{"id":41216,"date":"2016-07-15T03:15:19","date_gmt":"2016-07-15T08:15:19","guid":{"rendered":"http:\/\/akunq.net\/tr\/?p=41216"},"modified":"2016-07-15T03:15:19","modified_gmt":"2016-07-15T08:15:19","slug":"123-yeniden-yapilanma-ve-karabag-hareketi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=41216","title":{"rendered":"123. Yeniden yap\u0131lanma ve Karaba\u011f hareketi"},"content":{"rendered":"<p style=\"text-align: justify;\"><strong>Reform siyaseti<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">1985 y\u0131l\u0131n\u0131n Mart ay\u0131nda SSCB y\u00f6netimi de\u011fi\u015fir. Duraklama y\u0131llar\u0131 y\u00f6neticilerinin yerine, daha gen\u00e7 siyaset\u00e7iler gelir. Daha sonra SSCB ba\u015fkan\u0131 olacak olan Mihayel Gorba\u00e7ov, SSCB Kom\u00fcnist Partisi Merkez Komitesi genel sekreteri se\u00e7ilir.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u00dclke, temel reformlar yapma gereklili\u011fiyle kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131yad\u0131r. Gorba\u00e7ov, SSCB\u2019ni bunal\u0131mdan \u00e7\u0131kartabilmek i\u00e7in reformlar yap\u0131lmas\u0131 gerekti\u011fini a\u00e7\u0131klar.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Yeniden yap\u0131land\u0131rman\u0131n ilk a\u015famas\u0131nda \u00e7al\u0131\u015fma disiplininin y\u00fckseltilmesi, bilim ve tekni\u011fin ilerlemesi, \u00fclkenin sosyoekonomik geli\u015fiminin h\u0131zland\u0131r\u0131lmas\u0131na ve siyasi reformlara vurgu yap\u0131l\u0131r. Lakin bu y\u00f6nde yap\u0131lan \u00e7al\u0131\u015fmalar ba\u015far\u0131s\u0131zl\u0131\u011fa u\u011frar.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Yeniden yap\u0131lanma esnas\u0131nda ger\u00e7ekle\u015ftirilen reformlar\u0131n yetersizli\u011fi ve k\u00f6kl\u00fc olmayan giri\u015fimler, buhran durumunu derinle\u015ftiren karma\u015f\u0131k ve \u00e7eli\u015fkili bir s\u00fcre\u00e7 ortaya \u00e7\u0131kar\u0131r. Sosyoekonomik kriz daha da derinle\u015fir.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Sosyoekonomik yap\u0131n\u0131n derin buhran\u0131, siyaset-devlet ideolojisinin iflas\u0131, \u00e7ok say\u0131da \u00e7\u00f6z\u00fclmemi\u015f sorunlar ile \u00f6ncelikli olarak milli sorunlar Sovyetler Birli\u011fi\u2019nin milyonlarca vatanda\u015f\u0131n\u0131, farkl\u0131 halklar\u0131n\u0131 ve milletlerini harekete ge\u00e7irir.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Ermenistan\u2019da ise, var olan genel zorluklara ek olarak Da\u011fl\u0131k Karaba\u011f sorunu, abluka, 1988 y\u0131l\u0131ndaki korkun\u00e7 depremin sonu\u00e7lar\u0131 ve ayyuka \u00e7\u0131kan ekolojik sorunlar bunlara eklenir. T\u00fcm bunlar, Ermenistan\u2019\u0131n zaten a\u011f\u0131r sosyoekonomik durumunu daha vahim bir duruma ula\u015ft\u0131r\u0131r.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong>Karaba\u011f kurtulu\u015f hareketi<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Yeniden yap\u0131lanma siyasetinin do\u011frudan sonu\u00e7lar\u0131 olarak, h\u00fcrriyetperver hareketler Sovyetler Birli\u011fi\u2019nde yay\u0131l\u0131r. Milli onurunu savunmak amac\u0131yla \u00f6ncelikle Artsakh (Da\u011fl\u0131k Karaba\u011f-\u00e7ev. notu) Ermenileri ortaya \u00e7\u0131kar. Artsakhl\u0131lar, tarihi topraklar\u0131n\u0131n cebren Azerbaycan\u2019a ba\u011flanmas\u0131na ve Azerbaycan y\u00f6neticilerinin Ermeni kar\u015f\u0131t\u0131 siyasetini kabullenmez.