{"id":42185,"date":"2016-10-10T01:55:54","date_gmt":"2016-10-10T06:55:54","guid":{"rendered":"http:\/\/akunq.net\/tr\/?p=42185"},"modified":"2016-10-10T01:55:54","modified_gmt":"2016-10-10T06:55:54","slug":"talat-pasa-telgraflari-gercek-mi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=42185","title":{"rendered":"Talat Pa\u015fa telgraflar\u0131 ger\u00e7ek mi?"},"content":{"rendered":"<p style=\"text-align: justify;\"><a href=\"http:\/\/www.agos.com.tr\/tr\/yazar\/25\/vartan-estukyan\"><strong><a href=\"http:\/\/akunq.net\/tr\/?attachment_id=42186\" rel=\"attachment wp-att-42186\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"alignright size-full wp-image-42186\" src=\"http:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/2016\/10\/Taner-Akcam.jpg\" alt=\"taner-akcam\" width=\"270\" height=\"406\" srcset=\"https:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2016\/10\/Taner-Akcam.jpg 270w, https:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2016\/10\/Taner-Akcam-260x391.jpg 260w, https:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2016\/10\/Taner-Akcam-160x241.jpg 160w\" sizes=\"auto, (max-width: 270px) 100vw, 270px\" \/><\/a>Vartan Estukyan<\/strong><\/a><strong>\u00a0<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong><em>Prof. Taner Ak\u00e7am, yeni kitab\u0131nda, Ermeni soyk\u0131r\u0131m\u0131n\u0131n tarihyaz\u0131m\u0131nda \u00f6nemli bir rol oynayan ve bug\u00fcne dek ink\u00e2r edilen Naim Bey\u2019in hat\u0131ratlar\u0131n\u0131 yay\u0131mlayarak hem iddialara yan\u0131t veriyor, hem de soyk\u0131r\u0131m\u0131n tarihyaz\u0131m\u0131nda yeni bir \u00e7\u0131\u011f\u0131r a\u00e7\u0131yor.<\/em><\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Ermeni soyk\u0131r\u0131m\u0131n\u0131n tarihyaz\u0131m\u0131nda \u00f6nemli bir rol oynayan Naim Bey\u2019in hat\u0131ratlar\u0131, bug\u00fcne dek ink\u00e2r edilmi\u015fti. \u0130nkarc\u0131lar\u0131n, dayand\u0131rd\u0131klar\u0131 en \u00f6nemli gerek\u00e7eler ise hem Osmanl\u0131\u2019da Naim Bey isimli bir memur olmad\u0131\u011f\u0131, dolay\u0131s\u0131yla bir hat\u0131rat\u0131n\u0131n olamayaca\u011f\u0131, hem de hat\u0131ratta yer alan belgelerin \u015fifreleme kodlar\u0131n\u0131n Osmanl\u0131\u2019daki \u015fifreleme teknikleriyle \u00f6rt\u00fc\u015fmemesi. Clark \u00dcniversitesi Holokost ve Soyk\u0131r\u0131m Ara\u015ft\u0131rmalar\u0131 Merkezi\u2019nden Prof. Taner Ak\u00e7am, yeni kitab\u0131nda Naim Bey\u2019in hat\u0131ratlar\u0131n\u0131 yay\u0131mlayarak hem bu iddialara yan\u0131t veriyor, hem de soyk\u0131r\u0131m\u0131n tarihyaz\u0131m\u0131nda yeni bir \u00e7\u0131\u011f\u0131r a\u00e7\u0131yor. \u2018Naim Efendi\u2019nin Hat\u0131rat\u0131 ve Talat Pa\u015fa Telgraflar\u0131\u2019 adl\u0131 kitap, ilk kez tam olarak ve belgeleriyle birlikte sadece T\u00fcrk\u00e7ede. Kitap, \u0130leti\u015fim Yay\u0131nlar\u0131 etiketiyle 7 Ekim\u2019de raflardaki yerini alacak. Prof. Ak\u00e7am\u2019la son kitab\u0131 vesilesiyle Naim Bey ve hat\u0131rat\u0131 \u00fczerine konu\u015ftuk.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong>Aram Andonyan\u2019\u0131n, Naim Bey\u2019in belgelerinden daha \u00f6nce kitab\u0131nda bahsetti\u011fini biliyoruz. Kitapta bu belgeler nas\u0131l ele al\u0131n\u0131yordu?<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Aram Andonyan, Naim Efendi\u2019nin hat\u0131rat\u0131 ve Talat Pa\u015fa telgraflar\u0131n\u0131 \u2019B\u00fcy\u00fck Cinayet\u2019 adl\u0131 bir kitapta toplad\u0131, kitap 1921\u2019de Ermenice yay\u0131nlad\u0131. Kitap daha sonra Frans\u0131zcaya ve \u00e7ok k\u00f6t\u00fc bir \u0130ngilizceyle \u00f6zet olarak \u2018Naim Bey\u2019in An\u0131lar\u0131\u2019 ba\u015fl\u0131\u011f\u0131 ile 1920\u2019de bas\u0131ld\u0131. \u2018B\u00fcy\u00fck Cinayet\u2019 kitab\u0131, Naim Efendi adl\u0131 bir Osmanl\u0131 memuruna ait bir hat\u0131rat\u0131 ve yine onun verdi\u011fi baz\u0131 gizli belgeleri i\u00e7eriyor. Andonyan, bu an\u0131y\u0131 ve belgeleri para kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131nda sat\u0131n ald\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yl\u00fcyor. Asl\u0131nda klasik bir an\u0131 kitab\u0131 de\u011fil bu. Naim Efendi 50 civar\u0131nda Osmanl\u0131 Belgesi\u2019ni, kendi el yaz\u0131s\u0131 ile kopya etmi\u015f ve bunlar\u0131n aras\u0131na kendi hat\u0131rlad\u0131klar\u0131n\u0131, bildiklerini eklemi\u015f. Naim Efendi, Andonyan\u2019a ayr\u0131ca 20 civar\u0131nda da belgenin orijinal hallerini vermi\u015f. Belgelerin 14 tanesinin resimleri Ermenice kitapta yay\u0131mland\u0131. Andonyan\u2019\u0131n tuttu\u011fu bir nottan, bu belge al\u0131\u015fveri\u015flerinin Kas\u0131m 1918 ba\u015f\u0131nda oldu\u011funu biliyoruz, ben de kitab\u0131mda bunun belgesini yay\u0131mlad\u0131m.