{"id":45114,"date":"2017-09-15T04:44:35","date_gmt":"2017-09-15T09:44:35","guid":{"rendered":"http:\/\/akunq.net\/tr\/?p=45114"},"modified":"2017-09-15T13:26:16","modified_gmt":"2017-09-15T18:26:16","slug":"hemsin-ve-hemsinli-ermeniler-kimlik-ve-kultur","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=45114","title":{"rendered":"Hem\u015fin ve Hem\u015finliler. Kimlik ve K\u00fclt\u00fcr"},"content":{"rendered":"<p><strong><a href=\"http:\/\/akunq.net\/tr\/?attachment_id=45115\" rel=\"attachment wp-att-45115\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"alignright size-medium wp-image-45115\" src=\"http:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/2017\/09\/Meline-Anumyan-239x270.jpg\" alt=\"\" width=\"239\" height=\"270\" srcset=\"https:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2017\/09\/Meline-Anumyan-239x270.jpg 239w, https:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2017\/09\/Meline-Anumyan-260x294.jpg 260w, https:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2017\/09\/Meline-Anumyan-160x181.jpg 160w, https:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2017\/09\/Meline-Anumyan.jpg 336w\" sizes=\"auto, (max-width: 239px) 100vw, 239px\" \/><\/a>Meline Anumyan (tarih bilimleri doktoru)<\/strong><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><strong><a href=\"http:\/\/akunq.net\/tr\/?attachment_id=45116\" rel=\"attachment wp-att-45116\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"alignleft size-full wp-image-45116\" src=\"http:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/2017\/09\/Tehmine-Martoyan.jpg\" alt=\"\" width=\"240\" height=\"209\" srcset=\"https:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2017\/09\/Tehmine-Martoyan.jpg 240w, https:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2017\/09\/Tehmine-Martoyan-160x139.jpg 160w\" sizes=\"auto, (max-width: 240px) 100vw, 240px\" \/><\/a>Tehmine Martoyan (tarih bilimleri doktoru)<\/strong><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><strong>\u00d6ns\u00f6z yerine<\/strong><\/p>\n<p>\u201c\u2026 Batum, Artvin ve Karin (Erzurum-\u00e7ev. notu) ahalisi, Lazistan da\u011flar\u0131 ve Karadeniz k\u0131y\u0131lar\u0131n\u0131n biraz uza\u011f\u0131ndan olu\u015fan, kuzeybat\u0131 Ermenistan\u2019\u0131n d\u0131\u015f kesimlerinde, 30.000 ki\u015filik yar\u0131 g\u00f6\u00e7ebe bir Hem\u015finli toplulu\u011funun ya\u015fad\u0131\u011f\u0131n\u0131n bilincindedir.<\/p>\n<p>Bu insanlar\u0131n g\u00fcn\u00fcm\u00fcz ya\u015fant\u0131s\u0131 \u00e7ok az ara\u015ft\u0131r\u0131lm\u0131\u015f, sadece baz\u0131 seyyahlar ve \u00e7al\u0131\u015fmak amac\u0131yla Hem\u015finlilerin k\u00f6ylerine giden Ermeni zanaatk\u00e2rlar bu insanlar hakk\u0131nda veriler sunmu\u015ftur.<\/p>\n<p>Birka\u00e7 Hem\u015finli aile, son zamanlara kadar as\u0131l dinleri olan H\u0131ristiyanl\u0131\u011f\u0131 s\u00fcrd\u00fcrmekle birlikte, n\u00fcfusun kalan\u0131 M\u00fcsl\u00fcmanla\u015fm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n<p>Hem\u015finliler g\u00f6\u00e7mendir ve b\u00fcy\u00fck bir ihtimalle Ani\u2019den gelmi\u015flerdir. Acarya\u2019daki M\u00fcsl\u00fcmanlar aras\u0131nda kalarak, var olma m\u00fccadelesi nedeniyle \u0130slam\u2019\u0131 kabul etmeye mecbur olurlar.<\/p>\n<p>Bu s\u00fcre\u00e7, 1828 Rus-Osmanl\u0131 sava\u015f\u0131na kadar s\u00fcrer ve XIX. y\u00fczy\u0131lda ger\u00e7ekle\u015fen, Ermenilerin, episkopos Karapet \u00f6nderli\u011findeki Karin\u2019in kuzeydo\u011fusundan b\u00fcy\u00fck g\u00f6\u00e7\u00fc esnas\u0131nda daha b\u00fcy\u00fck bir ivme kazan\u0131r.<\/p>\n<p>\u00c7ok say\u0131da \u0130slamla\u015fm\u0131\u015f Ermeni k\u00f6y\u00fc, g\u00fcn\u00fcm\u00fczde de Karin ovas\u0131n\u0131n kuzeydo\u011fu k\u0131sm\u0131nda, Yeprat\u2019\u0131n (F\u0131rat-\u00e7ev. notu) kaynaklar\u0131 yak\u0131nlar\u0131nda serilmi\u015ftir. Bir zamanlar\u0131n bu Ermeni k\u00f6ylerinden, kha\u00e7karlar (ha\u00e7ta\u015flar-\u00e7ev. notu) ile mezarl\u0131klar\u0131 ve soyadlar\u0131 (\u00f6rne\u011fin Markaro\u011flu Hasan, Tovmaso\u011flu Ahmet vs.) kalm\u0131\u015ft\u0131r. K\u0131z\u0131l-Kilise gibi, yar\u0131 yar\u0131ya H\u0131ristiyan kalm\u0131\u015f olan k\u00f6yler de vard\u0131r. Bir\u00e7ok ailede, iki kanazoplar\u0131n (amca torunlar\u0131) bir k\u0131sm\u0131 M\u00fcsl\u00fcman, bir k\u0131sm\u0131 ise H\u0131ristiyan\u2019d\u0131r.<\/p>\n<p>Kuzeybat\u0131ya do\u011fru gittik\u00e7e, \u0130slamla\u015fma durumunun daha geli\u015fti\u011fi g\u00f6r\u00fcl\u00fcr, Hem\u015fin ise tamamen M\u00fcsl\u00fcmanla\u015fm\u0131\u015f, H\u0131ristiyanl\u0131klar\u0131n\u0131 korumak isteyenler ise, Suhum b\u00f6lgesine g\u00f6\u00e7 etmi\u015ftir.<\/p>\n<p>Lakin \u0130slamla\u015fmak, bu insanlar\u0131n eski milli g\u00f6reneklerini de\u011fi\u015ftirmemi\u015ftir. Ermenice konu\u015furlar, aile i\u00e7i Ermeni adetleri kalm\u0131\u015ft\u0131r, hamurun \u00fczerinde ha\u00e7 i\u015fareti yapma \u00e2deti, H\u0131ristiyan yeminleri, azizlerin yortular\u0131, ziyaret yerleri ve benzer inan\u0131\u015flar de\u011fi\u015fmeden kalm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n<p>Kendilerini Ermenilerden soyutlamazlar, dini a\u00e7\u0131dan a\u015f\u0131r\u0131 fanatik olmadan, dedelerinin Ermeni-H\u0131ristiyan olmu\u015f oldu\u011funu itiraf ederler. Sadece Yeprat\u2019\u0131n kaynaklar\u0131 civar\u0131nda ya\u015fayanlar koyu M\u00fcsl\u00fcman\u2019d\u0131r ve \u201c\u015faraptan d\u00f6nme sirke keskin olur\u201d s\u00f6z\u00fcn\u00fc hakl\u0131 \u00e7\u0131kartan bir istisna te\u015fkil ederler.<\/p>\n<p>Bu insanlar\u0131n siyasi e\u011filimleri ve sald\u0131rgan olmayan karakterleri, tamamen farkl\u0131 genlere sahip olduklar\u0131n\u0131 kan\u0131tlamaktad\u0131r.<\/p>\n<p>Karin ovas\u0131na yak\u0131n bulunan M\u00fcsl\u00fcman Ermeni k\u00f6yl\u00fcler kendi halinde k\u00f6yl\u00fclerdir, kuzeybat\u0131 Pontus da\u011f silsilesinde serpilmi\u015f Hem\u015finliler, yaz\u0131n koyunculukla u\u011fra\u015f\u0131r, k\u0131\u015f\u0131 ise Karadeniz\u2019in k\u0131y\u0131 \u015feritlerinde ge\u00e7irirler. Yerle\u015fim yerleri T\u00fcrkiye topraklar\u0131ndad\u0131r. Rus-Osmanl\u0131 sava\u015f\u0131ndan sonra s\u0131n\u0131r \u00e7izgisi belirlenirken, bu insanlar\u0131n sakin mizac\u0131n\u0131 g\u00f6z \u00f6n\u00fcnde bulunduran Ruslar bu durumu kabul eder. M\u00fcsl\u00fcman Ermeniler ve onlar\u0131n gelece\u011fiyle ilgili konu\u015fma f\u0131rsat\u0131m\u0131z olacakt\u0131r\u201d,- Bulgaristan\u2019\u0131n Sofya \u015fehrinde yay\u0131nlanan \u201cHayastan\u201d dergisi, 18 Mart 1915 tarihli n\u00fcshas\u0131nda, Hopa il\u00e7esinde ya\u015fayan Hem\u015finli Ermeniler hakk\u0131nda b\u00f6yle yazmaktad\u0131r (bk. \u201cMahmetakan Hayer\u0131 Khopi \u015frcanin me\u00e7\u201d, \u201cHayastan\u201d Ermenice gazete, 18 Mart 1915, s.3).<\/p>\n<p>Ger\u00e7ekten de, Hem\u015fin gizemi \u00f6zellikle son y\u0131llarda t\u00fcm d\u00fcnyadaki Ermenilerin ilgisini giderek daha \u00e7ok \u00e7ekmeye ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131r. Kimdir, bu bize soyda\u015f olan Hem\u015finliler? Kendileri Hem\u015finli kimliklerini nas\u0131l tan\u0131mlamaktad\u0131r? Hem\u015fin k\u00fclt\u00fcr\u00fcn\u00fcn Ermeni k\u00fclt\u00fcr\u00fcyle olan \u00f6zellikleri ve ili\u015fkisi nedir? Hem\u015fin k\u00fclt\u00fcr\u00fcnde, Ermeni k\u00fclt\u00fcr\u00fcn\u00fcn hangi katmanlar\u0131 korunmu\u015ftur?<\/p>\n<p>Bu sorular\u0131n hi\u00e7 de\u011filse bir k\u0131sm\u0131n\u0131n cevaplar\u0131n\u0131 bulmak amac\u0131yla, g\u00fcn\u00fcm\u00fczde T\u00fcrkiye Cumhuriyeti s\u0131n\u0131rlar\u0131n\u0131n d\u00e2hilinde bulunan ve Hem\u015finlilerin yo\u011fun olarak yerle\u015fmi\u015f oldu\u011fu Artvin ilinin Hopa il\u00e7esi ve \u015fehrine gidip, r\u00f6portajlar ile basit sohbetler vas\u0131tas\u0131yla bir ara\u015ft\u0131rma ger\u00e7ekle\u015ftirerek, Ermenistan ve diasporada ya\u015fayan Ermeni toplumuna, bu b\u00f6lgede ya\u015fayan \u0130slamla\u015fm\u0131\u015f Hem\u015finlilerin kimli\u011fi konusunda kendi kavray\u0131\u015flar\u0131 ile Hem\u015fin k\u00fclt\u00fcr\u00fcn\u00fc tan\u0131tmaya karar verdik. Bu seyahat, \u201cGalust G\u00fclbenkyan\u201d vakf\u0131n\u0131n hamili\u011finde ger\u00e7ekle\u015fmi\u015f oldu\u011fundan dolay\u0131, vakfa en derin \u015f\u00fckranlar\u0131m\u0131z\u0131 sunar\u0131z.<\/p>\n<p>\u00d6ncelikle belirtmek gerekir ki, t\u00fcm Hem\u015finliler, bilim \u00e7evreleri taraf\u0131ndan \u00fc\u00e7 temel gruba ayr\u0131lmaktad\u0131r.<\/p>\n<ul>\n<li>Bat\u0131 veya Rize Hem\u015finliler. Bu gruptaki Hem\u015finlerin dilleri T\u00fcrk\u00e7edir ve \u0130slamla\u015fm\u0131\u015flard\u0131r.<\/li>\n<li>Do\u011fu veya Hopa Hem\u015finlileri. Bu gruptaki Hem\u015finler Ermenice, yani Ermeni dilinin Hem\u015fin diyalektini konu\u015fmakla birlikte, \u0130slamla\u015fm\u0131\u015flard\u0131r.<\/li>\n<li>Kuzey veya Rusya ve Abazya Hem\u015finlileri. Bu gruptaki Hem\u015finliler Ermenice konu\u015fur ve H\u0131ristiyan\u2019d\u0131r.<\/li>\n<\/ul>\n<p>Ara\u015ft\u0131rmam\u0131za konu olanlar sadece do\u011fu veya Hopa Hem\u015finlileri olmu\u015ftur. Bu insanlar Ermenice konu\u015fmakla birlikte, Ermenicenin Hem\u015fin diyalekti biz Ermenistanl\u0131 Ermeniler i\u00e7in kolay anla\u015f\u0131l\u0131r olmad\u0131\u011f\u0131ndan dolay\u0131, hemen t\u00fcm r\u00f6portajlar T\u00fcrk\u00e7e olarak yap\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Her hal\u00fck\u00e2rda, kendi konu\u015ftu\u011fumuz Ermeniceyle de kendileriyle sohbet etmeye \u00e7al\u0131\u015ft\u0131k. Hopa \u015fehrinde ya\u015fayan Hem\u015finliler aras\u0131nda, hem siyasi g\u00f6r\u00fc\u015fleri, hem d\u00fcnya anlay\u0131\u015f\u0131, hem de kendi kimliklerini tasavvur etme a\u00e7\u0131s\u0131ndan farkl\u0131l\u0131klar vard\u0131r.<\/p>\n<p>Yine de,\u00a0 Hopa Hem\u015finlileri aras\u0131nda, Ermeni k\u00f6kenlerini kabul eden bir grup mevcuttur. Bu konuda \u00f6zellikle, Marksist g\u00f6r\u00fc\u015flere sahip, sol e\u011filimli Hem\u015finlileri saymak m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr.<\/p>\n<p>Hem\u015finliler misafirperverdir ve Ermeni k\u00f6kenlerini kabul etmeyenler taraf\u0131ndan dahi olumsuz bir yakla\u015f\u0131m g\u00f6zlemlemedik. Ayr\u0131ms\u0131z t\u00fcm Hem\u015finlilerde var olan, Ermeni halk\u0131 ve Ermenili\u011fe y\u00f6nelik b\u00fcy\u00fck ilgiyi vurgulamak gerekir. Kendi Ermeni k\u00f6kenini inatla kabul etmemekte olan Hem\u015finliler \u00fczerinde dahi, benzer ziyaretlerin olumlu etki yaratt\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirtmek gerekir. Benzer ili\u015fkiler kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 tan\u0131\u015fma ve anla\u015fma a\u00e7\u0131s\u0131ndan, hem Hem\u015finler, hem de Ermenistanl\u0131 Ermeniler i\u00e7in iki tarafl\u0131 \u00f6neme haizdir. Ziyaretimiz esnas\u0131nda, \u00e7ocuklar\u0131na vermek i\u00e7in Ermenice isimler saymam\u0131z\u0131 rica ettiklerinden yola \u00e7\u0131karak, g\u00f6r\u00fc\u015fmelerimiz ve ili\u015fkilerimizin, ara\u015ft\u0131rmac\u0131 olarak bizlerin haricinde, karma\u015f\u0131k ve \u00e7eli\u015fkili kimlik aray\u0131\u015flar\u0131 i\u00e7inde olan Hem\u015finliler i\u00e7in de \u00f6nemli oldu\u011funu s\u00f6yleyebiliriz.