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Artsakh Ermenileri, parti taraf\u0131ndan ilan edilen yeniden yap\u0131lanma konusundaki yeni siyasete inanarak, anavatan Ermenistan ile yeniden birle\u015fme konusunda m\u00fccadeleye ba\u015flar.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Da\u011fl\u0131k Karaba\u011f Otonom B\u00f6lgesi (DKOB) Meclisi\u2019nin, 20 \u015eubat 1988 tarihindeki 20. oturumunda anayasaya istinaden alm\u0131\u015f oldu\u011fu kararla B\u00f6lge Kurulu, Azerbaycan SSC\u2019ne, Ermenistan SSC\u2019ne ve SSCB Y\u00fcksek Sovyet\u2019ine, b\u00f6lgenin Azerbaycan b\u00fcnyesinden \u00e7\u0131kart\u0131l\u0131p, Ermenistan\u2019a ba\u011flanmas\u0131 konusunda ba\u015fvurur.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Ermenistan ve diasporada, Artsakh Ermenilerine destek g\u00f6sterileri tertiplenir. Ba\u015fkentte, \u00fclkenin bir\u00e7ok \u015fehrinde ve Karaba\u011f\u2019da on binlerce ki\u015finin kat\u0131ld\u0131\u011f\u0131 g\u00f6steriler d\u00fczenlenir. Lakin SSCB\u2019nin siyasi y\u00f6neticileri daha ba\u015ftan Karaba\u011f hareketine y\u00f6nelik menfi duru\u015f sergiler ve Artsakh ile Ermenistan\u2019da s\u00fcren bu n\u00fcmayi\u015fler provokatif ve radikal bir grup milliyet\u00e7inin talepleri olarak nitelendirilir.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Karaba\u011f hareketinin ilk g\u00fcnlerinden itibaren \u00fclke y\u00f6neticileri bekleme durumuna ge\u00e7er ve olaylar\u0131n geli\u015fiminde etkili olamaz. On binlerce ki\u015finin kat\u0131ld\u0131\u011f\u0131 g\u00f6steriler ve mitingler, 1988 \u015eubat\u0131nda olu\u015fturulan d\u00fczenleme komitesi taraf\u0131ndan tertiplenir.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">D\u00fcnyaca \u00fcnl\u00fc bilim adam\u0131 Viktor Hambartzumyan, \u015fair Silva Kaputikyan, yazar Sero Khanzadyan, artist Sos Sargsyan ve daha ba\u015fka \u00fcnl\u00fc Ermeni bilim adamlar\u0131, k\u00fclt\u00fcr ve sanat duayenleri mitinglere kat\u0131l\u0131r.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u0130lerleyen d\u00f6nemde \u00fclkenin yeni y\u00f6neticileri (May\u0131s 1988\u2019den itibaren Ermenistan Kom\u00fcnist Partisi Merkez Komitesi genel sekreteri Karen Demirciyan\u2019\u0131n yerine Suren Harutyunyan gelir ), hareketin ba\u015f\u0131na ge\u00e7me giri\u015fimlerinde bulunur, fakat ba\u015far\u0131l\u0131 olamaz. Karaba\u011f hareketini uyum i\u00e7inde y\u00fcr\u00fctmek ve sistematik k\u0131lmak amac\u0131yla, Mart ay\u0131nda \u201cKaraba\u011f\u201d komitesi olu\u015fturulur ve \u00fclkenin farkl\u0131 b\u00f6lgelerinde \u015fubeleri kurulur.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">SSCB\u2019ndeki farkl\u0131 halklar\u0131n tan\u0131nm\u0131\u015f temsilcileri, Ermenistan ve Karaba\u011f\u2019da geli\u015fen olaylar\u0131 takip edip, desteklerini sunar.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong>Sumgait facias\u0131<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Ermenistan ve Karaba\u011f\u2019da bar\u0131\u015f\u00e7\u0131l g\u00f6steriler s\u00fcrerken, 27-29 \u015eubat 1988 tarihinde, Azerbaycan\u2019\u0131n ba\u015fkenti Bak\u00fc\u2019n\u00fcn yak\u0131nlar\u0131nda bulunan sanayi \u015fehri Sumgait\u2019te Ermeni n\u00fcfusuna kar\u015f\u0131 ger\u00e7ekle\u015ftirilen vah\u015fi bir katliam sonucunda onlarca Ermeni \u00f6ld\u00fcr\u00fcl\u00fcr ve 200\u2019e yak\u0131n\u0131 yaralan\u0131r. \u015eehrin 18 bin ki\u015filik Ermeni n\u00fcfusu, bu katliamdan sonra \u015fehri terk eder.