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong>Bu telgraflarda neler yaz\u0131yor?<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u00d6zellikle Talat Pa\u015fa\u2019ya ait oldu\u011fu s\u00f6ylenen baz\u0131 telgraflarda, a\u00e7\u0131ktan Ermenilerin \u00f6ld\u00fcr\u00fclmeleri emri verildi\u011fini g\u00f6r\u00fcyoruz. Bunlara baz\u0131 \u00f6rnekler vermem gerekirse, 22 Eyl\u00fcl 1915 tarihli bir telgrafta Talat Pa\u015fa \u015f\u00f6yle bir emir vermi\u015f: \u201cErmeniler i\u00e7in T\u00fcrkiye arazisinde ya\u015famak, \u00e7al\u0131\u015fmak gibi haklar tamam\u0131yla kald\u0131r\u0131lm\u0131\u015f ve bu b\u00e2bda h\u00fck\u00fcmet b\u00fct\u00fcn mesuliyeti kabul ederek be\u015fikteki \u00e7ocuklar\u0131na var\u0131ncaya kadar b\u0131rak\u0131lmamas\u0131 emrini.\u201d<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">29 Eyl\u00fcl 1915\u2019te Halep Vilayetine \u00e7ekti\u011fi bir telgrafta ise \u015fu ifadeler yer al\u0131yor: \u201cT\u00fcrkiye\u2019de mevcut b\u00fct\u00fcn Ermenilerin tamamen mahv ve imha edilmelerinin Cemiyetin emriyle H\u00fck\u00fcmet\u00e7e kararla\u015ft\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131 evvelce de bildirilmi\u015fti&#8230;. Kad\u0131n, \u00e7ocuk, sakat diye d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclmeyerek imha \u00f6nlemleri ne kadar feci olursa olsun, vicdani duygulara kap\u0131lmadan varl\u0131klar\u0131na son verilecektir.\u201d<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Eklemem gerekir ki, Andonyan\u2019\u0131n kitab\u0131nda resimleri de bas\u0131lan bu telgraflar\u0131n orijinal g\u00f6r\u00fcnt\u00fcleri sadece rakamlardan ibarettir. Belgelerin \u00e7\u00f6z\u00fcmleri Naim Efendi hat\u0131rat\u0131nda verilmi\u015ftir.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong>Bunlar\u0131n ger\u00e7e\u011fi yans\u0131tmad\u0131\u011f\u0131 ve telgraflar\u0131n aslen varolmad\u0131\u011f\u0131 iddia ediliyordu, de\u011fil mi?<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Telgraflar\u0131n ink\u00e2r edilmesinin sebebi, 1983\u2019te \u015einasi Orel ve S\u00fcreyya Yuca\u2019n\u0131n yay\u0131mlad\u0131klar\u0131 \u2018Ermenilerce Talat Pa\u015fa\u2019ya Atfedilen Telgraflar\u0131n Ger\u00e7ek Y\u00fcz\u00fc\u2019 adl\u0131 kitapt\u0131r. Orel ve Yuca, bu kitapta Andonyan\u2019\u0131n yay\u0131mlad\u0131\u011f\u0131 hat\u0131rat ve belgelerin sahte oldu\u011funu iddia ettiler.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong>Neye dayanarak bu iddiada bulundular?<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Orel ve Yuca, ana tezlerini \u00fc\u00e7 temel iddiaya dayand\u0131rd\u0131lar: 1) Naim Efendi ad\u0131nda bir Osmanl\u0131 memuru yoktur. 2) Olmayan adam\u0131n hat\u0131rat\u0131 da olamaz. 3) Gerek Talat Pa\u015fa\u2019ya ait oldu\u011fu iddia edilen, gerek di\u011fer telgraflar sahtedir. T\u00fcm bunlar\u0131 Andonyan ve Ermeniler uydurmu\u015flard\u0131r. \u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc noktaya, yani telgraflar\u0131n sahteli\u011fine ili\u015fkin ise 12 ayr\u0131 tez ileri s\u00fcrd\u00fcler. Bunlar\u0131n en \u00f6nemlileri \u015funlard\u0131: Belgelerin \u00fczerindeki tarihler yanl\u0131\u015ft\u0131r, belgelerin \u00fczerindeki evrak numaralar\u0131, Dahiliye Nezareti gelen-giden evrak defterlerindeki numaralar ile ayn\u0131 de\u011fildir,\u00a0 belgelerdeki \u00f6zellikle Vali Mustafa Abd\u00fclhalik\u2019in imzalar\u0131 sahtedir, \u00e7izgili ka\u011f\u0131t kullan\u0131lm\u0131\u015f, Osmanl\u0131 b\u00fcrokrasisi \u00e7izgili ka\u011f\u0131t kullanmazd\u0131, bu belgenin sahteli\u011finin bir kan\u0131t\u0131d\u0131r, ikili ve \u00fc\u00e7l\u00fc rakam gruplar\u0131 ile \u015fifrelenmi\u015f belgeler tamam\u0131yla uydurmad\u0131r, \u00e7\u00fcnk\u00fc o y\u0131llarda d\u00f6rtl\u00fc ve be\u015fli rakam gruplu \u015fifreleme tekni\u011fi kullan\u0131l\u0131yordu.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Orel ve Yuca\u2019n\u0131n kitab\u0131ndaki tezler g\u00f6r\u00fcn\u00fc\u015fte \u00e7ok kuvvetli ve iddial\u0131yd\u0131lar. \u00d6zellikle o y\u0131llarda, yazarlar\u0131n kulland\u0131\u011f\u0131 kaynaklar, \u00f6rne\u011fin Ba\u015fbakanl\u0131k Osmanl\u0131 Ar\u015fivi ve Genelkurmay Ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 (ATASE) ar\u015fivi eri\u015filmez kaynaklard\u0131. Osmanl\u0131 ar\u015fivi \u015f\u00fcphesiz a\u00e7\u0131kt\u0131 ama ilgili d\u00f6neme ili\u015fkin belgeler tasnif edilmemi\u015fti ve yoktu; ATASE ar\u015fivi ise kapal\u0131y\u0131d\u0131 -ki h\u00e2l\u00e2 kapal\u0131 say\u0131l\u0131r.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Ayr\u0131ca eklemem gerekir ki, Naim Efendi\u2019den ald\u0131\u011f\u0131 belgeleri, Andonyan daha sonra yerle\u015fti\u011fi Paris\u2019e g\u00f6t\u00fcrm\u00fc\u015f ve Bo\u011fos Nubar Pa\u015fa K\u00fct\u00fcphanesi\u2019ne b\u0131rakm\u0131\u015ft\u0131 ama bu belgeler muhtemel 1950 sonras\u0131 kayboldu. Bug\u00fcn bu belgelerin nerede olduklar\u0131 bilinmiyor.