T\u00fcrkiye etnik, dinsel, inan\u00e7, k\u00fclt\u00fcr de\u011fer yarg\u0131lar\u0131 ile gerek Ortado\u011fu\u2019da, Balkanlar\u2019da kendi ba\u015f\u0131na sorunlu bir \u00fclkedir. Hristiyan, M\u00fcsl\u00fcman, Alevi \u2026 dini mezhepleri ile toplum ba\u015fl\u0131ba\u015f\u0131na kutupla\u015fm\u0131\u015f, feodal de\u011fer yarg\u0131larla beraber kast hakim olmu\u015f, insanlar bloklara ayr\u0131larak kemikle\u015fmi\u015flerdir. Oysaki Avrupa gibi Sanaayi Devrimini \u00e7oktan tamamlam\u0131\u015f \u00fclkelerde bug\u00fcn etnik kimlik sorunu, dini mezhep \u00e7at\u0131\u015fmalar\u0131 g\u00f6r\u00fclmemektedir. Yoktur. \u00c7\u00fcnk\u00fc bundan y\u00fczy\u0131llar \u00f6ncesinden Hristiyanlar da kendi aralar\u0131nda dini \u00e7at\u0131\u015fmalar, Katolik-Ortodoks \u015feklinde sava\u015flar ya\u015fad\u0131. Ve bu d\u00f6nem kapand\u0131. \u0130nsanlar\u0131n cennete gidece\u011fi inanc\u0131yla bombalarla kendini patlatmaktan teredd\u00fct etmezken, Avrupa\u2019da kiliselerde e\u011flence \u015f\u00f6lenleri yap\u0131l\u0131r. \u0130nsan gitmedi\u011fi i\u00e7in de kapan\u0131r vaziyettedir.<\/p>\n
Yeni Y\u00fczy\u0131l\u0131n ba\u015f\u0131nda, 500 y\u0131ll\u0131k Osmanl\u0131 Hanedanl\u0131\u011f\u0131 art\u0131k \u00e7at\u0131rdamaya, t\u00fcm pazarlar\u0131n\u0131 kaybetmeye ba\u015flad\u0131. Balkanlardan, Ortado\u011fu\u2019ya uzanan, Avusturya kap\u0131lar\u0131na dayanan ama gerilemeye ba\u015flay\u0131nca kendisinden \u00f6nce bu topraklarda ya\u015fayan Ermeni\u2019leri yoketme plan\u0131n\u0131 uygulamaya koydu.<\/p>\n
Ermeniler, Rumlar, Suryani\u2019ler\u2026 t\u00fcm mazlum halklar yurtlar\u0131ndan kanl\u0131 bir \u015fekilde s\u00fcr\u00fcld\u00fcler, k\u0131l\u0131\u00e7tan ge\u00e7irildiler. Yokedildiler. Resmi rakamlara bak\u0131l\u0131rsa 1,5 milyon n\u00fcfustan bug\u00fcn ancak 70 bin civar\u0131nda Ermeni az\u0131nl\u0131\u011f\u0131 kalm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n
\u0130ttihat-Terakki Y\u00f6neticileri tarihin ilk ve en kanl\u0131 Soyk\u0131r\u0131m\u0131n\u0131 b\u00f6ylelikle hayata ge\u00e7irdiler. Alman Emperyalizmi bu katliamda \u00f6nemli bir rol oynad\u0131. Talat-Enver-Cemal\u2019\u0131 desteklediler. Hedeflerinde Kafkasya\u2019ya a\u00e7\u0131lmak buralar\u0131 ele ge\u00e7irmek vard\u0131. 1915 Ermeni Tehcir olay\u0131n\u0131 ger\u00e7ekle\u015ftiren J\u00f6n T\u00fcrkler Anadolu\u2019yu Rum ve Ermeniler\u2019den ar\u0131nd\u0131rd\u0131lar. Topraklar\u0131n tek temsilcisi durumuna geldiler. Savunma Bakan\u0131 bir gaf yaparak a\u011fz\u0131ndan ka\u00e7\u0131rd\u0131: \u201cErmeniler ve Rumlar yokedilmeseydi, bug\u00fcnk\u00fc Ulus devlet olmazd\u0131\u2019 ger\u00e7e\u011fini s\u00f6yledi.<\/p>\n
