{"id":42781,"date":"2016-11-21T02:11:46","date_gmt":"2016-11-21T07:11:46","guid":{"rendered":"http:\/\/akunq.net\/tr\/?p=42781"},"modified":"2016-11-21T02:15:42","modified_gmt":"2016-11-21T07:15:42","slug":"van-soykirim-depreminin-merkez-ussuydu","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=42781","title":{"rendered":"\u201cVan soyk\u0131r\u0131m depreminin merkez \u00fcss\u00fcyd\u00fc\u201d"},"content":{"rendered":"

\"yekta_1\"<\/a>Hrant Dink Vakf\u0131\u2019n\u0131n d\u00fczenledi\u011fi \u201cVan ve \u00c7evresi, Toplumsal, K\u00fclt\u00fcrel ve Ekonomik Tarihi\u201d ba\u015fl\u0131kl\u0131 konferans 11-12 Kas\u0131m tarihlerinde Anarad H\u0131\u011futyun Binas\u0131\u2019nda ger\u00e7ekle\u015ftiridi. Konferans\u0131n a\u00e7\u0131l\u0131\u015f tebli\u011fini sunan Dr. Yektan T\u00fcrky\u0131lmaz ile Van\u2019\u0131n Ermeni ve Osmanl\u0131 tarihindeki yerini konu\u015ftuk.<\/h4>\n
\"Yektan<\/a>
Yektan T\u00fcrky\u0131lmaz. Foto\u011fraf: Berge Arabian<\/figcaption><\/figure>\n

\u00d6nemli bir konferans,\u00a0 \u201cVan ve \u00c7evresi\u201d konferans\u0131. Sen de a\u00e7\u0131l\u0131\u015f konu\u015fmas\u0131n\u0131 yapt\u0131n. Van tabii 1800\u2019lerin sonundan 1915\u2019e kadarki b\u00f6l\u00fcm i\u00e7in bir laboratuar. Sen de \u00f6yle bir perspektif i\u00e7inde anlatt\u0131n.. Nas\u0131l tarif ederiz Van\u2019\u0131n o d\u00f6nemini..<\/strong><\/p>\n

Bir defa 1915 ile ba\u015flamayal\u0131m. Geldi\u011fimiz noktada anl\u0131yoruz ki Van anlad\u0131\u011f\u0131m\u0131zdan \u00e7ok daha derin, \u00e7ok daha boyutlu ve modern Ermeni kimli\u011finin kurulu\u015fundan, b\u00f6lgedeki etnik gerilimlerin ortaya \u00e7\u0131k\u0131\u015f\u0131na, devlet cemaat ve uluslararas\u0131 akt\u00f6rlerin \u015fekillenmesine, b\u00fct\u00fcn bu s\u00fcrecin merkezinde. Konferans bunu a\u00e7\u0131k bir \u015fekilde g\u00f6sterdi.<\/p>\n

Hep asl\u0131nda Van\u2019a 1915 me\u015fhur direni\u015f \u00e7er\u00e7evesinde bak\u0131l\u0131r ama oraya gelene kadar asl\u0131nda 1800\u2019lerin sonundan itibaren Van \u00e7ok kritik bir \u00f6nemde de\u011fil mi, oradan ba\u015flayal\u0131m istersen.<\/strong><\/p>\n

Tabii ki \u00e7ok kritik \u00f6nemde, zaten Van\u2019da 1915 direni\u015finin olmas\u0131n\u0131n \u015fartlar\u0131\u00a0 da o tarihle manal\u0131. Yoksa ellerine silah verdi\u011finiz zaman insanlar direnmiyorlar. Direnme perspektifi, direnmenin neyi getirece\u011fi, bunun bedelinin ne oldu\u011fu, bunlar\u0131n olanaklar\u0131n\u0131n ne oldu\u011fu vs. B\u00fct\u00fcn hepsinin tarihsel bir derinli\u011fi var. \u015e\u00f6yle s\u00f6yleyeyim biz b\u00fct\u00fcn bildiklerimizin bir daha k\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131 bir d\u00f6nemden ge\u00e7iyoruz. Mesela bizim bir kurgumuz vard\u0131, i\u015fte 1877-78 sava\u015f\u0131 oldu ondan sonra Ermeni sorunu etraf\u0131nda uluslararas\u0131 bir merak olu\u015ftu, bundan sonra entelekt\u00fcel ilgi olu\u015ftu. \u015eu anda ba\u015fka \u015feyler \u00f6ne \u00e7\u0131k\u0131yor, mesela ne \u00f6ne \u00e7\u0131k\u0131yor, art\u0131k Osmanl\u0131 Ermenilerinin Anayasas\u0131\u2019na daha fazla ilgi duyuyoruz, Zartonk\u2019un yani Ermeni uyan\u0131\u015f\u0131n\u0131n bu tarihle s\u0131n\u0131rland\u0131r\u0131lamayaca\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6r\u00fcyoruz. Osmanl\u0131 Ermenileri i\u00e7inse \u00f6zellikle lokal akt\u00f6rlerin bilhassa Van\u2019\u0131n \u00f6nemli oldu\u011funu g\u00f6r\u00fcyoruz bu s\u00fcre\u00e7 i\u00e7inde. Yani ben sunumda birka\u00e7 isme de\u011findim onlar\u0131 tekrar edeyim mesela Azdvi Vaspuragan, Hrimyan Hayrig, Asl\u0131nda Patrik Hrimyan Hayrig\u2019in hayat hikayesini takip ederseniz Ermenili\u011fin nas\u0131l yeniden kuruldu\u011funun izlerini s\u00fcrersiniz. \u0130stanbul\u2019da patrik, E\u00e7miadzin\u2019de katoligostur ama\u00a0 hi\u00e7bir zaman Hayrig\u2019in akl\u0131 Van temelinden kopmam\u0131\u015ft\u0131r. Ve d\u00fc\u015f\u00fcncesinin \u015fekillenmesinin merkezinde Van Ermenilerinin hikayeleri vard\u0131r ve onlara dair kurtulu\u015f d\u00fc\u015fleri. \u015eunun alt\u0131n\u0131 kal\u0131nca \u00e7izmek gerekiyor: Van kapal\u0131 devre de\u011fildi, her zaman sand\u0131\u011f\u0131m\u0131zdan \u00e7ok daha ba\u011flant\u0131l\u0131yd\u0131, b\u00f6lgesel ve global a\u011flarla. Hemen arkas\u0131ndan ba\u015fka bir isim s\u00f6ylemek isterim: Portukalyan. Portukalyan\u2019\u0131n ulusal kurtulu\u015f fikriyle e\u011fitimi bir araya getirmesi var. Hep e\u011fitime ilgi vard\u0131 ama e\u011fitimle ulusal kurtulu\u015f fikrinin bir araya gelmesi ve bunun fiili bir devrimci d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcme d\u00f6n\u00fc\u015fmesinde Portukalyan \u00e7ok \u00f6nemlidir . Burada bir parantez a\u00e7mak gerekiyor Van\u2019daki uyan\u0131\u015f\u0131n Tiflis\u2019teki \u0130stanbul\u2019daki uyan\u0131\u015ftan bir fark\u0131 vard\u0131 bence: buradakiler ba\u015ftan beri bir pratik \u00e7\u00f6z\u00fcm \u00fczerinde d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorlard\u0131. Yani Portukalyan okulu a\u00e7t\u0131\u011f\u0131 zaman akl\u0131nda kesinlikle bir ulusal kurtulu\u015f fikri vard\u0131 ve bu soyut bir \u015fey de\u011fildi. Tesad\u00fcf de\u011fildir: Niye acaba ilk Ermeni partisi Armenagan (ki \u00f6ncesi de vard\u0131r asl\u0131nda)\u00a0 1880\u2019de Van\u2019da kuruldu?<\/p>\n