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Oral ve Yuca\u2019n\u0131n kitab\u0131na kadar \u00f6nemli bir kaynak olarak kullan\u0131lan Andonyan kitab\u0131 ve i\u00e7indekiler -Naim Efendi an\u0131lar\u0131 ve Talat Pa\u015fa telgraflar\u0131- g\u00fcvenilmez ve sahte bilgiler i\u00e7erdi\u011fi iddias\u0131 ile kullan\u0131lmamaya ba\u015fland\u0131. Daha da fazlas\u0131, Orel ve Yuca, Aram Andonyan\u2019\u0131 ve Ermenileri sahtek\u00e2rl\u0131k yapmakla, belge d\u00fczmekle ve bir nevi \u2018cinayet i\u015flemekle\u2019 su\u00e7lad\u0131. Sonraki y\u0131llarda kitap, Ermenilere y\u00f6nelik nefret s\u00f6yleminin en \u00f6nemli ara\u00e7lar\u0131ndan birisi oldu. Yo\u011fun bir karalama ve a\u015fa\u011f\u0131lama kampanyas\u0131 i\u00e7in kullan\u0131ld\u0131. H\u00e2l\u00e2 da kullan\u0131l\u0131yor.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong>Kitab\u0131n\u0131zda Orel ve Yuca\u2019n\u0131n s\u00f6ylediklerinin yanl\u0131\u015f oldu\u011funu, hat\u0131rat\u0131n ve telgraf\u0131n ger\u00e7ek olduklar\u0131n\u0131 m\u0131 s\u00f6yl\u00fcyorsunuz?<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Evet, Orel ve Yuca\u2019n\u0131n, Naim Efendi ve Hat\u0131rat\u0131 konusunda s\u00f6yledikleri kesin olarak yanl\u0131\u015ft\u0131r. Konu hakk\u0131nda \u00fczerine \u00e7al\u0131\u015fmam boyunca son derece ciddi yeni bilgi ve belgelere ula\u015ft\u0131m. Bunlar\u0131 \u00f6zetlemem gerekirse: 1) Naim Efendi isimli bir Osmanl\u0131 memuru vard\u0131r; bunu g\u00f6steren orijinal Osmanl\u0131 belgeleri mevcuttur, kitab\u0131mda bu belgeleri yay\u0131ml\u0131yorum. Hatta \u00e7ok ilginizi \u00e7ekecek bir detay vereyim. Naim Efendi adl\u0131 bir memurun oldu\u011funu g\u00f6steren Osmanl\u0131 belgelerinden birisini yay\u0131mlayan Genelkurmay Ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131\u2019d\u0131r. Genelkurmay ATASE ar\u015fivi Ermeni sorunu \u00fczerine yay\u0131mlad\u0131\u011f\u0131 kitaplar\u0131n birisinde, belki fark\u0131nda olmadan, Naim Efendi\u2019ye ait, onun orijinal imzas\u0131n\u0131n da yer ald\u0131\u011f\u0131 bir belgeyi yay\u0131mlam\u0131\u015ft\u0131r. Bu belge kitab\u0131mda okunabilir. 2) Naim Efendi\u2019ye ait bir hat\u0131rat vard\u0131r; kendi el yaz\u0131s\u0131 ile Osmanl\u0131ca yaz\u0131lm\u0131\u015f bu hat\u0131rat\u0131n filmleri \u015fu anda elimde ve kitapta bu an\u0131lar\u0131 oldu\u011fu gibi yay\u0131ml\u0131yorum. Burada da verebilece\u011fim ek ve \u00e7ok \u00f6nemli bir bilgi daha var: Andonyan, Naim Efendi\u2019nin an\u0131lar\u0131n\u0131n hepsini yay\u0131mlamam\u0131\u015f. Sadece bir k\u0131sm\u0131n\u0131 kullanm\u0131\u015f. Kitab\u0131mda hat\u0131rat\u0131n daha \u00f6nce hi\u00e7bir yerde yay\u0131mlanmam\u0131\u015f k\u0131s\u0131mlar\u0131 ilk defa g\u00fcn \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131na \u00e7\u0131kmakta ve okuyucu ile bulu\u015fmaktad\u0131r.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong><em>\u201cNaim Efendi adl\u0131 bir memurun oldu\u011funu g\u00f6steren Osmanl\u0131 belgelerinden birisini yay\u0131mlayan Genelkurmay Ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131\u2019d\u0131r. Genelkurmay ATASE ar\u015fivi Ermeni sorunu \u00fczerine yay\u0131mlad\u0131\u011f\u0131 kitaplar\u0131n birisinde, belki fark\u0131nda olmadan, Naim Efendi\u2019ye ait, onun orijinal imzas\u0131n\u0131n da yer ald\u0131\u011f\u0131 bir belgeyi yay\u0131mlam\u0131\u015ft\u0131r. Bu belge kitab\u0131mda okunabilir.\u201d<\/em><\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u0130lgin\u00e7 olan bir ba\u015fka husus ise, hat\u0131rat\u0131n Andonyan taraf\u0131ndan yay\u0131mlanan baz\u0131 k\u0131s\u0131mlar\u0131n\u0131n \u015fu anda kay\u0131p oldu\u011fudur. Yani elimdeki Naim Efendi Hat\u0131rat\u0131\u2019nda, Andonyan\u2019\u0131n yay\u0131mlad\u0131\u011f\u0131 baz\u0131 sayfalar yoktur. Bu ni\u00e7in b\u00f6yledir, bunun cevab\u0131n\u0131 kitab\u0131mda ayr\u0131nt\u0131l\u0131 olarak anlat\u0131yorum. Hat\u0131rat\u0131n kay\u0131p sayfalar\u0131 Genelkurmay ATASE ar\u015fivinde olmal\u0131\u2026 3) Naim Efendi\u2019nin hat\u0131rat\u0131 sahicidir ve verdi\u011fi bilgiler do\u011frudur. Hat\u0131rat\u0131nda bahsetti\u011fi olay ve ki\u015filere ili\u015fkin belgeleri Osmanl\u0131 ar\u015fivinde bulmak m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. Bir \u00f6rnek vereyim: Naim Efendi, hat\u0131rat\u0131n benim ilk defa yay\u0131mlad\u0131\u011f\u0131m k\u0131sm\u0131nda, birka\u00e7 tane Ermeni s\u00fcrg\u00fcn\u00fcn ismini sayar ve \u201cBunlar hakk\u0131nda \u0130stanbul\u2019dan bize emir geldi, bunlar\u0131 Halep\u2019te