{"id":42177,"date":"2016-10-07T02:54:21","date_gmt":"2016-10-07T07:54:21","guid":{"rendered":"http:\/\/akunq.net\/tr\/?p=42177"},"modified":"2016-10-07T02:54:46","modified_gmt":"2016-10-07T07:54:46","slug":"tarihte-hristiyan-turkler","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=42177","title":{"rendered":"Tarihte Hristiyan T\u00fcrkler"},"content":{"rendered":"

\"hristiyan-turkler\"<\/a>Hristiyan T\u00fcrk. Ne kadar kula\u011fa yabanc\u0131 bir kavram de\u011fil mi? Kimileri diyecek ki bir T\u00fcrk\u2019ten Hristiyan olmaz. Fakat tarih aksini g\u00f6stermektedir. \u00c7uva\u015flar, Yakutlar, Bat\u0131 Kumanlar, Pe\u00e7enekler, Karamanl\u0131lar, Gagavuzlar tarihte \u0130slam\u2019\u0131 a\u011f\u0131rl\u0131kl\u0131 olarak reddedip Hristiyanl\u0131\u011f\u0131 benimseyen T\u00fcrk kavimleri olarak yerlerini alm\u0131\u015flard\u0131r. Bunlar\u0131n \u00e7o\u011fu Ortodoks, az bir k\u0131sm\u0131 da Katolik ve Protestan olmu\u015ftur.\u00a0<\/em><\/strong><\/p>\n

9. Y\u00fczy\u0131l\u2019da, Sel\u00e7uklular\u0131n Bizans\u2019a kar\u015f\u0131 olan d\u00fc\u015fmanl\u0131\u011f\u0131ndan \u00f6nce, Pe\u00e7enekler Bizansl\u0131lar ile m\u00fcttefikti. Bizansl\u0131lar Pe\u00e7enekleri Ruslara ve Macarlara kar\u015f\u0131 paral\u0131 asker olarak kullanm\u0131\u015flard\u0131r. 12. Y\u00fczy\u0131l\u2019da \u201cKangl\u0131lar\u201d ad\u0131ndaki T\u00fcrk boyu Pe\u00e7enek kabile siyasetinde egemen g\u00fc\u00e7 haline gelir. Liderleri Kurya Kaan \u00e7ok \u00f6nemli bir karara imza atar. Kavim, Macar Katolik d\u00fc\u015fmanlar\u0131 aksine, Bizans\u2019\u0131n Ortodoks Hristiyanl\u0131\u011f\u0131n\u0131 benimser. B\u00f6ylelikle Bizans\u2019tan Yunan ke\u015fi\u015fler g\u00f6nderilir ve Pe\u00e7enek kilisesi olu\u015fur.<\/p>\n

Kumanlar\u0131n hikayesi de olduk\u00e7a ilgin\u00e7tir. M.S. 10-13 y\u00fczy\u0131llar aras\u0131 Bat\u0131 Kumanlar Macaristan yak\u0131nlar\u0131na yerle\u015fir ve bu topraklar \u201cKumanya\u201d olarak adland\u0131r\u0131l\u0131r. 1227 y\u0131l\u0131nda Kuman sava\u015f a\u011fas\u0131 Bortz, Katolik Dominikan misyonerler taraf\u0131ndan ziyaret edilir ve H\u0131ristiyanl\u0131\u011f\u0131 kabul eder. Papa 9.Gregor bu toplu iman\u0131 i\u015fitince 1 Temmuz 1227\u2019de Estergon Ba\u015fpiskoposu Robert\u2019i g\u00f6nderir ve Bat\u0131 Kumanlar Moldovya yak\u0131nlar\u0131nda topluca vaftiz olur. Kumanya\u2019da yeni bir piskoposluk b\u00f6lgesi (diyosez) olu\u015fturulur ve Teodoric ad\u0131ndaki papaz yeni piskopos olarak atan\u0131r. Sonras\u0131nda Bortz Kaan Macaristan Kral\u0131 II. Andrew ile bir sadakat and\u0131 i\u00e7er ve Mo\u011follara kar\u015f\u0131 m\u00fcttefik olurlar. Kumanlar\u0131n bu kitlesel din de\u011fi\u015fimi geriye ilgin\u00e7 detaylar b\u0131rakm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n

Kumanlar\u0131n yeni iman\u0131n\u0131 peki\u015ftirmeye y\u00f6nelik Katolik misyonerler Codex Cumanicus isminde T\u00fcrk lisan\u0131nda bir rehber ve ilmihal geli\u015ftirir. \u015eu anda Venedik San Marco k\u00fct\u00fcphanesinde yer alan bu belge (Cod. Mart Lat. DXLIX), ayn\u0131 zamanda en eski yaz\u0131l\u0131 T\u00fcrk\u00e7elerden bir tanesidir. \u0130ncil\u2019de ge\u00e7en \u0130sa\u2019n\u0131n duas\u0131 \u015f\u00f6yle aktar\u0131l\u0131r: \u201cAtam\u0131z kim k\u00f6ktesin. Al\u011f\u0131\u015fl\u0131 bolsun senin at\u0131n, kelsin senin \u015fanl\u0131\u011f\u0131n, bolsun senin tilemekin \u2013 ne\u00e7ikkim k\u00f6kte, alay [da] yerde. K\u00fcndeki \u00f6tmegimizni bizge bug\u00fcn bergil. Da\u011f\u0131 yazuklar\u0131m\u0131zn\u0131 bizge bo\u015fatk\u0131l \u2013 ne\u00e7ik biz bo\u015fat\u0131rbiz bizge yaman etkenlerge. Da\u011f\u0131 yeknin s\u0131namak\u0131na bizni kuurma\u011f\u0131l. Basa bar\u00e7a yamandan bizni kut\u00e7ar\u011f\u0131l. Amen!\u201d<\/p>\n