Tam da oraya gelmek istiyorum Van Ermenileri ne ya\u015f\u0131yorlar 1880\u2019lerde..Ne oluyor ki b\u00f6yle bir \u00f6rg\u00fctlenme ihtiyac\u0131 hissediyorlar.<\/strong><\/p>\n

Bir defa bence insanlar illa ki k\u00f6t\u00fc \u015feyler ya\u015fad\u0131klar\u0131 zaman onun \u00fczerinden yarat\u0131c\u0131 olmayabiliyorlar. Bir kere ya\u015fad\u0131klar\u0131n\u0131zla beraber olanaklar\u0131n\u0131za da bakmak gerekiyor. Elinizde ne gibi olanaklar var? Ne gibi a\u011flar var? Van\u2019\u0131 biz hep Osmanl\u0131n\u0131n do\u011fu vilayeti olarak d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyoruz, bence bu s\u0131k\u0131nt\u0131l\u0131 bir d\u00fc\u015f\u00fcnce. Ben sunumda Vaspuragan kelimesini kulland\u0131m. Vaspuragan Ermeni milli anlat\u0131s\u0131 i\u00e7inde alt\u0131n \u00e7a\u011f\u0131n sembol\u00fc krall\u0131\u011f\u0131n\u0131n ba\u015fkentidir; ama ben oras\u0131nda de\u011filim, derdim bir uzamsal sisteme i\u015faret etmek. Vaspuragan dedi\u011finiz bir co\u011frafi \u00fcnite olarak Hizan\u2019dan Hoy\u2019a, Amidiye\u2019den (Irak\u2019\u0131n kuzeyinden) Nahcivan\u2019a uzanan bir b\u00f6lge. Bu ne demek? Van asl\u0131nda Osmanl\u0131\u2019n\u0131n en do\u011fu ili olmaktan \u00f6te, \u00fc\u00e7 imparatorlu\u011fu bir araya getiren bir sistemin par\u00e7as\u0131. Ve biz o sistemde olup bitenleri anlamadan Van\u2019da neler oldu\u011funu hi\u00e7bir zaman anlayamayaca\u011f\u0131z. Ve bu uzamsal-a\u011f asl\u0131nda sadece Ermeniler i\u00e7in manal\u0131 de\u011fildi. Mesela K\u00fcrtleri d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcn, proto-K\u00fcrt milliyet\u00e7isi isimleri d\u00fc\u015f\u00fcnelim mesela. \u015eikakl\u0131 Simko\u2019yu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcn, Abd\u00fcrrezak Bedirhan\u2019\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcn, Haydaranl\u0131 K\u00f6r H\u00fcseyin Pa\u015fa\u2019y\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcn, bunlar\u0131n hepsi, asl\u0131nda bu a\u011f\u0131n par\u00e7alar\u0131, akt\u00f6rleriydi. Ve bu a\u011f asl\u0131na bakarsan\u0131z bir\u00e7ok da olanak kuruyordu ve bu a\u011f kald\u0131. Yani sanmay\u0131n ki 1639\u2019da Kasr\u0131-\u0131 \u015eirin oldu da s\u0131n\u0131rlar \u00e7izildi. Hay\u0131r a\u015firet ba\u011flar\u0131yla y\u00fcr\u00fcd\u00fc bu ili\u015fki, ka\u00e7ak\u00e7\u0131l\u0131kla y\u00fcr\u00fcd\u00fc. Devrimci faaliyetlerle y\u00fcr\u00fcd\u00fc bu ili\u015fki ve dolay\u0131s\u0131yla o a\u011f ayn\u0131 zamanda olanaklar sundu. Peki ne ya\u015fan\u0131yor? Bug\u00fcn \u015funu g\u00f6r\u00fcyoruz: Van\u2019da bir defa Osmanl\u0131 modernle\u015fmesi ile beraber eski d\u00fczen k\u0131r\u0131l\u0131yor, bir karma\u015fa var. Osmanl\u0131 merkezile\u015fmesinin sanc\u0131lar\u0131 var ama, bir karma\u015fa da var, bir yandan da\u00a0 ihtimallerin \u00e7o\u011falmas\u0131 var; \u015fiddetin, kaosun y\u00fcz g\u00f6sterdi\u011fi bir d\u00f6nem ama her kaos d\u00f6nemi nas\u0131l do\u011furgansa, do\u011furgan bir kaos s\u00fcreci oldu\u011funu g\u00f6r\u00fcyoruz. Yine bu konferansta, Emre Can Da\u011fl\u0131o\u011flu\u2019nun \u00e7ok etkileyici sunumundan\u00a0 \u00f6\u011frendik ki mesela, bir Ermeni Katolikos d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcn Akhtamar\u2019da, ana-babas\u0131 S\u00fcryani ama en yak\u0131n m\u00fcttefikleri K\u00fcrt a\u015firetleri, Ermenilerin \u00e7o\u011funlu\u011fu bundan rahats\u0131z. Demeye \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131m \u015fu, bir yandan akt\u00f6rlerin karma\u015f\u0131k ve \u015fenlikli ili\u015fkiler i\u00e7inde oldu\u011fu bir d\u00f6nem, bir yandan da bask\u0131lar da art\u0131yor.\u00a0 Devlet a\u00e7\u0131s\u0131ndan da durum benzer: Yani her kesimden akt\u00f6rler kendileri d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcrken olu\u015fan projelerini dayat\u0131yor. Toprak rejiminde bir karma\u015fa var, m\u00fclkiyet rejiminde bir karma\u015fa var. Ve beraberinde Ermeni k\u00f6yl\u00fcs\u00fcn\u00fcn s\u0131k\u0131nt\u0131lar\u0131n\u0131n \u00e7ok artt\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6r\u00fcyoruz. Ve i\u015fin ilgin\u00e7 taraf\u0131 \u00e7ok g\u00f6zden ka\u00e7an k\u0131sm\u0131 ise bu d\u00f6nemde de Ermeni direni\u015fleri var, \u00f6rne\u011fin 1862\u2019de Van kalesi savunmas\u0131. Tarih kurgumuz art\u0131k yava\u015f yava\u015f bu anlar\u0131 da g\u00f6rmeye, anlamaya do\u011fru gidiyor san\u0131r\u0131m. Zartonk d\u00f6nemi Van\u2019dan anaca\u011f\u0131m \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc isim bir din adam\u0131,\u00a0 S\u0131rvantsdyan. Gomidas gibi bir i\u015f yap\u0131yor S\u0131rvantsdyan.\u00a0 Din adamlar\u0131 i\u00e7in de bir k\u0131r\u0131lma d\u00f6nemi. Gidip halk masal\u0131 topluyor ve Sasuntsi David gibi bir milli epik olu\u015fturuyor, ki bu milli epikteki esas hikaye nedir? G\u00fc\u00e7l\u00fc d\u00fc\u015fmana kar\u015f\u0131 hakl\u0131 bir az\u0131nl\u0131\u011f\u0131n zaferidir. Bu asl\u0131nda bence o d\u00f6nemin ruh halini \u00e7ok iyi yans\u0131t\u0131yor. Mesela Raffi \u00e7ok \u00f6nemli bir fig\u00fcr bu Zartonk i\u00e7inde. Onu da a\u00e7\u0131klayay\u0131m, etnik-dini bir kimlikten modern ulusal bir kimli\u011fe ge\u00e7i\u015ften bahsediyoruz, Raffi de yine o Vaspuragan \u2018network\u2019\u00fcn\u00fcn bir akt\u00f6r\u00fc, ve sonra \u015funu g\u00f6r\u00fcyorsunuz: Van asl\u0131nda kendini ke\u015ffedenlerden \u00e7ok daha \u00f6nce onlar\u0131 ke\u015ffetmi\u015f bir yerdi. Asl\u0131nda tarih yazarken bu \u00e7ok\u00e7a g\u00f6zden ka\u00e7t\u0131. Ancak 1878\u2019ten sonra Tiflis Van\u2019\u0131 ke\u015ffediyor. Tarihi Hayastan ke\u015ffediliyor, Van ke\u015fif merak\u0131n\u0131n merkezindedir. Bunu nereden g\u00f6rebilirsiniz, yaz\u0131ya \u00e7iziye bak\u0131n o d\u00f6nem \u00fcretilen edebiyata bak\u0131n, gidin Azkakragan Hantes\u2019e bak\u0131n kimin hayat hikayeleri merak ediliyor? Van \u00fczerine olan ilginin hi\u00e7bir yerle k\u0131yaslanamayaca\u011f\u0131 zaten ortada.<\/p>\n