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Resmi verilere istinaden kurbanlar\u0131n say\u0131s\u0131 27 olmas\u0131na ra\u011fmen, \u00f6ld\u00fcr\u00fclen insanlar\u0131n say\u0131s\u0131 g\u00fcn\u00fcm\u00fcze kadar tam olarak tespit edilmemi\u015ftir.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Ermenilere y\u00f6nelik katliamlar, yerel Azerbaycan y\u00f6netimi taraf\u0131ndan d\u00fczenlenmi\u015ftir. G\u00fcvenlik g\u00fc\u00e7leri birka\u00e7 g\u00fcn boyunca faaliyet g\u00f6stermez. Sovyet y\u00f6netimi, \u00fc\u00e7 g\u00fcn gecikmeyle Sumgait\u2019e asker yollar. Askerler b\u00fcy\u00fck zorlukla katliamlar\u0131 durdurup, Ermeni n\u00fcfusunu \u015fehirden \u00e7\u0131kartabilir.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Olaylar, \u00fclke y\u00f6neticileri taraf\u0131ndan bir grup serserinin i\u015fi olarak g\u00f6stermeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131l\u0131r. Sovyet resmi haber kurumlar\u0131 da olaylar\u0131 haliyle ayn\u0131 \u015fekilde yorumlar.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Bu facian\u0131n ger\u00e7ek tertipleyicilerinin ortaya \u00e7\u0131kart\u0131lmamas\u0131 ve resmi g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcn kabul g\u00f6rmesi amac\u0131yla katillerin davalar\u0131 engellenir. Sovyetler Birli\u011fi\u2019nin farkl\u0131 \u015fehirlerinde ayr\u0131-ayr\u0131 g\u00f6r\u00fclen davalar sonucunda, katliamlara kat\u0131lm\u0131\u015f olan birka\u00e7 ki\u015fi su\u00e7lan\u0131r, ger\u00e7ek tertipleyiciler ise cezas\u0131z kal\u0131r.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Azerbaycan y\u00f6neticileri, Sugait\u2019te d\u00fczenlenen g\u00f6r\u00fclmemi\u015f katliamlar sayesinde Ermeni halk\u0131 aras\u0131nda panik yaratarak, Karaba\u011f\u2019\u0131 Ermenilerden ar\u0131nd\u0131rmak ister. Lakin tersi olur. T\u00fcm Ermeni d\u00fcnyas\u0131, su\u00e7lular\u0131n cezaland\u0131r\u0131lmas\u0131 ve adil milli talepler i\u00e7in m\u00fccadeleyi sonuna erdirmek azmiyle dolar.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong>Kurtulu\u015f hareketinin geli\u015fimi<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Karaba\u011f sorunu, Sumgait\u2019te vuku bulan vah\u015fetten sonra dahi, merkezi y\u00f6netim taraf\u0131ndan siyasiden ziyade, bir sosyoekonomik sorun olarak takdim edilmeye devam edilir. Bu y\u00fczden de 24 Mart 1988 tarihinde, SSCB Kom\u00fcnist Partisi Merkez Komitesi ve Bakanlar kurulu karar\u0131yla, b\u00f6lgede var olan sosyoekonomik ve k\u00fclt\u00fcrel sorunlar\u0131n \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fc amac\u0131yla DKOB\u2019ne 400 milyon Rubli tahsis edilir.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Karaba\u011f hareketi giderek daha geni\u015f boyutlar almaya ba\u015flar. Ermenistan ve Karaba\u011f\u2019da, mitingler ve g\u00f6sterilere paralel olarak toplu grevler ba\u015f g\u00f6sterir. Ermeni halk\u0131 SSCB h\u00fck\u00fcmetinden Karaba\u011f sorununun adil bir \u015fekilde \u00e7\u00f6z\u00fclmesini, Sumgait cinayetlerinin siyasi olarak tan\u0131m\u0131n\u0131, Ermenistan y\u00f6netiminden ise, DKOB b\u00f6lge komitesinin 20 \u015eubatta alm\u0131\u015f oldu\u011fu karar\u0131 onaylamas\u0131n\u0131 talep eder.