B\u00fcy\u00fck Felaket sadece Ermeni Ana Yurdu \u00fczerinde yap\u0131lmad\u0131. Trakya\u2019da, \u0130zmir\u2019de, \u0130stanbul\u2019da, Adapazari illerinde\u2026 de oldu. Zaten Ermeni topraklar\u0131nda kundaktaki bebeklere kadar yokedildi. Bug\u00fcn ge\u00e7 de olsa yava\u015f\u00a0 yava\u015f ortaya her ilin, her mahallenin, her evin\u00a0 dramatik bir hikayesi \u00e7\u0131kt\u0131. Son zamanlara kadar bunlar\u0131 konu\u015fmak, yazmak, Tehcir\u2019den bahsetmek imkans\u0131zd\u0131. Ger\u00e7ekler tan\u0131klar\u0131yla, belgeleriyle su y\u00fcz\u00fcne \u00e7\u0131kmaya ba\u015flad\u0131. Her ne kadar engelleme, yalan, yasaklama olsa da ger\u00e7ekleri kimse karartamad\u0131.<\/p>\n
\u0130nsanlar bir gecede apar topar zorla evlerinden al\u0131nd\u0131lar, nereye g\u00f6t\u00fcr\u00fcld\u00fcklerinden habersizdi. Evler, k\u0131ymetli e\u015fyalar, mallar, m\u00fclkler ya\u011fmaland\u0131. Her \u015feylerini terk edip yola koyuldular. Kimi yolda \u00f6ld\u00fc, kimisi tecav\u00fczden kurtulmak i\u00e7in \u00e7ocu\u011fuyla \u00f6l\u00fcm\u00fc se\u00e7ti. Topluca \u00f6ld\u00fcrmeler ya\u015fand\u0131. Da\u011flardan at\u0131ld\u0131lar. Dereler k\u0131rm\u0131z\u0131 kana boyand\u0131. Kimisi kom\u015fusuna s\u0131\u011f\u0131nd\u0131. Veyahut bebeklerini m\u00fcsl\u00fcman kom\u015fusuna\u00a0 teslim ettiler. Hayatta kalabilmek i\u00e7in, isimlerini, kimliklerini, dinlerini de\u011fi\u015ftirdiler. Y\u00fcksek r\u00fctbeli subaylar k\u00fc\u00e7\u00fck k\u0131z-erkek \u00e7ocuklar\u0131 alarak M\u00fcsl\u00fcman olarak yeti\u015ftirdiler. Kimileri yan\u0131na kuma olarak ald\u0131lar. Buna benzer hazing olaylar ya\u015fand\u0131. Ama her t\u00fcrl\u00fc insanl\u0131k d\u0131\u015f\u0131, vah\u015fete, tecav\u00fcze, \u00f6ld\u00fcrme olaylar\u0131na kar\u015f\u0131n insanl\u0131\u011f\u0131n\u0131 koruyan, \u00f6ld\u00fcr\u00fclme pahas\u0131na olsa da kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131karak Ermenileri koruyan, bebeklere sahip \u00e7\u0131kan \u00e7ok de\u011ferli insanlar\u0131n varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 da kabul etmek gerekir. Tarih bunlara da tan\u0131k oldu. Bunlar\u0131n da \u201chikayeleri\u201d yaz\u0131ld\u0131.<\/p>\n