<\/p>\n<p><strong><a href=\"http:\/\/akunq.net\/tr\/?attachment_id=45117\" rel=\"attachment wp-att-45117\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"alignright size-medium wp-image-45117\" src=\"http:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/2017\/09\/Ayder-360x270.jpg\" alt=\"\" width=\"360\" height=\"270\" srcset=\"https:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2017\/09\/Ayder-360x270.jpg 360w, https:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2017\/09\/Ayder-768x576.jpg 768w, https:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2017\/09\/Ayder-560x420.jpg 560w, https:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2017\/09\/Ayder-260x195.jpg 260w, https:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2017\/09\/Ayder-160x120.jpg 160w, https:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2017\/09\/Ayder.jpg 960w\" sizes=\"auto, (max-width: 360px) 100vw, 360px\" \/><\/a>Hem\u015fin: Bir masal d\u00fcnyas\u0131\u2026<\/strong><\/p>\n<p>Ermeniler ne zaman ve ne \u015fartlarda Karadeniz k\u0131y\u0131lar\u0131na var\u0131p, yerle\u015fti? Ermenistan\u2019\u0131n neresinden Pontus\u2019a g\u00f6\u00e7 ettiler? Hem\u015fin beyli\u011fi nas\u0131l kuruldu ve y\u0131k\u0131ld\u0131? B\u00f6lgedeki Ermeniler ne zaman ve nas\u0131l M\u00fcsl\u00fcmanla\u015ft\u0131r\u0131ld\u0131?<\/p>\n<p>Hem\u015fin Ermenileriyle ilgili ilk verileri, VIII. y\u00fczy\u0131l Ermeni tarih\u00e7isi \u011eevond bize sunmaktad\u0131r. Bu kayna\u011fa istinaden, 788 y\u0131l\u0131nda B\u00fcy\u00fck Hayk\u2019\u0131n (B\u00fcy\u00fck Ermenistan-\u00e7ev. notu) Kotayk ve Aragadsotn b\u00f6lgelerinden yakla\u015f\u0131k 12.000 ki\u015fi, Arap egemenli\u011finin bask\u0131lar\u0131na dayanamayarak, \u015eapuh Amatuni ve o\u011flu Beyaz\u0131t Hamam\u2019\u0131n \u00f6nderli\u011finde Ermenistan\u2019\u0131 terk ederek, Bizans \u0130mparatorlu\u011fu\u2019nun bir par\u00e7as\u0131 olan Pontus\u2019a yerle\u015fir. Halk\u0131yla birlikte Tambur \u015fehrine yerle\u015fen Hamam Amatuni, bu \u015fehri yeniden imar ederek, kendi ismiyle Hamama\u015fen (daha sonra Ham\u015fen, T\u00fcrk\u00e7e olarak ise Hem\u015fin) olarak adland\u0131r\u0131r.<\/p>\n<p>\u201cDzayn Ham\u015fenakan\u201d (Hem\u015fin sesi-\u00e7ev. notu) dergisinin ba\u015f redakt\u00f6r\u00fc Armenolog-Ham\u015fenolog Sergey Vardanyan\u2019\u0131n belirtti\u011fi gibi, \u201c\u00dclkenin ge\u00e7ilmesi zor, sisli ve yerle\u015fimsiz olmas\u0131, Amatunilerin egemenli\u011finin Hamama\u015fen-Ham\u015fen\u2019de yakla\u015f\u0131k 7 as\u0131r ayakta kalmas\u0131n\u0131 sa\u011flad\u0131. (\u2026) 1489\u2019da, Konstantinopolis\u2019in Osmanl\u0131lar taraf\u0131ndan i\u015fgal edilmesinden otuz y\u0131l sonra Hem\u015fin egemenli\u011fine son verildi\u201d. (Sergey Vardanyan, \u201cKronapokh ham\u015fenahayeri barbar\u0131, banah\u00fcsutyun\u0131 yev yergarvest\u0131 (n\u00fcter yev usumnasirutyunner)\u201d (M\u00fchtedi Hem\u015fin Ermenileri leh\u00e7esi, edebiyat\u0131 ve m\u00fczi\u011fi (konular ve ara\u015ft\u0131rmalar), Yerevan, 2009, s.19-20.)<\/p>\n<p>Etnograf B. Torlakyan\u2019a g\u00f6re \u201cXVI. y\u00fczy\u0131lda, Hem\u015fin ve \u00e7evre il\u00e7elerindeki Ermeni n\u00fcfusunun durumunda \u00f6nemli bir de\u011fi\u015fim olmam\u0131\u015ft\u0131r. T\u00fcrk i\u015fgalciler, imparatorlu\u011fun uzak b\u00f6l\u00fcmlerinde H\u0131ristiyanl\u0131\u011fa kar\u015f\u0131 s\u00fcrd\u00fcrd\u00fckleri s\u0131n\u0131rs\u0131z bask\u0131 ve cebri M\u00fcsl\u00fcmanla\u015ft\u0131rma siyasetlerini XVII. y\u00fczy\u0131l\u0131n ortalar\u0131ndan itibaren ger\u00e7ekle\u015ftirmeye ba\u015flar\u201d. (Barunak Torlakyan, \u201cHay azgagrutyun yev banah\u00fcsutyun\u201d (Ermeni etnografisi ve folkloru), Yerevan, 1981, s.18).<\/p>\n<p>Dr. Prof. Babken Harutyunyan\u2019\u0131n g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcne g\u00f6re de, as\u0131l Hem\u015fin\u2019in Ermeni n\u00fcfusunun cebri \u0130slamla\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131 XVII. y\u00fczy\u0131lda ger\u00e7ekle\u015fmi\u015f olmal\u0131d\u0131r, \u201c\u00c7oruh Nehri havzas\u0131nda ya\u015fayan Hem\u015finli Ermenilerin, yani Khopa-Hem\u015fil\u2019lerin \u0130slamla\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131 da yakla\u015f\u0131k olarak ayn\u0131 d\u00f6neme isabet etmektedir. \u0130slamla\u015ft\u0131rma s\u00fcreci ancak Ermeni n\u00fcfusun on y\u0131llar s\u00fcren kahramanca direni\u015finin bast\u0131r\u0131lmas\u0131ndan sonra ger\u00e7ekle\u015ftirilebilmi\u015ftir.<\/p>\n<ol>\n<li>Bj\u015fkyan, daha XIX. y\u00fczy\u0131l\u0131n ba\u015flar\u0131nda Hem\u015finlilerin yar\u0131-yar\u0131ya olduklar\u0131n\u0131, yani, M\u00fcsl\u00fcman olmakla birlikte, gizlice H\u0131ristiyan inan\u0131\u015flar\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcrd\u00fcklerini belirtmektedir. Karadere Ermenileri de bu \u015fekilde varl\u0131klar\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcrm\u00fc\u015flerdir. Ali-Sargis Karapeto\u011flu, Mahmut-Hovhanneso\u011flu gibi \u00e7ifte isimlerin varl\u0131\u011f\u0131 da yar\u0131-yar\u0131ya olman\u0131n d\u0131\u015favurumlar\u0131ndand\u0131. \u0130slam, ancak XIX. y\u00fczy\u0131l\u0131n son on y\u0131llar\u0131nda zafere ula\u015f\u0131r. P. Tumayants\u2019a g\u00f6re, XIX. y\u00fczy\u0131l sonlar\u0131nda sadece Ye\u011fnovit K\u00f6y\u00fc\u2019nde hen\u00fcz 20 H\u0131ristiyan aile bulunmaktayd\u0131.<\/li>\n<\/ol>\n<p>\u0130slam\u2019\u0131 kabul etmi\u015f olan H\u0131ristiyanlar, kendilerini genellikle M\u00fcsl\u00fcman veya Osmanl\u0131 olarak adland\u0131r\u0131rken, Hem\u015finli Ermeniler, Ermeni dilinin Hem\u015fin a\u011fz\u0131n\u0131 olu\u015fturan dilleri ile s\u00f6zl\u00fc edebiyatlar\u0131n\u0131 ve nehir, vadi ve da\u011f isimlerini koruyup, kendilerini de Hem\u015finli olarak adland\u0131rmaktayd\u0131. Hem\u015finliler g\u00fcn\u00fcm\u00fcze kadar aile i\u00e7inde kendi leh\u00e7eleriyle konu\u015fmaktad\u0131r\u201d (bk. Babgen Harutyunyan, \u201cHam\u015fenahayeri patmutyunits\u201d Ham\u015fen yev ham\u015fenahayutyun (gitajo\u011fovi n\u00fcter) (\u201cHem\u015fin Ermenileri tarihinden\u201d, Hem\u015fin ve Hem\u015fin Ermenileri (bilimsel konferans sunumlar\u0131)), Yerevan-Beyrut, 2007, s.21).<\/p>\n<p>T\u00fcrkolog, edebiyat doktoru, \u201cHem\u015fin, ge\u00e7mi\u015f ile g\u00fcn\u00fcm\u00fcz kav\u015fa\u011f\u0131nda\u201d adl\u0131 belgesel filmin y\u00f6netmeni Lusine Sahakyan\u2019a g\u00f6re, Hem\u015fin Ermenilerinin cebri M\u00fcsl\u00fcmanla\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131 s\u00fcrecini \u00fc\u00e7 evreye ay\u0131rmak m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr, \u201cBirinci d\u00f6nem: XV.-XVII. y\u00fczy\u0131llar, 1) bu siyaset, genelde askeri ve demografik nedenlerle y\u00fcr\u00fct\u00fcl\u00fcr. Osmanl\u0131 \u0130mparatorlu\u011fu, do\u011fudaki \u00c7oruh havzas\u0131 ve biti\u015fik b\u00f6lgelerde oldu\u011fu gibi, Balkan yar\u0131madas\u0131 gibi bat\u0131daki s\u0131n\u0131r b\u00f6lgelerinde de sad\u0131k bir n\u00fcfusa sahip olmak arzusundad\u0131r.<\/p>\n<p>2) \u0130htida, imparatorlu\u011fun demografik tablosunu yeniden \u015fekillendirme amac\u0131n\u0131 g\u00fcder. 3) Cebri M\u00fcsl\u00fcmanla\u015ft\u0131rma konusunu genel ba\u011flamda da ele almak gerekir. Osmanl\u0131-\u0130ran sava\u015flar\u0131 s\u00fcrerken, taraflar, stratejik a\u00e7\u0131dan son derece \u00f6nemli olan Ermeni Y\u00fcksek Platosu\u2019na egemen olmak istemektedir. (\u2026) Osmanl\u0131 \u0130mparatorlu\u011fu, bu b\u00f6lgelerde (\u00f6zellikle s\u0131n\u0131r b\u00f6lgelerinde) M\u00fcsl\u00fcmanla\u015ft\u0131rma siyaseti g\u00fcderek, \u0130ran\u2019a bir denge unsuru olarak, S\u00fcnni M\u00fcsl\u00fcman bir n\u00fcfus elde eder. 4) \u0130ran ise, bu d\u00f6nemde Do\u011fu Ermenistan\u2019\u0131 \u0131ss\u0131zla\u015ft\u0131rma siyaseti g\u00fcder.\u00a0 Ermeni n\u00fcfusunu kitleler halinde tehcire tabi tutarak, Osmanl\u0131 ordular\u0131n\u0131n ileri hareketine engel te\u015fkil eder. Osmanl\u0131 y\u00f6neticileri ise, di\u011fer taraftan, radikal M\u00fcsl\u00fcman kitleler ve yeni\u00e7eri birliklerinin deste\u011fiyle, Ermenilerin yo\u011fun olarak bulundu\u011fu s\u0131n\u0131r b\u00f6lgelerini cebri \u0130slamla\u015ft\u0131r\u0131r.<\/p>\n<p>\u0130kinci d\u00f6nem: XVIII.-XIX. y\u00fczy\u0131llar, Osmanl\u0131n\u0131n yeni rakibi olarak ortaya \u00e7\u0131kan Rusya, Osmanl\u0131 \u0130mparatorlu\u011fu\u2019nun H\u0131ristiyanlarla mesk\u00fbn olan do\u011fu vilayetlerine g\u00f6z diker. Bu y\u00fczden, Osmanl\u0131 y\u00f6neticileri bu b\u00f6lgelerde ya\u015fayan H\u0131ristiyanlar\u0131, Rusya\u2019n\u0131n potansiyel m\u00fcttefikleri olarak g\u00f6rd\u00fcklerinden dolay\u0131, bu n\u00fcfusun \u0130slamla\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131, Osmanl\u0131n\u0131n co\u011frafi-siyasi g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcne uygundur.<\/p>\n<p>\u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc d\u00f6nem: XIX. y\u00fczy\u0131l sonu ve XX. y\u00fczy\u0131l\u0131n ortalar\u0131. \u0130htida siyaseti, b\u00f6lge ahalisinin T\u00fcrkle\u015ftirilmesini \u00f6ng\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcnden dolay\u0131, tamamen T\u00fcrk\u00e7\u00fcl\u00fck fikriyat\u0131na uygundur\u201d, (Lusine Sahakyan, \u201cOsmanyan kaysrutyunum ham\u015fenahayeri brni mahmedakanatsman ka\u011fakakanutyan hetevankner\u0131\u201d (Hem\u015finli Ermenilerin Osmanl\u0131 \u0130mparatorlu\u011fu\u2019nda cebri M\u00fcsl\u00fcmanla\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131n sonu\u00e7lar\u0131), <a href=\"http:\/\/www.ararat-center.org\/?art=94&amp;p=22&amp;l=arm\">http:\/\/www.ararat-center.org\/?art=94&amp;p=22&amp;l=arm<\/a>).<\/p>\n<p>B\u00f6ylelikle, yar\u0131 \u00f6zerk bir Ermeni beyli\u011fi olan Hem\u015fin beyli\u011finin eski ahalisinin, Osmanl\u0131 \u0130mparatorlu\u011fu ve T\u00fcrkiye Cumhuriyeti\u2019ne tabi olarak, as\u0131rlar boyu cebri din de\u011fi\u015ftirme siyasetine maruz kalmalar\u0131 neticesinde, g\u00fcn\u00fcm\u00fczde as\u0131l Hem\u015fin b\u00f6lgesinde ya\u015fayan Hem\u015fin Ermenilerinin b\u00fcy\u00fck bir k\u0131sm\u0131, ana dilleri ve inan\u00e7lar\u0131ndan yoksundur.