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Ermenistan SSC Y\u00fcksek Sovyet\u2019inin 15 Haziran 1988 tarihli oturumunda, b\u00f6lgenin Ermenistan b\u00fcnyesine d\u00e2hil edilmesi onaylan\u0131r ve konunun olumlu bir \u015fekilde \u00e7\u00f6z\u00fcme kavu\u015fturulmas\u0131 ricas\u0131yla SSCB Y\u00fcksek Sovyet\u2019ine ba\u015fvurulur. Ermenistan, DKOB ve Azerbaycan temsilcileri, V. Hambardzumyan, S. Hambardzumyan, yazar V. Petrosyan, H. Po\u011fosyan ve daha ba\u015fka akademisyenlerin kat\u0131ld\u0131\u011f\u0131 SSCB Y\u00fcksek Sovyet\u2019inin oturumunda Sumgait katliam\u0131 k\u0131nan\u0131r ve Artsakh\u2019\u0131n Ermenistan\u2019la yeniden birle\u015fmesi gereklili\u011fi vurgulan\u0131r. Lakin DKOB ve Ermenistan Y\u00fcksek Sovyet\u2019i taraf\u0131ndan al\u0131nan kararlar, SSCB \u00fcst d\u00fczey y\u00f6neticileri taraf\u0131ndan 18 Temmuzda reddedilir.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">1988 May\u0131s\u0131nda Yerevan\u2019da Vazgen Manukyan, Levon Ter-Petrosyan, Babken Ararktsyan ve arkada\u015flar\u0131 taraf\u0131ndan olu\u015fturulan \u201cKaraba\u011f hareketi Ermenistan komitesi\u201d kurulur. Karaba\u011f hareketinin te\u015fkilatland\u0131r\u0131lmas\u0131 ve y\u00f6netimi \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 bu komite taraf\u0131ndan ele al\u0131n\u0131r.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Hareketin y\u00f6netilmesi amac\u0131yla Artsakh\u2019ta \u201cKrunk\u201d komitesi kurulur.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">A\u015fot Manu\u00e7aryan, Levon Ter-Petrosyan, Vazgen Manukyan, Rafayel \u011eazaryan, Robert Ko\u00e7aryan ve di\u011fer Karaba\u011f hareketi y\u00f6neticileri, 1988 A\u011fustosunda ger\u00e7ekle\u015ftirilen Ermenistan Y\u00fcksek Sovyet\u2019i k\u0131smi se\u00e7imlerinde milletvekili se\u00e7ilir. Yeni se\u00e7ilen milletvekilleri, Ermenistan Y\u00fcksek Sovyet\u2019inin daha sonraki faaliyetlerinde \u00f6nemli derecede etkili olur.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">24 Kas\u0131m 1988\u2019de Ermenistan Y\u00fcksek Sovyet\u2019i, Sovyetler Birli\u011fi y\u00f6neticileri taraf\u0131ndan al\u0131nan kararlar\u0131n, ancak Ermenistan parlamentosu taraf\u0131ndan onaylanmas\u0131 durumunda Ermenistan\u2019da y\u00fcr\u00fcrl\u00fckte olabilece\u011fine dair bir karar al\u0131r.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Bu karar, merkezi h\u00fck\u00fcmet taraf\u0131ndan reddedilir ve Yerevan\u2019da \u00f6rf\u00fc idare ve soka\u011fa \u00e7\u0131kma yasa\u011f\u0131 ilan edilir. Mitingler ve g\u00f6steriler yasaklan\u0131r.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Ermeni halk\u0131, Artsakh hareketi esnas\u0131nda, Kom\u00fcnist Partisi\u2019ne olan inanc\u0131n\u0131 yitirir, SSCB\u2019nde vuku bulan milli hareketler ise, devletin sonunu haz\u0131rlar.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Farkl\u0131 cumhuriyetlerde ba\u015f g\u00f6steren milli hareketler, halk\u0131n g\u00fcvenine nail olan organizasyonlar taraf\u0131ndan y\u00f6netilir.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Ermenistan\u2019daki milli hareketin y\u00f6netimi, Karaba\u011f hareketi Ermenistan komitesi temelinde 1989 Kas\u0131m\u0131nda olu\u015fturulan \u201cErmeni Milli Hareketi\u201d te\u015fkilat\u0131 taraf\u0131ndan \u00fcstlenir.