bas\u0131n\u0131n\u0131n ve ileri gelenlerinin g\u00f6r\u00fc\u015flerini yay\u0131mlad\u0131.\u00a0 Bu d\u00f6nemde bir yandan \u201cErmeni Sorunu\u201d, \u201cErmeni Vilayetlerinde Reform\u201d, \u201cErmeni vilayetlerinde ya\u011fmalamalar\u201d konular\u0131n\u0131n da tart\u0131\u015f\u0131lmas\u0131na devam edildi.\u00a0<\/em><br \/>\n<em>Balkan Sava\u015f\u0131\u2019na kat\u0131lan ve esir d\u00fc\u015fen Ermeni askerlerin adlar\u0131, memleketleri ve baz\u0131lar\u0131n\u0131n da mesleklerinin de yer ald\u0131\u011f\u0131 listeler yay\u0131nland\u0131. Bu listelerin sadece basit birer isim listesi olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131,\u00a0 tarih\u00e7iler i\u00e7in \u00f6nemli veriler aktard\u0131\u011f\u0131n\u0131 da d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyoruz. Yer adlar\u0131n\u0131n bulabildi\u011fimiz bug\u00fcnk\u00fc kar\u015f\u0131l\u0131klar\u0131n\u0131 kro\u015fe i\u00e7inde ilave ettik. Say\u0131 hanesinde yer alan ilk rakam Ara\u00e7amard\u2019\u0131n say\u0131s\u0131 veya yay\u0131nland\u0131\u011f\u0131 haftay\u0131, ikinci say\u0131 ise devam\u0131 oldu\u011fu gazetenin say\u0131s\u0131n\u0131 belirtmektedir. Tarih k\u0131sm\u0131nda yer alan ilk rakam yay\u0131nland\u0131\u011f\u0131 haftan\u0131n ilk g\u00fcn\u00fc, ikincisi ise son g\u00fcn\u00fcn\u00fc ifade etmektedir.\u00a0<\/em><\/p>\n<p>Ara\u00e7amard<br \/>\nSay\u0131 12-1070, 25 Kas\u0131m-8 Aral\u0131k 1912<br \/>\n<strong>ERMEN\u0130 ES\u0130RLER SELAN\u0130K\u2019TE<\/strong><br \/>\nSelanik\u2019ten Patrikhaneye ula\u015fan 20 Kas\u0131m tarihli bir mektuptan,\u00a0 esir d\u00fc\u015fm\u00fc\u015f 300 Ermeni asker, tatmin edici bir \u00fccret kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131 \u00e7al\u0131\u015fmak \u00fczere Kasndra \u0130zvori madenine g\u00f6nderilmi\u015ftir.<br \/>\nBu 300 ki\u015fiden 35\u2019i Ermenice konu\u015fan Rum\u2019lardan olu\u015fmaktad\u0131r. Hay-Horom\u2019lar hem\u015ferilerinden ayr\u0131lmak istemedi\u011fi i\u00e7in Ermeni kilisesinde bar\u0131nd\u0131ktan sonra hep birlikte \u00e7al\u0131\u015fmaya gittiler.<br \/>\nBu askerlerin listesi ailelerine ve yak\u0131nlar\u0131na iletilmek \u00fczere k\u0131sa zamanda patrikhaneye g\u00f6nderilecektir. Selanik\u2019te ya\u015fayan az say\u0131daki Ermeni, her taraftan gelen \u00e7ok say\u0131daki askere b\u00fcy\u00fck fedakarl\u0131kla hem ekmek, hem para, hem de giyecek a\u00e7\u0131s\u0131ndan gerekeni yapt\u0131. Bunlardan zanaat\u00e7\u0131 olanlar zaten ekmek paras\u0131n\u0131 temin etmeye ba\u015flad\u0131.<br \/>\n** D\u00fcn son saatte Selanik\u2019teki muhabirimizden a\u015fa\u011f\u0131daki bilgileri edindik.<br \/>\nKilisemize s\u0131\u011f\u0131nm\u0131\u015f olan 35 Ermenice konu\u015fan Osmanl\u0131 Rum askeri ile birlikte, 260 Ermeni asker, Rahip Tukhmanyan\u2019\u0131n \u00e7abalar\u0131 ile \u00e7al\u0131\u015fmak i\u00e7in, Yunan i\u015fgali nedeniyle1500 kadar Arnavut i\u015f\u00e7inin ka\u00e7t\u0131\u011f\u0131 Kasndnra kasabas\u0131ndaki \u0130zvori madenine g\u00f6nderilmi\u015ftir. Bu peri\u015fan askerleri doyurmak ve giyindirmek i\u00e7in gayret sarf edildi. Ne yaz\u0131k ki bu \u00e7abalar askerlerin sorunlar\u0131n\u0131n\u00a0 \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fc i\u00e7in yeterli olmad\u0131, \u00e7\u00fcnk\u00fc