<\/p>\n<p><strong><a href=\"http:\/\/akunq.net\/tr\/?attachment_id=45118\" rel=\"attachment wp-att-45118\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"alignleft size-medium wp-image-45118\" src=\"http:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/2017\/09\/Zil-Kale-360x270.jpg\" alt=\"\" width=\"360\" height=\"270\" srcset=\"https:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2017\/09\/Zil-Kale-360x270.jpg 360w, https:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2017\/09\/Zil-Kale-560x420.jpg 560w, https:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2017\/09\/Zil-Kale-260x195.jpg 260w, https:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2017\/09\/Zil-Kale-160x120.jpg 160w, https:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2017\/09\/Zil-Kale.jpg 640w\" sizes=\"auto, (max-width: 360px) 100vw, 360px\" \/><\/a>Zilkale veya Kale-i Zir, Hem\u015fin beylerinin g\u00fc\u00e7l\u00fc kalesi<\/strong><\/p>\n<p>Hem\u015fin beyli\u011finin tarihini daha iyi anlamak i\u00e7in, yolculu\u011fumuzu bu yar\u0131 \u00f6zerk beyli\u011fin kalelerinden birini ziyaret ederek ba\u015flad\u0131k. Bu kale, g\u00fcn\u00fcm\u00fczde T\u00fcrkiye\u2019nin Rize ilinin \u00c7aml\u0131hem\u015fin il\u00e7esinde bulunmaktad\u0131r.<\/p>\n<p>Zilkale veya Kale-i Zir ismi a\u015fa\u011f\u0131 kale anlam\u0131na gelip, bu isim, Hem\u015fin Nehri\u2019ne inen bir yeralt\u0131 yoluna sahip oldu\u011fundan dolay\u0131 verilmi\u015ftir. Anthony Bryer\u2019a g\u00f6re, XV. y\u00fczy\u0131l ba\u015flar\u0131nda ya\u015fam\u0131\u015f olan Hem\u015fin beyi Arakel taraf\u0131ndan in\u015fa edilmi\u015ftir (BRYER A. &amp; W\u0130NF\u0130ELDS D. (1985), Byzantine Monuments and Topography of the Pontos. Dumbarton Oaks Centre Studies. 2 vol. Washington p. 348).<\/p>\n<p>Ermeni tarih\u00e7ilerden \u0130nciciyan, Zilkale\u2019ye de\u011finmi\u015f ve \u201cNor Hayastan\u201d (Yeni Ermenistan) kitab\u0131nda, Ba\u015f-Hem\u015fin yak\u0131nlar\u0131nda bulunan terk edilmi\u015f ve \u0131ss\u0131z, k\u00fc\u00e7\u00fck bir kale oldu\u011funu yazmaktad\u0131r. \u0130nciciyan\u2019a g\u00f6re bu kale, bir da\u011f\u0131n y\u00fcksek kayalar\u0131 \u00fczerinde kurulu olup, eski zamanlardan kalma kemerli yap\u0131lar\u0131n izleri h\u00e2l\u00e2 mevcuttur. (Hovhannesyan H. Mikayel, \u201cHayastani berder\u0131\u201d (Ermenistan kaleleri), Venedik-St. \u011eazar, 1970, s.629). Kaleden, Hem\u015fin Nehri\u2019ne inen yeralt\u0131 yolu, b\u00fcy\u00fck bir ihtimalle su ikmali amac\u0131yla kullan\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r (bk. Hakobyan T. Kh., Melik-Bakh\u015fyan St. M, Barse\u011fyan H. Kh., \u201cHayastani yev harakits \u015fr\u00e7anneri te\u011fanunneri bararan\u201d (Ermenistan ve \u00e7evre b\u00f6lgelerinin yer isimleri s\u00f6zl\u00fc\u011f\u00fc), cilt 2, Yerevan, 1988, s.304).<\/p>\n<p>Kalenin y\u0131k\u0131nt\u0131lar\u0131 aras\u0131nda gezinirken, \u00f6zellikle kalenin \u015fapeli, Hem\u015fin beyli\u011finin H\u0131ristiyan egemenlerinin kutsal mek\u00e2nlar\u0131 olarak dikkatimizi \u00e7ekti. \u0130lgin\u00e7 olan, bu \u015fapel hakk\u0131nda \u0130nciciyan taraf\u0131ndan bir \u015fey belirtilmezken, T\u00fcrk\u00e7e ve \u0130ngilizce olarak yaz\u0131lm\u0131\u015f bir levha bu konuda bilgi vermekteydi\u2026<\/p>\n<p><strong><a href=\"http:\/\/akunq.net\/tr\/?attachment_id=45119\" rel=\"attachment wp-att-45119\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"alignright size-medium wp-image-45119\" src=\"http:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/2017\/09\/Hemsin-Oykuleri-179x270.jpg\" alt=\"\" width=\"179\" height=\"270\" srcset=\"https:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2017\/09\/Hemsin-Oykuleri-179x270.jpg 179w, https:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2017\/09\/Hemsin-Oykuleri-260x393.jpg 260w, https:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2017\/09\/Hemsin-Oykuleri-160x242.jpg 160w, https:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2017\/09\/Hemsin-Oykuleri.jpg 350w\" sizes=\"auto, (max-width: 179px) 100vw, 179px\" \/><\/a>\u201cSev Aspadz, mek vov ik?\u201d, T\u00fcrkiye\u2019deki Hem\u015finlilerin kimlik aray\u0131\u015f\u0131<\/strong><\/p>\n<p>\u201cSev Aspadz, mek vov ik?\u201d (Ermenicenin Hem\u015fin leh\u00e7esiyle \u201cKara Tanr\u0131, biz kimiz?\u201d) sorusu y\u00f6neltilmi\u015fti T\u00fcrkiye Ermenileri patrik vekili Aram Ate\u015fyan\u2019a. \u201cHem\u015fin \u00f6yk\u00fcleri\u201d kitab\u0131 daha ge\u00e7enlerde T\u00fcrk\u00e7e ve Ermenicenin Hem\u015fin leh\u00e7esiyle T\u00fcrkiye\u2019de yay\u0131nlanm\u0131\u015f olan Hem\u015finli Ermeni yazar Mahir \u00d6zkan\u2019\u0131 bu soruyu y\u00f6nelten (T\u00fcrkiye\u2019de Hem\u015fin Ermenicesiyle yay\u0131nlanm\u0131\u015f bu ilk kitapla ilgili \u0130stanbul\u2019da yay\u0131nlanan haftal\u0131k Ermeni gazetesi \u201cAgos\u201dun r\u00f6portaj\u0131 i\u00e7in bk. <a href=\"http:\/\/www.agos.com.tr\/hemsince-bu-kitapla-hem-diriliyor-hem-direniyor-8235.html\">http:\/\/www.agos.com.tr\/hemsince-bu-kitapla-hem-diriliyor-hem-direniyor-8235.html<\/a>) Hem\u015finli Ermeni ayd\u0131n\u0131 k\u0131zd\u0131ran, ba\u015f episkopos Aram Ate\u015fyan\u2019\u0131n, \u201cM\u00fcsl\u00fcman Ermeni, Ermeni olarak kabul edilemez\u201d fikri olmu\u015ftu.<\/p>\n<p><strong><a href=\"http:\/\/akunq.net\/tr\/?attachment_id=45120\" rel=\"attachment wp-att-45120\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"alignleft size-medium wp-image-45120\" src=\"http:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/2017\/09\/Gor-270x270.jpg\" alt=\"\" width=\"270\" height=\"270\" srcset=\"https:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2017\/09\/Gor-270x270.jpg 270w, https:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2017\/09\/Gor-150x150.jpg 150w, https:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2017\/09\/Gor-560x560.jpg 560w, https:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2017\/09\/Gor-260x260.jpg 260w, https:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2017\/09\/Gor-160x160.jpg 160w, https:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2017\/09\/Gor.jpg 720w\" sizes=\"auto, (max-width: 270px) 100vw, 270px\" \/><\/a>Hem\u015finli bir ayd\u0131n\u0131n yorumuyla Hem\u015filerin kimlik sorunu<\/strong><\/p>\n<p>Hopa\u2019da ya\u015fayan Hem\u015finli ayd\u0131n Cemil Aksu Anadolu \u00dcniversitesi\u2019ndeki Edebiyat fak\u00fcltesinin felsefe b\u00f6l\u00fcm\u00fcnde y\u00fcksek lisans yapar. Sol g\u00f6r\u00fc\u015fl\u00fc Aksu, siyasi g\u00f6r\u00fc\u015flerinden dolay\u0131 8 y\u0131l hapsedilir. Aksu, 2014 y\u0131l\u0131ndan itibaren yay\u0131nlanan ilk Hem\u015fince dergi olan \u201cGor\u201dun yaz\u0131 i\u015fleri \u00fcyesidir.<\/p>\n<p>Hem\u015finli Ermenilerin kimli\u011finin korunmas\u0131na y\u00f6nelik \u00e7al\u0131\u015fmalarla ilgili Cemil Aksu\u2019yla sohbet ettik.<\/p>\n<p>\u0130stanbul\u2019da faaliyet g\u00f6steren HAD\u0130G derne\u011finin, Hem\u015finlilerin yo\u011fun olarak ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 Hopa\u2019da neden bir \u015fube a\u00e7mad\u0131\u011f\u0131 sorusunu Aksu, bu sorunun hen\u00fcz organizasyonun g\u00fcndeminde bulunmad\u0131\u011f\u0131 ve Hopa\u2019dan da benzer bir talebin gelmemi\u015f olmas\u0131yla cevapland\u0131rd\u0131.<\/p>\n<p>\u201cGor\u201d dergisine gelince, alt\u0131 ayda bir yay\u0131nlanacak olup, ikinci say\u0131s\u0131 Nisan 2015\u2019te yay\u0131nlanacakt\u0131r.<\/p>\n<p>Derginin amac\u0131, Hem\u015fin leh\u00e7esi ve Hem\u015finlilerin k\u00fclt\u00fcr\u00fcn\u00fc ya\u015fatmak olup, derginin, Krasnodar b\u00f6lgesinde ya\u015fayan Hem\u015finli Ermenilere de ula\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclmektedir.<\/p>\n<p>Dergi \u00fc\u00e7 temel b\u00f6l\u00fcme ayr\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r,<\/p>\n<ol>\n<li>Bilimsel b\u00f6l\u00fcmde, Hem\u015fin ve Hem\u015finlerin tarihi anlat\u0131lacakt\u0131r.<\/li>\n<li>Dil b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fcn amac\u0131, Hem\u015fin leh\u00e7esine vak\u0131f olmayan Hem\u015finlilere kendi leh\u00e7elerini \u00f6\u011fretmektir.<\/li>\n<li>Folklor b\u00f6l\u00fcm\u00fcnde ise, Hem\u015fin folkloru, Ermenicenin Hem\u015fin leh\u00e7esiyle sunulacakt\u0131r.<\/li>\n<\/ol>\n<p>Cemil Aksu, derginin temel ama\u00e7lar\u0131ndan birinin, Hem\u015finlilerin kimlik sorunu oldu\u011funu belirtti, lakin \u201cGor\u201dun yaz\u0131 i\u015fleri, Hem\u015fin kimli\u011fini Ermeni kimli\u011finden ayr\u0131 olarak g\u00f6rmekle bilikte, y\u00fczde doksan Ermenice olmas\u0131ndan dolay\u0131 Hem\u015fincenin, Ermenicenin bir leh\u00e7esi oldu\u011funa emindirler.<\/p>\n<p>Aksu, Hem\u015fin kimli\u011finin y\u00fcz y\u0131ld\u0131r Ermeni kimli\u011finden kopmu\u015f, Soyk\u0131r\u0131m\u0131n ise, Ermeni kimli\u011finin ink\u00e2r edilmesine sebep oldu\u011fundan dolay\u0131, Ermeni k\u00f6kenli olduklar\u0131 g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcne, Hem\u015finlilerin \u015f\u00fcpheyle yakla\u015ft\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirtti.<\/p>\n<p>Aksu\u2019nun belirtti\u011fine g\u00f6re, , g\u00fcn\u00fcm\u00fczde sadece Hopa il\u00e7esindeki Hem\u015finlilerin konu\u015ftu\u011fu Hem\u015fin leh\u00e7esi Hem\u015finlilerin b\u00fcy\u00fck bir k\u0131sm\u0131 taraf\u0131ndan bilmedi\u011finden dolay\u0131, bu durum T\u00fcrkiye\u2019de ya\u015fayan Hem\u015finlilerin kimlik kavram\u0131n\u0131 zorla\u015ft\u0131rmaktad\u0131r.<\/p>\n<p>Aksu, Krasnodar\u2019da ya\u015fayan Hem\u015finlilerin, \u201cbiz Hem\u015finli Ermeni\u2019yiz\u201d derken, T\u00fcrkiye\u2019deki Hem\u015finlilerin kendilerini sadece Hem\u015finli olarak tan\u0131mlay\u0131p, Ermenili\u011fe de\u011finmediklerini belirtti.<\/p>\n<p>Aksu\u2019ya g\u00f6re Hem\u015finliler aras\u0131nda kimlik sorunuyla ilgili genel olarak \u00fc\u00e7 yakla\u015f\u0131m g\u00f6r\u00fclmektedir.<\/p>\n<p>Birincisi, milliyet\u00e7i yakla\u015f\u0131m olup, buna yatk\u0131n olan Hem\u015finliler, Hem\u015fincenin T\u00fcrk\u00e7e oldu\u011funu zannetmektedir. Bu g\u00f6r\u00fc\u015f, bu dilde \u00e7ok say\u0131da T\u00fcrk\u00e7e kelimenin varl\u0131\u011f\u0131yla gerek\u00e7elendirilmektedir.<\/p>\n<p>\u0130kinci yakla\u015f\u0131ma yatk\u0131n olan Hem\u015finliler, kendilerini Hem\u015finli olarak kabul ederken, iki kimli\u011fe sahip olduklar\u0131n\u0131, \u00fcst kimli\u011fin T\u00fcrk, alt kimli\u011fin ise Hem\u015finli oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcnmektedir.<\/p>\n<p>\u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc yakla\u015f\u0131ma sahip olanlar ise, kendilerini do\u011frudan Hem\u015finli olarak kabul edip, dil ve k\u00fclt\u00fcr\u00fcn korunmas\u0131na \u00f6nem vermektedir.<\/p>\n<p>Cemil Aksu, Hem\u015finlilerin benzer \u00e7eli\u015fkili yakla\u015f\u0131mlar\u0131n\u0131, art\u0131k asimile olup, kendi ger\u00e7ek kimlikleri hakk\u0131nda bilgi sahibi olmad\u0131klar\u0131yla a\u00e7\u0131klad\u0131. Kendisi ise, Ermeni k\u00f6kenli olduklar\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnmektedir. Hem\u015fin kimli\u011finin belirlenmesi a\u00e7\u0131s\u0131ndan da \u015f\u00f6yle bir yakla\u015f\u0131m \u00f6nermektedir. \u201cAzerbaycan\u2019da ya\u015fayan \u00d6zbekler, kendilerini ayr\u0131 bir halk olarak kabul etmektedir. Hem\u015finliler de, kendilerini Ermenilerden olu\u015fmu\u015f ayr\u0131 bir etnik grup olarak kabul etmelidir\u201d.