\u015eunu da soraca\u011f\u0131m, modern siyasal hareketlerin de yani milliyet\u00e7ilik, sosyalizm vs\u00a0 hayat buldu\u011fu bir yer de\u011fil mi? Ermeniler a\u00e7\u0131s\u0131ndan s\u00f6yl\u00fcyorum tabii.<\/strong><\/p>\n

Evet hayat buldu\u011fu yer ama \u015fu var. Van \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131m\u0131z zaman Van\u2019\u0131 \u00e7al\u0131\u015fm\u0131yoruz, hani derler ya \u2018anlat\u0131lan senin hikayendir\u2019, anlat\u0131lan b\u00fcy\u00fck hikayedir, \u00f6yle. Van\u2019\u0131 \u00e7al\u0131\u015fmak bunlar\u0131 g\u00f6rmemizi m\u00fcmk\u00fcn k\u0131l\u0131yor. Cenevre\u2019deki H\u0131n\u00e7ak hareketini anlamak \u00e7ok kolay, \u00f6\u011frenci gidiyor, bak\u0131yor, sosyalistler var, anar\u015fistler var etkileniyor vs bunu anlayabiliyoruz, ya da Rus romantik devrimcili\u011finden etkilenen Ta\u015fnaklar, vs. onu da anlad\u0131k ama Van bamba\u015fka bir \u015fey yap\u0131yor ve soyk\u0131r\u0131m\u0131 ve 1915\u2019i anlamam\u0131zda Van\u2019\u0131n \u00e7ok \u00f6nemi var. Van\u2019da ba\u015fka vilayetlerde olmayan bir \u015fey var, bu\u00a0 Armenagan gelene\u011fi. Bu gelenek tesad\u00fcfen olu\u015fmad\u0131. Portukalyan radikal ulusal kurtulu\u015f\u00e7ulu\u011fundan esinlenen, liberal milliyet\u00e7i hatta baz\u0131lar\u0131 sonradan muhafazakar diyebilece\u011fimiz bir gelenek. Van\u2019\u0131 ay\u0131rdeden \u015fey Armenagan gelene\u011finin olmas\u0131, yani liberal milliyet\u00e7i ama silahl\u0131 bir kurtulu\u015f yolunu savunan bir organizasyonun olmas\u0131. \u00c7\u00fcnk\u00fc H\u0131n\u00e7aklar Ta\u015fnaklar asl\u0131nda her yerde olabildiler. Biz hep \u015funu d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fck, sanki Osmanl\u0131 Ermenistan\u2019\u0131 bu Zartonkun yani uyan\u0131\u015f\u0131n pasif al\u0131c\u0131s\u0131. Van onu da k\u0131r\u0131yor ve yarat\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 mesela Armenaganlar\u0131 yaratmas\u0131yla g\u00f6r\u00fcyorsunuz, onlar\u0131n\u00a0 emsali yok ba\u015fka yerde. Ve bu gelenek, bu maya tutuyor. Van\u2019da 1896 direni\u015fini biliyoruz, asl\u0131nda 1889\u2019da Ba\u015fkale\u2019de bir direni\u015f var bunu da Armenaganlar organize ediyor. \u015eunun alt\u0131n\u0131 \u00e7izmek gerekiyor: 1915\u2019i 15 yapan tarihi biz asl\u0131nda pas ge\u00e7tik. 1896 \u00e7ok \u00f6nemli bir k\u0131r\u0131lma noktas\u0131yd\u0131 . \u015eiddetin ne kadar kurucu bir \u015fey oldu\u011funu 1896\u2019da g\u00f6r\u00fcyorsunuz. Bir defa neyi y\u0131k\u0131yor 1896 Van\u2019da, onu s\u00f6yleyeyim: Van 19. y\u00fczy\u0131l\u0131n ikinci yar\u0131s\u0131nda ger\u00e7ekten parl\u0131yor. Her taraf at\u00f6lyelerle doluyor, tekstil, deri, mobilya. G\u00fcm\u00fc\u015f\u00e7\u00fcl\u00fc\u011f\u00fc ve alt\u0131n\u0131 saym\u0131yorum, b\u00fcy\u00fck bir geli\u015fim ortaya koyuyor. 1900\u2019lere geldi\u011fimiz zaman 1.500 i\u015f\u00e7i var, bildi\u011finiz proleter, zaten ilk grevler Van\u2019da olacak. 1896 bu geli\u015fimi bir defa s\u00fcp\u00fcr\u00fcyor, o Ermeni zenginle\u015fmesiyle ortaya \u00e7\u0131kan birikime \u00e7ok b\u00fcy\u00fck bir darbe vuruyor.\u00a0 Hem kimlik a\u00e7\u0131s\u0131ndan yeni bir s\u00fcre\u00e7 ba\u015flat\u0131yor, hem de Van\u2019\u0131n bir\u00e7ok yeri y\u0131k\u0131l\u0131yor, y\u0131k\u0131lan mahallelerden baz\u0131lar\u0131 hi\u00e7bir zaman bir daha kurulmayacak.\u00a0 Aykestan yani esas Ermeni mahallesi hep var asl\u0131nda ama yukar\u0131da g\u00fcvenli bir yer olarak d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcl\u00fcyor. 1915\u2019i m\u00fcmk\u00fcn k\u0131lanlardan biri de neydi, Ermeni mahallelerinin stratejik olarak savunulabilir olmas\u0131yd\u0131. 1896\u2019n\u0131n kimlik a\u00e7\u0131s\u0131ndan \u00f6nemi ise, dinle tan\u0131mlanan bir gruptan, m\u00fckemmel olmasa da milli kimli\u011fe ge\u00e7i\u015f yapmas\u0131.<\/p>\n