g\u00fcnden g\u00fcne \u00dcsk\u00fcp\u2019ten, Manast\u0131r\u2019dan, Karada\u011f s\u0131n\u0131rlar\u0131ndan alay alay esir d\u00fc\u015fm\u00fc\u015f, serbest kalm\u0131\u015f binlerce Ermeni asker gelmektedir. Geri d\u00f6nenlerin tan\u0131kl\u0131klar\u0131ndan duydu\u011fumuz ve bizi teselli eden ise, sava\u015f meydanlar\u0131nda kahramanca \u00e7arp\u0131\u015farak d\u00fc\u015fen ve cinayetlere kurban gidenler d\u0131\u015f\u0131nda, b\u00fcy\u00fck \u00e7o\u011funlu\u011funun zarar g\u00f6rmeden geri d\u00f6nmeleridir. Pek \u00e7ok \u015feyi tam olarak do\u011frulamak i\u00e7in zamana ihtiya\u00e7 var ve iyisi mi gergin ortam\u0131, h\u00fck\u00fcm s\u00fcren zihniyeti vs\u00a0 dikkate alarak \u015fimdilik susal\u0131m.<br \/>\n<em>Agos\u2019un notu: Hay-Horom ruhani a\u00e7\u0131dan Rum Ortodoks Kilisesi\u2019ne ba\u011fl\u0131 ancak Ermenice konu\u015fan ve Ermenice ibadet eden bir gruptu. A\u011f\u0131rl\u0131kla Adapazar\u0131,\u00a0 \u00c7emi\u015fkezek, ve Agn (Egin\/Kemaliye) b\u00f6lgelerinde ikamet ediyorlar ve pek \u00e7ok kilisesi bulunuyordu. M\u00fcbadele Antla\u015fmas\u0131 ile Yunanistan\u2019a g\u00f6nderildiler.<\/em><\/p>\n<p>Ara\u00e7amard<br \/>\nSay\u0131 14-1072, 28 Kas\u0131m-11 Aral\u0131k 1912<br \/>\nES\u0130R SUBAYLAR<br \/>\nF\u0130L\u0130BE ERMEN\u0130 ES\u0130RLER\u0130<br \/>\n(\u00d6zel haber)<br \/>\nFilibe, 20 Kas\u0131m. Bug\u00fcn, eski esirlerden subay olanlara, r\u00fctbe belirtisi olmadan ve k\u0131l\u0131\u00e7 ku\u015fanmadan \u015fehirde serbest dola\u015f\u0131m izni verildi.<br \/>\nFilibe\u2019de bulunan Ermeni esirlerin listesini yar\u0131nki posta ile Ara\u00e7amard\u2019a g\u00f6nderece\u011fim. Bulgaristan\u2019\u0131n di\u011fer \u015fehirlerinde bulunan esirlerin listesini de imkanlar \u00f6l\u00e7\u00fcs\u00fcnde size iletece\u011fim. B\u00f6ylelikle asker evlad\u0131 bulunan ve T\u00fcrkiye\u2019de ya\u015fayan hem\u015ferilerimize\u00a0 uzaktan da olsa bir hizmet sunmu\u015f olaca\u011f\u0131m\u0131z\u0131 \u00fcmit ediyoruz.<\/p>\n<p><strong>YUNAN\u0130STAN\u2019DA HAPSED\u0130LM\u0130\u015e ERMEN\u0130LER\u0130N \u0130S\u0130MLER\u0130<\/strong><br \/>\nD\u00fcn son anda, Yunanistan Napoli (Nafplion olsa gerek. ZM) \u015fehrinde hapsedilmi\u015f 49 Ermeni\u2019nin t\u00fcm\u00fcn\u00fcn ad\u0131n\u0131 da edindik. Bunlar hakk\u0131nda bug\u00fcnk\u00fc gazetenin Haygagan Pajin\u2019inde (Ermeni b\u00f6l\u00fcm\u00fc) bir mektup yay\u0131nlad\u0131k.<br \/>\nLimnos Adas\u0131nda yakalanm\u0131\u015f Osmanl\u0131 tebaas\u0131ndan olan jandarmalar aras\u0131nda 4 Ermeni de bulunmaktad\u0131r. Mihran Aliksanyan (Yozgat), Aliksan Keremyan (Yozgat), Bedros Ba\u011fdasaryan (Erzurum, \u00c7iftlik), Hagop B. Vartyan (\u015eebinkarahisar) ve bir Ermeni subay (M\u00fclaz\u0131m).<br \/>\nPalu, Havav\u2019l\u0131lardan [Havav\/Habab\/ Ekin\u00f6z\u00fc] 16 ki\u015fi.<br \/>\nBa\u011fdasar Tarpinyan, Giragos Ampagumyan, Ohannes Ye\u011fazaryan, Garabed Mesrobyan, Vahan Gatssuryan, Markar Aylayan, Hagop Manugyan, Mardiros Dermizyan, Manug Dermizyan, Mardiros Pa\u015falyan, Hayg Papazyan, Bo\u011fos Elliyan, Levon Dolba\u015fyan, Marsub Azaryan, Mardiros Manugyan (G\u00fcli\u015fgerd), [G\u00fcl\u00fc\u015fk\u00fcr\/G\u00fcl\u00fc\u015fker, G\u00fcl\u00fc\u015fger gibi farkl\u0131 yaz\u0131l\u0131mlara sahip olup g\u00fcn\u00fcmzdeki Elaz\u0131\u011f Kovanc\u0131lar, Muratba\u011f\u0131 k\u00f6y\u00fc,].