![\"adana-1\"](\"http:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/2016\/10\/Adana-1-300x225.jpg\")
<\/p>\n<\/p>\n
-Osmanl\u0131’n\u0131n son d\u00f6neminde Adana \u015fehir merkezi ve Abidinpa\u015fa Caddesi yak\u0131n\u0131nda Frans\u0131zlar\u0131n dini ve e\u011fitim kurumlar\u0131 kiliseler ve okullar a\u00e7\u0131ld\u0131.<\/strong><\/em><\/p>\n -Frans\u0131zlar ile i\u015fbirli\u011fi yapanlar Ha\u00e7in(Saimbeyli) as\u0131ll\u0131 Ermeni Terziyan ailesi idi.<\/strong><\/em><\/p>\n -Kurtulu\u015f Sava\u015f\u0131ndan sonra Frans\u0131z misyon merkezleri Nam\u0131k kemal ve \u0130stiklal \u0130lkokulu olarak hizmet verdi. Amerikal\u0131 misyoner okullar\u0131n\u0131n Osmanl\u0131n\u0131n son d\u00f6neminde ve Adana\u2019daki \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131 yans\u0131tan ar\u015fiv belgeleri \u201cABCFM\u201d ad\u0131yla da bilinen merkezde bulunur. Bahsi ge\u00e7en merkezin halen T\u00fcrkiye\u2019deki \u015eubesi \u0130stanbul Sirkeci\u2019de Mercan yolu k\u0131y\u0131s\u0131nda bulunan \u201cAmerikan Board\u201d olarak da bilinen binada \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcr\u00fcr. (Gasp edilen varl\u0131klardan s\u00f6z ederken, bu kiliseleri okullar\u0131 yapanlar\u0131 su\u00e7lamak, yavuz h\u0131rs\u0131zl\u0131k olur. HYETERT)<\/strong><\/em><\/p>\n Aslen And\u0131r\u0131nl\u0131 olan doktor Nejat YAYCIO\u011eLU, kendisi gen\u00e7li\u011finde Tarsus Amerikan Kolejinde e\u011fitim g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc ve bir \u00f6m\u00fcr boyu T\u00fcrk-Amerikan dostluk hizmetlerinde \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131 ve de tarihe merakl\u0131 oldu\u011fu i\u00e7in ara\u015ft\u0131rmalarda bulunmak \u00fczere \u0130stanbul\u2019daki BOARD Ar\u015fivinde \u00e7al\u0131\u015fmalar yapt\u0131. O\u2019nun elde etti\u011fi tarihi foto\u011fraflar i\u00e7inde 1903 y\u0131l\u0131nda Adana \u015fehir merkezi ve Abidinpa\u015fa Caddesini g\u00f6sterir siyah-beyaz foto\u011frafta ilgin\u00e7 bina g\u00f6r\u00fcnt\u00fcleri vard\u0131. Abidinpa\u015fa caddesinin orta yerinde \u201cErmeni Azize Meryem Gregoryen Kilisesi\u201d,caddenin bat\u0131 taraf\u0131nda da \u201cErmeni Katolik Okulu\u201d ve onun da bat\u0131 taraf\u0131nda Protestan Kilisesi binas\u0131 g\u00f6r\u00fclmektedir. Tepeba\u011f taraf\u0131nda ve kuzey k\u0131sm\u0131nda da\u00a0 ABD misyon yerle\u015fim binalar\u0131 g\u00f6r\u00fclmektedir.<\/p>\n Asl\u0131nda bu foto\u011fraf, \u00e7ok \u015fey anlatmaktad\u0131r. 1900\u2019l\u00fc y\u0131llar\u0131n ba\u015flar\u0131nda misyonerler taraf\u0131ndan kimli\u011fi de\u011fi\u015ftirilen Adana’y\u0131 g\u00f6stermektedir. \u015eehrin g\u00f6be\u011finde ve Abidinpa\u015fa caddesi k\u0131y\u0131s\u0131nda ABD\u2019li, Frans\u0131z misyon merkezleri bulunmaktad\u0131r. ABD\u2019li Protestan misyonerler 1880\u2019li y\u0131llar i\u00e7inde Tepeba\u011f\u2019da \u201cK\u0131z Koleji\u201d a\u00e7m\u0131\u015flar, hemen yan\u0131 ba\u015f\u0131na da ayn\u0131 okulun m\u00fcd\u00fcr\u00fc i\u00e7in k\u00f6\u015fk kabul edilebilecek saray gibi bir bina yapm\u0131\u015flard\u0131r.