{"id":41805,"date":"2016-09-01T03:43:14","date_gmt":"2016-09-01T08:43:14","guid":{"rendered":"http:\/\/akunq.net\/tr\/?p=41805"},"modified":"2016-09-01T03:43:14","modified_gmt":"2016-09-01T08:43:14","slug":"darbe-olsa-da-olmasa-da-soykirim-soykirim-kalacak","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=41805","title":{"rendered":"Darbe olsa da olmasa da, soyk\u0131r\u0131m soyk\u0131r\u0131m kalacak"},"content":{"rendered":"<p style=\"text-align: justify;\"><strong><a href=\"http:\/\/akunq.net\/tr\/?attachment_id=41806\" rel=\"attachment wp-att-41806\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"alignright size-medium wp-image-41806\" src=\"http:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/2016\/09\/\u0540\u0561\u056c\u056b\u056c-\u0532\u0565\u0580\u0584\u0569\u0561\u0575-300x141.jpg\" alt=\"\u0540\u0561\u056c\u056b\u056c \u0532\u0565\u0580\u0584\u0569\u0561\u0575\" width=\"300\" height=\"141\" srcset=\"https:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2016\/09\/\u0540\u0561\u056c\u056b\u056c-\u0532\u0565\u0580\u0584\u0569\u0561\u0575.jpg 300w, https:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2016\/09\/\u0540\u0561\u056c\u056b\u056c-\u0532\u0565\u0580\u0584\u0569\u0561\u0575-260x122.jpg 260w, https:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2016\/09\/\u0540\u0561\u056c\u056b\u056c-\u0532\u0565\u0580\u0584\u0569\u0561\u0575-160x75.jpg 160w\" sizes=\"auto, (max-width: 300px) 100vw, 300px\" \/><\/a>Halil-Berktay<\/strong><\/p>\n<h1 style=\"text-align: justify;\"><em>G\u00fcncel olaylara mola verip, bir tarih yan-pistine giriyorum ge\u00e7ici olarak. Herhalde Papa Fransiskus\u2019un Ermenistan ziyareti ve tetikledi\u011fi resm\u00ee T\u00fcrk reaksiyonu nedeniyle, Madrid\u2019de bas\u0131lan ve genellikle \u0130spanya\u2019n\u0131n en y\u00fcksek tirajl\u0131 g\u00fcnl\u00fck gazetesi oldu\u011fu kabul edilen El Pais, 9 Temmuz\u2019da bana 1915\u2019te tam ne oldu\u011funun tarih\u00ee ger\u00e7ekli\u011fi ve politik yans\u0131malar\u0131 hakk\u0131nda alt\u0131 soru y\u00f6neltti. Yan\u0131tlar\u0131m\u0131 13 Temmuz\u2019da tamamlay\u0131p yollad\u0131m. O hafta sonu, yani 16-17 Temmuz\u2019da yay\u0131nlanaca\u011f\u0131 s\u00f6ylendi. Ama tabii araya \u015fu ba\u015far\u0131s\u0131z darbe te\u015febb\u00fcs\u00fc girdi ve dikkatler bamba\u015fka bir y\u00f6ne kayd\u0131. Aradan bir ay ge\u00e7tikten sonra, metnimin eksiksiz ve original \u0130ngilizcesini With or without the coup, genocide was and is genocide ba\u015fl\u0131\u011f\u0131yla 15 A\u011fustos\u2019ta Serbestiyet\u2019e verdim. A\u015fa\u011f\u0131da, birka\u00e7 g\u00fcn gecikmeyle de olsa T\u00fcrk\u00e7esini sunuyorum. <\/em><\/h1>\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong>\u00a0(1) 1915\u2019te meydana gelen tehcir ve katliamlar\u0131n bir \u201csoyk\u0131r\u0131m\u201d oldu\u011fu kan\u0131s\u0131nda m\u0131s\u0131n\u0131z?<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Evet, bu kan\u0131day\u0131m ve bunu da ge\u00e7mi\u015fte, 2002\u2019den bu yana art\u0131k hesab\u0131n\u0131 tutam\u0131yaca\u011f\u0131m kadar \u00e7ok konu\u015fma, yaz\u0131, makale veya r\u00f6portaj arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla defalarca belirtmi\u015f bulunuyorum.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Osmanl\u0131 \u0130mparatorlu\u011fu\u2019nun Ermeni tebas\u0131, yak\u0131n ge\u00e7mi\u015fte T\u00fcrk\u00e7\u00fcl\u00fc\u011fe kayan ve Sosyal Darwinist bir d\u00fc\u015f\u00fcnce tarz\u0131n\u0131 benimseyen \u0130ttihat ve Terakki \u00f6nderli\u011finin g\u00f6z\u00fcnde, t\u00fcm\u00fcyle \u015f\u00fcpheli ve g\u00fcvenilmez bir n\u00fcfus kesimi haline gelmi\u015fti. 1915\u2019te \u0130TC h\u00fck\u00fcmeti, daha \u00f6zel olarak da Enver, Tal\u00e2t ve Cemal Pa\u015falardan olu\u015fan \u00fc\u00e7l\u00fc zirvesi (isterseniz asker\u00ee diktat\u00f6rl\u00fc\u011f\u00fc diyelim), s\u00f6z konusu Osmanl\u0131 Ermenilerine kar\u015f\u0131 <em>s\u0131rf Ermeni olduklar\u0131 i\u00e7in<\/em> bir tak\u0131m \u00e7ok sert ve keyf\u00ee \u00f6nlemleri y\u00fcr\u00fcl\u00fc\u011fe koydu. Bu \u00e7er\u00e7evede, ilk tebligattan itibaren azam\u00ee 48 saat i\u00e7inde toplan\u0131p, para ve e\u015fya olarak yanlar\u0131na alabildikleri ne varsa o kadar\u0131yla, uzun kafileler halinde Suriye \u00e7\u00f6llerine do\u011fru zorla g\u00f6\u00e7\u00fcr\u00fcld\u00fcler. Geride b\u0131rakt\u0131klar\u0131 evleri barklar\u0131 ve b\u00fct\u00fcn m\u00fclklerine derhal devlet taraf\u0131ndan el kondu.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Dolay\u0131s\u0131yla <em>bu kadar\u0131 bile<\/em>, konuyla ilgili 1948 Birle\u015fmi\u015f Milletler S\u00f6zle\u015fmesi\u2019nin, herhangi bir halk\u0131n veya etnik-din\u00ee toplulu\u011fun toplumsal varl\u0131k ko\u015fullar\u0131n\u0131n k\u0131smen ya da tamamen yok edilmesine ili\u015fkin h\u00fck\u00fcmleri a\u00e7\u0131s\u0131ndan, pek\u00e2l\u00e2 soyk\u0131r\u0131m say\u0131l\u0131r. Kald\u0131 ki, s\u00f6z konusu Ermmeni kafileleri do\u011fu ve g\u00fcneydo\u011fu Anadolu\u2019ya ula\u015ft\u0131\u011f\u0131 andan itibaren \u201cesrarengiz\u201d sald\u0131r\u0131lara da maruz kald\u0131 ve bunlar b\u00fcy\u00fck katliamlara d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fc.\u00a0 \u00c7e\u015fitli ipu\u00e7lar\u0131n\u0131 bir araya getirmek suretiyle, bu ilk tur sald\u0131r\u0131lar\u0131n \u0130ttihat ve Terakki Cemiyeti\u2019nin Te\u015fkil\u00e2t-\u0131 Mahsusa\u2019s\u0131n\u0131n daha \u00f6nce bu ama\u00e7la araziye g\u00f6nderilen ajanlar\u0131n\u0131n k\u00e2h hapishanelerdeki mahk\u00fbmlar ile sair ipsiz saps\u0131zlardan dev\u015firdi\u011fi \u00f6l\u00fcm mangalar\u0131 taraf\u0131ndan, k\u00e2h Rus \u00c7arl\u0131\u011f\u0131n\u0131n Kafkasya\u2019ya do\u011fru yay\u0131lmas\u0131n\u0131n yerinden yurdundan etti\u011fi, dolay\u0131s\u0131yla b\u00fct\u00fcn di\u011fer H\u0131ristiyanlara kar\u015f\u0131 da nefret dolu a\u015firetler taraf\u0131ndan, ama gene ayn\u0131 ekibin te\u015fvik ve tahriki sonucu ger\u00e7ekle\u015ftirildi\u011fini, hemen hi\u00e7bir \u015f\u00fcpheye mahal b\u0131rakmayacak \u015fekilde anl\u0131yoruz.