<br \/>\nKi\u011f\u0131\u2019l\u0131 8 ki\u015fi.<br \/>\nSarkis Uzunyan, Ye\u011fi\u015fe Kasbaryan, Aliksan Kalacyan, Siragan Manugyan, Hayrabed Bo\u011fosyan, Harutyun Avazyan, Ohannes Harutyunyan, Krikor Manugyan.<br \/>\nHarput\u2019lu 8 ki\u015fi.<br \/>\nAharon Elmasyan, Krikor Esayan, Ye\u011fia \u00c7ulciyan, Vartan Bo\u011fosyan, Simon Bo\u011fosyan, Ohannes Nak\u0131\u015fyan, Garabed Sarkisyan, Hovagim D. Sarkisyan.<br \/>\nFarkl\u0131 yerlerden.<br \/>\nBa\u011fdasar \u015eonigyan (Mu\u015f), Setrag Avedisyan (Mu\u015f), Hagop Vartanyan (Van), Vartan Harutyunyan (Van), Ohannes Mikayelyan (Bitlis), Sarkis Ba\u015fdozanyan (Averag) [Averag ad\u0131nda alt\u0131 k\u00f6y bulunmaktad\u0131r], Kevork C\u0131zdanyan (Samsun), Avedis Hovyanyan (Malatya), Khoren Perzegyan (Erzincan), Manug Asaryan (Sivas), Kha\u00e7adur Tar\u00e7yan (\u00c7\u00fcng\u00fc\u015f), Yervant C\u00fceryan (Giresun), Hayg Taku\u015fyan (\u0130stanbul), Avedis Minasyan (\u00c7arsancak), Nazaret \u0130pek\u00e7iyan (\u0130zmit), Srabyon Amirkhanyan (\u00c7emi\u015fkezeg).<\/p>\n<p><strong>YUNAN\u0130STAN\u2019DA HAPSED\u0130LM\u0130\u015e ERMEN\u0130LER\u0130N DURUMU<\/strong><br \/>\nD\u00fcn Yunanistan Napoli \u015fehrinden 49 Ermeni mahpusun g\u00f6nderdi\u011fi mektubu ald\u0131k.<br \/>\nNapoli (Yunanistan) 22 Kas\u0131m<br \/>\nYakla\u015fan sava\u015f tehlikesinden tamamen bihaber 49 Ermeni , 4 Eyl\u00fclde Amerika\u2019dan Yunanistan Pire liman\u0131na ula\u015ft\u0131k, ancak asker veya g\u00f6n\u00fcll\u00fc T\u00fcrkiye Ermenileri olmam\u0131zdan\u00a0 \u015f\u00fcphe edilerek Yunan h\u00fck\u00fcmeti taraf\u0131ndan tutukland\u0131k.<br \/>\nK\u00f6t\u00fc durumumuz hakk\u0131ndaki t\u00fcm \u015fikayetlerimize ra\u011fmen, herhangi bir soru\u015fturmaya tabi tutulmadan, yakla\u015f\u0131k birbu\u00e7uk aydan fazla bir s\u00fcredir Napoli kalesinde mahpusuz. Hayat\u0131m\u0131z \u015fu an kesinlikle tehlike alt\u0131ndad\u0131r. Sa\u011fl\u0131\u011f\u0131m\u0131z\u0131 tehdit eden hastal\u0131klar yava\u015f yava\u015f v\u00fccudumuza yuva kurmaya ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131r.<br \/>\nMilli duygular ad\u0131na rica ediyor ve gerekli d\u00fczenlemeler i\u00e7in \u00e7aba g\u00f6stermenizi, giri\u015fimde bulunmaz\u0131 ve bizi bu dayan\u0131lmaz durumdan kurtarman\u0131z\u0131 rica ediyoruz.<br \/>\nE\u011fer bu hapishane ya\u015fam\u0131 biraz daha devam ederse, pek \u00e7ok gen\u00e7 hayat\u0131 yabanc\u0131 bir g\u00f6kkubbe alt\u0131nda kurban verece\u011fiz.<br \/>\n\u0130ki hafta \u00f6nce \u00f6zel bir telgrafla Ermeni Patrikhanesi\u2019ni bilgilendirdik ve gerekli olan yard\u0131m\u0131 rica ettik. Fakat bug\u00fcne kadar fiili bir yard\u0131m\u0131n bize ula\u015fmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6ylemek ac\u0131d\u0131r.<br \/>\n*Dz.Kh. Bu mahpuslar Patrikhaneye de yazd\u0131klar\u0131 mektupta \u201ckendilerinin hala karanl\u0131k bodrumlarda mahpus olarak kald\u0131klar\u0131n\u0131, \u00e7o\u011funun bu bedbaht hayata dayanamayarak hastaland\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve g\u00fcnden g\u00fcne \u00f6l\u00fcm\u00fc beklemek \u00fczere hapishanenin bak\u0131ms\u0131z ve zavall\u0131 bir durumda olan hastahanesine naklediklerini\u201d belirtmi\u015flerdir.