Benim bir zamand\u0131r kafa yordu\u011fum bir konu var asl\u0131nda onu da yeri gelmi\u015fken sana sormak istiyorum. Van\u2019\u0131 yeni ke\u015ffediyoruz diyoruz ama asl\u0131nda bu tip direni\u015fler Osmanl\u0131\u2019da da oluyor as\u0131l\u0131nda, bu direni\u015fleri resmiyet d\u0131\u015f\u0131 tarih\u00e7iler genel olarak olumlam\u0131\u015flard\u0131r, mesela Celali isyanlar\u0131\u00a0 vs. Bunlar o co\u011frafyada oldu\u011fu zaman olumlanm\u0131\u015f, -sola yak\u0131n gibi duran tarih\u00e7iler i\u00e7in s\u00f6yl\u00fcyorum bunu- ama bu tarafta oldu\u011fu zaman g\u00f6rmezden gelinmi\u015f, \u00e7\u00fcnk\u00fc onlar Ermeni, \u00e7\u00fcnk\u00fc onlar devlete ba\u015fkald\u0131rm\u0131\u015f. B\u00f6yle bir bak\u0131\u015f var m\u0131d\u0131r acaba, kafama tak\u0131lan bir konu bu, sana sormak istedim.<\/strong><\/p>\n

Ben bir \u015fey s\u00f6yleyeyim, \u00e7ok g\u00fczel bir soru, bu b\u00f6yle kals\u0131n bence, cevab\u0131 da i\u00e7inde zaten. Bir tek olumsuzlanmas\u0131yla de\u011fil, g\u00f6r\u00fcnmez olmas\u0131yla da sorgulamak laz\u0131m. Bilmiyorum \u015fu anda solu ele\u015ftirmek i\u00e7in en g\u00fczel zaman m\u0131d\u0131r..<\/p>\n

\"Van\u2019daki<\/div>\n
Van\u2019daki Amerikan Misyonu\u2019nda yetim \u00e7ocuklar (1900 civar\u0131)<\/span><\/em><\/div>\n

De\u011fil tabii, ben zaten tarihsel s\u00fcre\u00e7ten bahsediyorum..<\/strong><\/p>\n

Ama belki de do\u011fru zamand\u0131r \u00e7\u00fcnk\u00fc bu ben nerede yanl\u0131\u015f yapt\u0131m sorusuna da bir cevap. En nihayetinde d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcrseniz; \u00e7ok basit a\u00e7\u0131klamalardan ka\u00e7\u0131nmak laz\u0131m. Ma\u011fdur kategorisi de art\u0131k anl\u0131yoruz ki sand\u0131\u011f\u0131m\u0131zdan \u00e7ok daha karma\u015f\u0131k, fail kategorisi de \u00f6yle. Ama burada bast\u0131r\u0131lm\u0131\u015f bir grup var. Ve bu bast\u0131r\u0131lm\u0131\u015f grubun hak talebi var. Bu soru durmal\u0131 ve bence cevap bile vermemize gerek yok bu sorunun kendisi zaten o.<\/p>\n

1915\u2019e gelece\u011fim daha do\u011frusu atlayaca\u011f\u0131m art\u0131k ister istemez. Van direni\u015fine hep \u015f\u00f6yle bak\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r resmi tarihte, tehcirin gerek\u00e7esi say\u0131l\u0131r: \u201cHakettiler\u201d. Durum nas\u0131l peki?<\/strong><\/p>\n