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong>Ermenilerin Azerbaycan\u2019dan tehciri<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Azerbaycan\u2019da ya\u015fayan Ermeniler, Karaba\u011f hareketinin ilk g\u00fcnlerinden itibaren devaml\u0131 olarak sald\u0131r\u0131lara ve ya\u011fmalamalara maruz kal\u0131r. Kirovabad, \u015eamkhor, Khanlar, Da\u015fkesan, \u015eaki ve Ermenilerin yo\u011fun olarak ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 di\u011fer yerle\u015fim yerlerinde ya\u015fayan Ermeniler, 1988 bahar\u0131ndan itibaren ya\u011fma ve \u015fiddet olaylar\u0131na maruz kalarak, toplu olarak tehcir edilir.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u00d6zellikle Kirovabad Ermenileri \u015fiddetli bask\u0131lara maruz kal\u0131r. Ermeni kilisesine s\u0131\u011f\u0131nm\u0131\u015f olan Ermeniler, iki hafta boyunca Azerbaycanl\u0131 g\u00fcruha kar\u015f\u0131 mukavemet g\u00f6sterir. \u015eehre giren askeri birlikler dahi sald\u0131r\u0131ya u\u011frayarak, kay\u0131p ve yaral\u0131lar verir.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Tehcire maruz kalanlar\u0131n b\u00fcy\u00fck bir k\u0131sm\u0131n\u0131n yan\u0131nda g\u00f6t\u00fcremedi\u011fi mal varl\u0131\u011f\u0131, Azerbaycanl\u0131lar taraf\u0131ndan ya\u011fmalan\u0131r. Sadece Mart-Aral\u0131k 1988 tarihleri aras\u0131nda yakla\u015f\u0131k 200 bin Ermeni tehcir edilir.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Di\u011fer b\u00fcy\u00fck tehcir dalgas\u0131, bir hafta i\u00e7inde 100\u2019den fazla Ermeni\u2019nin katledilip, yakla\u015f\u0131k 200 binin \u015fehri terk etmeye mecbur oldu\u011fu Ocak 1990\u2019da ba\u015flar.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">1988 sonbahar\u0131nda, Ermenistan\u2019da ya\u015fayan Azerbaycanl\u0131lar\u0131n g\u00f6\u00e7\u00fc d\u00fczenlenir. Bu arada, Azerbaycan\u2019dan g\u00f6\u00e7 eden Ermeniler ya\u011fmalan\u0131p, \u015fiddete maruz kal\u0131rken, Ermenistan\u2019\u0131 terk eden Azerbaycanl\u0131lar i\u00e7in uygun \u015fartlar olu\u015fturulur, mal varl\u0131klar\u0131n\u0131 nakletmek i\u00e7in nakil ara\u00e7lar\u0131 sunulur, evlerini satmalar\u0131 i\u00e7in imk\u00e2n sa\u011flan\u0131r vs.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Ermeni hakl\u0131n\u0131n ba\u015f\u0131na gelen bir di\u011fer b\u00fcy\u00fck felaket olan deprem sonucunda, Ermenistan\u2019da olu\u015fan a\u011f\u0131r \u015fartlar daha da k\u00f6t\u00fcle\u015fir.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong>1988 y\u0131l\u0131ndaki Spitak depremi ve uluslararas\u0131 toplumun deste\u011fi<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">7 Aral\u0131k 1988 tarihinde Ermenistan\u2019\u0131n %40\u2019\u0131na tekab\u00fcl eden, kuzey ve kuzeydo\u011fu b\u00f6lgelerini etkileyen y\u0131k\u0131c\u0131 bir deprem ger\u00e7ekle\u015fir. Spitak, Leninakan, Kirovakan ve Stepanavan \u015fehirleri, Spitak, Akhuryan, Gugark, Aragads, Kalinino ve Stepanavan b\u00f6lgelerinin y\u00fczden fazla k\u00f6y ve yerle\u015fimi, birka\u00e7 saniye i\u00e7inde tamamen veya k\u0131smen tahrip olur.