<\/p>\n<p>Ara\u00e7amard<br \/>\nSay\u0131 15-1073, 29 Kas\u0131m-12 Aral\u0131k 1912<\/p>\n<p><strong>YUNAN\u0130STAN\u2019IN ERMEN\u0130 MAHPUSLAR<br \/>\n<\/strong><em>Gazete ba\u015fyaz\u0131s\u0131nda Amerika\u2019dan d\u00f6nen 49 Ermeni\u2019nin Atina\u2019daki durumunu ele almakta ve\u00a0 h\u00fck\u00fcmetin tutumunu\u00a0 ele\u015ftirmektedir.\u00a0<\/em><\/p>\n<p>Ara\u00e7amard<br \/>\nSay\u0131 16-1074, 30 Kas\u0131m-13 Aral\u0131k 1912<br \/>\nERMEN\u0130 ES\u0130RLER BULGAR\u0130STAN\u2019DA<br \/>\nFilibe\u2019de bulunan Ermeni esirlerin adlar\u0131.<br \/>\n(\u00d6zel haber)<br \/>\n22 Aral\u0131k 1912 Filibe: Sava\u015f\u0131n ba\u015flang\u0131c\u0131ndan bug\u00fcne kadar al\u0131nan ve buraya yerle\u015ftirilen esirler aras\u0131nda Ermeni yoktu. Olsayd\u0131 Ara\u00e7amard\u2019\u0131 bilgilendirecektim.<br \/>\nSon zamanlarda K\u0131rcali-G\u00fcm\u00fclcine b\u00f6lgesinde yakalanan ve Bulgaristan\u2019a getirilen esirler aras\u0131nda fazla say\u0131da Ermeni bulunmaktad\u0131r.<br \/>\nFilibe\u2019ye ula\u015fan yaral\u0131 g\u00f6n\u00fcll\u00fclerin aktard\u0131\u011f\u0131 bilgilere bakarak, Ermeni esirlerin say\u0131s\u0131 yakla\u015f\u0131k 70\u2019e ula\u015fmaktad\u0131r. Bunlar gitgide Bulgaristan\u2019a getirilerek farkl\u0131 \u015fehirlere sevk edilmektedir.<br \/>\nBu bilgilere g\u00f6re Sliven\u2019e de iki Ermeni subay da g\u00f6nderilmi\u015ftir.<br \/>\n\u015eu an Filibe\u2019de bulunan Ermeni esirler:<br \/>\nBedros Der Sarkisyan (G\u00fcr\u00fcn), Arakel M\u0131g\u0131rdi\u00e7yan (Bilecik, \u00c7alkaya ), Tomacan Mangasaryan (Bilecik, Asacu\u011f), Hampatzum Kalustyan (Yalova, Karsi), Hrant Kevorkyan (\u0130zmir, Ovac\u0131k).<br \/>\nBir rica \u00fczerine bu esirler serbest b\u0131rak\u0131ld\u0131 ve Filibeli Ermenilerin \u00e7abalar\u0131yla \u00e7e\u015fitli i\u015flere yerle\u015ftirildiler.<br \/>\nStara Zagora\u2019dan da iki Ermeni esirin ad\u0131 bildirilmi\u015ftir.<br \/>\nKapriyel Krikoryan (\u0130stanbul, Langa),<br \/>\nLevon G. Arabyan (Pera, Tarlaba\u015f\u0131).<\/p>\n<p>Ara\u00e7amard<br \/>\nSay\u0131 20-1078, 5\/18 Aral\u0131k 1912<\/p>\n<p><strong>ERMEN\u0130 ES\u0130RLER HAKKINDA<br \/>\nHARP BAKANI NAZIM PA\u015eA\u2019NIN AZADAMARD\u00a0ED\u0130T\u00d6R\u00dcNE<br \/>\nA\u00c7IKLAMASI<br \/>\n<\/strong>Azadamard gazetesi edit\u00f6rlerinden biri d\u00fcn Harb Bakan\u0131 ile k\u0131sa bir g\u00f6r\u00fc\u015fme ger\u00e7ekle\u015ftirdi.<br \/>\nNaz\u0131m Pa\u015fa yo\u011fun program\u0131 ve yola \u00e7\u0131kma haz\u0131rl\u0131\u011f\u0131ndayken Azdamard edit\u00f6r\u00fcn\u00fc o bilinen g\u00fcl\u00fcmsemesiyle kar\u015f\u0131lad\u0131.<br \/>\n\u201c Sizi gereksiz yere me\u015fgul etmek istemem, madem ki bir f\u0131rsat do\u011fdu, bu sava\u015fta Ermeni askerlerin Osmanl\u0131 ordusundaki durumu ile ilgili g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcz\u00fc duymak isterim\u201d.<br \/>\n\u201c Ermeni askerler gerekli olandan daha fazlas\u0131n\u0131 yapt\u0131lar, onlar\u0131n yapt\u0131klar\u0131ndan son derece memnunum. Ermeni askerler Osmanl\u0131 ordusunun di\u011fer askerleri kadar, hatta askerlik g\u00f6revlerini onlardan daha fazlas\u0131yla yerine getirdiler. \u00d6yle ki Osmanl\u0131 ordusundan ka\u00e7an askerler i\u00e7inde neredeyse Ermeniler yok. Bu f\u0131rsat nedeniyle Ermeni subaylar\u0131n da parlak bir faaliyette bulunduklar\u0131n\u0131 hat\u0131rlatmal\u0131y\u0131m. Ne yaz\u0131k ki bu Ermeni subaylar\u0131n adlar\u0131 akl\u0131mda de\u011fil\u201d.