Bir defa \u015furadan ba\u015flayal\u0131m. 1914\u2019\u00fcn sonuna geldi\u011fimiz zaman Ermeni cemaati, tarihinde hi\u00e7 olmad\u0131\u011f\u0131 kadar b\u00f6l\u00fcnm\u00fc\u015f bir cemaatti. Komplo kurdular, isyan ettiler dedi\u011finiz grup bu! Buradan ba\u015flayal\u0131m. Birbirine d\u00fc\u015fmanla\u015fm\u0131\u015f bir gruptu. Ben 1908\u2019e d\u00f6nmek istiyorum, 1908\u2019de bir devrim olmad\u0131 iki tane devrim oldu Osmanl\u0131 Ermenileri i\u00e7in. 1- \u0130stanbul\u2019da J\u00f6nt\u00fcrklerin Abd\u00fclhamid\u2019e meydan okumalar\u0131, 2- Patrik Ma\u011fakya Ormanyan\u2019\u0131n g\u00f6revini b\u0131rakmaya\u00a0 zorlanmas\u0131yla sembolize edilen bir radikal d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm s\u00fcreci ba\u015flad\u0131. Bu da neydi, art\u0131k 1860\u2019larda Nizamname ile ba\u015flayan s\u00fcrecin son d\u00f6nemeciydi bu, devrimcilerinin Patrikhane\u2019nin Ermenilerin devlet kar\u015f\u0131s\u0131ndaki esas ve tek temsilcisi olmas\u0131na yapt\u0131klar\u0131 nihai hamleydi. Art\u0131k \u015funu g\u00f6r\u00fcyorsunuz ki g\u00fc\u00e7 merkezleri art\u0131k Kumkap\u0131 de\u011fil Ermeniler i\u00e7in; daha fazla Pera. Parti b\u00fcrolar\u0131 ve ofisleri oralardayd\u0131. Ve Van\u2019\u0131n \u015f\u00f6yle bir \u015feyi vard\u0131. Bir tek Armenaganlar de\u011fil, bir de Tebi Yergir (Anavatana do\u011fru) hareketi vard\u0131, yani Armenagan d\u0131\u015f\u0131nda hareketler de orada k\u00f6k salmaya ba\u015flad\u0131, H\u0131n\u00e7aklar, Ta\u015fnaklar, ki 1896\u2019da onlar\u0131n da pay\u0131 vard\u0131. Ama 1908\u2019de Ta\u015fnaks\u00fctyun a\u00e7\u0131s\u0131ndan \u015f\u00f6yle bir durum oluyor. 1908\u2019den hemen \u00f6nce\u00a0 bir ihanet olur, Tavo\u2019nun ihaneti, me\u015fhurdur. Neden oldu\u011fu tart\u0131\u015fmal\u0131d\u0131r, biraz kaz\u0131d\u0131\u011f\u0131n\u0131z zaman bir a\u015fk hikayesi, k\u0131r\u0131k bir g\u00f6n\u00fcl hikayesidir diyenler de var, bilemiyoruz. Ama Tavo \u015f\u00f6yle bir \u015fey yap\u0131yor, Ta\u015fnaklar\u0131n orada biriktirdi\u011fi cephaneli\u011fi ve b\u00fct\u00fcn isim listelerini veriyor ve Ta\u015fnaks\u00fctyun \u00e7ok b\u00fcy\u00fck bir darbe yiyor, Aram Manukyan dahil olmak \u00fczere herkes hapiste. \u0130\u015fte talih bazen y\u00fcz\u00fcn\u00fcze g\u00fcl\u00fcyor ve muhtemelen hayatlar\u0131n\u0131n kalan k\u0131sm\u0131n\u0131 hapiste ge\u00e7irecek insanlar bir anda devrim kahramanlar\u0131 olarak piyasaya \u00e7\u0131k\u0131yorlar, protokolde yer tutuyorlar. Ancak Ermeniler sadece\u00a0 protokolde yer alm\u0131yorlar. Art\u0131k vilayetle ilgili karar alma mekanizmas\u0131nda Ta\u015fnaks\u00fctyun\u2019un \u00e7ok \u00f6nemli rol\u00fc var. K\u0131sacas\u0131 Van 1908-14 aras\u0131nda b\u00fcy\u00fck bir Ta\u015fnaks\u00fctyun etkisinde; Ta\u015fnaklar \u0130ttihat\u00e7\u0131larla ittifaklar\u0131n\u0131 \u00e7ok b\u00fcy\u00fck \u2018maharetle\u2019 kullan\u0131yor. Bir defa Ermenilerin s\u0131k\u00e7a tasvir edildikleri gibi edilgen kurbanlar olmad\u0131klar\u0131n\u0131 Van\u2019da net g\u00f6r\u00fcyorsunuz. Kimi Ermeniler \u00e7ok etkiliydi. Ben zaten sunu\u015fumda bir \u015fey yapmaya \u00e7al\u0131\u015ft\u0131m Ermenileri akt\u00f6rler olarak anlataca\u011f\u0131m dedim. Art\u0131k yeter, ben Ermenileri iyisiyle k\u00f6t\u00fcs\u00fcyle akt\u00f6rle\u015ftirmek, normalle\u015ftirmek\u00a0 istiyorum. Ama ba\u015fka bir \u015fey daha oluyor bu arada; Ta\u015fnaks\u00fctyun\u00a0 ittifaktan ald\u0131\u011f\u0131 o g\u00fcc\u00fcn\u00fc, Ermeni di\u011fer gruplara kar\u015f\u0131 da kullan\u0131yor ve \u00e7ok agresif bir tav\u0131r al\u0131yor.\u00a0 Ve bunu yaparken de \u0130ttihat\u00e7\u0131lar\u0131n \u00e7ok b\u00fcy\u00fck deste\u011fini al\u0131yor, \u00f6zellikle kiliseye kar\u015f\u0131 . Bir\u00e7ok siyasi cinayet i\u015fleniyor, bunlar\u0131n \u00e7ok b\u00fcy\u00fck k\u0131sm\u0131 da liberal milliyet\u00e7ilere kar\u015f\u0131 Ta\u015fnaklar\u0131n i\u015fledi\u011fi cinayetlerdir. Ve bunlar\u0131n hi\u00e7biri ara\u015ft\u0131r\u0131lmam\u0131\u015ft\u0131r, \u00e7\u00fcnk\u00fc otoriteler Ermeni liberal\u00a0 milliyet\u00e7ilere yap\u0131lan sald\u0131r\u0131lara arkalar\u0131n\u0131 d\u00f6nm\u00fc\u015ft\u00fcr, hi\u00e7 kimsenin de \u015fikayette bulunacak cesareti olmam\u0131\u015ft\u0131r. Ama bu b\u00f6yle oldu\u011fu zaman o cemaat b\u00f6l\u00fcn\u00fcr, 1908\u2019den 1914\u2019e geldi\u011fimizde Ermeni cemaati \u00e7ok b\u00f6l\u00fcnm\u00fc\u015f bir toplumdu. Bir de \u015funu s\u00f6yleyeyim, Van 1913\u2019\u00fc 14\u2019\u00fc \u00e7ok ne\u015feli ya\u015fad\u0131. D\u00fc\u015f\u00fcnebiliyor musunuz, 1878\u2019den 1914\u2019e kadar m\u00fccadele verilen reform plan\u0131n\u0131n bir meyvesi bir Avrupal\u0131 \u2018b\u00f6lge valisi\u2019 m\u00fcfetti\u015f Hoff Van\u2019a varm\u0131\u015f,. Bir kar\u015f\u0131lama t\u00f6reni vard\u0131r, \u00e7ok g\u00f6rkemlidir. Bir yandan da d\u00fcne kadar ve hala Ta\u015fnaklar\u0131n ili\u015fkisinin devam etti\u011fi \u0130ttihat\u00e7\u0131 ekip var, tabii orada bir k\u0131rg\u0131nl\u0131k var art\u0131k, \u00e7\u00fcnk\u00fc piyasada art\u0131k daha g\u00fc\u00e7l\u00fc bir akt\u00f6r var..<\/p>\n

Bana \u00e7ok tan\u0131d\u0131k geliyor bunlar asl\u0131nda ama oraya girmiyorum \u015fimdilik.<\/strong><\/p>\n

Tabii, ama biz bu \u015fekilde g\u00f6rmeye yeni ba\u015fl\u0131yoruz bu meseleleri, onun da alt\u0131n\u0131 \u00e7izeyim. Getirece\u011fim 14\u2019e ama bunlar\u0131 ger\u00e7ekten s\u00f6ylemem gerekiyor, otursun bunlar yerli yerine. Ve 1914 Haziran\u0131nda Van Ermenileri belki hayatlar\u0131nda olmad\u0131klar\u0131 kadar umutlulard\u0131. Umutlu ama b\u00f6l\u00fcnm\u00fc\u015f bir topluluk. Ve bir bak\u0131yorsunuz tam bunlar\u0131n ortas\u0131nda bir sava\u015f \u00e7\u0131k\u0131yor. \u0130lk ba\u015fta \u015funu s\u00f6yleyelim 1915 ile ilgili: Van Ermeni soyk\u0131r\u0131m\u0131n\u0131n deprem \u00fcss\u00fcd\u00fcr. Ne anlamda deprem \u00fcss\u00fcd\u00fcr? \u0130yimserlikten gerilimin ortaya \u00e7\u0131k\u0131\u015f\u0131na ve en nihayetindeki \u00e7\u00f6k\u00fc\u015f\u00fcne kadar o d\u00f6nemin barometresidir Van.<\/p>\n

Ne oluyor peki Van\u2019da? Nas\u0131l ba\u015fl\u0131yor i\u015f?<\/strong><\/p>\n