<\/p>\n<p>Aksu\u2019ya g\u00f6re, 300 y\u0131l \u00f6nce \u0130slamla\u015fm\u0131\u015f Hem\u015fin Ermenileri, Ermeni b\u00f6lgelerinden uzak kalm\u0131\u015f, Ermeni Apostolik Kilisesi\u2019nden uzakla\u015fm\u0131\u015f ve Soyk\u0131r\u0131m\u2019a maruz kalmam\u0131\u015f olduklar\u0131ndan dolay\u0131 asimile olmu\u015f, dillerini kaybetmi\u015f ve tarihi kimliklerini kaybetmi\u015flerdir.<\/p>\n<p>Aksu Hem\u015finlilerin, as\u0131l Hem\u015fin\u2019in bulundu\u011fu b\u00f6lge olan Rize\u2019den hangi sebeple ve ne \u015fekilde Hopa\u2019ya g\u00f6\u00e7 etmi\u015f olduklar\u0131, Hopa\u2019ya g\u00f6\u00e7m\u00fc\u015f olan Hem\u015finlilerin dillerini nas\u0131l olup da koruduklar\u0131, Rize\u2019deki Hem\u015finlilerin ise unutmu\u015f olduklar\u0131 gibi, Hem\u015fin kimli\u011fiyle ilgili baz\u0131 konular\u0131n hen\u00fcz ara\u015ft\u0131r\u0131lmaya gerek duydu\u011funu ve benzer sorularla ilgili az say\u0131da ara\u015ft\u0131rman\u0131n yeterli olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirtmektedir.<\/p>\n<p>Kimlik konusundaki kendi g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcn\u00fc de a\u00e7\u0131klayan Aksu, Ermeni veya T\u00fcrk olman\u0131n kendisi i\u00e7in \u00f6nemli olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131, bir solcu olarak milli kimli\u011fin utanmak veya gurur duymak i\u00e7in bir neden olamayaca\u011f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fcnden dolay\u0131, kendisini etnik bir kimlikle tan\u0131mlamayaca\u011f\u0131n\u0131, lakin kimli\u011fini reddetmenin ise ruhsal bir travma ya\u015famak anlam\u0131na gelece\u011fini belirtmi\u015ftir.<\/p>\n<p>Hem\u015finli Ermeni ayd\u0131n, milliyeti \u00f6ncelikli olarak kabul ettikleri durumda, sa\u011fl\u0131kl\u0131 bir tart\u0131\u015fma ortam\u0131 \u015fekillendiremeyeceklerinden dolay\u0131, ne \u201cGor\u201d\u00a0dergisinin, ne de \u201cHAD\u0130G\u201din, Hem\u015finlileri Ermeni olduklar\u0131 konusunda ikna etme niyetinde olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirtti.<\/p>\n<p>Cemil Aksu,\u00a0 Hem\u015fincenin okullarda se\u00e7meli ders olarak okutulmas\u0131 konusunun g\u00fcn\u00fcm\u00fczde tart\u0131\u015f\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirtti.<\/p>\n<p><strong>Hem\u015finli gen\u00e7ler, kendi kimlikleri hakk\u0131nda. \u201cT\u00fcrkiye\u2019de kimlik konusunda konu\u015fmak b\u00fcy\u00fck cesaret gerektirir\u201d <\/strong><\/p>\n<p>Hopa il\u00e7esinin Khiko (bu k\u00f6y Khiki ve Khigoba olarak da tan\u0131nmaktad\u0131r, k\u00f6y\u00fcn resmi ismi Ba\u015foba\u2019d\u0131r-\u201cAkunq\u201d redaksiyonu) k\u00f6y\u00fcnden, 39 ya\u015f\u0131ndaki Memnune \u015eim\u015fek avukat olup, Hopa belediyesinde \u00e7al\u0131\u015fmaktad\u0131r. Kendi k\u00f6ylerinde okula gitmi\u015ftir. Ye\u011feni, 38 ya\u015f\u0131ndaki Cesur \u00c7akhalo\u011flu da Khikolu olup, HDP \u00fcyesidir ve bilgisayar uzman\u0131 olarak \u00e7al\u0131\u015fmaktad\u0131r.<\/p>\n<p>Hopa\u2019da bulundu\u011fumuz s\u00fcre i\u00e7inde onlarla g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcp, Hem\u015fin kimli\u011fi konusunda sohbet ettik.<\/p>\n<p>\u201cK\u00fc\u00e7\u00fckken, ailemizde Hem\u015finceyi konu\u015fmay\u0131 men etmiyorlard\u0131,- diye anlatt\u0131 bize Memnune \u015eim\u015fek,- zevkle konu\u015fuyorduk, ana dilimizdi. K\u00f6y\u00fcm\u00fczde bir okulumuz oldu\u011fundan dolay\u0131, bu konuda Khiko daha serbestti, Ba\u015foba\u2019n\u0131n 8 s\u0131n\u0131fl\u0131 okuluna gidenlerin hepsi Hem\u015finliydi. S\u0131n\u0131r a\u00e7\u0131lmadan \u00f6nce (T\u00fcrkiye-G\u00fcrcistan aras\u0131ndaki Sarp s\u0131n\u0131r kap\u0131s\u0131 1989 y\u0131l\u0131nda a\u00e7\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r-\u201cAkunq\u201d redaksiyonu) Ermenilerin varl\u0131\u011f\u0131ndan haberimiz yoktu. Daha sonra ili\u015fki kurduk ve diller aras\u0131ndaki benzerli\u011fi fark ettik.<\/p>\n<p>San\u0131r\u0131m Ermeniler ve Hem\u015finliler aras\u0131ndaki benzerliklerden biri de eli a\u00e7\u0131kl\u0131klar\u0131d\u0131r \u201c\u00d6rne\u011fin biz de bir \u015fey sat\u0131n ald\u0131\u011f\u0131m\u0131zda bozuk paray\u0131 almay\u0131z. Bir di\u011fer benzerlik ise misafirperverlikleridir\u201d.<\/p>\n<p>Hopa\u2019da kesinlikle bir dilenciye rastlamam\u0131\u015f oldu\u011fumuzu belirtti\u011fimizde, Memnune \u201cEvet. Hem\u015finliler aras\u0131nda dilenci yoktur. San\u0131r\u0131m, Ermeniler aras\u0131nda da yok. Bence bunun sebeplerinden biri \u00e7al\u0131\u015fkanl\u0131klar\u0131 ve onurlar\u0131d\u0131r\u201d,- diye belirtti.<\/p>\n<p>Hopa\u2019da yetimhane de yoktu. G\u00f6r\u00fc\u015fmemiz esmas\u0131nda Memnune, Tanr\u0131 g\u00f6stermesin, herhangi bir \u00e7ocuk t\u00fcm ailesini kaybetti\u011finde, akrabalar\u0131 aras\u0131nda, bu \u00e7ocu\u011fun bak\u0131m\u0131n\u0131 \u00fcstlenecek birisinin mutlaka bulunaca\u011f\u0131n\u0131 belirtti.<\/p>\n<p>\u201cT\u00fcrkiye\u2019de kimlik konusunda konu\u015fmak b\u00fcy\u00fck cesaret gerektirir, Hem\u015finlilere b\u00fcy\u00fck bask\u0131lar yap\u0131lm\u0131\u015f ve kendilerinin O\u011fuzlardan gelmi\u015f oldu\u011fu iddia edilmi\u015ftir,- diye belirtti bize Cesur \u00c7akhalo\u011flu, g\u00f6r\u00fc\u015fmemizde.- Ancak k\u00f6yden \u015fehre indi\u011fimde kimli\u011fimizi \u00f6\u011frendim. Babam, bizim i\u00e7in tehlikeli olaca\u011f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnerek, Hem\u015finceyi konu\u015fmamam\u0131z\u0131 istemiyordu. Hatta Hem\u015finceyi konu\u015ftu\u011fumuz i\u00e7in dayak yiyorduk. Ermenistan\u2019a y\u00f6nelik ilgi var i\u00e7imde. \u015eimdiye kadar Ermenistanl\u0131 Ermenilerle g\u00f6r\u00fc\u015fme f\u0131rsat\u0131m olmamas\u0131na ra\u011fmen, \u00f6zellikle ortak yanlar\u0131m\u0131z beni ilgilendiriyor. Ermenistan\u2019\u0131 ziyaret etmek istiyorum\u201d.<\/p>\n<p>\u201cHem\u015finlilerin kimli\u011finin korunmas\u0131na y\u00f6nelik ne yap\u0131lmas\u0131 gerekti\u011fi&#8221; sorusuna Cesur, \u00f6nce \u015fakayla kar\u015f\u0131l\u0131k verdi \u201cBari bunun i\u00e7in \u00e7ocuklar\u0131n\u0131 d\u00f6vmesinler\u201d. Ard\u0131ndan da ekledi \u201cEn b\u00fcy\u00fck sorun Hem\u015fincenin yaz\u0131l\u0131 bir dil olmamas\u0131. S\u00f6zl\u00fc dilin kaybolma tehlikesiyle kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya oldu\u011fundan dolay\u0131, \u00f6ncelikle bir alfabenin olu\u015fturulmas\u0131 gerekir. Hem\u015fin kimli\u011fi ve k\u00fclt\u00fcr\u00fcn\u00fcn korunmas\u0131 \u00f6nemlidir. Biz yaylalarda, Hem\u015fin kimli\u011finin ta\u015f\u0131y\u0131c\u0131s\u0131 olduk. Ben, tabii ki \u00e7ocuklar\u0131ma Hem\u015finceyi \u00f6\u011fretece\u011fim. Bir alfabe olu\u015fturulursa, bu daha kolay olur\u201d.<\/p>\n<p>Sohbetimizin sonunda, Hem\u015fin k\u00fclt\u00fcr\u00fcn\u00fcn \u00f6zelliklerine de\u011finen Cesur, \u201cHem\u015fin k\u00fclt\u00fcr\u00fc \u00f6zg\u00fcnd\u00fcr. \u00d6rne\u011fin neden biz bug\u00fcne kadar y\u00fcksek sesle konu\u015furuz? K\u00f6ylerimiz birbirinden uzakm\u0131\u015f. Birbirimize uzaktan seslenmi\u015fiz\u2026 K\u00fclt\u00fcr\u00fcm\u00fcz\u00fcn korunmas\u0131n\u0131 istiyoruz,- dedi\u201d.<\/p>\n<p><strong>Hem\u015finli gazeteci, \u201cT\u00fcrkiye\u2019de, Hem\u015fincenin ger\u00e7ek olu\u015fumunu tespit edecek olan bir komisyon kurulacak\u201d<\/strong><\/p>\n<p><a href=\"http:\/\/akunq.net\/tr\/?attachment_id=45121\" rel=\"attachment wp-att-45121\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"alignright size-full wp-image-45121\" src=\"http:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/2017\/09\/Ramazan-Balcioglu.jpg\" alt=\"\" width=\"223\" height=\"192\" srcset=\"https:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2017\/09\/Ramazan-Balcioglu.jpg 223w, https:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2017\/09\/Ramazan-Balcioglu-160x138.jpg 160w\" sizes=\"auto, (max-width: 223px) 100vw, 223px\" \/><\/a>T\u00fcrkiye\u2019nin Artvin il\u00e7esinin Kemalpa\u015fa nahiyesi sakini, 2011 y\u0131l\u0131ndan itibaren \u0130stanbul\u2019da faaliyet g\u00f6steren HAD\u0130G derne\u011fi uyelerinden Hem\u015fin Ramazan Balc\u0131o\u011flu (47 ya\u015f\u0131nda), gazeteci ve foto\u011fraf\u00e7\u0131d\u0131r. Balc\u0131o\u011flu, bizimle yapt\u0131\u011f\u0131 sohbet esnas\u0131nda HAD\u0130G\u2019in kurulu\u015f ama\u00e7lar\u0131 ve faaliyetleri hakk\u0131nda konu\u015ftu, T\u00fcrkiye\u2019de ya\u015fayan \u0130slamla\u015fm\u0131\u015f Hem\u015finlilerin kimlikleri konusundaki kendi g\u00f6r\u00fc\u015flerini sundu.<\/p>\n<p>\u201cHAD\u0130G, kuruldu\u011fu g\u00fcnden beri Hem\u015finceyi ve Hem\u015fin k\u00fclt\u00fcr\u00fcn\u00fc korumay\u0131 hedeflemi\u015ftir. Ben, bu kurulu\u015fun t\u00fcz\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc haz\u0131rlayanlardan biriyim. Yeni neslin giderek dilini ve k\u00fclt\u00fcr\u00fcn\u00fc kaybetti\u011finden dolay\u0131, HAD\u0130G derne\u011finin amac\u0131, \u0130stanbul gibi b\u00fcy\u00fck \u015fehirlerde Hem\u015fin k\u00fclt\u00fcr\u00fcn\u00fcn korunmas\u0131d\u0131r. Hem\u015finlilerin birbirlerinden uzak ya\u015famaya ba\u015flad\u0131klar\u0131ndan dolay\u0131, bili\u015fim teknolojilerinin geli\u015fti\u011fi bu y\u00fczy\u0131lda, Hem\u015fince yok olma tehlikesiyle kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131yad\u0131r.<\/p>\n<p>Kar\u0131\u015fmad\u0131klar\u0131, yal\u0131t\u0131lm\u0131\u015f ya\u015fad\u0131klar\u0131ndan dolay\u0131, sadece Hopa Hem\u015finlileri dillerini korumu\u015flard\u0131r,- diye anlatt\u0131 bize Hem\u015finli gazeteci sohbetimiz esnas\u0131nda ve \u015f\u00f6yle s\u00fcrd\u00fcrd\u00fc,- Hem\u015finliler \u0130slamla\u015ft\u0131r\u0131ld\u0131ktan sonra M\u00fcsl\u00fcman kimli\u011fini benimsemi\u015f. Hopal\u0131 Hem\u015finlilerin %80\u2019i kendisini M\u00fcsl\u00fcman olarak kabul etmekte, e\u011fitimsiz %20 ise dine \u00f6nem vermemektedir. Hem\u015finlilerde, T\u00fcrkiye\u2019ye ait olma bilinci vard\u0131r. Onlar\u0131n bir\u00e7o\u011fu,\u00a0 Hem\u015finlilerin Ermeni k\u00f6kenli oldu\u011funa y\u00f6nelik ara\u015ft\u0131rmalar\u0131n kendilerine zarar verece\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcnmektedir. S\u00fcrekli onlar\u0131n Ermeni oldu\u011funu vurgulamak, milliyet\u00e7i gruplar\u0131 k\u0131\u015fk\u0131rtabilir\u201d.<\/p>\n<p>Ramazan Balc\u0131o\u011flu \u201cErmeni olduklar\u0131 s\u00f6yleniyorsa da, bilimsel ara\u015ft\u0131rmalar yap\u0131lmam\u0131\u015ft\u0131r\u201d dedi\u011finde, m\u00fcdahale ederek, bir\u00e7ok Ermeni ara\u015ft\u0131rmac\u0131n\u0131n benzer ara\u015ft\u0131rmalar yapm\u0131\u015f oldu\u011funu belirttik. Balc\u0131o\u011flu, bu ara\u015ft\u0131rmalar\u0131n sadece Ermeni ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar taraf\u0131ndan yap\u0131lm\u0131\u015f oldu\u011funu, Hem\u015fincenin Ermeni dilinden olu\u015fmu\u015f oldu\u011fu konusunda T\u00fcrk bilim adamlar\u0131 taraf\u0131ndan da kan\u0131tlanmas\u0131 gerekti\u011fini belirtti. Lakin benzer bir ara\u015ft\u0131rma yapabilecek nitelikte Ermeni dili uzmanlar\u0131n\u0131n T\u00fcrkiye\u2019de var olup olmad\u0131\u011f\u0131 sorusuna menfi cevap verdi.