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Dahas\u0131, bir kere bu birincil katliamlar Ermenilerin art\u0131k yasalar\u0131n himayesinde olmad\u0131\u011f\u0131 (tersine, \u00f6zel ruhhsat gerekmeksizin av mevsiminin a\u00e7\u0131lm\u0131\u015f bulundu\u011fu) mesaj\u0131n\u0131 herkese verdi\u011finde, ba\u015fka \u015feyler de oldu. B\u00f6yle durumlarda s\u0131k s\u0131k g\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc gibi, T\u00fcrk-M\u00fcsl\u00fcman ahali i\u00e7indeki, \u00a0k\u0131skan\u00e7l\u0131k, a\u00e7g\u00f6zl\u00fcl\u00fck veya nefret gibi duygularla dolup ta\u015fan en k\u00f6t\u00fc unsurlar, f\u0131rsat bu f\u0131rsat diye harekete ge\u00e7ip, yerel ve daha k\u00fc\u00e7\u00fck \u00f6l\u00e7ekte kendi ikincil veya \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fcl katliamlar\u0131n\u0131 ger\u00e7ekle\u015ftirmeye koyuldu. Can\u0131n\u0131 kurtaranlar peri\u015fan halde, \u00e2deta s\u00fcr\u00fcklenircesine g\u00fcneye ve \u00e7\u00f6le indiklerinde, son darbeyi indiren a\u00e7l\u0131k, susuzluk ve hastal\u0131k, bazen de s\u0131rf bitkinlik oldu.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Sonu\u00e7ta, bu s\u00fcre\u00e7te ka\u00e7 ki\u015fi hayat\u0131n\u0131 kaybetti? Bu noktada kaba, ruhsuz, duygusuz bir a\u00e7\u0131k artt\u0131rma veya eksiltme oyunu maalesef h\u00e2l\u00e2 s\u00fcr\u00fcp gidiyor. Bir yanda T\u00fcrk milliyet\u00e7ili\u011fi \u00f6l\u00fc say\u0131s\u0131n\u0131 asgarile\u015ftirip 250,000 dolaylar\u0131 kadar \u201caz\u201d bir d\u00fczeye \u00e7ekmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131rken, di\u011fer yanda Ermeni milliyet\u00e7ili\u011fi alabildi\u011fine azamile\u015ftirip bir milyon veya yukar\u0131s\u0131na \u00e7\u0131karmaya u\u011fra\u015f\u0131yor. Bunlardan ilki, her ne kadar 250,000 bile ba\u015fl\u0131 ba\u015f\u0131na korkun\u00e7sa da, muhtemelen \u00e7ok d\u00fc\u015f\u00fck, ikincisi ise muhtemelen a\u015f\u0131r\u0131 y\u00fcksek (zira o zaman mevcut Ermeni n\u00fcfusunun neredeyse tamam\u0131na kar\u015f\u0131l\u0131k gelmekte). <em>Britannica<\/em> ansiklopedisinin hemen b\u00fct\u00fcn 20. y\u00fczy\u0131l edisyonlar\u0131nda zikretti\u011fi 600-650,000 rakam\u0131, herhalde daha ger\u00e7ek\u00e7i bir tahmini yans\u0131t\u0131yor.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u00d6yle veya b\u00f6yle, b\u00fct\u00fcn bunlar\u0131n net sonucu, Osmanl\u0131 Ermenilerinin neredeyse tamamen k\u00f6k\u00fcn\u00fcn kaz\u0131nmas\u0131 ve yokedilmesi oldu. \u00c7ok k\u00fc\u00e7\u00fck bir az\u0131nl\u0131k T\u00fcrkiye\u2019de varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcr\u00fcrken, d\u00fcnya \u00e7ap\u0131nda \u00e7ok daha b\u00fcy\u00fck bir Ermeni diasporas\u0131 olu\u015ftu. <em>Soyk\u0131r\u0131m m\u0131yd\u0131?<\/em> <em>Tabii soyk\u0131r\u0131md\u0131;<\/em> a\u00e7\u0131klamaya \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131m gibi, katliam kurbanlar\u0131n\u0131n say\u0131s\u0131 ne olursa olsun soyk\u0131r\u0131md\u0131. Madalyonun di\u011fer y\u00fcz\u00fcnde, bu soyk\u0131r\u0131m deyimi veya teriminde ho\u015flan\u0131yor muyum? Daha do\u011frusu, <em>1915\u2019te ne oldu\u011fu tart\u0131\u015fmas\u0131n\u0131n \u201cSoyk\u0131r\u0131m m\u0131yd\u0131 de\u011fil miydi?L\u00fctfen cevab\u0131n\u0131z\u0131 k\u0131sa tutun; evet mi hay\u0131r m\u0131?\u201d noktas\u0131na indirgenmesinden ho\u015flan\u0131yor muyum?<\/em> Mesele b\u00f6yle kondu\u011fu takdirde, bu sefer cevab\u0131m kesinlikle \u201chay\u0131r\u201d oluyor. Ni\u00e7in? \u00c7\u00fcnk\u00fc bu soyk\u0131r\u0131m s\u00f6zc\u00fc\u011f\u00fc, tarih\u00e7ilerden \u00e7ok avukatlara ait. G\u00fcn\u00fcm\u00fczde soyk\u0131r\u0131m uluslararas\u0131 hukukta bir su\u00e7 kategorisi. Dolay\u0131s\u0131yla kli\u015fele\u015fiyor, moda oluyor, ger\u00e7ek tarihsel kavray\u0131\u015f\u0131n i\u00e7ini bo\u015faltan indirgemeci bir ikame-s\u00f6zc\u00fck haline geliyor. Kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131 anda bir yarg\u0131 ve mahkeme atmosferi yarat\u0131yor; tarihsel kan\u0131t ve arg\u00fcmanlar, ister \u201ciddia\u201d ister \u201csavunma\u201d makam\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan bir hukuk dosyas\u0131n\u0131n eklentilerine d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcyor. Nihayet T\u00fcrkiye\u2019de ve T\u00fcrk kamuoyunda, insanl\u0131\u011fa kar\u015f\u0131 i\u015flenmi\u015f bir su\u00e7 y\u00fcz\u00fcnden topluca, hep birlikte san\u0131k iskemlesine oturtulmu\u015fluk hissi uyand\u0131r\u0131yor.\u00a0 Neresinden bakarsak bakal\u0131m, diyalogun ilerlemesi ve \u00f6zg\u00fcrle\u015fmesindense, k\u00f6steklenmesi ve g\u00fcd\u00fckle\u015fmesine yol a\u00e7\u0131yor. Ba\u015fka her yerde oldu\u011fu gibi bug\u00fcn T\u00fcrkiye\u2019de de, 1915\u2019te ne olup bitti\u011fine ili\u015fkin ak\u0131ll\u0131 ve mant\u0131kl\u0131 bir tart\u0131\u015fmay\u0131, \u201csoyk\u0131r\u0131m m\u0131yd\u0131, de\u011fil miydi\u201dye indirgemeden, bir dizi soruyu s\u00fck\u00fbnetle sormak ve s\u00fck\u00fbnetle cevaplamak \u015feklinde s\u00fcrd\u00fcrmek art\u0131k pek\u00e2l\u00e2 m\u00fcmk\u00fcn. Ama soyk\u0131r\u0131m s\u00f6zc\u00fc\u011f\u00fc devreye girer girmez durum isterikle\u015fiyor ve nisbeten rasyonel bir tart\u0131\u015fma imk\u00e2ns\u0131z hale geliyor. \u00c7ok da yaz\u0131k oluyor, \u00e7\u00fcnk\u00fc asl\u0131nda T\u00fcrkiye kamuoyunun geni\u015f kesimleri, \u0130ttihat\u00e7\u0131 liderlerinin ger\u00e7ekten korkun\u00e7 emirler verdi\u011fi ve yapt\u0131rd\u0131\u011f\u0131na ikna edilebilecek bir noktada.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Soyk\u0131r\u0131m oldu\u011funu kabullenmeye zorlanmamak kayd\u0131yla. Shakespeare\u2019in <em>Romeo ve J\u00fclyet<\/em>\u2019te <em>Ad\u0131n ne de\u011feri var? \u015eu g\u00fcl\u00fcn ad\u0131 de\u011fi\u015fse bile \/ Kokmaz m\u0131 ayn\u0131 g\u00fczellikte? <\/em>dizeleriyle ne demeye \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131n\u0131 anlasak m\u0131 acaba?