tutun, s\u00fcrmeyin, deniyordu. Ama Vali bunlar\u0131 \u00f6l\u00fcme yollad\u0131\u201d gibi bir bilgi verir. Naim Efendi, gelen emre ili\u015fkin hi\u00e7bir belge yay\u0131mlamamakta, sadece akl\u0131nda kalan\u0131 s\u00f6ylemektedir. Ben, Osmanl\u0131 Ar\u015fivi\u2019nde, Ermenilere ili\u015fkin g\u00f6nderilen bu telgraf\u0131 buldum. Bunun gibi 10\u2019a yak\u0131n olay \u00fczerinde \u00e7al\u0131\u015fma yapt\u0131m ve Naim Efendi\u2019nin s\u00f6z\u00fcn\u00fc etti\u011fi olaylar hakk\u0131nda, Osmanl\u0131 ar\u015fivinde bolca belge buldum. Bu durum bize, Naim Efendi\u2019nin hat\u0131rat\u0131n\u0131n sahici ve dile getirdi\u011fi hususlar\u0131n uydurma de\u011fil, hakikati yans\u0131tt\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6steriyor. 4) Oral ve Yuca taraf\u0131ndan, Talat Pa\u015fa telgraflar\u0131n\u0131n sahteli\u011fi \u00fczerine ileri s\u00fcrd\u00fckleri temel tezler, \u00f6rne\u011fin \u00e7izgili ka\u011f\u0131t meselesi veya \u00f6zellikle \u015fifreleme teknikleri konusunda s\u00f6yledikleri do\u011fru de\u011fildir. Orel ve Yuca\u2019n\u0131n s\u00f6yledikleri tamamen yanl\u0131\u015f ve uydurma \u015feylerdir. Bu nedenle telgraflar\u0131, \u015eifre Anahtar\u0131 Defterleri yay\u0131nlan\u0131ncaya kadar do\u011fru kabul etmek gerekmektedir. Sahte olup olmad\u0131klar\u0131, ancak bu anahtar deferlerine bakarak anla\u015f\u0131labilir.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong>\u00a0\u2018\u00c7izgili ka\u011f\u0131t\u2019 meselesi nedir?<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Andoyan\u2019\u0131n kitab\u0131nda, sevkiyat daire m\u00fcd\u00fcr\u00fc Abd\u00fclahad Nuri\u2019ye ait,\u00a0 20 Mart 1916\u2019da Dahiliye Nezareti\u2019ne \u00e7ekilmi\u015f ve ikili rakam grubu ile \u015fifrelenmi\u015f bir telgraf g\u00f6r\u00fcnt\u00fcs\u00fc vard\u0131r. Bu belgede, rakamlar \u00e7izgili bir ka\u011f\u0131da yaz\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Orel ve Yuca, bu \u00e7izgili ka\u011f\u0131d\u0131, belgenin sahte oldu\u011funun bir kan\u0131t\u0131 olarak ileri s\u00fcrerler. \u00c7\u00fcnk\u00fc onlara g\u00f6re, Osmanl\u0131 b\u00fcrokrasisi \u00e7izgili ka\u011f\u0131t kullanmamaktad\u0131r. Dolay\u0131s\u0131yla bu belge sahtedir.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Bu son derece sa\u00e7ma bir tezdir. \u00c7\u00fcnk\u00fc, ilgili d\u00f6nemde \u00e7izgili k\u00e2\u011f\u0131tlar Osmanl\u0131 b\u00fcrokrasisinde bolca kullan\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r ve Osmanl\u0131 ar\u015fivi, Dahiliye Nezareti\u2019nin \u00e7e\u015fitli dairelerinde kullan\u0131lmak \u00fczere \u00e7izgili k\u00e2\u011f\u0131t \u0131smarlad\u0131\u011f\u0131na ili\u015fkin belgelerle doludur. Bu belgelerin i\u00e7inde en \u00f6nemlisi, 2 Kas\u0131m 1913 tarihinde t\u00fcm b\u00f6lgelere yollanan bir emirdir. Bu emirde, \u00f6zellikle \u015fifre telgraflar\u0131n \u00e7izgili k\u00e2\u011f\u0131tlara yaz\u0131lmas\u0131 istenir. Telgrafta, \u201cBaz\u0131 b\u00f6lgelerde \u015fifre telgraflar\u0131n sat\u0131rlar\u0131 gayet s\u0131k tutuluyor; bu durum yaz\u0131m s\u0131ras\u0131nda sat\u0131rlar\u0131n kar\u0131\u015fmas\u0131na ve yanl\u0131\u015fl\u0131klara yol a\u00e7\u0131yor; bu t\u00fcr yanl\u0131\u015flara ve d\u00fczeltme i\u00e7in l\u00fczumsuz yaz\u0131\u015fmalara yol a\u00e7mamak i\u00e7in bundan b\u00f6yle \u015fifreleri \u00e7izgili k\u00e2\u011f\u0131tlara yaz\u0131n ve telgrafhaneye \u00f6yle verin\u201d mealinde \u015feyler s\u00f6yleniyor. Yani ger\u00e7ek, Orel ve Yuca\u2019n\u0131n s\u00f6yledi\u011finin tam aksi y\u00f6ndedir ve belgenin \u00e7izgili ka\u011f\u0131da yaz\u0131lmas\u0131, onun hakiki oldu\u011funun bir kan\u0131t\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong>\u015eifremele tekni\u011fi ile kast etti\u011finiz nedir, a\u00e7ar m\u0131s\u0131n\u0131z?<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Osmanl\u0131 H\u00fck\u00fcmeti, b\u00f6lgelere telgraf emirlerini, de\u011fi\u015fik rakam gruplar\u0131ndan olu\u015fan \u015fifreli metinler olarak yolluyordu. Metinler ikili, \u00fc\u00e7l\u00fc, d\u00f6rtl\u00fc ve be\u015fli rakam gruplar\u0131ndan olu\u015fuyordu. Naim Efendi\u2019nin, Andonyan\u2019a satt\u0131\u011f\u0131 telgraflar ikili ve \u00fc\u00e7l\u00fc rakam grupludur. Orel ve Yuca, Osmanl\u0131 H\u00fck\u00fcmetinin sava\u015f y\u0131llar\u0131nda sadece d\u00f6rtl\u00fc ve be\u015fli rakam gruplar\u0131ndan olu\u015fmu\u015f \u015fifreleme tekni\u011fi kulland\u0131\u011f\u0131n\u0131 iddia ettiler. Bu nedenle de Naim Efendi\u2019nin telgraflar\u0131n\u0131n sahte oldu\u011funu belirttiler. Ayr\u0131ca Orel ve Yuca\u2019ya g\u00f6re, bir \u015fifreleme tekni\u011fi alt\u0131 ay\u0131 ge\u00e7meyen bir zaman s\u00fcresinde y\u00fcr\u00fcrl\u00fckte kal\u0131yor ve sonra de\u011fi\u015ftiriliyordu. Bu zaman s\u00fcresinde sadece tek bir rakam grubu kullan\u0131l\u0131yor, ba\u015fka rakam grubu kullan\u0131lm\u0131yordu. \u00d6rne\u011fin onlara g\u00f6re, 26 A\u011fustos 1915 ile 11 Aral\u0131k 1915 aras\u0131nda sadece be\u015f rakam gruplu, Mart 1916 civar\u0131nda sadece d\u00f6rt rakam gruplu \u015fifreleme kullan\u0131lm\u0131\u015ft\u0131. Bu s\u00f6ylediklerinin hi\u00e7birisi do\u011fru de\u011fil.