[\u00c7a\u011fda\u015f T\u00fcrk\u00e7e \u00c7evirisiyle: \u201cBizim atam\u0131z ki sensin g\u00f6kte. \u015eenlensin senin ad\u0131n. Ho\u015f olsun senin g\u00f6nl\u00fcn, nas\u0131l ki yerde ve t\u00fcm g\u00f6kte. Bizim ekme\u011fimizi ver bize b\u00fct\u00fcn g\u00fcnde. \u0130let bizim akl\u0131m\u0131z\u0131. Nas\u0131l ki biz boyun e\u011feriz bize emir gelince. \u0130letme bizi her (t\u00fcm) k\u00f6t\u00fcl\u00fc\u011fe. Kurtar bizi her k\u00f6t\u00fcl\u00fckten. Sen vars\u0131n bu g\u00fc\u00e7te bu y\u00fccelikte Tanr\u0131m, amin.\u201d]<\/p>\n

\u00c7uva\u015f ve Yakut T\u00fcrkleri, k\u00fc\u00e7\u00fck pagan bir kesim d\u0131\u015f\u0131nda, yerle\u015ftikleri Rusya\u2019da \u00e7o\u011funlukla Ortokslu\u011fa ge\u00e7mi\u015flerdir. Rus misyonerler \u0130ncil\u2019i \u00c7uva\u015f\u00e7a\u2019ya \u00e7evirip \u00c7uva\u015f\u00e7a gramer e\u011fitimi vermek amac\u0131yla 1769\u2032da ilk \u00c7uva\u015f\u00e7a grameri haz\u0131rlam\u0131\u015flard\u0131r. Kazan \u00dcniversitesi \u201cDo\u011fu dilleri fak\u00fcltesi\u201d dil alan\u0131ndaki \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131nda bu harketi desteklemi\u015f ve 1836\u2032da V.P. Vishnevskiy\u2019in gramer ve s\u00f6zl\u00fc\u011f\u00fc yay\u0131mlanm\u0131\u015ft\u0131r. Gagavuz T\u00fcrklerinin durumu benzerdir. \u00c7o\u011funlukla Ortodoks olan Gagavuzlar\u0131n bir k\u0131sm\u0131 Protestan ve Katoliktir. Bug\u00fcnlerde n\u00fcfuslar\u0131 300 bin\u2019i bulan Gagavuzlar\u0131n 11. y\u00fczy\u0131l civar\u0131nda Asya\u2019dan g\u00f6\u00e7 ettikleri, Pe\u00e7enek, O\u011fuz, K\u0131p\u00e7ak T\u00fcrkleri ile ayn\u0131 soydan geldikleri d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclmektedir.<\/p>\n

Anadolu\u2019ya d\u00f6necek olursak, y\u00fczy\u0131l \u00f6ncesine kadar Anadolu\u2019da bir\u00e7ok Hristiyan T\u00fcrk bulmak m\u00fcmk\u00fcnd\u00fc. Osmanl\u0131 d\u00f6neminde Karamanl\u0131lar, her ne kadar etnik olarak T\u00fcrk olsalar da, ayn\u0131 dinden olduklar\u0131 i\u00e7in Rum Ortodoks Patri\u011fi\u2019ne tabi tutuluyorlard\u0131. Bunun en \u00f6nemli sebebi Osmanl\u0131 d\u00f6neminde millet ayr\u0131m\u0131n\u0131n etnik k\u00f6kenden \u00e7ok dini kimli\u011fe g\u00f6re yap\u0131lm\u0131\u015f olmas\u0131d\u0131r. Karamanl\u0131lar\u0131n sonu olduk\u00e7a trajiktir. Ortodoks olup Grek\u00e7e alfabesini kulland\u0131klar\u0131 i\u00e7in 1923 m\u00fcbadele d\u00f6neminde yakla\u015f\u0131k 193.000 Karamanl\u0131, Rum say\u0131larak zorunlu n\u00fcfus de\u011fi\u015fimine tabi tutulmu\u015flard\u0131r! B\u00fcy\u00fck bir b\u00f6l\u00fcm\u00fc Rumca bilmeyen Karamanl\u0131lar, Yunanistan\u2019daki ya\u015fama uyum sa\u011flamakta \u00e7ok zorluklar \u00e7ekmi\u015flerdir.<\/p>\n