Hayatta \u015fu veya bu \u015fekilde kalanlar M\u00fcsl\u00fcman olmaktan ba\u015fka alternatifleri yoktu. B\u00f6yle b\u00fcy\u00fct\u00fcld\u00fcler. \u0130simlerini de\u011fi\u015ftirdiler. T\u00fcm ya\u015fam tarzlar\u0131 de\u015fi\u015fti. Bunlara Anadolu\u2019da \u201cD\u00f6nme Ermeniler\u201d, \u201cK\u0131l\u0131\u00e7 Art\u0131klar\u201d veyahut \u201cBesleme\u201d diye hitap edildi. Evde kendi \u00f6z\u00fcn\u00fc ya\u015fayan, ama d\u0131\u015far\u0131da \u00f6yle g\u00f6r\u00fcnmek zorunda kalan insanlard\u0131. \u00c7evre bask\u0131s\u0131 vard\u0131. Bu kelimeler hakaret olarak telakki edilmiyordu. Gizli kalm\u0131\u015f ve bug\u00fcne kadar ya\u015fam\u0131\u015f art\u0131k son nefesinde torunlar\u0131na, \u00e7ocuklar\u0131na Ermeni oldu\u011funu katliamdan kurtularak din de\u011fi\u015ftirdi\u011fini veyahut evlenerek kendini kurtard\u0131\u011f\u0131n\u0131 anlatan\u00a0 ki\u015filere rastlamaktay\u0131z.<\/p>\n
\u0130\u015fte bunlardan bir vaka \u0130stanbul\u2019da ya\u015fand\u0131. Ermeni bir ailenin k\u0131z\u0131 olan SONAY OGMEN\u2019e bug\u00fcn bir M\u00fcsl\u00fcman olan ZEKERIYA VURAL a\u015f\u0131k oldu. Ailenin kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131kmas\u0131na ra\u011fmen iki \u00e7ift evlenmeye karar verdiler. Gizlice nikah k\u0131yd\u0131lar. Genelde T\u00fcrk\u2019e k\u0131z verilmez hem de al\u0131nmaz. Ama G\u00d6N\u00dcLL\u00dc B\u0130RL\u0130K\u00a0 olmad\u0131\u011f\u0131 s\u00fcrece tabu olan konular zorlanmamas\u0131 gerekir. Bu y\u00fczden k\u0131z\u0131n abisi Oz ablas\u0131n\u0131, damad\u0131 ikisini de silahla vurarak \u00f6ld\u00fcrd\u00fc. Ac\u0131 Dramatik \u00f6l\u00fcm olay\u0131n\u0131n arkas\u0131ndan Tehcir Olay\u0131 \u00e7\u0131kt\u0131. Damat ZEKERIYA VURAL\u2019\u0131n dedeleri\u00a0 elli-altm\u0131\u015f y\u0131l \u00f6nce Hristiyand\u0131. 1915\u00a0 B\u00fcy\u00fck Felaket y\u0131llar\u0131nda kurtulmak i\u00e7in M\u00fcsl\u00fcman kimli\u011fini kabullenmi\u015fti. B\u00f6ylelikle hayatta kalabildiler. Kimlikte, \u00e7evresinde M\u00fcsl\u00fcman olarak bilinirdi ama evde Ermenice konu\u015furlardi. Maalesef T\u00fcrkiye ger\u00e7ekli\u011fi i\u015fte budur\u2026<\/p>\n
\u00a0TT Kurumu Ba\u015fkan\u0131 YUSUF HALA\u00c7O\u011eLU T\u00fcrkiye\u2019de D\u00f6nme Ermeniler\u2019in Listesi\u2019nin Devlet\u2019in elinde oldu\u011funu a\u00e7\u0131klam\u0131\u015ft\u0131. Hi\u00e7 kimse durup dururken, ortada bir olay yokken \u00f6z\u00fcnden, dininden d\u00f6n\u00fc\u015f yapamaz. Ancak bask\u0131-\u015fiddet sonucu de\u011fi\u015fime u\u011frayabilir. Y. Hala\u00e7o\u011flu D\u00f6nme Ermeniler\u2019in say\u0131s\u0131n\u0131n bug\u00fcn be\u015fy\u00fcz bine yak\u0131n oldu\u011funu s\u00f6yledi. Ama bunlar kimlerdi a\u00e7\u0131klama cesaretini g\u00f6steremedi. Genel Kurmay\u0131n Kozmik odas\u0131nda kay\u0131tl\u0131 Gizli Ar\u015fivi a\u00e7\u0131klamak onun haddini a\u015fard\u0131. Baz\u0131 illere g\u00f6re\u00a0 Kripto\u00a0 Ermenilerin say\u0131s\u0131 ve resmi durum kamuoyuna yans\u0131d\u0131\u011f\u0131 kadar\u0131yla \u015f\u00f6yledir.\u00a0<\/p>\n