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Ben Osmanl\u0131 ar\u015fivinde, s\u00f6z konusu zaman dilimine ait 20 binin \u00fczerinde belgeye tek tek bakt\u0131m. Ger\u00e7ek, Orel ve Yuca\u2019n\u0131n iddialar\u0131n\u0131n tam aksi y\u00f6nde\u2026 T\u00fcm 1914-18 aras\u0131 boyunca ikili, \u00fc\u00e7l\u00fc, d\u00f6rtl\u00fc ve be\u015fli rakam gruplar\u0131 karmakar\u0131\u015f\u0131k kullan\u0131lm\u0131\u015f\u2026 B\u00f6ylece yazarlar\u0131n, \u2018son derece s\u0131n\u0131rl\u0131 zaman s\u00fcreleri ve her zaman s\u00fcresi i\u00e7in sadece tek bir rakam grubu\u2019 tezinin ger\u00e7ek bir uydurmadan ibaret oldu\u011funu g\u00f6r\u00fcyoruz.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong>Peki bu s\u00f6yledi\u011finiz Orel ve Yuca\u2019n\u0131n tezlerinin yanl\u0131\u015f oldu\u011funu g\u00f6sterse bile Talat Pa\u015fa\u2019n\u0131n telgraflar\u0131n\u0131n ger\u00e7ek olduklar\u0131n\u0131 ispatlar m\u0131?<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">S\u00f6yledi\u011finiz hem yanl\u0131\u015f hem de do\u011fru: Birincisi, a\u00e7\u0131k olarak g\u00f6steriyorum ki Naim Efendi\u2019nin ikili ve \u00fc\u00e7l\u00fc rakam gruplu telgraflar\u0131 Osmanl\u0131 \u015fifreleme tekni\u011fine uygun. Ortada bu anlamda bir sahtek\u00e2rl\u0131k yok. Ar\u015fivde bu telgraflarla ayn\u0131 d\u00f6nemlerde g\u00f6nderilmi\u015f ikili ve \u00fc\u00e7l\u00fc rakam gruplu telgraflar buldum ve bunlar\u0131n \u00f6rneklerini kitab\u0131mda yay\u0131ml\u0131yorum. \u015eimdi elbette akla gelen soru \u015fu: Naim Efendi\u2019nin telgraflar\u0131, d\u00f6nemin \u015fifreleme tekni\u011fine uygun olsalar bile, sahte olamazlar m\u0131? Bunu nas\u0131l anlayaca\u011f\u0131z? Gayet kolay. \u0130lgili \u2018\u015eifre Anahtar Deftlerleri\u2019ni yay\u0131mlars\u0131n\u0131z, olur biter.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Osmanl\u0131 H\u00fck\u00fcmeti, her rakam grubundan olu\u015fan \u015fifreleme tekni\u011fi i\u00e7in ayr\u0131 bir anahtar kitap haz\u0131rlam\u0131\u015f ve bunlar\u0131 zaman\u0131 geldi\u011finde, \u00f6nceden b\u00f6lgelere yollam\u0131\u015ft\u0131. Bunun yaz\u0131\u015fmalar\u0131 var, \u2018yollad\u0131k, ald\u0131n\u0131z m\u0131\u2019, \u2018hay\u0131r almad\u0131k\u2019, \u2018evet geldi\u2019 falan gibi\u2026\u00a0 B\u00f6lgelerdeki sorumlular, \u0130stanbul\u2019dan \u015fifreli (rakamlarla dolu) telgraf geldi\u011finde, telgraf hangi rakam grubundan ise ilgili deftere bakarak \u00e7\u00f6z\u00fcyorlard\u0131. Bu \u015eifre Anahtar Defterlerinin \u015fu ar\u015fivde mevcut olduklar\u0131n\u0131 biliyoruz. \u00d6rne\u011fin, benim elimde 1914 y\u0131l\u0131na ait \u00fc\u00e7l\u00fc rakam gruplar\u0131n\u0131n \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fcn\u00fc ihtiva eden b\u00f6yle bir defter var. Ama 1915-17 aras\u0131 y\u0131llar\u0131n anahtar defterleri ara\u015ft\u0131rmac\u0131lara verilmiyor. Naim Efendi\u2019nin verdi\u011fi belgelerin sahte oldu\u011funu iddia edenler, bu defterleri yay\u0131mlarlar, olur biter ve b\u00f6ylece konu da kapan\u0131r. O zaman bunlar\u0131n sahte olduklar\u0131n\u0131 anlar\u0131z.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Bu defterler yay\u0131mlan\u0131ncaya kadar, kitaptaki belgelerin orijinal olduklar\u0131n\u0131 kabul etmemiz gerekir. \u00c7\u00fcnk\u00fc sahtelikleri konusunda s\u00f6ylenenler yanl\u0131\u015f. \u015eifre Anahtar Defterlerinin ar\u015fivde h\u00e2l\u00e2 ara\u015ft\u0131rmac\u0131lara verilmiyor olmas\u0131n\u0131n bir nedeni de belki budur. Defterler, belgelerin sahte olmad\u0131klar\u0131n\u0131 g\u00f6sterecektir ve bu nedenle sakl\u0131 tutuluyordur, kim bilir? Yani \u015eifre Anahtar Defterleri yay\u0131mlanmadan s\u00f6ylenecek her \u015fey spek\u00fclasyondur. Yanl\u0131\u015f oldu\u011funa inanan, defteri yay\u0131mlar\u2026<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong>Peki di\u011fer iddialar? \u0130mzalar, tarihler\u2026<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Talat Pa\u015fa\u2019ya ait, imha emrini i\u00e7eren telgraflar\u0131n sahteli\u011fi ile Halep Valisi Mustafa Abd\u00fclhalik\u2019e ait imzan\u0131n sahte olup olmad\u0131\u011f\u0131 meselesi iki ayr\u0131 meseledir\u2026 Ayr\u0131 ayr\u0131 belgelerdir bunlar. Yani Talat Pa\u015fa belgesi hakikat, imzal\u0131 belge sahte; veya imzal\u0131 belge hakikat, Talat Pa\u015fa belgesi sahte olabilir. Sahtelik tart\u0131\u015fmas\u0131n\u0131 her bir belge i\u00e7in ayr\u0131 ayr\u0131 yapmak zorundas\u0131n\u0131z. Elbette Talat Pa\u015fa\u2019n\u0131n Ermenilerin imhas\u0131 emirleriyle alakas\u0131 olmayan, di\u011fer s\u0131radan baz\u0131 belgelerdeki tarih hatalar\u0131 ve imzalar gibi hususlar da tart\u0131\u015f\u0131l\u0131r, tart\u0131\u015f\u0131lacakt\u0131r. Ama bence bu kadar heyecan yeter, onlar\u0131 da ba\u015fka bir zamana b\u0131rakal\u0131m\u2026 \u00d6ncelikle buraya kadar s\u00f6ylediklerimin hazmedilmesi gerekir, diye d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum!<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong>Kitab\u0131n yay\u0131mlanmas\u0131n\u0131n ard\u0131ndan soyk\u0131r\u0131m tarihi yaz\u0131m\u0131nda de\u011fi\u015fiklikler olabilir mi?<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Naim Efendi diye bir \u015fahs\u0131n olmad\u0131\u011f\u0131, hat\u0131rat\u0131n\u0131n olmad\u0131\u011f\u0131, Talat Pa\u015fa\u2019ya ait telgraflar\u0131n sahte oldu\u011fu, 1915\u2019de ya\u015fananlar\u0131n inkar edilmesinin en \u00f6nemli kan\u0131tlardan birisiydi. Bu kitab\u0131mla bu bina esas olarak \u00e7\u00f6kmektedir. Elbette, 1915 ger\u00e7ekli\u011fini inkar etmek sona ermeyecektir ama bu gibi \u00e7evreler ve insanlar kendilerine, yeni ba\u015fka yalanlar bulmak zorundalar. Fakat unutmayal\u0131m, 1915\u2019in ink\u00e2r edilmesi, eldeki belge ve bilgilerin eksik ve yetersiz olmas\u0131ndan kaynaklanm\u0131yor. Ge\u00e7mi\u015fi inkar etmek, politik bir tercihtir. Bu nedenle tarihte ya\u015fanan tarihi hakikatlara ili\u015fkin ne kadar \u00e7ok belge ortaya \u00e7\u0131kart\u0131rsan\u0131z \u00e7\u0131kart\u0131n, inkarc\u0131lar, yeni \u015feyler bularak inkar etmeye devam edeceklerdir. Sonu olmayan bir oyundur bu\u2026<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Bu nedenle, resmi devlet tezlerini savunanlar\u0131n, bildiklerini okumaya devam edeceklerini tahmin ediyorum. Ama bu kitap tarihe ili\u015fkin olu\u015fturulmu\u015f yalan duvar\u0131n\u0131n en \u00f6nemli tu\u011flas\u0131n\u0131 al a\u015fa\u011f\u0131 etmektedir. Resmi tezleri savunanlar\u0131n, art\u0131k Naim Efendi\u2019nin Hat\u0131rat\u0131 ve Talat Pa\u015fa telgraflar\u0131 d\u0131\u015f\u0131nda, kendilerine ba\u015fka bahaneler aramalar\u0131nda fayda var diye d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr\u00fcm.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Benim as\u0131l beklentim ba\u015fka bir hususta. Ermenilerden \u00f6z\u00fcr dilenmesini bekliyorum. Bug\u00fcne kadar, bu hat\u0131rat\u0131 ve telgraflar\u0131 bahane ederek, Ermenilere y\u00f6nelik nefreti \u00f6rg\u00fctleyenlerin, onlara olmad\u0131k hakareti, su\u00e7lamay\u0131 yapanlar\u0131n Ermenilerden \u00f6z\u00fcr dilemesini bekliyorum. Bunu istemek hakk\u0131m\u0131z diye d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Kitab\u0131mda g\u00f6sterdi\u011fim gibi, ortada ne Andonyan taraf\u0131ndan ne de herhangi ba\u015fka bir Ermeni taraf\u0131ndan tahrif edilmi\u015f bir \u015fey vard\u0131r. Andonyan, kendisine ne verilmi\u015fse sadece onu, onu da tam olmayarak yay\u0131mlam\u0131\u015ft\u0131r. Bu nedenle, 1983\u2019ten beri bu kitab\u0131 esas alarak, Ermenilere y\u00f6nelik nefret su\u00e7u i\u015fleyenlerden, onlara kar\u015f\u0131 olmad\u0131k hakaretleri yapanlardan a\u00e7\u0131k bir \u00f6z\u00fcr bekliyorum. Kendi ad\u0131ma, bu \u00f6z\u00fcr\u00fc dilemeyen hi\u00e7 kimseyle konuyu tart\u0131\u015fmay\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnmedi\u011fimi s\u00f6ylemek isterim.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong><em>http:\/\/www.agos.com.tr\/tr\/yazi\/16694\/talat-pasa-telgraflari-gercek-mi<\/em><\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Vartan Estukyan\u00a0 Prof. Taner Ak\u00e7am, yeni kitab\u0131nda, Ermeni soyk\u0131r\u0131m\u0131n\u0131n tarihyaz\u0131m\u0131nda \u00f6nemli bir rol oynayan ve bug\u00fcne dek ink\u00e2r edilen Naim Bey\u2019in hat\u0131ratlar\u0131n\u0131 yay\u0131mlayarak hem iddialara yan\u0131t veriyor, hem de soyk\u0131r\u0131m\u0131n tarihyaz\u0131m\u0131nda yeni bir \u00e7\u0131\u011f\u0131r a\u00e7\u0131yor. Ermeni soyk\u0131r\u0131m\u0131n\u0131n tarihyaz\u0131m\u0131nda \u00f6nemli bir rol oynayan Naim Bey\u2019in hat\u0131ratlar\u0131, bug\u00fcne dek ink\u00e2r edilmi\u015fti. \u0130nkarc\u0131lar\u0131n, dayand\u0131rd\u0131klar\u0131 en \u00f6nemli gerek\u00e7eler ise [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":7,"featured_media":42186,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[72,44,1,54,71],"tags":[],"class_list":["post-42185","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-belge","category-ermeni-soykirimi","category-haberler","category-kitaplar-elestiriler","category-mulakatlar"],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v27.4 - https:\/\/yoast.com\/product\/yoast-seo-wordpress\/ -->\n<title>Talat Pa\u015fa telgraflar\u0131 ger\u00e7ek mi? - Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=42185\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"en_US\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Talat Pa\u015fa telgraflar\u0131 ger\u00e7ek mi? - Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Vartan Estukyan\u00a0 Prof. Taner Ak\u00e7am, yeni kitab\u0131nda, Ermeni soyk\u0131r\u0131m\u0131n\u0131n tarihyaz\u0131m\u0131nda \u00f6nemli bir rol oynayan ve bug\u00fcne dek ink\u00e2r edilen Naim Bey\u2019in hat\u0131ratlar\u0131n\u0131 yay\u0131mlayarak hem iddialara yan\u0131t veriyor, hem de soyk\u0131r\u0131m\u0131n tarihyaz\u0131m\u0131nda yeni bir \u00e7\u0131\u011f\u0131r a\u00e7\u0131yor. Ermeni soyk\u0131r\u0131m\u0131n\u0131n tarihyaz\u0131m\u0131nda \u00f6nemli bir rol oynayan Naim Bey\u2019in hat\u0131ratlar\u0131, bug\u00fcne dek ink\u00e2r edilmi\u015fti. \u0130nkarc\u0131lar\u0131n, dayand\u0131rd\u0131klar\u0131 en \u00f6nemli gerek\u00e7eler ise [&hellip;]\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=42185\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2016-10-10T06:55:54+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2016\/10\/Taner-Akcam.jpg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"270\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"406\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/jpeg\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"admin\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Written by\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"admin\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Est. reading time\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"15 minutes\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\\\/\\\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?p=42185#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?p=42185\"},\"author\":{\"name\":\"admin\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/096f1d38a12cce57fb855b485ed24c9e\"},\"headline\":\"Talat Pa\u015fa telgraflar\u0131 ger\u00e7ek mi?\",\"datePublished\":\"2016-10-10T06:55:54+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?p=42185\"},\"wordCount\":3045,\"commentCount\":0,\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?p=42185#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/wp-content\\\/uploads\\\/sites\\\/6\\\/2016\\\/10\\\/Taner-Akcam.jpg\",\"articleSection\":[\"Belge\",\"Ermeni Soyk\u0131r\u0131m\u0131\",\"Haberler\",\"Kitaplar-Ele\u015ftiriler\",\"M\u00fclakatlar\"],\"inLanguage\":\"en-US\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"CommentAction\",\"name\":\"Comment\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?p=42185#respond\"]}]},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?p=42185\",\"url\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?p=42185\",\"name\":\"Talat Pa\u015fa telgraflar\u0131 ger\u00e7ek mi? - Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?p=42185#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?p=42185#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/wp-content\\\/uploads\\\/sites\\\/6\\\/2016\\\/10\\\/Taner-Akcam.jpg\",\"datePublished\":\"2016-10-10T06:55:54+00:00\",\"author\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/096f1d38a12cce57fb855b485ed24c9e\"},\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?p=42185#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"en-US\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?p=42185\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"en-US\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?p=42185#primaryimage\",\"url\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/wp-content\\\/uploads\\\/sites\\\/6\\\/2016\\\/10\\\/Taner-Akcam.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/wp-content\\\/uploads\\\/sites\\\/6\\\/2016\\\/10\\\/Taner-Akcam.jpg\",\"width\":270,\"height\":406},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?p=42185#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Home\",\"item\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Talat Pa\u015fa telgraflar\u0131 ger\u00e7ek mi?