\u0130lk ba\u015fta bir\u00e7ok insan\u0131n duydu\u011fu zaman \u00e7ok \u015fa\u015f\u0131raca\u011f\u0131 bir \u015fey s\u00f6yleyelim, Van\u2019da sava\u015ftan sonra Ta\u015fnak lideri Aram Manukyan eline davul zurnay\u0131 al\u0131r, Ermeni mahallelerini dola\u015f\u0131r Ermeni gen\u00e7lerini askere yaz\u0131lmaya \u00e7a\u011f\u0131r\u0131r. \u0130nsanlar isteksizdir. Onlar\u0131n iste\u011fini art\u0131rmak i\u00e7in \u00f6zellikle Ta\u015fnak gen\u00e7lerinin yaz\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6ylesem size… Daha sonralar\u0131 bence hakl\u0131 olarak Vanl\u0131lar Ta\u015fnaklar\u0131 bu y\u00fczden sorumlu tutmu\u015flard\u0131r, bu kadar \u00f6ng\u00f6r\u00fcs\u00fcz olamazd\u0131n\u0131z diye. Bence burada bir hakl\u0131l\u0131k pay\u0131 var, ve bir tek bu de\u011fil. Ve zaten o zamanki Van Valisi Tahsin bey\u2019e bakarsan\u0131z \u201cVan vilayetinde Ermeniler sorun \u00e7\u0131karm\u0131yor tersine bu adamlar bize destek oluyor\u201d diyor. Merkez s\u00fcrekli bir\u00a0 gerilim ar\u0131yor ama\u00a0 o tam tersini s\u00f6yl\u00fcyor. Ama \u015funu de not d\u00fc\u015feyim, art\u0131k Ermeniler dedi\u011finiz zaman iktidardakilerin akl\u0131nda olanlar Ta\u015fnaklar, \u00e7\u00fcnk\u00fc zaten kalan kurumlar\u0131n o kadar i\u00e7eri\u011fi bo\u015falt\u0131lm\u0131\u015f durumda ki. Her \u015fey yolunda giderken Kas\u0131m sonunda bir geli\u015fme oluyor, Timar etraf\u0131nda. Jandarma ile \u0130nknaba\u015fdbanutyun (\u00f6z savunma) aras\u0131nda \u00e7at\u0131\u015fmalar oluyor, ve ondan sonra patlamal\u0131 bir\u00a0 geli\u015fme oluyor, Rus ak\u0131m\u0131 var Kas\u0131m ve Aral\u0131kta ve Ruslar \u00e7ekildikten sonra da bir katliam, s\u00fcp\u00fcrme oluyor. Bir parantez a\u00e7mak isterim, o zamanlar yani Kas\u0131m\u2019da \u00e7ok ilgin\u00e7 bir sahne oluyor, M\u00fcsl\u00fcmanlar b\u00fcy\u00fck bir tedirginlik ya\u015f\u0131yor \u00e7\u00fcnk\u00fc Van\u2019daki b\u00fct\u00fcn g\u00fcvenlik g\u00fcc\u00fc bo\u015fal\u0131yor ve bir korku var. Bu arada \u015funu s\u00f6yleyelim Ta\u015fnaklar \u00f6rg\u00fctl\u00fc ve silahl\u0131, Ramgavarlar\u0131n da g\u00fcc\u00fc var, Van\u2019da ba\u015fka yerde olmayan bir tablo var, daha sonra bunu bir\u00e7ok Vanl\u0131 Ermeni an\u0131lar\u0131nda yazm\u0131\u015ft\u0131r, en isyan edecek zamand\u0131 bu, \u00e7\u00fcnk\u00fc isyan etmenize bile gerek yok. Ama kimsenin akl\u0131nda \u00f6yle bir \u015fey yok ki! Ondan sonra tabii Cevdet\u2019in i\u015fba\u015f\u0131na gelmesi. Cevdet gelmeyip Tahsin kalsa ne olurdu? B\u00fcy\u00fck resim de\u011fi\u015fir miydi, \u015f\u00fcpheliyim. Cevdet\u2019in bir paranoyas\u0131 vard\u0131 \u2018bu Van Ermenileri isyan edecekler\u2019 bir de intikam senaryosu: \u2018isyan ettikleri zaman da bunun bedelini biz Ermenilere \u00f6detiriz\u2019. Van\u2019da bir isyan yoktur, Cevdet beyin bir komplosu vard\u0131r, buna kar\u015f\u0131 \u00f6l\u00fcm kal\u0131m sava\u015f\u0131 veren bir halk vard\u0131r. Bu bizim Dersim isyan\u0131 dememiz gibidir asl\u0131nda.<\/p>\n