<br \/>\n<strong>(2) T\u00fcrkiye ni\u00e7in ge\u00e7mi\u015fi g\u00f6zden ge\u00e7irmeyi reddediyor?<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Reddetmiyor ki. Eskiden, \u00f6rne\u011fin 1980\u2019ler ve 90\u2019larda reddediyordu ger\u00e7i, ama art\u0131k de\u011fil. En az\u0131ndan, ayn\u0131 \u00f6l\u00e7\u00fcde\u00a0de\u011fil. Ge\u00e7mi\u015fin ink\u00e2rc\u0131l\u0131\u011f\u0131 bir \u00e7e\u015fit atalara tapma inanc\u0131ndan, ya da \u0130ttihat\u00e7\u0131l\u0131\u011fa ve Atat\u00fcrk\u00e7\u00fcl\u00fc\u011fe ideolojik ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131ktan kaynaklan\u0131yordu. 1915\u2019te Ermenilerin ba\u015f\u0131na gelenler, bir y\u00f6n\u00fcyle T\u00fcrk milliyet\u00e7ili\u011fi a\u00e7\u0131s\u0131ndan kara bir leke gibi g\u00f6r\u00fclmekteydi. Kemalist Cumhuriyet taraf\u0131ndan veya y\u00f6netiminde yap\u0131lmad\u0131ysa da, sonu\u00e7ta Ermenilerden etnik bak\u0131mdan temizlenmi\u015f bir toprak miras\u0131na Cumhuriyet konmu\u015f oldu\u011fundan, Kemalist Devrimin arzulanan ak m\u0131 ak me\u015fruiyeti a\u00e7\u0131s\u0131ndan kabul edilmesi olanaks\u0131z bir kirlili\u011fi ifade ediyordu. Dolay\u0131s\u0131yla tabula\u015ft\u0131r\u0131ld\u0131; a\u011fza al\u0131namaz, tart\u0131\u015f\u0131lamaz, tel\u00e2ffuz edilemez hale getirildi. \u015eurada burada, genellikle yurt d\u0131\u015f\u0131nda ya\u015fay\u0131p \u00e7al\u0131\u015fan birka\u00e7 akademik konu\u015fuyordu ger\u00e7i. Vah\u015fi do\u011fadan y\u00fckselen nadir f\u0131s\u0131lt\u0131lard\u0131.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">2000\u2019den itibaren bir \u015feyler de\u011fi\u015fmeye ba\u015flad\u0131. Tek t\u00fck uluslararas\u0131 at\u00f6lyeler \u00f6nc\u00fc bir rol oynad\u0131; ink\u00e2rc\u0131 olmayan T\u00fcrk akademikleri Ermeni ve Ermeni-Amerikal\u0131 meslekda\u015flar\u0131yla ilk defa bir araya getirmeyi ba\u015fard\u0131. Onlar da siyas\u00ee pazarl\u0131k ve didi\u015fme seviyesizli\u011fine d\u00fc\u015fmektense, bilimsel \u00f6l\u00e7\u00fcler i\u00e7inde konu\u015fmak ve ortak bir bilgi projesine el vermek suretiyle taze bir ba\u015flang\u0131\u00e7 yapabildiler. \u0130\u00e7lerinden baz\u0131lar\u0131 bir ad\u0131m daha at\u0131p, T\u00fcrkiye\u2019nin \u00f6nde gelen gazetelerine r\u00f6portaj vermek suretiyle \u201cmerdiven alt\u0131\u201dndan \u00e7\u0131kt\u0131lar ve sessizlik duvar\u0131n\u0131 \u00e7atlatt\u0131lar. \u0130lk ba\u015flarda b\u00f6yle her ad\u0131m, milliyet\u00e7i bir g\u00fcmb\u00fcrt\u00fcyle kar\u015f\u0131land\u0131. Ama gitgide daha \u00e7ok cesur ses y\u00fckseldik\u00e7e b\u00f6yle reaksiyonlar da ister istemez yumu\u015fama ve yat\u0131\u015fma yoluna girdi.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">A\u015fa\u011f\u0131 yukar\u0131 ayn\u0131 s\u0131ralarda, T\u00fcrk siyasal hayat\u0131n\u0131n geleneksel merkezinden de\u011fil uzun s\u00fcre d\u0131\u015flanm\u0131\u015f \u00e7eperinden, periferisinden gelen yeni bir g\u00fc\u00e7 2002 se\u00e7imlerini kazand\u0131 ve sonraki on d\u00f6rt y\u0131l boyunca iktidar\u0131n\u0131 peki\u015ftirme olana\u011f\u0131 buldu. AKP \u0130ttihat\u00e7\u0131-Kemalist devlet gelene\u011finin bir par\u00e7as\u0131 de\u011fildi ve olmad\u0131. \u0130deolojik duru\u015fu do\u011frudan milliyet\u00e7i olmaktan \u00e7ok \u0131l\u0131ml\u0131 \u0130slamc\u0131l\u0131\u011fa yak\u0131nd\u0131. Dolay\u0131s\u0131yla devlet\u00e7i milliyet\u00e7ili\u011fin eski tabular\u0131yla aras\u0131na mesafe koymaya giri\u015fti. Bunu K\u0131br\u0131s, K\u00fcrt sorunu ve nihayet Ermeni sorununda da ya\u015fad\u0131k. Bu g\u00f6rece ayd\u0131nlanm\u0131\u015f \u015f\u00fcphecilik, hem baz\u0131 akademiklerin ve kamusal ayd\u0131nlar\u0131n yukar\u0131da s\u00f6z\u00fc edilen \u00f6zg\u00fcrle\u015ftirici \u00e7abalar\u0131ndan beslendi, hem de daha \u00f6nce hi\u00e7 g\u00f6r\u00fclmedik \u015fekilde, o kesim ve \u00e7abalara belirli bir himaye ve g\u00fcvence sundu. En \u00f6nemlisi, 2002-2016 aras\u0131nda AKP, <em>\u00fclke i\u00e7inde<\/em>, (soyk\u0131r\u0131m s\u00f6zc\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc ister kullans\u0131n ister kullanmas\u0131nlar) 1915 olaylar\u0131n\u0131n tarihsel ger\u00e7ekli\u011fini dile getirenlere kar\u015f\u0131 ge\u00e7mi\u015fte\u00a0y\u00f6neltilen t\u00fcrden hi\u00e7bir <em>yerli<\/em> cad\u0131 av\u0131na veya ba\u015fka psikolojik ter\u00f6r uygulamalar\u0131na kalk\u0131\u015fmad\u0131. Gene AKP, T\u00fcrk Tarih Kurumu gibi devlet kurulu\u015flar\u0131 arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla sahte tarih imal edilmesine b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde son verdi (TTK\u2019n\u0131n \u015fiddetle Ermeni d\u00fc\u015fman\u0131 eski kalem\u015forlar\u0131n\u0131n g\u00f6revine sessiz sedas\u0131z son verildi). \u00d6te yandan, 2005 y\u0131l\u0131nda ink\u00e2rc\u0131l\u0131\u011fa kar\u015f\u0131 son derece \u00f6nemli bir konferans\u0131n ger\u00e7ekle\u015fmesine kol kanat germek gibi dolays\u0131z ad\u0131mlar atmaktan da geri durmad\u0131.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Akademik-entellekt\u00fcel m\u00fccadeleler ile h\u00fck\u00fcmet a\u00e7\u0131s\u0131ndan daha \u0131l\u0131ml\u0131 bir yakla\u015f\u0131m aras\u0131ndaki kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 etkile\u015fim, T\u00fcrkiye\u2019nin i\u00e7 ortam\u0131n\u0131 b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde liberalle\u015ftirdi; en az\u0131ndan <em>sivil toplum d\u00fczeyinde<\/em>, Ermeni sorunu tart\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131n yirmi y\u0131l \u00f6nce hayal dahi edilemiyecek d\u00fczeyde normalle\u015fmesini sa\u011flad\u0131. <em>Siyaset sahnesinde<\/em>, 2014\u2019\u00fcn ba\u015fbakan\u0131 Erdo\u011fan ile 2015\u2019in ba\u015fbakan\u0131 Davuto\u011flu\u2019nun, 1915\u2019te hayatlar\u0131n\u0131 kaybeden Ermenilerin ahfad\u0131na seslenen pe\u015fpe\u015fe iki benzersiz taziye mesaj\u0131 yay\u0131nlamas\u0131 gibi, ge\u00e7mi\u015fte hi\u00e7 rastlanmayan ad\u0131mlar\u0131 beraberinde getirdi. Gerek bu metinler arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla, gerekse ba\u015fka vesilelerle, h\u00fck\u00fcmet 1915\u2019teki Tehcir karar\u0131 ve uygulamas\u0131n\u0131n <em>kendi i\u00e7inde, ba\u015fl\u0131 ba\u015f\u0131na<\/em> hukuk d\u0131\u015f\u0131, kriminal bir eylem oldu\u011funu da tan\u0131m\u0131\u015f ve kabul etmi\u015f oldu.