Osmanl\u0131 d\u00f6neminde ve g\u00fcn\u00fcm\u00fczde ise Hristiyan T\u00fcrklerin \u00e7o\u011fu sonradan Hristiyanl\u0131\u011f\u0131 se\u00e7mi\u015f olan T\u00fcrklerden olu\u015fmaktad\u0131r. Bug\u00fcn say\u0131lar\u0131 binleri ge\u00e7mese de, Hristiyan T\u00fcrkler geleneksel Hristiyan cemaatleri (Ermeniler, S\u00fcryaniler, Rum Ortodokslar vs.) taraf\u0131ndan etnik k\u00f6kenlerinden \u00f6t\u00fcr\u00fc zor veya teredd\u00fctle kabul g\u00f6r\u00fcrken, T\u00fcrk kamuoyu ve toplumu taraf\u0131ndan yapt\u0131klar\u0131 dini se\u00e7im y\u00fcz\u00fcnden adeta hor g\u00f6r\u00fclmektedirler. Fakat, i\u015fin asl\u0131na d\u00f6necek olursak, T\u00fcrkl\u00fck ve Hristiyanl\u0131k birbirine z\u0131t kavramlar de\u011fildir. Biri (T\u00fcrkl\u00fck) etnik k\u00f6ken belirten bir kavram iken di\u011feri ise (Hristiyanl\u0131k) bir kulun Allah ile aras\u0131nda olan belirli bir inan\u00e7 sistemini tan\u0131mlayan terimdir. Fakat \u00f6zellikle son y\u00fczy\u0131ldaki T\u00fcrk-\u0130slam sentezi hareketleri bu basit ger\u00e7e\u011fin unutulmas\u0131na yol a\u00e7m\u0131\u015ft\u0131r. T\u00fcrk-Sunni kal\u0131b\u0131na al\u0131\u015fm\u0131\u015f bir toplumda bir T\u00fcrk\u00fcn Hristiyan olmay\u0131 se\u00e7mesi T\u00fcrk kimli\u011fine bir ihanet olarak alg\u0131lanmaktad\u0131r. Nitekim 2007 senesinde Malatya Zirve Yay\u0131nevi\u2019nde \u00e7al\u0131\u015fan Alman uyruklu Tilman Ekkehart Geske ile iki Hristiyan T\u00fcrk, Necati Ayd\u0131n ve U\u011fur Y\u00fckselin bo\u011fazlar\u0131 kesilerek \u00f6ld\u00fcr\u00fclmesi bu zihniyetin meyvelerini ortaya sermektedir. Sanki bir \u201cHristiyan\u201d \u00fclkeyle olas\u0131 bir sava\u015f \u00e7\u0131ksa s\u00f6z konusu Hristiyan T\u00fcrkler kar\u015f\u0131 taraf\u0131 se\u00e7ip vatanlar\u0131na ihanet edecekler gibilerinden. Halbuki tam tersi s\u00f6z konusudur. Hristiyan T\u00fcrkler d\u00fc\u015fman i\u015fgallerinden vatanlar\u0131n\u0131 korumaya d\u00fcnden raz\u0131 olup gerekirse sevdikleri vatan i\u00e7im \u00f6l\u00fcm\u00fc bile g\u00f6ze al\u0131rlar. Maalesef bu olgunun toplum i\u00e7inde yerle\u015fmesi zaman alacakt\u0131r.<\/p>\n

Hristiyan T\u00fcrklerin hikayeleri elemler ve zul\u00fcmler ile doludur. Ama \u00e7o\u011fu Mesih\u2019e ba\u011flad\u0131\u011f\u0131 sevgi ve umut sayesinde zul\u00fcmlerini cesaretle g\u00f6\u011f\u00fcslemi\u015f ve ol\u00fcm\u00fcn \u00e7ehresinde ilahi bir sevin\u00e7 tadabilmi\u015fler. Kanaatimce, bu yaz\u0131y\u0131 \u0130sa\u2019n\u0131n da\u011fdaki vaaz\u2019da sarf etti\u011fi s\u00f6zlerle noktalamak en do\u011frusudur: \u201cNe mutlu do\u011fruluk u\u011fruna zul\u00fcm g\u00f6renlere! \u00c7\u00fcnk\u00fc G\u00f6klerin Egemenli\u011fi onlar\u0131nd\u0131r. Benim y\u00fcz\u00fcmden insanlar size s\u00f6v\u00fcp zulmettikleri, yalan yere size kar\u015f\u0131 her t\u00fcrl\u00fc k\u00f6t\u00fc s\u00f6z\u00fc s\u00f6yledikleri zaman ne mutlu size! Sevinin, sevin\u00e7le co\u015fun! \u00c7\u00fcnk\u00fc g\u00f6klerdeki \u00f6d\u00fcl\u00fcn\u00fcz b\u00fcy\u00fckt\u00fcr. Sizden \u00f6nce ya\u015fayan peygamberlere de b\u00f6yle zulmettiler.\u201d (\u0130ncil, Matta 5:10-13)<\/p>\n

****<\/p>\n

KAYNAK\u00c7A:<\/strong><\/p>\n