Van\u2019da 1915\u2019te ne oldu?<\/strong><\/h4>\n

Ne oluyor 1915\u2019teki o k\u0131r\u0131lma an\u0131nda?<\/strong><\/p>\n

\u015eu oluyor ilk ba\u015fta \u015eatak\u2019ta bir \u015feyler oluyor. Bu olaylar da bir \u00f6\u011fretmenin g\u00f6zalt\u0131na al\u0131nmas\u0131yla ba\u015fl\u0131yor. Ve kimi kaynaklara g\u00f6re cepheye gidip gelmi\u015f bir adam, yaralan\u0131p geliyor, i\u015fin \u00f6yle bir karma\u015f\u0131k hali var. Ve ondan sonra bak\u0131n bu \u00e7ok \u00f6nemli, Cevdet ne yap\u0131yor, oradaki Ta\u015fnaks\u00fctyun\u2019un askeri faaliyetlerinden sorumlu \u0130\u015fhan\u2019a \u201cGit de araya gir de \u015fu i\u015fi hallet gel\u201d diyor. Bak\u0131n \u015fimdi bunun hala m\u00fcmk\u00fcn olabilmesini d\u00fc\u015f\u00fcnebiliyor musunuz? Neden soyk\u0131r\u0131mla ilgili literat\u00fcr\u00fcm\u00fcz\u00fc ba\u015f a\u015fa\u011f\u0131 etmemiz gerekti\u011finin \u00e7ok iyi bir \u00f6rne\u011fi. O ki\u015fi \u0130\u015fhan\u2019\u0131 \u00e7a\u011f\u0131rd\u0131\u011f\u0131 zaman \u0130\u015fhan gidip oray\u0131 d\u00fczeltip gelece\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyor, ama bu sefer \u00f6yle olmuyor. Pusuya d\u00fc\u015f\u00fcr\u00fcl\u00fcp \u00f6ld\u00fcr\u00fcl\u00fcyor ve arkas\u0131ndan Van Milletvekili\u00a0 Vramyan tutuklan\u0131yor, -ki o da sonra katledilecektir-\u00a0 ve bunlar\u0131n hepsini de Van valisi \u00fcstlenir. Daha sonra \u201c\u0130ki \u00fc\u00e7 d\u011fa\u2019n\u0131n (Ermenice gen\u00e7 erkek) elinde oyuncak olmayacak bu devlet\u201d diyor. Bu arada \u015fu var, \u00e7ok g\u00fc\u00e7l\u00fc dedi\u011fimiz Ta\u015fnaklar bu olaydan sonra paralize oluyor, organizasyonel olarak liderlikten darbe al\u0131yor. Korkun\u00e7 haz\u0131rl\u0131ks\u0131z bir durumdalar, hani baz\u0131 kaynaklar aylar \u00f6nceden haz\u0131rl\u0131k vard\u0131 diyorlar, hi\u00e7 \u00f6yle de\u011fil. O y\u00fczden de Van direni\u015finin ba\u015f\u0131nda Armenagan gelene\u011finden gelen ve ismi de Armenak olan bir Ramgavar olacak: Armenag Egaryan. Peki oraya nas\u0131l geliniyor? Bu olaylardan sonra kentin ileri gelenleri vali ile g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcyor, pazarl\u0131k etmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131yor. Ama \u015fu \u00e7ok kesin \u0130ran\u2019da kaybeden bir h\u00fck\u00fcmet, Ruslardan darbe yiyen bir h\u00fck\u00fcmet, Sar\u0131kam\u0131\u015f\u2019ta kaybeden bir h\u00fck\u00fcmet bunun hesab\u0131n\u0131 birisine \u00e7\u0131kar\u0131yor. Cevdet bey \u00e7ok a\u00e7\u0131k ortaya koyuyor, pazarl\u0131k olmayaca\u011f\u0131n\u0131. Devletin art\u0131k irtibat kurmayaca\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yl\u00fcyor, \u201cCemaat olmaktan \u00e7\u0131kt\u0131n\u0131z siz art\u0131k\u201d diyor. Bunun kendisi yok etme niyetidir. O y\u00fczden \u015funu s\u00f6yl\u00fcyorum ben \u00e7al\u0131\u015fmamda, Van \u201cgenocidal intent\u2019in\u2019\u201d (soyk\u0131r\u0131mc\u0131 niyet) ilk g\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc yerdir, Osmanl\u0131 topraklar\u0131nda. E\u011fer siz 1862 direni\u015fini bilmezseniz, e\u011fer siz Ba\u015fkale direni\u015fini bilmezseniz , 1896\u2019y\u0131 bilmezseniz, o \u015fehrin Ermeni mahallerinin etraf\u0131ndaki direni\u015fi \u00f6rg\u00fctleyemezsiniz. 1.000 ki\u015filik silahl\u0131 bir kuvvet var Ermenilerin elinde, zaten \u00e7at\u0131\u015fmalar ba\u015flamadan birka\u00e7 g\u00fcn \u00f6nce hendek kaz\u0131lmaya ba\u015flan\u0131yor. Hem \u015fehir i\u00e7i hem de Aykestan (Ba\u011flar) mahallesinde kaz\u0131l\u0131yor ve 6 Nisan\u2019dan sonra \u00e7at\u0131\u015fma ba\u015fl\u0131yor. Tabii bu 19 Nisan\u2019d\u0131r, takvim fark\u0131ndan dolay\u0131. Bir taraftan Osmanl\u0131 taraf\u0131nda binlerce K\u00fcrt milis var ama \u015fu var ki Van\u2019\u0131n yerli M\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131 kat\u0131lmam\u0131\u015ft\u0131r bu milislere, ilgin\u00e7tir. Zaten direni\u015f\u00e7iler de onlara y\u00f6nelik bir bildiri yay\u0131nl\u0131yor, \u2018Bizim sizle i\u015fimiz yok\u2019 diye. Van direni\u015fi ba\u015fka \u015feylerin sebebi de\u011fildir, Van direni\u015fi, bir \u015feylerin sonucudur. Ondan sonra bunu bir sebep olarak kulland\u0131 h\u00fck\u00fcmet. \u015eu nedenle kulland\u0131 ki, Van\u2019la ba\u015flay\u0131p b\u00fct\u00fcn Ermenileri i\u00e7 d\u00fc\u015fman olarak g\u00f6stermenin gerek\u00e7esi olarak kulland\u0131. Direni\u015f sahnesi ola\u011fan\u00fcst\u00fc bir sahne. Dedim ya Van \u00e7ok b\u00f6l\u00fcnm\u00fc\u015f bir topluluktu, oradan \u00e7\u0131k\u0131p hi\u00e7bir b\u00f6l\u00fcnm\u00fc\u015fl\u00fc\u011f\u00fcn kalmad\u0131\u011f\u0131 bir an\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcn. Bu arada Van de\u011fil sadece kar\u0131\u015fan, b\u00fct\u00fcn Van vilayeti kar\u0131\u015f\u0131yor. Ve di\u011fer yerlerde katliamlardan ka\u00e7anlar \u00f6zellikle Aykestan\u2019a geliyor ve devlet \u00f6zellikle girmelerini istiyor, kaynaklar\u0131n\u0131 t\u00fcketsinler diye. Ama \u00f6yle bir dayan\u0131\u015fmayla bunun \u00fcstesinden geliyor ki Vanl\u0131lar, ger\u00e7ekten inan\u0131lmaz. Y\u00fcz y\u0131l anlatabilirsiniz zaten Vanl\u0131 Ermeniler de bunu y\u00fcz y\u0131l anlatt\u0131lar. S\u0131n\u0131f ayr\u0131mlar\u0131, hepsi ortadan kalk\u0131yor ve tam kom\u00fcn ortaya \u00e7\u0131k\u0131yor. \u00c7ok b\u00fcy\u00fck bir direni\u015f oluyor ve bir \u015fans da \u015fu ki Ruslar ve Ermeni kuvvetleri Dilman\u2019da zafer kazan\u0131nca Cevdet \u00e7ekiliyor ve \u015fehir Ermenilerin eline ge\u00e7iyor ve o birlik ondan sonra da\u011f\u0131l\u0131yor. Bundan sonras\u0131 \u00e7ok karma\u015f\u0131k.<\/p>\n

\u0130sterseniz bundan sonras\u0131n\u0131 ayr\u0131 s\u00f6yle\u015fi olarak yapal\u0131m \u00e7\u00fcnk\u00fc o da \u00f6nemli. Bu a\u015famada direni\u015fe kadarki b\u00f6l\u00fcm\u00fc konu\u015fmu\u015f olal\u0131m. <\/strong><\/p>\n

\u0130\u015fin ilgin\u00e7 taraf\u0131 Van mesela T\u00fcrk milliyet\u00e7ili\u011fi anlat\u0131s\u0131nda ne kahraman Van\u2019d\u0131r ne gazi Van\u2019d\u0131r, K\u00fcrt anlat\u0131s\u0131nda da bir yeri yoktur ama ben ilk Ermenistan ziyaretimde bunu g\u00f6rd\u00fcm, olur olmad\u0131k her \u015fey Van Vaspuragan. Her Vanl\u0131 Ermeni mutlaka Ermenidir ama her \u015feyin \u00f6tesinde Vanl\u0131d\u0131r, Vanetsidir.<\/p>\n

http:\/\/www.agos.com.tr\/tr\/yazi\/17066\/van-soykirim-depreminin-merkez-ussuydu<\/p>\n