Diyarbakir (Dikranagerd) 1000 aile, K\u00fcrt ve Alevi\u2019,<\/p>\n
Malatya 3655 aile K\u00fcrt ve Alevi,<\/p>\n
Kayseri (Gesaria) 5000 aile\u00a0 T\u00fcrk,<\/p>\n
Elazig (Elazizi)1000 aile k\u00fcrt Alevi,<\/p>\n
Van\u00a0 4000 aile K\u00fcrt<\/p>\n
\u00a0Tunceli (Dersim) 2000 aile K\u00fcrt\u00a0\u00a0 Alevi,<\/p>\n
Siirt (Sigerd) 1200 aile\u00a0 Arap ve K\u00fcrt,<\/p>\n
\u00a0\u015eanli Urfa 3500 aile\u00a0 K\u00fcrt ve Arap, Hatay (Antioque)1100 aile\u00a0 Arap<\/p>\n
Bitlis (Bage\u015f) 200 aile\u00a0 K\u00fcrt,<\/p>\n
Erzurum (Garin)\u00a0 3000 aile K\u00fcrt, Alevi, T\u00fcrk<\/p>\n
Erzincan (Yerz\u0131nga) 1300 aile\u00a0 Alevi,<\/p>\n
K\u00fcrt, S\u0131vas (Sepastia) 2000 aile K\u00fcrt, Alevi<\/p>\n
\u00a0Sivas 2000 aile K\u00fcrt, Alevi,\u00a0<\/p>\n
Mardin\u00a0 1500 aile\u00a0 Arap,<\/p>\n
Kahraman Mara\u015f\u00a0 3000 aile K\u00fcrt ve\u00a0 Alevi,<\/p>\n
Ad\u0131yaman\u00a0 1600 aile\u00a0 K\u00fcrt,<\/p>\n
Adana 2000 aile K\u00fcrt, Arap, Alevi.<\/p>\n
Bug\u00fcn\u00a0 resmi devlet kademesinde milletvekili, bakan, hocalar\u2026 s\u0131radan insanlara kadar sosyal ya\u015fant\u0131m\u0131zda d\u00f6nme Ermenilere rastlamaktay\u0131z. \u0130nsan anas\u0131ndan do\u011fdu\u011funda su\u00e7suz ve gunahs\u0131zd\u0131r. Din veya ulus se\u00e7me \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcne sahip de\u011fildir. Zaman ve toplumsal ko\u015fullar insani \u015fekillendirir. Herkes taraf\u0131ndan tan\u0131nan bilinen \u015fah\u0131slar tabular\u0131 y\u0131karak, korkmadan \u00e7ekinmeden ge\u00e7mi\u015fte aile fertlerinin Ermeni oldu\u011funu a\u00e7\u0131klam\u0131\u015ft\u0131. Avukat Fethiye Cetin\u2019in anneannesi Ermeni idi, Seher diye bilinirdi fakat isminin HERANU\u015e oldu\u011fu ortaya \u00e7\u0131kt\u0131. H\u00fcrriyet gazetesi yazar\u0131 Bekir \u00c7o\u015fkun\u2019u b\u00fcy\u00fcten anneanesi yine Ermeni de\u011fil miydi? K\u00f6\u015fesinde bunu dramatik bir \u015fekilde a\u00e7\u0131klamad\u0131 m\u0131? Van\u2019da yetimhanede yeti\u015fen Halk m\u00fczi\u011fi sanat\u00e7\u0131s\u0131 Ruhi Su yine Ermeni de\u011fil miydi? Tedavisi i\u00e7in yurt d\u0131\u015f\u0131na \u00e7\u0131k\u0131\u015f\u0131na izin verilmeyince \u00f6l\u00fcme terkedilmedi mi? Keza 10. Diyanet Vakf\u0131 Ba\u015fkan\u0131 L\u00fctf\u00fc Do\u011fan ile Ermeni Patri\u011fi \u015enork Kalustyan\u2019\u0131n\u00a0 karde\u015f oldu\u011funu bilmeyen kald\u0131 m\u0131? Sabiha G\u00f6k\u00e7en K. Atat\u00fcrk taraf\u0131ndan evlatl\u0131k olarak al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131. Ama bug\u00fcn akrabalar\u0131 \u00e7\u0131k\u0131p S. G\u00f6k\u00e7en\u2019nin\u00a0 ger\u00e7ek isminin Hatun Semerciyan\u00a0 ve \u00f6z be \u00f6z tan\u0131d\u0131klar\u0131n\u0131 beyan etmediler mi? Bunun sonucu olarak Hrant Dink devlet eliyle cezaland\u0131r\u0131lmad\u0131 m\u0131? Bunlar sadece bilinenler ya bilinmeyenler\u2026.<\/p>\n