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Dolay\u0131s\u0131yla b\u00fct\u00fcn bunlar\u0131 kestirmeden \u201cge\u00e7mi\u015fi g\u00f6zden ge\u00e7irmeyi (ya da ge\u00e7mi\u015fle y\u00fczle\u015fmeyi) reddetmek\u201d \u015feklinde \u00f6zetlemenin yanl\u0131\u015f olaca\u011f\u0131 kan\u0131s\u0131nday\u0131m. Bununla birlikte, h\u00fck\u00fcmetin bir yere gelip durdu\u011fu ve soyk\u0131r\u0131m s\u00f6zc\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc a\u011fz\u0131na almad\u0131\u011f\u0131 da do\u011fru ku\u015fkusuz. Ba\u015fka bir deyi\u015fle, resmiyet kertesinde dahi ge\u00e7mi\u015fi g\u00f6zden ge\u00e7irme ve ge\u00e7mi\u015fle y\u00fczle\u015fme a\u00e7\u0131s\u0131ndan \u00f6nemli geli\u015fmeler oldu; ancak bu, Ermenistan\u2019\u0131n, Ermeni diasporas\u0131n\u0131n ya da d\u0131\u015f d\u00fcnyan\u0131n belki b\u00fcy\u00fck b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fcn talep etti\u011fi gibi \u201chemen \u015fimdi\u201d bir \u201csoyk\u0131r\u0131m tan\u0131mas\u0131\u201d \u015feklini alm\u0131yor. Benim ki\u015fisel tahminim, bunun art\u0131k bir tarih sorunu de\u011fil bir diplomasi sorunu olabilece\u011fi y\u00f6n\u00fcnde. Belki cevab\u0131, a\u015fa\u011f\u0131daki 4-5-6 numaral\u0131 sorular\u0131n\u0131zla ilgili. Bir ihtimal, T\u00fcrkiye h\u00fck\u00fcmetinin \u201cevet, soyk\u0131r\u0131md\u0131\u201d demesi halinde neler olaca\u011f\u0131n\u0131 bilememesi. <em>Ermenistan ne yapacak, ya da ne talep edecek?<\/em> <em>Tazminat ya da hatt\u00e2 toprak isteyebilir mi?<\/em> Radikal Ermeni milliyet\u00e7isi Da\u015fnaklar hep bunu s\u00f6yleyegeldi; \u0130ngilizcelerindeki \u00fc\u00e7 R kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131 \u00fc\u00e7 T bi\u00e7iminde T\u00fcrk\u00e7ele\u015ftirebiliriz: <em>Tan\u0131ma, Tazminat, Toprak<\/em>. Bunlardan hele sonuncusu, d\u00fcn, bug\u00fcn veya yar\u0131n herhangi bir T\u00fcrkiye h\u00fck\u00fcmetinin asla veremiyece\u011fi bir taviz. Dolay\u0131s\u0131yla ba\u015fka herhangi bir ad\u0131m atmadan \u00f6nce, Ermenistan\u2019\u0131n kendi elini\u00a0a\u00e7mas\u0131n\u0131 istiyor olabilirler. Tersten s\u00f6yleyecek olursak, Ermenistan elini s\u0131ms\u0131k\u0131 kapat\u0131p saklad\u0131\u011f\u0131 s\u00fcrece, soyk\u0131r\u0131m\u0131 <em>soyk\u0131r\u0131m olarak<\/em> tan\u0131mak daha \u00e7ok bekleyebilir.\u00a0 Hemen belirteyim ki burada T\u00fcrkiye\u2019nin izledi\u011fi siyaseti ne \u201cikinci kanal\u201ddan desteklemek gibi bir amac\u0131m var, ne de ayn\u0131 yolla ele\u015ftirmek gibi. M\u00fcmk\u00fcn oldu\u011fu kadar n\u00f6tr ve olgusal kalmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131yorum. \u015eu son yorumlar\u0131m, hangi bilgi zeminine yaslan\u0131rsa yaslans\u0131n tek bir g\u00f6zlemcinin tahminleri olmaktan ba\u015fka bir anlam ta\u015f\u0131m\u0131yor.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong>(3) Soyk\u0131r\u0131m\u0131 tan\u0131mak diye yasal bir y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fck s\u00f6z konusu mu? <\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Bu sorunuzu hi\u00e7 anlamad\u0131\u011f\u0131m\u0131 s\u00f6ylemeliyim. (T\u00fcrkiye\u2019de) Ermeni soyk\u0131r\u0131m\u0131n\u0131 tan\u0131mak nas\u0131l bir yasal y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fck olabilir ki? E\u011fer olsayd\u0131, konu \u00e7oktan bitmi\u015f ve kapanm\u0131\u015f olurdu zaten. Acaba tersini mi soruyorsunuz, yani Ermeni soyk\u0131r\u0131m\u0131n\u0131 <em>tan\u0131maman\u0131n<\/em> yasal bir zorunluluk olup olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 m\u0131? Ama hay\u0131r, bu da do\u011fru de\u011fil. Ba\u015fka bir deyi\u015fle, <em>T\u00fcrk hukuku<\/em> 1915\u2019te ne oldu\u011funun tarihsel ger\u00e7eklere sad\u0131k, ink\u00e2rc\u0131 olmayan bir \u015fekilde konu\u015fulup tart\u0131\u015f\u0131lmas\u0131n\u0131 yasaklam\u0131yor. B\u00f6yle bir kanun veya madde yok ve olmad\u0131. \u00d6zellikle 2002\u2019den \u00f6nce, ama ayn\u0131 zamanda (art\u0131k h\u00fck\u00fcmet eliyle olmasa da) 2002\u2019den sonra, benim gibi d\u00fc\u015f\u00fcnen insanlar\u0131n <em>informel, hukuk d\u0131\u015f\u0131 ve yasa d\u0131\u015f\u0131 \u00f6l\u00e7\u00fclerde<\/em> b\u00fcy\u00fck bask\u0131larla kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131\u011f\u0131 do\u011frudur. Tehditler, \u015fantaj, k\u00fcf\u00fcr ve hakaret, ba\u015fka psikolojik ter\u00f6r bi\u00e7imleri &#8212; ben de, ba\u015fkalar\u0131 da hep bunlarla ba\u015f etmek zorunda kald\u0131k. Ama hay\u0131r, hukuki kovu\u015fturma zemini hi\u00e7 olmad\u0131. D\u00fczelteyim; \u201cb\u00fct\u00fcn T\u00fcrkler al\u00e7ak ve katildir\u201d gibi ters \u0131rk\u00e7\u0131l\u0131k \u00f6rnekleri verip, spesifik olarak 1915\u2019le ilgili olmayan, genel T\u00fcrk kimli\u011fine kara \u00e7almak diye tarif edilebilecek ba\u015fka bir maddenin kapsam\u0131na girmedi\u011finiz takdirde, hi\u00e7 olmad\u0131. \u00d6rne\u011fin ben, 2000\u2019den bu yana 1915 hakk\u0131nda (bazen soyk\u0131r\u0131m s\u00f6zc\u00fc\u011f\u00fc de dahil) s\u00fcrekli kendimce do\u011fru olan \u015feyleri s\u00f6yledi\u011fim halde, hakk\u0131mda hi\u00e7bir soru\u015fturma a\u00e7\u0131lmad\u0131. Tabii \u015fu da do\u011fru: ben \u00f6zel bir siyas\u00ee ihtiyatl\u0131l\u0131ktan \u00f6t\u00fcr\u00fc de\u011fil, do\u011frudan do\u011fruya tarih\u00e7ilik e\u011fitimim nedeniyle, tarihin akt\u00f6rlerini daima dikkatle belirlemeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131r\u0131m. \u201cB\u00fct\u00fcn T\u00fcrkler\u201d (ya da \u201cb\u00fct\u00fcn Yunanl\u0131lar\u201d veya \u201cb\u00fct\u00fcn Almanlar\u201d veya \u201cb\u00fct\u00fcn \u0130spanyollar\u201d veya \u201cb\u00fct\u00fcn Ermeniler\u201d) hakk\u0131nda genelge\u00e7er su\u00e7lamalarda bulunmamak, bu profesyonel terbiye ve titizli\u011fin icab\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong>(4) T\u00fcrkiye, bu soyk\u0131r\u0131m\u0131 tan\u0131ma talebinin ard\u0131nda, (\u00f6lenlerin ahfad\u0131na tazminat sorununun da \u00f6tesinde) Ermenistan\u2019\u0131n haks\u0131z toprak taleplerinin yatabilece\u011fini mi d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyor?<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Evet, olabilir. Soru 2\u2019ye cevab\u0131m\u0131n son paragraf\u0131nda anlatmaya \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131m gibi, mutlak bir kesinlik de\u011filse de en az\u0131ndan ciddi bir olas\u0131l\u0131k olarak g\u00f6r\u00fcl\u00fcyor ve dolay\u0131s\u0131yla endi\u015fe kayna\u011f\u0131 oluyor. Yukar\u0131da s\u00f6ylediklerimi tekrarlamama izin verin &#8211;<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Bir ihtimal, T\u00fcrkiye h\u00fck\u00fcmetinin \u201cevet, soyk\u0131r\u0131md\u0131\u201d demesi halinde neler olaca\u011f\u0131n\u0131 bilememesi. <em>Ermenistan ne yapacak, ya da ne talep edecek?<\/em> <em>Tazminat ya da hatt\u00e2 toprak isteyebilir mi?<\/em> Radikal Ermeni milliyet\u00e7isi Da\u015fnaklar hep bunu s\u00f6yleyegeldi; \u0130ngilizcelerindeki \u00fc\u00e7 R kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131 \u00fc\u00e7 T bi\u00e7iminde T\u00fcrk\u00e7ele\u015ftirebiliriz: <em>Tan\u0131ma, Tazminat, Toprak<\/em>. Bunlardan hele sonuncusu, d\u00fcn, bug\u00fcn veya yar\u0131n herhangi bir T\u00fcrkiye h\u00fck\u00fcmetinin asla veremiyece\u011fi bir taviz. Dolay\u0131s\u0131yla ba\u015fka herhangi bir ad\u0131m atmadan \u00f6nce, Ermenistan\u2019\u0131n kendi elini a\u00e7mas\u0131n\u0131 istiyor olabilirler. Tersten s\u00f6yleyecek olursak, Ermenistan elini s\u0131ms\u0131k\u0131 kapat\u0131p saklad\u0131\u011f\u0131 s\u00fcrece, soyk\u0131r\u0131m\u0131 <em>soyk\u0131r\u0131m olarak<\/em> tan\u0131mak daha \u00e7ok bekleyebilir.\u00a0 Hemen belirteyim ki burada T\u00fcrkiye\u2019nin izledi\u011fi siyaseti ne \u201cikinci kanal\u201ddan desteklemek gibi bir amac\u0131m var, ne de ayn\u0131 yolla ele\u015ftirmek gibi. M\u00fcmk\u00fcn oldu\u011fu kadar n\u00f6tr ve olgusal kalmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131yorum. \u015eu son yorumlar\u0131m, hangi bilgi zeminine yaslan\u0131rsa yaslans\u0131n tek bir g\u00f6zlemcinin tahminleri olmaktan ba\u015fka bir anlam ta\u015f\u0131m\u0131yor.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong>(5) T\u00fcrkiye, Osmanl\u0131 \u0130mparatorlu\u011fu\u2019nun Ermeni vatanda\u015flar\u0131n\u0131n ahfad\u0131na tazminat \u00f6demeli mi? Ya da Ermenistan devletine? <\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Bunlar, a\u00e7\u0131k s\u00f6yleyeyim, benim her zaman ilgilenmeyi reddetti\u011fim ve dolay\u0131s\u0131yla \u00e7ok da bilmedi\u011fim hukuki ve siyasi sorunlar. Tarih\u00e7i olarak benim \u00f6ncelikli meselem, tarihsel ger\u00e7e\u011fin ne oldu\u011fu. Buna, aynen yer\u00e7ekimi yasas\u0131 veya biyolojik evrim kadar bu konuda da yazma, konu\u015fma, tart\u0131\u015fma ve yay\u0131n yapman\u0131n normalle\u015fmesi de dahil. Bu, benim i\u00e7in <em>mutlak ve pazarl\u0131\u011f\u0131 yap\u0131lam\u0131yacak bir \u00f6zg\u00fcrl\u00fck alan\u0131<\/em>. Bunu savunmay\u0131 kendime, mesle\u011fime ve vatanda\u015flar\u0131ma bor\u00e7luyum.\u00a0 <em>Sonu\u00e7lar\u0131 ne olursa olsun<\/em>. Bu noktada hemen eklemeliyim ki, bu t\u00fcr sonu\u00e7lar, tarih\u00e7ilerin bulgu ve varg\u0131lar\u0131ndan d\u00fcmd\u00fcz, do\u011frusal bi\u00e7imde, otomati\u011fe al\u0131nm\u0131\u015f\u00e7as\u0131na \u00e7\u0131karsanamaz.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Ancak siyasetten, diplomasiden, dolay\u0131s\u0131yla herhangi bir anda ulus-devletler aras\u0131nda k\u00e2h \u015fu, k\u00e2h bu \u015fekilde kristalize olabilecek g\u00fc\u00e7 ve iktidar ili\u015fkilerinden hareketle ula\u015f\u0131labilir. Bu ise tarih\u00e7ilerin de\u011fil avukatlar\u0131n ve politikac\u0131lar\u0131n oyunu.<br \/>\n<strong>(6) Ermeni soyk\u0131r\u0131m\u0131n\u0131n ink\u00e2r\u0131, T\u00fcrkiye\u2019nin diplomatic ili\u015fkilerini derinden etkiliyor. \u00d6yleyse T\u00fcrkiye neden ge\u00e7mi\u015fi g\u00f6zden ge\u00e7irmeyi h\u00e2l\u00e2 reddediyor? <\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Mevcut durumun art\u0131k kestirmeden \u201cge\u00e7mi\u015fi g\u00f6zden ge\u00e7irmeyi reddetmek\u201d \u015feklinde tarif ve tasvir edilemiyece\u011fini daha \u00f6nce uzun uzad\u0131ya anlatt\u0131m (yukar\u0131da Soru 2\u2019ye bak\u0131n\u0131z). Dolay\u0131s\u0131yla burada kendimi dar kelime anlam\u0131yla \u201csoyk\u0131r\u0131m\u201d (ad\u0131m\u0131n\u0131 at\u0131p atmama) sorunuyla s\u0131n\u0131rlayaca\u011f\u0131m.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Herhangi bir \u00fclkenin b\u00fct\u00fcn sorunlar\u0131n\u0131 s\u0131rf d\u0131\u015far\u0131dan, uluslararas\u0131 diplomasi \u00e7er\u00e7evesinde belirleyemezsiniz. Bir de o toplumun kendi yerli k\u00fctlesi, \u00f6zg\u00fcl a\u011f\u0131rl\u0131\u011f\u0131, ataleti, tersy\u00fcz edilmesi \u00e7ok zor olabilecek kendi dinamikleri s\u00f6z konusu. Ayr\u0131ca bu, y\u00fczde y\u00fcz rasyonel bir fayda-maliyet analiziyle de \u00e7\u00f6z\u00fclemez. Bazen ge\u00e7mi\u015f, s\u0131rt\u0131m\u0131zda b\u00fcy\u00fck bir kambura, \u00f6l\u00fc bir a\u011f\u0131rl\u0131\u011fa d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcr. \u0130\u015fin ideolojik boyutlar\u0131n\u0131 ve buna ba\u011fl\u0131 siyasi rekabetleri de hesaba katmak gerekir.