<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Hrant Dink Vakf\u0131\u2019n\u0131n d\u00fczenledi\u011fi \u201cVan ve \u00c7evresi, Toplumsal, K\u00fclt\u00fcrel ve Ekonomik Tarihi\u201d ba\u015fl\u0131kl\u0131 konferans 11-12 Kas\u0131m tarihlerinde Anarad H\u0131\u011futyun Binas\u0131\u2019nda ger\u00e7ekle\u015ftiridi. Konferans\u0131n a\u00e7\u0131l\u0131\u015f tebli\u011fini sunan Dr. Yektan T\u00fcrky\u0131lmaz ile Van\u2019\u0131n Ermeni ve Osmanl\u0131 tarihindeki yerini konu\u015ftuk. \u00d6nemli bir konferans,\u00a0 \u201cVan ve \u00c7evresi\u201d konferans\u0131. Sen de a\u00e7\u0131l\u0131\u015f konu\u015fmas\u0131n\u0131 yapt\u0131n. Van tabii 1800\u2019lerin sonundan 1915\u2019e kadarki b\u00f6l\u00fcm […]<\/p>\n","protected":false},"author":7,"featured_media":42783,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[44,1,70],"tags":[],"class_list":["post-42781","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-ermeni-soykirimi","category-haberler","category-makaleler"],"yoast_head":"\n\u201cVan soyk\u0131r\u0131m depreminin merkez \u00fcss\u00fcyd\u00fc\u201d - Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=42781\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"en_US\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"\u201cVan soyk\u0131r\u0131m depreminin merkez \u00fcss\u00fcyd\u00fc\u201d - Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Hrant Dink Vakf\u0131\u2019n\u0131n d\u00fczenledi\u011fi \u201cVan ve \u00c7evresi, Toplumsal, K\u00fclt\u00fcrel ve Ekonomik Tarihi\u201d ba\u015fl\u0131kl\u0131 konferans 11-12 Kas\u0131m tarihlerinde Anarad H\u0131\u011futyun Binas\u0131\u2019nda ger\u00e7ekle\u015ftiridi. Konferans\u0131n a\u00e7\u0131l\u0131\u015f tebli\u011fini sunan Dr. Yektan T\u00fcrky\u0131lmaz ile Van\u2019\u0131n Ermeni ve Osmanl\u0131 tarihindeki yerini konu\u015ftuk. \u00d6nemli bir konferans,\u00a0 \u201cVan ve \u00c7evresi\u201d konferans\u0131. Sen de a\u00e7\u0131l\u0131\u015f konu\u015fmas\u0131n\u0131 yapt\u0131n. Van tabii 1800\u2019lerin sonundan 1915\u2019e kadarki b\u00f6l\u00fcm […]\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=42781\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2016-11-21T07:11:46+00:00\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2016-11-21T07:15:42+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2016\/11\/yekta_1.jpg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"702\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"336\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/jpeg\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"admin\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Written by\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"admin\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Est. reading time\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"21 minutes\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\\\/\\\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?p=42781#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?p=42781\"},\"author\":{\"name\":\"admin\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/096f1d38a12cce57fb855b485ed24c9e\"},\"headline\":\"\u201cVan soyk\u0131r\u0131m depreminin merkez \u00fcss\u00fcyd\u00fc\u201d\",\"datePublished\":\"2016-11-21T07:11:46+00:00\",\"dateModified\":\"2016-11-21T07:15:42+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?p=42781\"},\"wordCount\":4154,\"commentCount\":0,\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?p=42781#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/wp-content\\\/uploads\\\/sites\\\/6\\\/2016\\\/11\\\/yekta_1.jpg\",\"articleSection\":[\"Ermeni Soyk\u0131r\u0131m\u0131\",\"Haberler\",\"Makaleler\"],\"inLanguage\":\"en-US\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"CommentAction\",\"name\":\"Comment\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?p=42781#respond\"]}]},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?p=42781\",\"url\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?p=42781\",\"name\":\"\u201cVan soyk\u0131r\u0131m depreminin merkez \u00fcss\u00fcyd\u00fc\u201d - Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?p=42781#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?p=42781#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/wp-content\\\/uploads\\\/sites\\\/6\\\/2016\\\/11\\\/yekta_1.jpg\",\"datePublished\":\"2016-11-21T07:11:46+00:00\",\"dateModified\":\"2016-11-21T07:15:42+00:00\",\"author\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/096f1d38a12cce57fb855b485ed24c9e\"},\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?p=42781#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"en-US\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?p=42781\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"en-US\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?p=42781#primaryimage\",\"url\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/wp-content\\\/uploads\\\/sites\\\/6\\\/2016\\\/11\\\/yekta_1.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/wp-content\\\/uploads\\\/sites\\\/6\\\/2016\\\/11\\\/yekta_1.jpg\",\"width\":702,\"height\":336},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?p=42781#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Home\",\"item\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"\u201cVan soyk\u0131r\u0131m depreminin merkez \u00fcss\u00fcyd\u00fc\u201d\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/#website\",\"url\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/\",\"name\":\"Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi\",\"description\":\"\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"en-US\"},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/096f1d38a12cce57fb855b485ed24c9e\",\"name\":\"admin\",\"url\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?author=7\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"\u201cVan soyk\u0131r\u0131m depreminin merkez \u00fcss\u00fcyd\u00fc\u201d - Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=42781","og_locale":"en_US","og_type":"article","og_title":"\u201cVan soyk\u0131r\u0131m depreminin merkez \u00fcss\u00fcyd\u00fc\u201d - Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi","og_description":"Hrant Dink Vakf\u0131\u2019n\u0131n d\u00fczenledi\u011fi \u201cVan ve \u00c7evresi, Toplumsal, K\u00fclt\u00fcrel ve Ekonomik Tarihi\u201d ba\u015fl\u0131kl\u0131 konferans 11-12 Kas\u0131m tarihlerinde Anarad H\u0131\u011futyun Binas\u0131\u2019nda ger\u00e7ekle\u015ftiridi. Konferans\u0131n a\u00e7\u0131l\u0131\u015f tebli\u011fini sunan Dr. Yektan T\u00fcrky\u0131lmaz ile Van\u2019\u0131n Ermeni ve Osmanl\u0131 tarihindeki yerini konu\u015ftuk. \u00d6nemli bir konferans,\u00a0 \u201cVan ve \u00c7evresi\u201d konferans\u0131. Sen de a\u00e7\u0131l\u0131\u015f konu\u015fmas\u0131n\u0131 yapt\u0131n. Van tabii 1800\u2019lerin sonundan 1915\u2019e kadarki b\u00f6l\u00fcm […]","og_url":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=42781","og_site_name":"Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi","article_published_time":"2016-11-21T07:11:46+00:00","article_modified_time":"2016-11-21T07:15:42+00:00","og_image":[{"width":702,"height":336,"url":"https:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2016\/11\/yekta_1.jpg","type":"image\/jpeg"}],"author":"admin","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Written by":"admin","Est. reading time":"21 minutes"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=42781#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=42781"},"author":{"name":"admin","@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/#\/schema\/person\/096f1d38a12cce57fb855b485ed24c9e"},"headline":"\u201cVan soyk\u0131r\u0131m depreminin merkez \u00fcss\u00fcyd\u00fc\u201d","datePublished":"2016-11-21T07:11:46+00:00","dateModified":"2016-11-21T07:15:42+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=42781"},"wordCount":4154,"commentCount":0,"image":{"@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=42781#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2016\/11\/yekta_1.jpg","articleSection":["Ermeni Soyk\u0131r\u0131m\u0131","Haberler","Makaleler"],"inLanguage":"en-US","potentialAction":[{"@type":"CommentAction","name":"Comment","target":["https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=42781#respond"]}]},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=42781","url":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=42781","name":"\u201cVan soyk\u0131r\u0131m depreminin merkez \u00fcss\u00fcyd\u00fc\u201d - Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi","isPartOf":{"@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=42781#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=42781#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2016\/11\/yekta_1.jpg","datePublished":"2016-11-21T07:11:46+00:00","dateModified":"2016-11-21T07:15:42+00:00","author":{"@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/#\/schema\/person\/096f1d38a12cce57fb855b485ed24c9e"},"breadcrumb":{"@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=42781#breadcrumb"},"inLanguage":"en-US","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=42781"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"en-US","@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=42781#primaryimage","url":"https:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2016\/11\/yekta_1.jpg","contentUrl":"https:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2016\/11\/yekta_1.jpg","width":702,"height":336},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=42781#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https:\/\/akunq.net\/tr"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"\u201cVan soyk\u0131r\u0131m depreminin merkez \u00fcss\u00fcyd\u00fc\u201d"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/#website","url":"https:\/\/akunq.net\/tr\/","name":"Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi","description":"","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"en-US"},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/#\/schema\/person\/096f1d38a12cce57fb855b485ed24c9e","name":"admin","url":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?author=7"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/42781","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/7"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=42781"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/42781\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":42784,"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/42781\/revisions\/42784"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/42783"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=42781"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=42781"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=42781"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}