<\/p>\n<p>\u201cBen, T\u00fcrkiye\u2019de ya\u015fayan bir Hem\u015finli olarak, Hem\u015fin k\u00fclt\u00fcr\u00fcn\u00fcn korunmas\u0131n\u0131 istiyorum,- diye s\u00fcrd\u00fcrd\u00fc konu\u015fmas\u0131n\u0131 Balc\u0131o\u011flu.- HAD\u0130G derne\u011fini bu ama\u00e7la kurduk. Bu kurulu\u015fun hayata ge\u00e7irilmesindeki as\u0131l ama\u00e7, Hem\u015fin k\u00fclt\u00fcr\u00fcn\u00fcn b\u00fcy\u00fck \u015fehirlerde ya\u015fat\u0131lmas\u0131 ve Adapazar\u0131 gibi, Hem\u015finlilerin yo\u011fun olarak ya\u015fad\u0131klar\u0131 yerlerde \u015fubeler kurmakt\u0131r. Bence Hopa\u2019da bir \u015fube a\u00e7mak, orada Lazlar ve G\u00fcrc\u00fclerle birlikte ya\u015fad\u0131\u011f\u0131m\u0131zdan dolay\u0131, iyi bir fikir de\u011fildir. Hopa\u2019da bir \u015fube a\u00e7mak, di\u011fer halklara kar\u015f\u0131 do\u011fru olmaz\u201d.<\/p>\n<p>Balc\u0131o\u011flu\u2019nun belirtti\u011fine g\u00f6re, T\u00fcrkiye\u2019de Hopal\u0131 ve Rizeli olmak \u00fczere, iki grup Hem\u015finli var. Balc\u0131o\u011flu\u2019nun fikriyle Bat\u0131 veya Rize Hem\u015finlilerin %80-90\u2019\u0131 T\u00fcrkle\u015fmi\u015f ve milliyet\u00e7idir. Bat\u0131 grubu Hem\u015finlileri, da\u011flarda ya\u015fayanlar ve k\u0131y\u0131da ya\u015fayanlar olmak \u00fczere iki alt gruba ayr\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. K\u0131y\u0131da veya \u015fehirde ya\u015fayanlar, da\u011fda ya\u015fayanlar\u0131, onlar\u0131n korumu\u015f oldu\u011fu bir\u00e7ok k\u00fclt\u00fcr unsurlar\u0131ndan dolay\u0131 k\u00fc\u00e7\u00fcmseyerek, siz Ermeni\u2019siniz diyerek, da\u011flarda ya\u015fayanlar\u0131 hor g\u00f6rmektedir.<\/p>\n<p>Bat\u0131 Hem\u015finliler ona g\u00f6re, k\u00fclt\u00fcrel a\u00e7\u0131dan T\u00fcrk ve \u0130slam k\u00fclt\u00fcr\u00fcne kar\u0131\u015fm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n<p>Balc\u0131o\u011flu\u2019nun s\u00f6zlerine g\u00f6re, HAD\u0130G\u2019in bir di\u011fer amac\u0131 da, ya\u015fl\u0131lardan \u015fark\u0131lar ve deyi\u015fler kaydederek, bunlar\u0131 \u201cGor\u201d dergisinde yay\u0131nlamaktad\u0131r.<\/p>\n<p>HAD\u0130G derne\u011finin devlet organlar\u0131 taraf\u0131ndan bask\u0131lara maruz kal\u0131p, kalmad\u0131\u011f\u0131 sorusuna Balc\u0131o\u011flu, menfi cevap verdi. Tersine, benzer kurulu\u015flar vas\u0131tas\u0131yla bu sorunlar\u0131 h\u00fck\u00fcmetin denetimi alt\u0131nda tutman\u0131n daha kolay oldu\u011funu vurgulad\u0131 ve HAD\u0130G\u2019in g\u00fcn\u00fcm\u00fczde 280 \u00fcyesinin bulundu\u011funu belirtti.<\/p>\n<p>Ramazan Balc\u0131o\u011flu sohbetimiz esnas\u0131nda, bir grup Hem\u015finlinin, Hem\u015finlilere hizmet ad\u0131 alt\u0131nda yeni bir vak\u0131f olu\u015fturma a\u015famas\u0131nda olduklar\u0131n\u0131 belirtti. Olu\u015fturulacak olan bu vakf\u0131n amac\u0131, maddi imk\u00e2nlara sahip Hem\u015finliler vas\u0131tas\u0131yla, ekonomik a\u00e7\u0131dan zor durumda bulunan Hem\u015finli ailelere, \u00f6\u011frencilere ve yurt d\u0131\u015f\u0131nda ya\u015fayan Hem\u015finlilere destek olmak olacakt\u0131r.<\/p>\n<p>Vak\u0131f, Hem\u015finlilerin k\u00f6kenini \u201ca\u00e7\u0131\u011fa \u00e7\u0131karma\u201d ama\u00e7l\u0131 bir \u201cdil komisyonuna\u201d da sahip olacakt\u0131r. D\u00fczenleyenler, bu ama\u00e7la komisyona T\u00fcrkiye\u2019den oldu\u011fu gibi, Ermenistan ve yurt d\u0131\u015f\u0131ndan da uzmanlar\u0131 d\u00e2hil etmeye niyetlidir.<\/p>\n<p>Biz, bu komisyonun, Soyk\u0131r\u0131m olgusunu zan alt\u0131na almay\u0131 deneyen T\u00fcrklerin \u201cTarih\u00e7iler komisyonuna\u201d benzedi\u011fi, \u00e7\u00fcnk\u00fc Hem\u015fincenin, Ermeni dilinin leh\u00e7elerinden biri oldu\u011funun \u00e7oktan kan\u0131tlanm\u0131\u015f oldu\u011funu s\u00f6yleyerek, n\u00fckte yapt\u0131k.<\/p>\n<p>\u201cDil komisyonu\u201d \u00fcyeleri taraf\u0131ndan Hem\u015fincenin Ermenice oldu\u011fu kan\u0131tland\u0131\u011f\u0131nda ne olur sorumuza Balc\u0131o\u011flu, \u201cT\u00fcrkiye Cumhuriyeti\u2019nde, etnik gruplar i\u00e7in zor zamanlard\u0131r\u2026 \u015eimdi b\u00f6yle bir \u015fey s\u00f6ylenirse kaos olur. Hem\u015finlilerin b\u00fcy\u00fck bir k\u0131sm\u0131nda, T\u00fcrkl\u00fc\u011fe ait olma bilinci \u00f6nceliklidir. Hem\u015finlilerin Ermeni oldu\u011fu kan\u0131tlan\u0131rsa, san\u0131r\u0131m biz en az\u0131ndan iki-\u00fc\u00e7 gruba b\u00f6l\u00fcn\u00fcr\u00fcz. Yine de, dil uzmanlar\u0131n\u0131n ara\u015ft\u0131r\u0131p, ortak bir karara varmalar\u0131 \u00f6nemlidir. Her hal\u00fck\u00e2rda, Hem\u015finlilerin Ermenistan k\u00f6kenli oldu\u011fu ispatlad\u0131\u011f\u0131nda dahi, bir \u015feyin de\u011fi\u015fmeyece\u011fini san\u0131yorum\u2026,- diye cevaplad\u0131\u201d.<\/p>\n<p>Balc\u0131o\u011flu ayr\u0131ca Krasnodar, So\u00e7i ve Abazya\u2019ya giderek, orada ya\u015fayan H\u0131ristiyan Hem\u015finlilerle r\u00f6portaj yapm\u0131\u015f oldu\u011funu belirtti, tabii ki ana dilini kullanarak. Bu ziyaretine de\u011finerek, \u201cAbazya\u2019da 200 bin H\u0131ristiyan Hem\u015finli var. Maddi durumlar\u0131 iyi. Hem\u015fin k\u00fclt\u00fcr\u00fcn\u00fc korumu\u015f olmalar\u0131 ho\u015fuma gitti. Ayn\u0131 dili konu\u015ftu\u011fumuzda kendimi mutlu hissettim. Ben \u015fahsen farkl\u0131 k\u00fclt\u00fcrlere yak\u0131n\u0131m. Farkl\u0131 k\u00fclt\u00fcrlerle ili\u015fki i\u00e7indeyim\u2026 Ermenistan\u2019a ait olsam kendimi mutlu hissederim, nereli oldu\u011fumu bilirim. Lakin T\u00fcrkiye\u2019de ya\u015fad\u0131\u011f\u0131mdan dolay\u0131 da mutluyum. Ben burada hi\u00e7bir ayr\u0131mc\u0131l\u0131\u011fa u\u011framad\u0131m, devlet taraf\u0131ndan hi\u00e7bir bask\u0131 g\u00f6rmedim. Biz, Hem\u015finliler, k\u00fclt\u00fcr\u00fcm\u00fcz\u00fc ve dilimizi korumak i\u00e7in her \u015feyi yap\u0131yoruz. Din a\u00e7\u0131s\u0131ndan hassas de\u011filim. D\u00fcnya g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcm geni\u015ftir, daraltm\u0131yorum, d\u00fcnyay\u0131 bir b\u00fct\u00fcn i\u00e7inde g\u00f6r\u00fcyorum. \u0130nsanlar\u0131n dil ve din s\u0131n\u0131rland\u0131rmalar\u0131 i\u00e7inde olmadan ya\u015famalar\u0131 gerekti\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum. Kanunlar ve s\u0131n\u0131rland\u0131rmalardan nefret ediyorum. Tanr\u0131\u2019n\u0131n yaratm\u0131\u015f oldu\u011fu her varl\u0131k bu d\u00fcnyada h\u00fcr ya\u015famal\u0131\u2026\u201d.<\/p>\n<p>Sohbetimizin sonunda Ramazan Balc\u0131o\u011flu, \u0130stanbul\u2019da Hem\u015fin k\u00fclt\u00fcr\u00fcn\u00fc g\u00f6steren objelerin sergilendi\u011fi bir Hem\u015fin evi olarak, \u00f6zg\u00fcn bir m\u00fcze a\u00e7mak niyetinde olduklar\u0131n\u0131 s\u00f6yledi.<\/p>\n<p><strong>Hem\u015finliler, Ermeniler ve Ermenistan hakk\u0131nda<\/strong><\/p>\n<p>G\u00fcn\u00fcm\u00fcz T\u00fcrkiye Cumhuriyeti\u2019nin Artvin ilinin, n\u00fcfusunun yar\u0131s\u0131na yak\u0131n\u0131n\u0131n Hem\u015finlilerden olu\u015ftu\u011fu Hopa \u015fehrinde yapm\u0131\u015f oldu\u011fumuz ara\u015ft\u0131rmalar esnas\u0131nda Ermenilere yard\u0131m etme konusunda son derece \u00f6zverili ve ilgisini fark ederek, Ali Aksu ile Ermenilerle ilk tan\u0131\u015fmas\u0131 hakk\u0131nda konu\u015ftuk. Bir zamanlar postac\u0131 olarak \u00e7al\u0131\u015fan emekli Ali Aksu (Khiko k\u00f6y\u00fcnden, 55 ya\u015f\u0131nda) bizimle yapt\u0131\u011f\u0131 sohbet esnas\u0131nda, ilk \u00f6nce 1977 y\u0131l\u0131nda \u0130stanbul\u2019da, 17 ya\u015f\u0131ndayken Ermenilerle tan\u0131\u015fm\u0131\u015f oldu\u011funu belirtti.<\/p>\n<p>\u201cBabamla \u0130stanbul\u2019daki Kapal\u0131\u00e7ar\u015f\u0131\u2019da dola\u015f\u0131yorken babam, \u201cBunlar Ermeni\u201d dedi. Onlarla Hem\u015fince konu\u015ftum.<\/p>\n<p>Bana cevap verdiklerinde, bizim ana dilimizi nereden bilebiliyorlar diye hayret ettim,- diye anlatt\u0131 bize Ali Aksu. Dilimiz son derece benziyordu birbirine, fakat Ermeniler o zamanlar T\u00fcrkiye\u2019de Ermenice konu\u015fmaktan korkuyor ve Ermenice ile sohbet etmekten ka\u00e7\u0131n\u0131yorlard\u0131.<\/p>\n<p>Onlarla kendi dilimizde konu\u015fmaktan b\u00fcy\u00fck bir haz duyuyor, ayr\u0131ca kafamda bir s\u00fcr\u00fc soru olu\u015fuyordu. Nas\u0131l ve neden bizim dilimizi konu\u015fuyorlar? Biz mi geldik bu yanlara, yoksa onlar m\u0131 gitti bu yanlardan\u2026? Ermenilerin tarihiyle ilgili baz\u0131 \u015feyler \u00f6\u011frenmek istedim. Ermeniler neden Soyk\u0131r\u0131m\u2019a u\u011fram\u0131\u015f? Ermeni tarihi benim ilgimi \u00e7ekiyor. Biz, Hem\u015finlileri, \u00f6zel olarak k\u00f6klerimizden s\u00f6km\u00fc\u015f olduklar\u0131n\u0131 \u015fimdi anl\u0131yorum\u2026\u201d.<\/p>\n<p>Ali Aksu, T\u00fcrkiye\u2019nin, Hem\u015finlilerin asimile olmas\u0131na y\u00f6nelik siyasetini anlatt\u0131. \u201cK\u00f6yde, Hem\u015finli \u00e7ocuklar, okula gitmeden \u00f6nce T\u00fcrk\u00e7e bilmezlerdi. Resmi dili ancak okulda \u00f6\u011frenmeye ba\u015flarlard\u0131. Okul m\u00fcd\u00fcrleri, Hem\u015fince konu\u015fan \u00e7ocuklar\u0131 teneff\u00fcslerde azarlard\u0131. Asimilasyon, tam da buradan ba\u015fl\u0131yordu\u2026<\/p>\n<p>Benim \u00e7ocuklar\u0131m art\u0131k Hem\u015fince konu\u015fam\u0131yor, sadece anl\u0131yor, fakat cevap vermiyorlar. \u00c7ok zorluklar var. Hem\u015fince, se\u00e7meli ders olarak dahi okul m\u00fcfredat\u0131na al\u0131nmad\u0131.<\/p>\n<p>Hem\u015finli \u00e7ocuk okula ba\u015flad\u0131\u011f\u0131nda, sorun ya\u015famamas\u0131 i\u00e7in T\u00fcrk\u00e7eyi iyi bilmesi laz\u0131m. Evde genelde kendi ana dilimizde konu\u015fmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131yoruz, fakat k\u0131zlar\u0131m art\u0131k konu\u015fam\u0131yor, sadece anl\u0131yorlar\u2026\u201d.<\/p>\n<p>Ali Aksu, Ermenistan ve Ermeniler konusuna d\u00f6nerek, \u015fimdilik Ermenistan\u2019a gitmemi\u015f oldu\u011funu, fakat ziyaret etme arzusunun \u00e7ok b\u00fcy\u00fck oldu\u011funu belirtti ve internet ile telefon \u00fczerinden Ermenilerle ili\u015fki i\u00e7inde oldu\u011funu belirtti.<\/p>\n<p>\u0130\u015fadam\u0131 Nazmi G\u00fcl (Dza\u011f\u0131rna k\u00f6y\u00fcnden, resmi ismi G\u00fcne\u015fli), 20 y\u0131ld\u0131r T\u00fcrk-Ermeni i\u015f geli\u015ftirme konseyinde (Turkish-Armenian Business Development Council) \u00e7al\u0131\u015fmaktad\u0131r.<\/p>\n<p>\u201cErmenistan ikinci vatan\u0131md\u0131r, birincisi ise tabii ki Hem\u015fin, Hopa,- diye belirtti sohbetimizde Nazmi G\u00fcl.- Kan\u0131mca, Hem\u015finliler ile Ermenistan Ermenileri aras\u0131ndaki en b\u00fcy\u00fck benzerlik, dilin benzemesinin haricinde, misafirperverlikleridir\u201d.<\/p>\n<p>\u201cErmenistanl\u0131larla ili\u015fkiniz var m\u0131\u201d sorumuzu Nazmi G\u00fcl, Ermenistan\u2019da \u00e7ok say\u0131da arkada\u015fa sahip oldu\u011funu s\u00f6yledi.<\/p>\n<p>Ad\u0131n\u0131n yay\u0131nlanmas\u0131n\u0131 istemeyen Hopal\u0131 bir Hem\u015finli i\u015fadam\u0131 ise, Ermenilerin ticarette d\u00fcr\u00fcst olduklar\u0131n\u0131 s\u00f6yleyebilece\u011fini belirtti. Lakin bir\u00e7ok kez Ermenistan\u2019\u0131 ziyaret etmi\u015f olan kahvehane sahibi, Ermenistanl\u0131larda belli bir milliyet\u00e7ilik sezmi\u015f oldu\u011funu vurgulayarak, bu milliyet\u00e7ili\u011fin ise, Ermenilerin kendi i\u00e7lerinde kapal\u0131 ya\u015famalar\u0131yla a\u00e7\u0131klad\u0131.