Yine ya\u015fanm\u0131\u015f bir vakay\u0131 aktarmadan edemeyece\u011fim. Hagop usta \u00e7ok uzun bir zamand\u0131r k\u00f6yden \u0130stanbul\u2019a g\u00f6\u00e7 etmi\u015fti. Do\u011fup buyudu\u011fu topraklar\u0131n \u00f6zlemine dayanamay\u0131p yaz tatilini ge\u00e7irmek icin k\u00f6ye gider. \u015eehri gezer, esnaflarla\u00a0 hasret giderir. \u00c7ocuklu\u011funun ge\u00e7ti\u011fi sokaklar\u0131 gezer. Kiliseyi arar ama yerinde bulamaz. Eski simalardan kimseye rastlayamaz. G\u00fcn\u00fcn yorgunlu\u011funu atmak icin bir kahvede \u00e7ay i\u00e7mek ister. Herkes tabi ki ba\u015f\u0131na ususur, derin sohbetler ederler. Herkes Hagop ustay\u0131 evine ak\u015fam yeme\u011fine davet eder. Hagop usta mahallenin hocas\u0131n\u0131n a\u015f\u0131r\u0131 \u0131srarlar\u0131na dayanamaz. Ak\u015fam yeme\u011fine gelece\u011fine s\u00f6z verir.<\/p>\n
Ak\u015fam yeme\u011fi i\u00e7in evde bulu\u015furlar. Otururlar. Hoca han\u0131m\u0131na sofray\u0131 haz\u0131rlamas\u0131 i\u00e7in \u201cdigin hur yegav\u201d(1) der. Hagop usta \u015fa\u015f\u0131r\u0131r, \u015foke olur. Sonradan \u201cParev\u201d(2) der, derin sohbete dalarlar. Ger\u00e7ek kimli\u011fini itiraf eder. Gozya\u015flar\u0131n\u0131 i\u00e7ine ak\u0131t\u0131r\u2026<\/p>\n
Bir \u00f6rnek yaz\u0131lan bir\u00e7ok kitaptan, \u00e7evirilen sinemadan\u2026 yeri geldi mi daha \u00f6gretici oluyor. Hrant Dink son \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131nda\u00a0 \u0130slamla\u015fan Ermeniler \u00fczerinde yo\u011fun olarak duruyordu. \u00c7\u00fcnk\u00fc Agos gazetesinede herg\u00fcn \u00f6z kimli\u011fini \u00f6\u011frenmek i\u00e7in gelen, akrabalar\u0131n\u0131 arayan, T\u00fcrkiye\u2019yi b\u0131rak d\u00fcnyan\u0131n her taraf\u0131ndan sorunlu insanlar\u0131n dertlerine bir nebze olsun \u00e7are ar\u0131yordu. Fakat bu zor\u00a0 bir\u00a0 \u00e7al\u0131\u015fmayd\u0131. Bu bir tabuydu. K\u0131r\u0131lmas\u0131 hi\u00e7 de kolay olmayacakt\u0131. Kimlik bunal\u0131m\u0131 sosyal \u00e7alkant\u0131lar\u0131 da beraberinde getirecektir. Bu y\u00fczden Devlet\u2019in bekas\u0131 i\u00e7in kimin ne oldu\u011funu da hi\u00e7 bir zaman a\u00e7\u0131klamayacakt\u0131r. Ama hakikatler hi\u00e7 bir zaman da \u00f6rt\u00fclemez. Namuslu, d\u00fcr\u00fcst, ayd\u0131n insanlar bedeli ne olursa olsun ger\u00e7ekleri ortaya c\u0131karacaklard\u0131r.<\/p>\n