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">2000 y\u0131l\u0131ndan bu yana kaydedilen b\u00fct\u00fcn ilerlemelere kar\u015f\u0131n, T\u00fcrk milliyet\u00e7ili\u011finin g\u00fcc\u00fc ve direnci tabii s\u00fcregelen bir sorun. Kayna\u011f\u0131nda 19. y\u00fczy\u0131l sonu ve 20. y\u00fczy\u0131l ba\u015flar\u0131ndaki horlanm\u0131\u015fl\u0131k yat\u0131yor. O s\u0131rada hemen herkes \u201cAvrupa\u2019n\u0131n Hasta Adam\u0131\u201dn\u0131 itip kak\u0131yor, par\u00e7alay\u0131p kendi pay\u0131n\u0131 kapmaya bak\u0131yordu. Yeni y\u00fckselen Balkan milliyet\u00e7ilikleri kendi T\u00fcrk-M\u00fcsl\u00fcman n\u00fcfuslar\u0131n\u0131 eziyor ve etnik temizli\u011fe tabi tutuyor; bu da G\u00fcneydo\u011fu Avrupa\u2019dan (ve K\u0131r\u0131m\u2019dan ve Kafkasya\u2019dan) Anadolu\u2019ya kitlesel ka\u00e7\u0131\u015f\u0131 besliyordu. B\u00fcy\u00fck Devletler ise genellikle \u201cM\u00fcsl\u00fcman \u00f6teki\u201dne kar\u015f\u0131 kendi H\u0131ristiyan dinda\u015flar\u0131na m\u00fczaheret etmekteydi. \u0130mparatorlu\u011fun bu heng\u00e2mede yitirilip gitmesi, b\u00fcy\u00fck bir travma demekti. Hen\u00fcz yeni do\u011fmakta olan T\u00fcrk milliyet\u00e7ili\u011fi de bu travmaya kar\u015f\u0131 kendi ma\u011fduriyet duygusu ve \u00f6fkesini geli\u015ftirdi (ki bu da sonunda Ermeni soyk\u0131r\u0131m\u0131n\u0131 ger\u00e7ekle\u015ftiren caniyane intikamc\u0131l\u0131\u011fa d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fc). Temelindeki, Bat\u0131\u2019n\u0131n hep negatif ay\u0131r\u0131mc\u0131l\u0131\u011f\u0131na maruz kalm\u0131\u015fl\u0131k hissi, bug\u00fcn de s\u00fcr\u00fcyor. AKP\u2019ye g\u00f6sterilen \u00e7ok net, hatt\u00e2 skandal boyutlar\u0131na varan \u0130slamofobik tepkiler bu hissi daha da g\u00fc\u00e7lendirdi. \u201cBizi asla e\u015fit\u00a0saymayacaklar; asla AB\u2019ye kabul etmeyecekler; biz M\u00fcsl\u00fcmanlara Oryantalist, Avrupa-merkezci tepeden bak\u0131\u015flar\u0131 asla silinmeyecek.\u201d Hele \u015fimdilerde, T\u00fcrkiye\u2019de nereye gitseniz bunlar\u0131 duyuyorsunuz. Hele Ermeni soyk\u0131r\u0131m\u0131n\u0131 tan\u0131mak gibi \u00e7ok \u00f6zel bir zorluk kar\u015f\u0131s\u0131nda, s\u0131rf AKP de\u011fil T\u00fcrk kamuoyunun geni\u015f kesimleri de pek\u00e2l\u00e2 sorar, nitekim sormaya devam edecektir de: <em>Neden biz? Ve neden sadece biz? Her \u00fclke kendi ge\u00e7mi\u015finin hesab\u0131n\u0131 vermesi i\u00e7in ayn\u0131 kat\u0131l\u0131kla s\u0131k\u0131\u015ft\u0131r\u0131l\u0131yor mu? Ya da bu s\u0131rf T\u00fcrkiye\u2019ye mi uygulan\u0131yor? Peki, ya \u201conlar\u0131n\u201d daha \u00f6nce \u201cbize\u201d yapm\u0131\u015f olduklar\u0131na ne demeli? Biz Ermeni soyk\u0131r\u0131m\u0131n\u0131 tan\u0131rsak, onlar da \u00e7ok Girit\u2019in, Yunan anakaras\u0131n\u0131n, Bulgaristan\u2019\u0131n ve S\u0131rbistan\u2019\u0131n M\u00fcsl\u00fcman T\u00fcrklerinin ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 trajediyi \u00e7ok k\u0131y\u0131s\u0131ndan k\u00f6\u015fesinden bile olsa az bu\u00e7uk tan\u0131yacaklar m\u0131? Var m\u0131 bizim ad\u0131m\u0131za konu\u015facak? D\u00fcnyada kim bizden yana?<\/em> (Ben de kendi pay\u0131ma \u015funlar\u0131 ekleyebilirim: Rus kamuoyunun ne kadar\u0131 Katyn Orman\u0131 Katliam\u0131n\u0131 tan\u0131maya haz\u0131r ve Polonya\u2019dan resmen \u00f6z\u00fcr dilenmesi fikrini desteklemekten yana? Ka\u00e7 \u0130srailli, 1948\u2019ten bu yana Filistinlilere yap\u0131lanlar\u0131 y\u00fcksek sesle l\u00e2netliyor ve politik duru\u015funu buna g\u00f6re belirliyor? Ya da, cehaletimi ba\u011f\u0131\u015flay\u0131n, \u0130spanya Kilisesi \u0130\u00e7 Sava\u015f\u2019taki rol\u00fcyle veya daha sonra Franco diktat\u00f6rl\u00fc\u011f\u00fcne verdi\u011fi destekle tamamen y\u00fczle\u015fti de benim mi haberim olmad\u0131?)<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">B\u00fct\u00fcn bunlar\u0131 g\u00fcndeme getirmekle, Ermeni soyk\u0131r\u0131m\u0131n\u0131 ne ba\u015fkalar\u0131n\u0131n g\u00fcnahlar\u0131yla kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131r\u0131p g\u00f6relile\u015ftirme ve k\u00fc\u00e7\u00fcltmeyi ama\u00e7l\u0131yorum, ne de (baz\u0131 a\u015f\u0131r\u0131-milliyet\u00e7ilerin yapmaktan ho\u015fland\u0131\u011f\u0131 ve\u00e7hile) Ermenilerin gerekli bir intikam do\u011frultusunda, ya da belki emperyalizme kar\u015f\u0131 vatan savunmas\u0131 \u00e7er\u00e7evesinde katledildi\u011fine dair zalim im\u00e2larda bulunmak suretiyle \u00e7ok daha do\u011frudan mazur g\u00f6stermeyi, hakl\u0131 \u00e7\u0131karmay\u0131. Benim tek yapmaya \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131m \u015fey, d\u0131\u015f d\u00fcnyan\u0131n kaydetmesi gereken, ama T\u00fcrkiye\u2019yi hi\u00e7 i\u00e7eriden g\u00f6remedi\u011fi i\u00e7in bir t\u00fcrl\u00fc kaydedemedi\u011fi, gene de son derece ger\u00e7ek, son derece elle tutulur bir psikolojik denge ihtiyac\u0131na dikkat \u00e7ekmek. Bu ihtiya\u00e7, olanca \u00e7o\u011funlu\u011fuyla AKP h\u00fck\u00fcmetinin de ne kadar iyi niyetli olursa olsun g\u00f6rmezden gelebilece\u011fi bir \u015fey de\u011fil &#8212; hele, daha \u015fimdiden i\u00e7 siyasetteki rakiplerinden, Atat\u00fcrk\u00e7\u00fc CHP\u2019den veya daha fa\u015fistimsi MHP\u2019den maruz kald\u0131\u011f\u0131 ve daha da kalaca\u011f\u0131 milliyet\u00e7i \u015fantajlar kar\u015f\u0131s\u0131nda.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Buna, olas\u0131 tazminat veya toprak talepleri kar\u015f\u0131s\u0131nda duyulan endi\u015feleri ekleyin, daha \u00f6nce s\u00f6z\u00fcn\u00fc etti\u011fim. Son olarak, bir de\u00a0\u015fu <em>resmi alg\u0131y\u0131<\/em> ekleyin: AKP kutusundan \u00e7\u0131k\u0131yor, risk al\u0131yor, i\u00e7eride daha sessizce att\u0131\u011f\u0131 b\u00fct\u00fcn ad\u0131mlar\u0131n yan\u0131s\u0131ra bir de h\u00fck\u00fcmetin 2014-2015 mesajlar\u0131 gibi jestlerde bulunuyor\u2026 Belki yar\u0131m yamalak da olsa biraz fark ve takdir edilmesini bekliyor b\u00fct\u00fcn bunlar\u0131n. Ama tam tersi oluyor. Hepsi, k\u00fclliyen yok say\u0131l\u0131yor. Ermenistan ve\/ya Ermeniler uzat\u0131lan eli s\u0131kmay\u0131 reddediyor. Hatt\u00e2 belki zaaf al\u00e2meti say\u0131yor ve dereye d\u00fc\u015fen at\u0131 habire k\u0131rba\u00e7lamaya devam ediyor\u2026<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Tekrar belirteyim; T\u00fcrk diplomasisinde varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 koruyan <em>n\u00e9gationnisme<\/em> unsurlar\u0131n\u0131 savunma veya mazur g\u00f6stermeye \u00e7al\u0131\u015fm\u0131yorum. G\u00f6zlemlerimi kaydetmekle yetiniyorum.