<\/p>\n<p>\u0130smini a\u00e7\u0131klamam\u0131z\u0131 istemeyen bu Hem\u015finli, Ermeni Soyk\u0131r\u0131m\u0131\u2019na de\u011finerek, \u201c\u0130ki ta\u015f\u0131n aras\u0131nday\u0131z, biri T\u00fcrkiye\u2019nin g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc, di\u011feri ise Ermenilerin. Bu olaylar\u0131 Soyk\u0131r\u0131m olarak adland\u0131rabilir miyiz, bilmiyorum. Zul\u00fcm oldu\u011funu biliyorum. Lakin Ermenilere de,\u00a0 Yahudilere yap\u0131lanlar\u0131n ayn\u0131s\u0131n\u0131n yap\u0131lm\u0131\u015f oldu\u011funu s\u00f6yleyemem. Emin de\u011filim. Bu konuda \u00e7ok \u015fey bilmiyorum,- dedi\u201d.<\/p>\n<p><strong>Hem\u015fin k\u00fclt\u00fcr\u00fc, \u201cNenni, neni, aman, aman\u201d<\/strong><\/p>\n<p>Ermenistanl\u0131 Ermeniler, Hem\u015finlilerin k\u00fclt\u00fcr\u00fc ile ilk olarak 2008 y\u0131l\u0131nda, \u201cNarekatsi\u201d sanat derne\u011finde o d\u00f6nemlerde hen\u00fcz yeni kurulmu\u015f olan \u201cVova\u201d (Kimdir?) grubunun konseri vas\u0131tas\u0131yla yak\u0131ndan bulu\u015ftu. Hem\u015fin \u015fark\u0131lar\u0131, Ermenistanl\u0131 sanat\u00e7\u0131lar\u0131 bir kereden cezp etti. Bu arada, Hem\u015fince \u015fark\u0131lar\u0131n T\u00fcrkiye\u2019de ilk defa olarak Hem\u015finliler taraf\u0131ndan de\u011fil de, Laz \u015fark\u0131c\u0131 Kazim Koyuncu taraf\u0131ndan topluma sunulmu\u015f oldu\u011funu belirtmek isteriz.<\/p>\n<p>Yakla\u015f\u0131k ayn\u0131 y\u0131llarda Ermenistan ve diaspora Ermenileri de, i\u00e7inde ilk defa olarak Ermenicenin Hem\u015fin leh\u00e7esinin ge\u00e7ti\u011fi, Hem\u015finli rejis\u00f6r \u00d6zcan Alper\u2019in filmlerini seyretti\u2026<\/p>\n<p><strong>Rayife Yenig\u00fcl, \u201cBen de solcuyum&#8221;<\/strong><\/p>\n<p><a href=\"http:\/\/akunq.net\/tr\/?attachment_id=45122\" rel=\"attachment wp-att-45122\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"alignleft size-medium wp-image-45122\" src=\"http:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/2017\/09\/Rayife-Yenigul-360x270.jpg\" alt=\"\" width=\"360\" height=\"270\" srcset=\"https:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2017\/09\/Rayife-Yenigul-360x270.jpg 360w, https:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2017\/09\/Rayife-Yenigul-560x420.jpg 560w, https:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2017\/09\/Rayife-Yenigul-260x195.jpg 260w, https:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2017\/09\/Rayife-Yenigul-160x120.jpg 160w, https:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2017\/09\/Rayife-Yenigul.jpg 640w\" sizes=\"auto, (max-width: 360px) 100vw, 360px\" \/><\/a>\u201cBen de, ailem de solcuyuz\u2026\u201d,- dedi Hem\u015finli rejis\u00f6r \u00d6zcan Alper\u2019in \u201cSonbahar\u201d filminin ba\u015fkahraman\u0131n\u0131n annesi rol\u00fcndeki Rayife Yenig\u00fcl kendisiyle yapm\u0131\u015f oldu\u011fumuz r\u00f6portaj esnas\u0131nda. Artistlikle ili\u015fkisi olmay\u0131p, \u201cSonbahar\u201d filminin, oynad\u0131\u011f\u0131 tek film olan Rayife, rol\u00fcn\u00fc o denli tabii bir \u015fekilde oynam\u0131\u015ft\u0131 ki, bu son dereye iyi y\u00fcrekli Hem\u015finli kad\u0131n\u0131n sadece kendi kendisini, kendisine o denli yak\u0131n olan anne rol\u00fcn\u00fc oynad\u0131\u011f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyoruz ister istemez\u2026<\/p>\n<p>Akunq.net okuyucular\u0131n\u0131n da, \u00d6zcan Alper\u2019in bu ilk uzun metrajl\u0131 filmini tan\u0131d\u0131klar\u0131na ve i\u00e7lerinden bir\u00e7o\u011funun da bu filmi 2009 y\u0131l\u0131nda, \u201cSonbahar\u2019\u0131n\u201d sadece g\u00f6sterime girmekle kalmay\u0131p,\u00a0 F\u0130PRESCI j\u00fcri \u00f6zel \u00f6d\u00fcl\u00fcne de lay\u0131k oldu\u011fu \u201cAlt\u0131n Kay\u0131s\u0131\u201d film festivalinde seyretmi\u015f oldu\u011funa eminiz.<\/p>\n<p>\u201cSonbahar\u201d Alper\u2019in ilk uzun metrajl\u0131 filmi olup, \u00e7ok say\u0131da festivalde \u00f6d\u00fcl kazanm\u0131\u015ft\u0131r. Bu film, sol siyasi g\u00f6r\u00fc\u015fe sahip oldu\u011fundan dolay\u0131, gen\u00e7li\u011finin 10 y\u0131l\u0131n\u0131 hapislerde ge\u00e7irmi\u015f olan Hem\u015finli bir gen\u00e7 olan ve demir parmakl\u0131klar\u0131n ard\u0131ndan \u00e7\u0131k\u0131p, do\u011fum yeri olan Hopa il\u00e7esine d\u00f6nerek, k\u00f6klerini bulmak isteyen Yusuf\u2019la ilgilidir. \u201cSonbahar\u201d filmi, 1990\u2019lar\u0131n T\u00fcrkiye\u2019sini, solcu olman\u0131n b\u00fcy\u00fck bir su\u00e7 te\u015fkil etti\u011fi bu \u00fclkeyi bize sunmaktad\u0131r.<\/p>\n<p>\u00d6zcan Alper \u201cDro\u015fak\u201d dergisinin redaksiyonunda, rahmetli Ruben Hovsepyan, Karen Khanlaryan ve Haykazun Alvrtsyan ile yapm\u0131\u015f oldu\u011fu sohbette filmle ilgili \u015funlar\u0131 s\u00f6ylemi\u015fti, \u201cBen bu konuya \u00e7ok \u00f6nem veriyorum, fakat ev benim i\u00e7in salt bir yap\u0131 olmakla s\u0131n\u0131rlanm\u0131yor. Ev, ge\u00e7mi\u015fin hik\u00e2yesini, k\u00fclt\u00fcr\u00fcn\u00fc ve dilini temsil ediyor\u2026 \u201cSonbahar\u201d filminde, on y\u0131l s\u00fcren hapis hayat\u0131ndan sonra evine, Hopa\u2019ya d\u00f6nen bir Hem\u015finliyi anlat\u0131yor. \u201cSonbahar\u201d filminin temelinde ger\u00e7ek bir hik\u00e2ye yatmaktad\u0131r. S\u00f6z, \u00fcniversite arkada\u015flar\u0131mdan biri olan ve tutuklanan Cemil Aksu\u2019yla (yukar\u0131da belirtilen Cemil Aksu) ilgilidir\u2026\u201d.<\/p>\n<p><a href=\"http:\/\/akunq.net\/tr\/?attachment_id=45123\" rel=\"attachment wp-att-45123\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"alignright size-medium wp-image-45123\" src=\"http:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/2017\/09\/Sonbahar-193x270.jpg\" alt=\"\" width=\"193\" height=\"270\" srcset=\"https:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2017\/09\/Sonbahar-193x270.jpg 193w, https:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2017\/09\/Sonbahar-160x223.jpg 160w, https:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2017\/09\/Sonbahar.jpg 220w\" sizes=\"auto, (max-width: 193px) 100vw, 193px\" \/><\/a>Ve i\u015fte, Hopa\u2019da bulunarak, filmdeki anne rol\u00fcn\u00fc oynayan Rayife Yenig\u00fcl\u2019le mutlaka tan\u0131\u015fmak istedik. Rayife han\u0131m, bizi Hem\u015finlilere has sevecenlik ve co\u015fkuyla kar\u015f\u0131lad\u0131. Rayife Yenig\u00fcl az konu\u015fan olup, sorular\u0131m\u0131za k\u0131sa cevaplar vermesine ra\u011fmen, sessizli\u011finde, sonsuz iyilik dolu g\u00f6zlerinde okunan konu\u015fkanl\u0131k vard\u0131.<\/p>\n<p>Rayife han\u0131m, Hopa il\u00e7esinin Khiko k\u00f6y\u00fcnde do\u011far. \u00d6zcan Alper\u2019in akrabas\u0131 olan Rayife han\u0131m, 65-66 ya\u015flar\u0131ndayken bu filmde oynam\u0131\u015f. Bu rol\u00fc, rejis\u00f6r\u00fcn ricas\u0131yla, herhangi bir kar\u015f\u0131l\u0131k olmadan oynam\u0131\u015f.<\/p>\n<p>Filmin \u00e7ekimlerinden \u00f6nce, tan\u0131d\u0131klar veya akrabalar aras\u0131ndan herhangi birinin sol g\u00f6r\u00fc\u015fl\u00fc oldu\u011fundan dolay\u0131 bask\u0131 g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc veya tutukland\u0131\u011f\u0131 bir olay\u0131n hayat\u0131nda var olup olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 sordu\u011fumuzda, Rayife han\u0131m, kocas\u0131n\u0131n karde\u015finin o\u011flunun, sol g\u00f6r\u00fc\u015fl\u00fc oldu\u011fundan dolay\u0131 Trabzon\u2019da vurulmu\u015f oldu\u011funu belirtti.<\/p>\n<p>\u201cFilmde oynaman\u0131n aileniz i\u00e7in tehlikeli olabilece\u011fi endi\u015fesi i\u00e7inde oldunuz mu?\u201d sorusuna ise, \u201cBu endi\u015feler tabii ki s\u00fcrekli var. \u00d6zellikle de filmin \u00e7ekimlerinden \u00f6nce o\u011flum sol g\u00f6r\u00fc\u015fl\u00fc oldu\u011fundan dolay\u0131 tutuklan\u0131p, 10-12 g\u00fcn hapis cezas\u0131na \u00e7arpt\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda \u2026\u201d diye cevap verdi.<\/p>\n<p><strong>Hem\u015finlilerin d\u00fc\u011f\u00fcn t\u00f6renleri ve gelenekleri<\/strong><\/p>\n<p>Aksu ailesinin \u00fc\u00e7 k\u0131z\u0131ndan biri son zamanlarda ni\u015fanlanm\u0131\u015f olup, d\u00fc\u011f\u00fcn haz\u0131rl\u0131klar\u0131 i\u00e7indeydi. F\u0131rsat\u0131 de\u011ferlendirerek, aile \u00fcyelerinden birisiyle, geleneksel Hem\u015fin d\u00fc\u011f\u00fcnleri hakk\u0131nda sohbet etmeye karar verdik.<\/p>\n<p>Hopa belediyesinde \u00e7al\u0131\u015fan avukat Memnune \u015eim\u015fek\u2019le de bu konuda g\u00f6r\u00fc\u015ft\u00fck.<\/p>\n<p>\u201cXX. y\u00fczy\u0131l\u0131n 70-80\u2019lerinde k\u0131zlar\u0131n s\u00f6z hakk\u0131 yoktu. Kiminle evleneceklerine babalar\u0131 karar verirdi,- dedi Khiko k\u00f6y\u00fcnden 25 ya\u015f\u0131ndaki Aysun Aksu.- O zamanlar Hem\u015finliler birbirleriyle evlenirdi, karma evlilikler \u00e7ok de\u011fildi. Yak\u0131n veya uzak akrabalar aras\u0131ndan e\u015f se\u00e7meye \u00e7al\u0131\u015f\u0131rlard\u0131. Tan\u0131mad\u0131klar\u0131 aileden e\u015f se\u00e7mek \u00e7ok nadir olurdu. \u015eimdi ise genelde severek evleniyorlar. O zamanlar, k\u0131z\u0131n evine giden arac\u0131lar vard\u0131. 50 y\u0131l \u00f6ncenin Hem\u015finli k\u0131z\u0131, ni\u015fanlanaca\u011f\u0131 adam\u0131 tan\u0131mazd\u0131. \u015eimdi \u00f6yle de\u011fil, genelde k\u0131z se\u00e7iyor. \u015eimdi daha serbest, k\u00f6ylerde dahi\u2026<\/p>\n<p>1. y\u00fczy\u0131l\u0131n 70\u2019li y\u0131llar\u0131nda, 80\u2019li y\u0131llara kadar damat k\u0131z evine gizlice gelirdi. Y\u0131l i\u00e7inde bir akraban\u0131n \u00f6lmesi durumunda d\u00fc\u011f\u00fcn yap\u0131lmazd\u0131, \u00f6l\u00fcye sayg\u0131 vard\u0131.<\/p>\n<p>D\u00fc\u011f\u00fcnlerde k\u0131z\u0131 getirmeye gittiklerinde, o\u011flan\u0131n annesi gitmez. K\u0131z\u0131n evinde \u201cyas\u201d vard\u0131r.<\/p>\n<p>K\u0131z\u0131, en yak\u0131n akrabalar\u0131 giydirir. Damad\u0131n amcas\u0131n\u0131n kar\u0131s\u0131 veya yengesi, gelinin \u00e7orab\u0131n\u0131n i\u00e7ine bir alt\u0131n koyar. Damad\u0131n evinden birisi, gelinin evinde, mutfaktan bir bardak \u201c\u00e7alar\u201d damad\u0131n evine g\u00f6t\u00fcrmek i\u00e7in. Gelin ilk defa damad\u0131n evine girdi\u011finde, gelin ve damat bu barda\u011f\u0131 k\u0131rar.<\/p>\n<p>Damad\u0131n taraf\u0131 gelin taraf\u0131na \u201cs\u00fct hakk\u0131\u201d verir. Gelinin annesine \u201cs\u00fct hakk\u0131n\u0131n\u201d ne kadar oldu\u011fu sorulur ve onun belirledi\u011fi \u00fccret \u00f6denir. Gelinin, d\u00fc\u011f\u00fcn g\u00fcn\u00fcnde bir \u00e7ocu\u011fun gelip, oturdu\u011fu bir \u00e7eyiz sand\u0131\u011f\u0131 olur. \u00c7ocuk, ancak damat taraf\u0131ndan belli bir miktar para ald\u0131ktan sonra kalkar. Hem\u015finlilerin adetlerinden biri de, kap\u0131y\u0131 b\u0131\u00e7akla kapatma \u00e2deti olup, gelinin, damad\u0131n evine girmeden \u00f6nce uygulanmaktad\u0131r\u201d.