\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/#website\",\"url\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/\",\"name\":\"Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi\",\"description\":\"\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"en-US\"},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/096f1d38a12cce57fb855b485ed24c9e\",\"name\":\"admin\",\"url\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?author=7\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Talat Pa\u015fa telgraflar\u0131 ger\u00e7ek mi? - Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=42185","og_locale":"en_US","og_type":"article","og_title":"Talat Pa\u015fa telgraflar\u0131 ger\u00e7ek mi? - Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi","og_description":"Vartan Estukyan\u00a0 Prof. Taner Ak\u00e7am, yeni kitab\u0131nda, Ermeni soyk\u0131r\u0131m\u0131n\u0131n tarihyaz\u0131m\u0131nda \u00f6nemli bir rol oynayan ve bug\u00fcne dek ink\u00e2r edilen Naim Bey\u2019in hat\u0131ratlar\u0131n\u0131 yay\u0131mlayarak hem iddialara yan\u0131t veriyor, hem de soyk\u0131r\u0131m\u0131n tarihyaz\u0131m\u0131nda yeni bir \u00e7\u0131\u011f\u0131r a\u00e7\u0131yor. Ermeni soyk\u0131r\u0131m\u0131n\u0131n tarihyaz\u0131m\u0131nda \u00f6nemli bir rol oynayan Naim Bey\u2019in hat\u0131ratlar\u0131, bug\u00fcne dek ink\u00e2r edilmi\u015fti. \u0130nkarc\u0131lar\u0131n, dayand\u0131rd\u0131klar\u0131 en \u00f6nemli gerek\u00e7eler ise [&hellip;]","og_url":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=42185","og_site_name":"Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi","article_published_time":"2016-10-10T06:55:54+00:00","og_image":[{"width":270,"height":406,"url":"https:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2016\/10\/Taner-Akcam.jpg","type":"image\/jpeg"}],"author":"admin","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Written by":"admin","Est. reading time":"15 minutes"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=42185#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=42185"},"author":{"name":"admin","@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/#\/schema\/person\/096f1d38a12cce57fb855b485ed24c9e"},"headline":"Talat Pa\u015fa telgraflar\u0131 ger\u00e7ek mi?","datePublished":"2016-10-10T06:55:54+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=42185"},"wordCount":3045,"commentCount":0,"image":{"@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=42185#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2016\/10\/Taner-Akcam.jpg","articleSection":["Belge","Ermeni Soyk\u0131r\u0131m\u0131","Haberler","Kitaplar-Ele\u015ftiriler","M\u00fclakatlar"],"inLanguage":"en-US","potentialAction":[{"@type":"CommentAction","name":"Comment","target":["https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=42185#respond"]}]},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=42185","url":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=42185","name":"Talat Pa\u015fa telgraflar\u0131 ger\u00e7ek mi? - Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi","isPartOf":{"@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=42185#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=42185#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2016\/10\/Taner-Akcam.jpg","datePublished":"2016-10-10T06:55:54+00:00","author":{"@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/#\/schema\/person\/096f1d38a12cce57fb855b485ed24c9e"},"breadcrumb":{"@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=42185#breadcrumb"},"inLanguage":"en-US","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=42185"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"en-US","@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=42185#primaryimage","url":"https:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2016\/10\/Taner-Akcam.jpg","contentUrl":"https:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2016\/10\/Taner-Akcam.jpg","width":270,"height":406},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=42185#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https:\/\/akunq.net\/tr"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Talat Pa\u015fa telgraflar\u0131 ger\u00e7ek mi?"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/#website","url":"https:\/\/akunq.net\/tr\/","name":"Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi","description":"","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"en-US"},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/#\/schema\/person\/096f1d38a12cce57fb855b485ed24c9e","name":"admin","url":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?author=7"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/42185","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/7"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=42185"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/42185\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":42187,"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/42185\/revisions\/42187"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/42186"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=42185"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=42185"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=42185"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}