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Ama nas\u0131l al\u0131rsan\u0131z al\u0131n; b\u00fct\u00fcn bunlar, \u201c\u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc \u00fclke\u201dlerin soyk\u0131r\u0131m\u0131 tan\u0131ma kararlar\u0131n\u0131n veya ba\u015fka d\u0131\u015f bask\u0131 bi\u00e7imlerinin neden i\u015fe yaramayaca\u011f\u0131na dair bir <em>anlay\u0131\u015f\u0131n<\/em> filizlenmesine yarayabilir mi acaba?<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong><em>http:\/\/serbestiyet.com\/yazarlar\/halil-berktay\/darbe-olsa-da-olmasa-da-soykirim-soykirim-kalacak-712490<\/em><\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Halil-Berktay G\u00fcncel olaylara mola verip, bir tarih yan-pistine giriyorum ge\u00e7ici olarak. Herhalde Papa Fransiskus\u2019un Ermenistan ziyareti ve tetikledi\u011fi resm\u00ee T\u00fcrk reaksiyonu nedeniyle, Madrid\u2019de bas\u0131lan ve genellikle \u0130spanya\u2019n\u0131n en y\u00fcksek tirajl\u0131 g\u00fcnl\u00fck gazetesi oldu\u011fu kabul edilen El Pais, 9 Temmuz\u2019da bana 1915\u2019te tam ne oldu\u011funun tarih\u00ee ger\u00e7ekli\u011fi ve politik yans\u0131malar\u0131 hakk\u0131nda alt\u0131 soru y\u00f6neltti. Yan\u0131tlar\u0131m\u0131 13 [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":7,"featured_media":41806,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[44,1,71],"tags":[],"class_list":["post-41805","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-ermeni-soykirimi","category-haberler","category-mulakatlar"],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v27.4 - https:\/\/yoast.com\/product\/yoast-seo-wordpress\/ -->\n<title>Darbe olsa da olmasa da, soyk\u0131r\u0131m soyk\u0131r\u0131m kalacak - Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=41805\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"en_US\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Darbe olsa da olmasa da, soyk\u0131r\u0131m soyk\u0131r\u0131m kalacak - Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Halil-Berktay G\u00fcncel olaylara mola verip, bir tarih yan-pistine giriyorum ge\u00e7ici olarak. Herhalde Papa Fransiskus\u2019un Ermenistan ziyareti ve tetikledi\u011fi resm\u00ee T\u00fcrk reaksiyonu nedeniyle, Madrid\u2019de bas\u0131lan ve genellikle \u0130spanya\u2019n\u0131n en y\u00fcksek tirajl\u0131 g\u00fcnl\u00fck gazetesi oldu\u011fu kabul edilen El Pais, 9 Temmuz\u2019da bana 1915\u2019te tam ne oldu\u011funun tarih\u00ee ger\u00e7ekli\u011fi ve politik yans\u0131malar\u0131 hakk\u0131nda alt\u0131 soru y\u00f6neltti. Yan\u0131tlar\u0131m\u0131 13 [&hellip;]\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=41805\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2016-09-01T08:43:14+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2016\/09\/\u0540\u0561\u056c\u056b\u056c-\u0532\u0565\u0580\u0584\u0569\u0561\u0575.jpg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"300\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"141\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/jpeg\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"admin\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Written by\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"admin\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Est. reading time\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"21 minutes\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\\\/\\\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?p=41805#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?p=41805\"},\"author\":{\"name\":\"admin\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/096f1d38a12cce57fb855b485ed24c9e\"},\"headline\":\"Darbe olsa da olmasa da, soyk\u0131r\u0131m soyk\u0131r\u0131m kalacak\",\"datePublished\":\"2016-09-01T08:43:14+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?p=41805\"},\"wordCount\":4213,\"commentCount\":0,\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?p=41805#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/wp-content\\\/uploads\\\/sites\\\/6\\\/2016\\\/09\\\/\u0540\u0561\u056c\u056b\u056c-\u0532\u0565\u0580\u0584\u0569\u0561\u0575.jpg\",\"articleSection\":[\"Ermeni Soyk\u0131r\u0131m\u0131\",\"Haberler\",\"M\u00fclakatlar\"],\"inLanguage\":\"en-US\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"CommentAction\",\"name\":\"Comment\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?p=41805#respond\"]}]},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?p=41805\",\"url\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?p=41805\",\"name\":\"Darbe olsa da olmasa da, soyk\u0131r\u0131m soyk\u0131r\u0131m kalacak - Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?p=41805#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?p=41805#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/wp-content\\\/uploads\\\/sites\\\/6\\\/2016\\\/09\\\/\u0540\u0561\u056c\u056b\u056c-\u0532\u0565\u0580\u0584\u0569\u0561\u0575.jpg\",\"datePublished\":\"2016-09-01T08:43:14+00:00\",\"author\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/096f1d38a12cce57fb855b485ed24c9e\"},\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?p=41805#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"en-US\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?p=41805\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"en-US\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?p=41805#primaryimage\",\"url\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/wp-content\\\/uploads\\\/sites\\\/6\\\/2016\\\/09\\\/\u0540\u0561\u056c\u056b\u056c-\u0532\u0565\u0580\u0584\u0569\u0561\u0575.