<br \/>\n\u201c Say\u0131n bakan l\u00fctfederseniz son bir soru. Osmanl\u0131 ordusunun mevcut durumu i\u00e7in bir a\u00e7\u0131klama yapmak ister misiniz?\u201d<br \/>\nBakan \u201cOsmanl\u0131 ordusu \u015fu an iyi bir durumda bulunmaktad\u0131r\u201d a\u00e7\u0131klamas\u0131yla konu\u015fmas\u0131n\u0131 tamamlad\u0131.<\/p>\n<p><strong>Kaynak\u00e7a:<\/strong><br \/>\n<em>AKTAR, Ayhan, Osmanl\u0131 Ordusunda Ermeni Askerler, Toplumsal Tarih, no 255, Mart 2015<br \/>\nANDONYAN, Aram, Balkan Sava\u015f\u0131, Aras Yay\u0131nc\u0131l\u0131k, \u0130stanbul, 1999<br \/>\nASTOYAN, Anahid, Osmanl\u0131 Ordusunda Ermeniler (XIV. y\u00fczy\u0131ldan 1918 y\u0131l\u0131na kadar bir bak\u0131\u015f), Haygazyan Armenoloji Dergisi, XVIII. cilt, Beyrut, 2008<br \/>\nG\u00dcLSOY, Ufuk,\u00a0 Cizyeden Vatanda\u015fl\u0131\u011fa, Osmanl\u0131\u2019n\u0131n\u00a0 Gayrim\u00fcslim Askerleri Tima\u015f Yay\u0131nlar\u0131, \u0130stanbul, 2010<br \/>\nHINASER, G. Osmanl\u0131 ordusunun Ermeni askerleri, I. Kara Kuvvetleri, Hayastani Go\u00e7nak (Ermenistan \u00c7an\u0131) dergisi, 1926, say\u0131 42, s.1448-1449. (Erm.)<br \/>\nHINASER, G. Osmanl\u0131 ordusunun Ermeni askerleri, II. Deniz Kuvvetleri, Hayastani Go\u00e7nak (Ermenistan \u00c7an\u0131) dergisi, 1926, say\u0131 43, s.1480-1481. (Erm.)<br \/>\nM\u015eAG (Ren\u00e7ber) gazetesi,\u00a0 T\u00fcrkiye\u2019de askere alma, (Ermenice), Tiflis, 1877, Say\u0131: 48.<br \/>\nM\u015eAG (Ren\u00e7ber) gazetesi,\u00a0 Ermenilerin T\u00fcrkiye\u2019de askerlik hizmeti sorunu,(Ermenice), Tiflis, 1878, Say\u0131: 6<br \/>\nS\u0130MONYAN, Hra\u00e7ig, 1912-1913 Balkan Sava\u015f\u0131 ve Ermeniler, Ermenice, Erivan 2014<br \/>\nS\u00dcRMEYAN, G. Osmanl\u0131 Ermeni askeri ve askeriyesi, (Ermenice), Beyrut, 1967<\/em><\/p>\n<p><strong><em>Resim: T\u00fcrk, Arap, Bo\u015fnak, Pomak, Ermeni, Rum, Yahudi askerler birarada. Kaynak: Antranig Zinvor (\u0130lk Asker) bro\u015f\u00fcr\u00fc<\/em><\/strong><\/p>\n<p><strong><em>http:\/\/www.agos.com.tr\/tr\/yazi\/21532\/balkan-savasinin-esir-ermeni-askerleri-1<\/em><\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Zakarya Mildano\u011flu\u00a0 Balkan Sava\u015f\u0131&#8217;nda \u00e7ok say\u0131da Ermeni asker de esir d\u00fc\u015fm\u00fc\u015ft\u00fc. Ara\u015ft\u0131rmac\u0131 Zakarya Mildano\u011flu bu yeni yaz\u0131 dizisinde hem gayrim\u00fcslimlerin Osmanl\u0131 ordusunda ne zamandan beri ve hangi esaslara g\u00f6re askerlik yapt\u0131\u011f\u0131n\u0131 inceliyor hem de ula\u015fabildi\u011fi esir askerlerin listesini yay\u0131nl\u0131yor. \u201cOsmanl\u0131 Ordusu\u2019ndaki M\u00fcsl\u00fcman-T\u00fcrk askerler d\u00f6rt cephede sava\u015f\u0131rken, Ermeniler ve gayrim\u00fcslimler cephelerin gerisinde ticaret ve zanaatta kendilerini [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":7,"featured_media":49587,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1,70,20],"tags":[],"class_list":["post-49586","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-haberler","category-makaleler","category-tarih-sayfalari"],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v27.4 - https:\/\/yoast.com\/product\/yoast-seo-wordpress\/ -->\n<title>Balkan Sava\u015f\u0131\u2019n\u0131n esir Ermeni askerleri (1) - Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=49586\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"en_US\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Balkan Sava\u015f\u0131\u2019n\u0131n esir Ermeni askerleri (1) - Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Zakarya Mildano\u011flu\u00a0 Balkan Sava\u015f\u0131&#8217;nda \u00e7ok say\u0131da Ermeni asker de esir d\u00fc\u015fm\u00fc\u015ft\u00fc. Ara\u015ft\u0131rmac\u0131 Zakarya Mildano\u011flu bu yeni yaz\u0131 dizisinde hem gayrim\u00fcslimlerin Osmanl\u0131 ordusunda ne zamandan beri ve hangi esaslara g\u00f6re askerlik yapt\u0131\u011f\u0131n\u0131 inceliyor hem de ula\u015fabildi\u011fi esir askerlerin listesini yay\u0131nl\u0131yor. \u201cOsmanl\u0131 Ordusu\u2019ndaki M\u00fcsl\u00fcman-T\u00fcrk askerler d\u00f6rt cephede sava\u015f\u0131rken, Ermeniler ve gayrim\u00fcslimler cephelerin gerisinde ticaret ve zanaatta kendilerini [&hellip;]\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=49586\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2018-11-14T07:18:24+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2018\/11\/T\u00fcrk-Arap-Bo\u015fnak-Pomak-Ermeni-Rum-Yahudi-askerler.jpg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"837\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"554\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/jpeg\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"admin\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Written by\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"admin\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Est. reading time\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"19 minutes\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\\\/\\\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?p=49586#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?p=49586\"},\"author\":{\"name\":\"admin\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/096f1d38a12cce57fb855b485ed24c9e\"},\"headline\":\"Balkan Sava\u015f\u0131\u2019n\u0131n esir Ermeni askerleri (1)\",\"datePublished\":\"2018-11-14T07:18:24+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?p=49586\"},\"wordCount\":3779,\"commentCount\":0,\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?p=49586#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/wp-content\\\/uploads\\\/sites\\\/6\\\/2018\\\/11\\\/T\u00fcrk-Arap-Bo\u015fnak-Pomak-Ermeni-Rum-Yahudi-askerler.jpg\",\"articleSection\":[\"Haberler\",\"Makaleler\",\"Tarih Sayfalar\u0131\"],\"inLanguage\":\"en-US\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"CommentAction\",\"name\":\"Comment\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?p=49586#respond\"]}]},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?p=49586\",\"url\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?p=49586\",\"name\":\"Balkan Sava\u015f\u0131\u2019n\u0131n esir Ermeni askerleri (1) - Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?p=49586#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?p=49586#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/wp-content\\\/uploads\\\/sites\\\/6\\\/2018\\\/11\\\/T\u00fcrk-Arap-Bo\u015fnak-Pomak-Ermeni-Rum-Yahudi-askerler.jpg\",\"datePublished\":\"2018-11-14T07:18:24+00:00\",\"author\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/096f1d38a12cce57fb855b485ed24c9e\"},\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?p=49586#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"en-US\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?p=49586\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"en-US\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?p=49586#primaryimage\",\"url\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/wp-content\\\/uploads\\\/sites\\\/6\\\/2018\\\/11\\\/T\u00fcrk-Arap-Bo\u015fnak-Pomak-Ermeni-Rum-Yahudi-askerler.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/wp-content\\\/uploads\\\/sites\\\/6\\\/2018\\\/11\\\/T\u00fcrk-Arap-Bo\u015fnak-Pomak-Ermeni-Rum-Yahudi-askerler.jpg\",\"width\":837,\"height\":554},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?p=49586#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Home\",\"item\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Balkan Sava\u015f\u0131\u2019n\u0131n esir Ermeni askerleri (1)\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/#website\",\"url\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/\",\"name\":\"Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi\",\"description\":\"\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"en-US\"},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/096f1d38a12cce57fb855b485ed24c9e\",\"name\":\"admin\",\"url\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?author=7\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Balkan Sava\u015f\u0131\u2019n\u0131n esir Ermeni askerleri (1) - Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=49586","og_locale":"en_US","og_type":"article","og_title":"Balkan Sava\u015f\u0131\u2019n\u0131n esir Ermeni askerleri (1) - Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi","og_description":"Zakarya Mildano\u011flu\u00a0 Balkan Sava\u015f\u0131&#8217;nda \u00e7ok say\u0131da Ermeni asker de esir d\u00fc\u015fm\u00fc\u015ft\u00fc. Ara\u015ft\u0131rmac\u0131 Zakarya Mildano\u011flu bu yeni yaz\u0131 dizisinde hem gayrim\u00fcslimlerin Osmanl\u0131 ordusunda ne zamandan beri ve hangi esaslara g\u00f6re askerlik yapt\u0131\u011f\u0131n\u0131 inceliyor hem de ula\u015fabildi\u011fi esir askerlerin listesini yay\u0131nl\u0131yor. \u201cOsmanl\u0131 Ordusu\u2019ndaki M\u00fcsl\u00fcman-T\u00fcrk askerler d\u00f6rt cephede sava\u015f\u0131rken, Ermeniler ve gayrim\u00fcslimler cephelerin gerisinde ticaret ve zanaatta kendilerini [&hellip;]","og_url":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=49586","og_site_name":"Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi","article_published_time":"2018-11-14T07:18:24+00:00","og_image":[{"width":837,"height":554,"url":"https:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2018\/11\/T\u00fcrk-Arap-Bo\u015fnak-Pomak-Ermeni-Rum-Yahudi-askerler.jpg","type":"image\/jpeg"}],"author":"admin","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Written by":"admin","Est. reading time":"19 minutes"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=49586#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=49586"},"author":{"name":"admin","@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/#\/schema\/person\/096f1d38a12cce57fb855b485ed24c9e"},"headline":"Balkan