<\/p>\n<p>\u201cHem\u015finli kom\u015fu, k\u0131z isteme t\u00f6renine kat\u0131lacak derecede \u00f6nemli bir ki\u015fi olarak kabul edilirdi,- diye anlatt\u0131 Khiko k\u00f6y\u00fcnden 39 ya\u015f\u0131ndaki Memnune \u015eim\u015fek,- ger\u00e7i genelde arac\u0131lar sayesinde evlenilirdi, fakat \u015f\u00f6yle bir adet de vard\u0131. Gen\u00e7 k\u0131zlar ve delikanl\u0131lar, farkl\u0131 toplu \u00e7al\u0131\u015fmalar (Hem\u015finliler buna gor derler-Akunq redaksiyonu) veya evin temellerini atma t\u00f6reni i\u00e7in toplan\u0131r ve bu arada birbirlerini g\u00f6r\u00fcp, \u00e2\u015f\u0131k olur, maniler s\u00f6ylerdi i\u015f esnas\u0131nda\u2026<\/p>\n<p>K\u0131z\u0131n \u00e7eyiz sand\u0131\u011f\u0131n\u0131, k\u0131zdan \u00f6nce \u00e7\u0131kart\u0131rlard\u0131. Gelinin k\u00fc\u00e7\u00fck karde\u015flerinden biri sand\u0131\u011fa oturup, sadece para ald\u0131ktan sonra kalkard\u0131. Sand\u0131k t\u00f6reni \u015fimdiye kadar s\u00fcrd\u00fcr\u00fclmektedir. Gelini genelde ye\u011feni d\u0131\u015far\u0131 \u00e7\u0131kart\u0131rd\u0131.<\/p>\n<p>60 y\u0131l \u00f6nce gelin elbiseleri bizde beyaz de\u011fildi, hatta siyah olanlar da vard\u0131. Gelin elbisesi 1960\u2019lardan sonra de\u011fi\u015fmeye ba\u015flad\u0131. Eskiden gelini atla damad\u0131n evine g\u00f6t\u00fcr\u00fcrlerdi. Gelin, damad\u0131n evine ilk defa girdi\u011finde, bolluk ve bereket i\u00e7in ba\u015f\u0131ndan a\u015fa\u011f\u0131 pirin\u00e7 d\u00f6kerlerdi\u2026\u201d.<\/p>\n<p>Sonunda, g\u00f6r\u00fc\u015ft\u00fc\u011f\u00fcm\u00fcz iki ki\u015fi de, Hem\u015finli Ermenilerin g\u00fcn\u00fcm\u00fczde geleneksel d\u00fc\u011f\u00fcn t\u00f6renleri yapmad\u0131klar\u0131, evlilikleri d\u00fc\u011f\u00fcn salonlar\u0131nda, Avrupai stilde kutlad\u0131klar\u0131n\u0131 ac\u0131yla belirtti.<\/p>\n<p><strong>Hem\u015finli \u00e7ocuklar\u0131n oyunlar\u0131, \u201cArarat benimdir!\u201d<\/strong><\/p>\n<p><a href=\"http:\/\/akunq.net\/tr\/?attachment_id=45124\" rel=\"attachment wp-att-45124\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"alignleft size-medium wp-image-45124\" src=\"http:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/2017\/09\/Hemsinli-cocuklar-270x270.jpg\" alt=\"\" width=\"270\" height=\"270\" srcset=\"https:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2017\/09\/Hemsinli-cocuklar-270x270.jpg 270w, https:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2017\/09\/Hemsinli-cocuklar-150x150.jpg 150w, https:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2017\/09\/Hemsinli-cocuklar-260x260.jpg 260w, https:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2017\/09\/Hemsinli-cocuklar-160x160.jpg 160w, https:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2017\/09\/Hemsinli-cocuklar.jpg 454w\" sizes=\"auto, (max-width: 270px) 100vw, 270px\" \/><\/a>Hem\u015finli Ermeniler aras\u0131nda bulunup da, bu konuyu es ge\u00e7mek olmazd\u0131, Hem\u015finli\u00a0 \u00e7ocuklar ne oyunlar oynuyordu?<\/p>\n<p>\u201cBizim oyunlar\u0131m\u0131z, topluma yararl\u0131 i\u015flere dahi d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcyordu. \u00d6rne\u011fin, tenekelerle \u00e7amur dahi naklediyor ve bu \u015fekilde b\u00fcy\u00fcklere yard\u0131m etmi\u015f oluyorduk\u201d,- diye anlat\u0131yor Khiko k\u00f6y\u00fcnden 38 ya\u015f\u0131ndaki Cesur \u00c7akhalo\u011flu.<\/p>\n<p>\u201cYaz tatillerinde yaylalarda be\u015fta\u015f veya dokuzta\u015f, k\u0131rm\u0131z\u0131 d\u00fc\u011fme oyunlar\u0131 oynard\u0131k\u2026\u201d,- diye ekliyor ye\u011feni, Khiko k\u00f6y\u00fcnden 39 ya\u015f\u0131ndaki Memnune \u015eim\u015fek.<\/p>\n<p>Hem\u015finli Ermeni rejis\u00f6r \u00d6zcan Alper\u2019in tan\u0131nm\u0131\u015f \u201cSonbahar\u201d filminin kahraman\u0131n\u0131n annesi rol\u00fcn\u00fc oynam\u0131\u015f olan Rayife Yenig\u00fcl ise, k\u0131zlar\u0131n genelde seksek ve ip atlama oynad\u0131klar\u0131n\u0131, topraktan ev yapt\u0131klar\u0131, o\u011flanlar\u0131n ise tenekeden otomobil yapt\u0131klar\u0131 ve saklamba\u00e7 oynad\u0131klar\u0131n\u0131 belirtmektedir\u2026\u201d.<\/p>\n<p>Hemen t\u00fcm konu\u015ftuklar\u0131m\u0131z da, k\u0131z olsun o\u011flan olsun, t\u00fcm Hem\u015finli \u00e7ocuklar\u0131n en sevdi\u011fi ilgi alanlar\u0131ndan birinin topraktan, a\u011fa\u00e7 dallar\u0131ndan veya yapraklardan ev haz\u0131rlamak oldu\u011funu belirtti. Uluslararas\u0131 \u00e7apta \u00fcnl\u00fc yazar William Saroyan\u2019\u0131n (b\u00fcy\u00fck yazarla \u00fcniversite y\u0131llar\u0131nda kar\u015f\u0131la\u015fm\u0131\u015f olan armenolog, edebiyat doktoru Haygazun Alvrtsyan bize aktarm\u0131\u015ft\u0131r), t\u00fcm d\u00fcnyada sadece Ermeni \u00e7ocuklar\u0131n ev yapmay\u0131 sevdi\u011fi tespitini bu arada belirtmek gerek\u2026<\/p>\n<p>Lakin \u201cArarat benimdir\u201d adl\u0131 en ilgi \u00e7ekici oyunu, Kemalpa\u015fa nahiyesinin \u00c7an\u00e7akhana k\u00f6y\u00fcnden (\u00c7on\u00e7akhan, \u00c7on\u00e7a\u011fon, resmi ad\u0131 \u00c7amurlu-Akunq redaksiyonu), ad\u0131n\u0131n yay\u0131nlanmas\u0131n\u0131 istemeyen, orta ya\u015fl\u0131 bir Hem\u015finli bize sundu. Ona g\u00f6re \u201cArarat oyunu\u201d (enformant\u0131m\u0131z T\u00fcrk\u00e7e \u201cA\u011fr\u0131\u201d ismini kullanmaktayd\u0131-Akunq redaksiyonu) \u015fu \u015fekilde oynanmaktayd\u0131. Herhangi bir tepenin \u00fczerine ilk \u00e7\u0131kmay\u0131 ba\u015faran \u00e7ocuk, di\u011ferlerinin de \u00e7\u0131kmas\u0131n\u0131 engelliyor ve \u201cArarat benimdir\u201d c\u00fcmlesini tekrarlayarak, galip say\u0131l\u0131yordu\u2026\u201d.<\/p>\n<p>Ararat\u2019\u0131n Rize ilinden veya Hopa il\u00e7esinden g\u00f6r\u00fcnmemesine ra\u011fmen, Hem\u015finli \u00e7ocuklar\u0131n bu oyunu hayal etmi\u015f olmas\u0131 ilgin\u00e7tir. Belki de bu oyun Hem\u015finlilerinin bilin\u00e7alt\u0131nda \u00e7ok eskiden beri korunmu\u015ftur.<\/p>\n<p>Bu arada, 1973 y\u0131l\u0131nda do\u011fmu\u015f olan Engin Y\u0131ld\u0131z, Hem\u015fin oyunlar\u0131yla ilgili bir belgesel haz\u0131rlam\u0131\u015ft\u0131r. 2008 y\u0131l\u0131nda ekrana \u00e7\u0131kan \u201c\u0130nekler oyunca\u011f\u0131m\u0131 yemesin\u201d ba\u015fl\u0131kl\u0131 bu film, \u0130stanbul k\u0131sa metrajl\u0131 filmler uluslararas\u0131 festivalinde \u00f6d\u00fcl kazanm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n<p><strong>Sons\u00f6z olarak<\/strong><\/p>\n<p><a href=\"http:\/\/akunq.net\/tr\/?attachment_id=45125\" rel=\"attachment wp-att-45125\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"alignright size-medium wp-image-45125\" src=\"http:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/2017\/09\/Rize-360x270.jpg\" alt=\"\" width=\"360\" height=\"270\" srcset=\"https:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2017\/09\/Rize-360x270.jpg 360w, https:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2017\/09\/Rize-560x420.jpg 560w, https:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2017\/09\/Rize-260x195.jpg 260w, https:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2017\/09\/Rize-160x120.jpg 160w, https:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2017\/09\/Rize.jpg 640w\" sizes=\"auto, (max-width: 360px) 100vw, 360px\" \/><\/a>Ara\u015ft\u0131rmalar neticesinde, Hem\u015fin k\u00fclt\u00fcr\u00fcn\u00fcn kayna\u011f\u0131n\u0131n Ermeni k\u00fclt\u00fcr\u00fc olmakla birlikte, y\u00fczy\u0131llar i\u00e7inde farkl\u0131 bir k\u00fclt\u00fcre d\u00f6n\u00fc\u015fm\u00fc\u015f oldu\u011fu bizim i\u00e7in anla\u015f\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Ayn\u0131 zamanda da, Hem\u015fin k\u00fclt\u00fcr\u00fc i\u00e7inde hem Ermeni, hem de Karadeniz b\u00f6lgesinin baz\u0131 k\u00fclt\u00fcr unsurlar\u0131n\u0131n var oldu\u011funu belirtmek gerekir.<\/p>\n<p>Genelle\u015ftirerek, Hem\u015finli Ermenilerin, kendi k\u00fclt\u00fcr ve dillerine y\u00f6nelik \u00f6zg\u00fcn bir yakla\u015f\u0131m geli\u015ftirerek, buna istinaden de kendilerini Ermeni olmak veya bir ba\u015fka halk\u0131n temsilcisi olmaktan ziyade, do\u011frudan Hem\u015finli, k\u00fclt\u00fcrlerini de Hem\u015fin k\u00fclt\u00fcr\u00fc olarak kabul etmekte olduklar\u0131n\u0131 tespit etmek m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. \u0130nan\u00e7 konusunu bir yana b\u0131rakt\u0131\u011f\u0131m\u0131zda, kendilerini Hem\u015finli olarak kabul etmi\u015f olduklar\u0131ndan dolay\u0131, kimliklerine d\u00f6nme sorunlar\u0131, -en az\u0131ndan kendileri a\u00e7\u0131s\u0131ndan- bulunmamaktad\u0131r. Bu a\u00e7\u0131dan, armenolog H. Alvrtsyan\u2019\u0131n g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc enteresand\u0131r,- \u201c\u0130slamla\u015fm\u0131\u015f Hem\u015fin Ermenileri kendilerini Hem\u015fil (Hem\u015finli) olarak adland\u0131r\u0131yor. T\u00fcrkler ve di\u011fer halklar da onlar\u0131 bu \u015fekilde adland\u0131r\u0131yor. Bu \u00e7ok ilgin\u00e7 bir durumdur. \u0130nan\u00e7lar\u0131n\u0131, b\u00fcy\u00fck bir k\u0131sm\u0131 dillerini de kaybetmekle birlikte, kimlik bilincini kaybetmediler, T\u00fcrkle\u015fmediler ve T\u00fcrkleri de kendilerini farkl\u0131 bir \u015fekilde, memleketlerinin ad\u0131yla anmaya zorlad\u0131lar\u201d (Haykazun Alvrtsyan, Kronapokh Hayeri Kh\u0131ndirner\u0131 Turkiayi Hanrapetutyunum\/T\u00fcrkiye Cumhuriyeti\u2019nde M\u00fchtedi Ermenilerin Sorunlar\u0131, Yerevan, 2014, s.106-107).<\/p>\n<p>Hem\u015fin Ermenicesinin giderek yok oldu\u011fundan dolay\u0131, Hem\u015finlilerin g\u00fcn\u00fcm\u00fczdeki en b\u00fcy\u00fck sorunu dil ve k\u00fclt\u00fcr\u00fcn korunmas\u0131d\u0131r. UNESCO taraf\u0131ndan yay\u0131nlanan, \u201cTehlike alt\u0131nda bulunan diller atlas\u0131\u201d T\u00fcrkiye\u2019de 18 dilin yok olma tehlikesiyle kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya bulundu\u011funu g\u00f6stermektedir. Hem\u015fince, \u201ckesin tehlike alt\u0131nda olan\u201d diller aras\u0131nda bulunmaktad\u0131r.<\/p>\n<p>Taraf\u0131m\u0131zdan ger\u00e7ekle\u015ftirilen ara\u015ft\u0131rmalar da, Hem\u015finlilerin yeni neslinin art\u0131k Hem\u015fin Ermenicesiyle hemen hi\u00e7 kendisini ifade edemedi\u011fini g\u00f6stermektedir. Bunun ba\u015fl\u0131ca sebepleri \u015fehirle\u015fme, merkezile\u015fme ve s\u00fcbjektif bir fakt\u00f6r olarak, \u00e7ok say\u0131da Hem\u015finli ebeveynin, \u201cresmi dil olan T\u00fcrk\u00e7eyi daha iyi \u00f6\u011frenip, iyi bir e\u011fitim ve i\u015f elde etme imk\u00e2n\u0131na sahip olmalar\u0131\u201d amac\u0131yla \u00e7ocuklar\u0131yla bilin\u00e7li olarak Hem\u015fin Ermenicesi konu\u015fmamas\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p><em>T\u00fcrkiye Cumhuriyeti\u2019nin Artvin ilinin Hopa il\u00e7esinde ve Rize ilinde yapm\u0131\u015f oldu\u011fumuz bir haftal\u0131k yolculuk ve ara\u015ft\u0131rma, \u201cGalust G\u00fclbenkyan\u201d vakf\u0131n\u0131n deste\u011finde, 2015 y\u0131l\u0131n\u0131n Mart ay\u0131nda ger\u00e7ekle\u015fmi\u015ftir. Ara\u015ft\u0131rmam\u0131za destek vermi\u015f olan Bat\u0131 Ermenileri Sorunlar\u0131 Ara\u015ft\u0131rma Merkezi M\u00fcd\u00fcr\u00fc Haykazun Alvrtsyan\u2019a, \u201cDzayn Ham\u015fenakan\u201d ayl\u0131k gazetesi ba\u015f redakt\u00f6r\u00fc Sergey Vardanyan\u2019a ve \u201cGalust G\u00fclbenkyan\u201d vakf\u0131na \u015f\u00fckranlar\u0131m\u0131z\u0131 sunar\u0131z.