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/wp-content\\\/uploads\\\/sites\\\/6\\\/2016\\\/09\\\/\u0540\u0561\u056c\u056b\u056c-\u0532\u0565\u0580\u0584\u0569\u0561\u0575.jpg\",\"width\":300,\"height\":141},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?p=41805#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Home\",\"item\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Darbe olsa da olmasa da, soyk\u0131r\u0131m soyk\u0131r\u0131m kalacak\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/#website\",\"url\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/\",\"name\":\"Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi\",\"description\":\"\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"en-US\"},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/096f1d38a12cce57fb855b485ed24c9e\",\"name\":\"admin\",\"url\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?author=7\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Darbe olsa da olmasa da, soyk\u0131r\u0131m soyk\u0131r\u0131m kalacak - Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=41805","og_locale":"en_US","og_type":"article","og_title":"Darbe olsa da olmasa da, soyk\u0131r\u0131m soyk\u0131r\u0131m kalacak - Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi","og_description":"Halil-Berktay G\u00fcncel olaylara mola verip, bir tarih yan-pistine giriyorum ge\u00e7ici olarak. Herhalde Papa Fransiskus\u2019un Ermenistan ziyareti ve tetikledi\u011fi resm\u00ee T\u00fcrk reaksiyonu nedeniyle, Madrid\u2019de bas\u0131lan ve genellikle \u0130spanya\u2019n\u0131n en y\u00fcksek tirajl\u0131 g\u00fcnl\u00fck gazetesi oldu\u011fu kabul edilen El Pais, 9 Temmuz\u2019da bana 1915\u2019te tam ne oldu\u011funun tarih\u00ee ger\u00e7ekli\u011fi ve politik yans\u0131malar\u0131 hakk\u0131nda alt\u0131 soru y\u00f6neltti. Yan\u0131tlar\u0131m\u0131 13 [&hellip;]","og_url":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=41805","og_site_name":"Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi","article_published_time":"2016-09-01T08:43:14+00:00","og_image":[{"width":300,"height":141,"url":"https:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2016\/09\/\u0540\u0561\u056c\u056b\u056c-\u0532\u0565\u0580\u0584\u0569\u0561\u0575.jpg","type":"image\/jpeg"}],"author":"admin","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Written by":"admin","Est. reading time":"21 minutes"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=41805#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=41805"},"author":{"name":"admin","@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/#\/schema\/person\/096f1d38a12cce57fb855b485ed24c9e"},"headline":"Darbe olsa da olmasa da, soyk\u0131r\u0131m soyk\u0131r\u0131m kalacak","datePublished":"2016-09-01T08:43:14+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=41805"},"wordCount":4213,"commentCount":0,"image":{"@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=41805#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2016\/09\/\u0540\u0561\u056c\u056b\u056c-\u0532\u0565\u0580\u0584\u0569\u0561\u0575.jpg","articleSection":["Ermeni Soyk\u0131r\u0131m\u0131","Haberler","M\u00fclakatlar"],"inLanguage":"en-US","potentialAction":[{"@type":"CommentAction","name":"Comment","target":["https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=41805#respond"]}]},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=41805","url":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=41805","name":"Darbe olsa da olmasa da, soyk\u0131r\u0131m soyk\u0131r\u0131m kalacak - Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi","isPartOf":{"@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=41805#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=41805#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2016\/09\/\u0540\u0561\u056c\u056b\u056c-\u0532\u0565\u0580\u0584\u0569\u0561\u0575.jpg","datePublished":"2016-09-01T08:43:14+00:00","author":{"@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/#\/schema\/person\/096f1d38a12cce57fb855b485ed24c9e"},"breadcrumb":{"@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=41805#breadcrumb"},"inLanguage":"en-US","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=41805"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"en-US","@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=41805#primaryimage","url":"https:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2016\/09\/\u0540\u0561\u056c\u056b\u056c-\u0532\u0565\u0580\u0584\u0569\u0561\u0575.jpg","contentUrl":"https:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2016\/09\/\u0540\u0561\u056c\u056b\u056c-\u0532\u0565\u0580\u0584\u0569\u0561\u0575.jpg","width":300,"height":141},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=41805#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https:\/\/akunq.net\/tr"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Darbe olsa da olmasa da, soyk\u0131r\u0131m soyk\u0131r\u0131m kalacak"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/#website","url":"https:\/\/akunq.net\/tr\/","name":"Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi","description":"","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"en-US"},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/#\/schema\/person\/096f1d38a12cce57fb855b485ed24c9e","name":"admin","url":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?author=7"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/41805","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/7"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=41805"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/41805\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":41807,"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/41805\/revisions\/41807"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/41806"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=41805"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=41805"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=41805"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}