<\/p>\n Foto\u011fraf alt yaz\u0131s\u0131nda da Ermeni Katogigosu\u2019nun \u015fehre geli\u015f an\u0131 a\u00e7\u0131klamas\u0131 not olarak d\u00fc\u015f\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr. Ad\u0131 ge\u00e7en Katogigos, 1290\u2019l\u0131 y\u0131llardan beri Sis(Kozan) \u015fehrindeki tarihi kilisede dini hizmetler veren Kilikya Ermeni Gregoryen mezhebi\u00a0 Kilise Ba\u015f Papaz\u0131 Sahak Kabayan\u2019d\u0131r. O\u2019nun Adana\u2019ya geli\u015f an\u0131n\u0131 g\u00f6rmek i\u00e7in insanlar evlerin ve binalar\u0131n \u00e7at\u0131 katlar\u0131na kadar dolmu\u015flar. Kilisenin y\u00fcksek \u00e7an kulesinin yap\u0131m\u0131 devam etmektedir. \u00c7\u00fcnk\u00fc kulenin \u00e7evresi tahta koruma malzemesi ile \u00e7evrilmi\u015ftir. Aziz Meryem ad\u0131na yapt\u0131r\u0131lan kilise Adana vilayetinin en b\u00fcy\u00fck Ermeni kilisesidir.<\/p>\n Caddenin merkeze yak\u0131n sol taraf\u0131ndaki Katolik Okulu, ise aslen Ha\u00e7inli (Saimbeyli) olan Terziyan ailesinin yapt\u0131rd\u0131\u011f\u0131 4 katl\u0131 misyoner okuludur. Fransa\u2019n\u0131n deste\u011fi ile yapt\u0131r\u0131lan bir e\u011fitim kurulu\u015fudur. O\u2019nun da sol yak\u0131n\u0131nda Amerikal\u0131 misyonerlerin deste\u011fi ile yapt\u0131r\u0131lan Protestan kilisesi binas\u0131 vard\u0131r. Protestan Kilisesi\u2019nin kulesi o kadar y\u00fcksektir ki!.. 1903 tarihli bu foto\u011fraf, Adana \u015fehrinin giderek kimlik de\u011fi\u015ftirerek \u201cHristiyan \u015fehri” g\u00f6r\u00fcnt\u00fcs\u00fc verdi\u011fi ger\u00e7e\u011fini g\u00f6zler \u00f6n\u00fcne sermektedir.<\/p>\n Frans\u0131zlar, 1830\u2019lu y\u0131llarda ger\u00e7ekle\u015fen M\u0131s\u0131rl\u0131 \u0130brahim Pa\u015fa\u2019n\u0131n Adana\u2019y\u0131 i\u015fgal y\u0131llar\u0131nda Adana \u015fehir merkezine \u201cdini ve siyasi ama\u00e7l\u0131\u201d yerle\u015fim i\u00e7ine girdiler. 1850\u2019li y\u0131llardan sonra da \u00c7ukurova\u2019n\u0131n pamuk \u00fcretimi i\u00e7in cazip olmas\u0131n\u0131 de\u011ferlendirerek ekonomik yay\u0131lma ama\u00e7lar\u0131n\u0131 uygulamaya koydular. Ermenileri arac\u0131 olarak kullanmalar\u0131 gerekiyordu. Adana \u015fehir merkezine Terziyan ailesi ile de i\u015fbirli\u011fi yaparak o g\u00fcn\u00fcn \u015fartlar\u0131nda 4 katl\u0131 g\u00f6rkemli bir misyoner okulu yapt\u0131rmalar\u0131 bu d\u00fc\u015f\u00fcncenin bir sonucudur.\u00a0 Ayn\u0131 okulun yak\u0131n\u0131ndaki Protestan Kilisesi ile ABD\u2019li misyonerlerin Ermenileri \u201cProtestan\u201d mezhebine \u00e7evirerek kendilerine yanda\u015f\u00a0yerle\u015fik bir topluluk yapma d\u00fc\u015f\u00fcncesi ile yap\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Terziyan Katolik Okulu, Kurtulu\u015f Sava\u015f\u0131ndan sonra Cumhuriyet d\u00f6neminde Nam\u0131k Kemal\u00a0 \u0130lkokulu olarak kullan\u0131ld\u0131. Protestan Kilisesi de \u0130stiklal Mektebi olarak. 1940\u2019l\u0131 y\u0131llarda Ulucami\u2019nin kuzey k\u0131y\u0131s\u0131ndan ge\u00e7en K\u0131z\u0131lay caddesini a\u00e7ma \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 esnas\u0131nda bu tarihi binalar y\u0131k\u0131ld\u0131. Ger\u00e7ekleri ile birlikte hikayeleri s\u0131rlar\u0131 da tarihin sararm\u0131\u015f sayfalar\u0131 aras\u0131nda kald\u0131, unutuldu, gitti! Ta ki Osmanl\u0131 Ar\u015fivinde bulunan belgelerin \u00fczerleri ve \u00f6rt\u00fcleri kald\u0131r\u0131l\u0131ncaya kadar.<\/p>\n