<\/em><\/p>\n<p><strong><em>T\u00fcrk\u00e7eye \u00e7eviren: Diran Lokmag\u00f6zyan<\/em><\/strong><\/p>\n<p><strong><em>Akunq.net <\/em><\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Meline Anumyan (tarih bilimleri doktoru) &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; Tehmine Martoyan (tarih bilimleri doktoru) &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; \u00d6ns\u00f6z yerine \u201c\u2026 Batum, Artvin ve Karin (Erzurum-\u00e7ev. notu) ahalisi, Lazistan da\u011flar\u0131 ve Karadeniz k\u0131y\u0131lar\u0131n\u0131n biraz uza\u011f\u0131ndan olu\u015fan, kuzeybat\u0131 Ermenistan\u2019\u0131n d\u0131\u015f kesimlerinde, 30.000 ki\u015filik yar\u0131 g\u00f6\u00e7ebe bir Hem\u015finli toplulu\u011funun ya\u015fad\u0131\u011f\u0131n\u0131n bilincindedir. Bu insanlar\u0131n [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":7,"featured_media":45125,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[17,1,63,64,70],"tags":[],"class_list":["post-45114","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-gelenekler","category-haberler","category-hemsin-tarihinden","category-hemsin-ve-hemsinliler","category-makaleler"],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v27.4 - https:\/\/yoast.com\/product\/yoast-seo-wordpress\/ -->\n<title>Hem\u015fin ve Hem\u015finliler. Kimlik ve K\u00fclt\u00fcr - Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=45114\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"en_US\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Hem\u015fin ve Hem\u015finliler. Kimlik ve K\u00fclt\u00fcr - Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Meline Anumyan (tarih bilimleri doktoru) &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; Tehmine Martoyan (tarih bilimleri doktoru) &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; \u00d6ns\u00f6z yerine \u201c\u2026 Batum, Artvin ve Karin (Erzurum-\u00e7ev. notu) ahalisi, Lazistan da\u011flar\u0131 ve Karadeniz k\u0131y\u0131lar\u0131n\u0131n biraz uza\u011f\u0131ndan olu\u015fan, kuzeybat\u0131 Ermenistan\u2019\u0131n d\u0131\u015f kesimlerinde, 30.000 ki\u015filik yar\u0131 g\u00f6\u00e7ebe bir Hem\u015finli toplulu\u011funun ya\u015fad\u0131\u011f\u0131n\u0131n bilincindedir. Bu insanlar\u0131n [&hellip;]\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=45114\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2017-09-15T09:44:35+00:00\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2017-09-15T18:26:16+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2017\/09\/Rize.jpg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"640\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"480\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/jpeg\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"admin\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Written by\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"admin\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Est. reading time\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"40 minutes\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\\\/\\\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?p=45114#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?p=45114\"},\"author\":{\"name\":\"admin\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/096f1d38a12cce57fb855b485ed24c9e\"},\"headline\":\"Hem\u015fin ve Hem\u015finliler. Kimlik ve K\u00fclt\u00fcr\",\"datePublished\":\"2017-09-15T09:44:35+00:00\",\"dateModified\":\"2017-09-15T18:26:16+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?p=45114\"},\"wordCount\":8103,\"commentCount\":0,\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?p=45114#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/wp-content\\\/uploads\\\/sites\\\/6\\\/2017\\\/09\\\/Rize.jpg\",\"articleSection\":[\"Gelenekler\",\"Haberler\",\"Hem\u015fin Tarihinden\",\"Hem\u015fin ve Hem\u015finliler\",\"Makaleler\"],\"inLanguage\":\"en-US\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"CommentAction\",\"name\":\"Comment\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?p=45114#respond\"]}]},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?p=45114\",\"url\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?p=45114\",\"name\":\"Hem\u015fin ve Hem\u015finliler. Kimlik ve K\u00fclt\u00fcr - Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?p=45114#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?p=45114#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/wp-content\\\/uploads\\\/sites\\\/6\\\/2017\\\/09\\\/Rize.jpg\",\"datePublished\":\"2017-09-15T09:44:35+00:00\",\"dateModified\":\"2017-09-15T18:26:16+00:00\",\"author\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/096f1d38a12cce57fb855b485ed24c9e\"},\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?p=45114#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"en-US\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?p=45114\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"en-US\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?p=45114#primaryimage\",\"url\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/wp-content\\\/uploads\\\/sites\\\/6\\\/2017\\\/09\\\/Rize.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/wp-content\\\/uploads\\\/sites\\\/6\\\/2017\\\/09\\\/Rize.jpg\",\"width\":640,\"height\":480},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?p=45114#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Home\",\"item\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Hem\u015fin ve Hem\u015finliler. Kimlik ve K\u00fclt\u00fcr\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/#website\",\"url\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/\",\"name\":\"Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi\",\"description\":\"\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"en-US\"},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/096f1d38a12cce57fb855b485ed24c9e\",\"name\":\"admin\",\"url\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?author=7\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Hem\u015fin ve Hem\u015finliler. Kimlik ve K\u00fclt\u00fcr - Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=45114","og_locale":"en_US","og_type":"article","og_title":"Hem\u015fin ve Hem\u015finliler. Kimlik ve K\u00fclt\u00fcr - Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi","og_description":"Meline Anumyan (tarih bilimleri doktoru) &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; Tehmine Martoyan (tarih bilimleri doktoru) &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; \u00d6ns\u00f6z yerine \u201c\u2026 Batum, Artvin ve Karin (Erzurum-\u00e7ev. notu) ahalisi, Lazistan da\u011flar\u0131 ve Karadeniz k\u0131y\u0131lar\u0131n\u0131n biraz uza\u011f\u0131ndan olu\u015fan, kuzeybat\u0131 Ermenistan\u2019\u0131n d\u0131\u015f kesimlerinde, 30.000 ki\u015filik yar\u0131 g\u00f6\u00e7ebe bir Hem\u015finli toplulu\u011funun ya\u015fad\u0131\u011f\u0131n\u0131n bilincindedir. Bu insanlar\u0131n [&hellip;]","og_url":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=45114","og_site_name":"Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi","article_published_time":"2017-09-15T09:44:35+00:00","article_modified_time":"2017-09-15T18:26:16+00:00","og_image":[{"width":640,"height":480,"url":"https:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2017\/09\/Rize.jpg","type":"image\/jpeg"}],"author":"admin","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Written by":"admin","Est. reading time":"40 minutes"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=45114#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=45114"},"author":{"name":"admin","@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/#\/schema\/person\/096f1d38a12cce57fb855b485ed24c9e"},"headline":"Hem\u015fin ve Hem\u015finliler. Kimlik ve K\u00fclt\u00fcr","datePublished":"2017-09-15T09:44:35+00:00","dateModified":"2017-09-15T18:26:16+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=45114"},"wordCount":8103,"commentCount":0,"image":{"@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=45114#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2017\/09\/Rize.jpg","articleSection":["Gelenekler","Haberler","Hem\u015fin Tarihinden","Hem\u015fin ve Hem\u015finliler","Makaleler"],"inLanguage":"en-US","potentialAction":[{"@type":"CommentAction","name":"Comment","target":["https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=45114#respond"]}]},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=45114","url":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=45114","name":"Hem\u015fin ve Hem\u015finliler. Kimlik ve K\u00fclt\u00fcr - Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi","isPartOf":{"@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=45114#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=45114#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2017\/09\/Rize.jpg","datePublished":"2017-09-15T09:44:35+00:00","dateModified":"2017-09-15T18:26:16+00:00","author":{"@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/#\/schema\/person\/096f1d38a12cce57fb855b485ed24c9e"},"breadcrumb":{"@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=45114#breadcrumb"},"inLanguage":"en-US","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=45114"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"en-US","@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=45114#primaryimage","url":"https:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2017\/09\/Rize.jpg","contentUrl":"https:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2017\/09\/Rize.jpg","width":640,"height":480},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=45114#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https:\/\/akunq.net\/tr"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Hem\u015fin ve Hem\u015finliler. Kimlik ve K\u00fclt\u00fcr"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/#website","url":"https:\/\/akunq.net\/tr\/","name":"Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi","description":"","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"en-US"},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/#\/schema\/person\/096f1d38a12cce57fb855b485ed24c9e","name":"admin","url":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?author=7"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/45114","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/7"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=45114"}],"version-history":[{"count":9,"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/45114\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":45134,"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/45114\/revisions\/45134"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/45125"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=45114"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=45114"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=45114"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}