Sava\u015f\u0131\u2019n\u0131n esir Ermeni askerleri (1)","datePublished":"2018-11-14T07:18:24+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=49586"},"wordCount":3779,"commentCount":0,"image":{"@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=49586#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2018\/11\/T\u00fcrk-Arap-Bo\u015fnak-Pomak-Ermeni-Rum-Yahudi-askerler.jpg","articleSection":["Haberler","Makaleler","Tarih Sayfalar\u0131"],"inLanguage":"en-US","potentialAction":[{"@type":"CommentAction","name":"Comment","target":["https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=49586#respond"]}]},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=49586","url":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=49586","name":"Balkan Sava\u015f\u0131\u2019n\u0131n esir Ermeni askerleri (1) - Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi","isPartOf":{"@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=49586#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=49586#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2018\/11\/T\u00fcrk-Arap-Bo\u015fnak-Pomak-Ermeni-Rum-Yahudi-askerler.jpg","datePublished":"2018-11-14T07:18:24+00:00","author":{"@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/#\/schema\/person\/096f1d38a12cce57fb855b485ed24c9e"},"breadcrumb":{"@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=49586#breadcrumb"},"inLanguage":"en-US","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=49586"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"en-US","@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=49586#primaryimage","url":"https:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2018\/11\/T\u00fcrk-Arap-Bo\u015fnak-Pomak-Ermeni-Rum-Yahudi-askerler.jpg","contentUrl":"https:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2018\/11\/T\u00fcrk-Arap-Bo\u015fnak-Pomak-Ermeni-Rum-Yahudi-askerler.jpg","width":837,"height":554},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=49586#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https:\/\/akunq.net\/tr"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Balkan Sava\u015f\u0131\u2019n\u0131n esir Ermeni askerleri (1)"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/#website","url":"https:\/\/akunq.net\/tr\/","name":"Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi","description":"","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"en-US"},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/#\/schema\/person\/096f1d38a12cce57fb855b485ed24c9e","name":"admin","url":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?author=7"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/49586","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/7"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=49586"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/49586\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":49588,"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/49586\/revisions\/49588"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/49587"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=49586"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=49586"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=49586"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}