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">25 binin \u00fczerinde insan hayat\u0131n\u0131 kaybeder ve 500 bin ki\u015fi evsiz kal\u0131r. Konut alan\u0131n\u0131n %17\u2019sini olu\u015fturan yakla\u015f\u0131k 8 milyon metrekare yerle\u015fim alan\u0131, 170 sanayi kurulu\u015fu ve yakla\u015f\u0131k 1.200 ah\u0131r tahrip olur. Ermenistan ekonomisinin zarar\u0131 13 milyar Rubliyi bulur.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">SSCB bakanlar kurulu ba\u015fkan\u0131 N. Rijkov ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131ndaki \u00f6zel komisyon, depremin ertesi g\u00fcn\u00fc Moskova\u2019dan Yerevan\u2019a ula\u015f\u0131r. Komisyon, \u00f6zenle ve b\u00fcy\u00fck bir \u015fevkle \u00e7al\u0131\u015farak halka yard\u0131m etmek ve facian\u0131n etkilerini ortadan kald\u0131rmak amac\u0131yla devasa bir \u00e7al\u0131\u015fma y\u00fcr\u00fct\u00fcr. SSCB ba\u015fkan\u0131 M. Gorba\u00e7ov, ABD seyahatini yar\u0131da keserek, Ermenistan\u2019a gelir.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Y\u00fczlerce kurtarma \u00e7al\u0131\u015fan\u0131 ve doktor, \u00fclkeye ak\u0131n eder. T\u00fcm SSCB cumhuriyetleri, depremin ilk saatlerinden itibaren Ermenistan\u2019a ila\u00e7, t\u0131bbi gere\u00e7, in\u015faat makineleri, \u00e7ad\u0131r ve g\u0131da malzemesi ula\u015ft\u0131r\u0131p, ard\u0131ndan da in\u015faat \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131na ba\u015flar. 1989 y\u0131l\u0131nda, farkl\u0131 Sovyet cumhuriyetlerinden gelen 40 binin \u00fczerinde uzman ve asker, deprem b\u00f6lgesinde \u00e7al\u0131\u015fmalarda bulunur.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Yakla\u015f\u0131k 170 bin ki\u015fi deprem b\u00f6lgesinden tahliye edilip, SSCB\u2019nin farkl\u0131 cumhuriyetlerine yerle\u015ftirilir.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">D\u00fcnyan\u0131n 113 \u00fclkesi ve 7 uluslararas\u0131 te\u015fkilat\u0131 Ermenistan\u2019a \u00e7ok y\u00f6nl\u00fc yard\u0131mda bulunur.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Diaspora Ermenileri, depremin ilk saatlerinden itibaren kenetlenip, soyda\u015flar\u0131na \u00e7ok y\u00f6nl\u00fc yard\u0131m ula\u015ft\u0131r\u0131r. Diasporada \u201cSOS Armeni\u201d, \u201cAznavur Ermenistan i\u00e7in\u201d ve onlarca farkl\u0131 te\u015fkilat kurulur. \u00c7ok say\u0131da diasporal\u0131 Ermeni, yanlar\u0131nda g\u0131da malzemesi, giyecek ve ila\u00e7la Ermenistan\u2019a gelir. \u0130\u00e7lerinden doktor, ruh doktor, in\u015faat\u00e7\u0131 ve mimar olanlar\u0131n bir k\u0131sm\u0131 Ermenistan\u2019da kal\u0131r ve kurtarma ve yeniden yap\u0131land\u0131rma \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131na do\u011frudan kat\u0131l\u0131r.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Ermenistan\u2019a yard\u0131m ula\u015ft\u0131ran bir Yugoslav u\u00e7a\u011f\u0131, Yerevan yak\u0131nlar\u0131nda kazaya u\u011frar ve 7 ki\u015filik m\u00fcrettebat\u0131 hayat\u0131n\u0131 kaybeder. Ermeni halk\u0131 bu ki\u015filerin an\u0131s\u0131n\u0131 ebediyen ya\u015fatacakt\u0131r.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Baz\u0131 \u00fclkeler, daha sonraki y\u0131llarda da Ermenistan\u2019a yapm\u0131\u015f olduklar\u0131 yard\u0131m\u0131 s\u00fcrd\u00fcr\u00fcr. \u0130talyanlar Spitak kentinde b\u00fct\u00fcn bir yerle\u015fim mahallesi, Norve\u00e7liler, b\u00fcy\u00fck Ermeni dostu F. Nansen\u2019in ad\u0131n\u0131 ta\u015f\u0131yan modern bir hastane in\u015fa eder. Avusturyal\u0131lar da bir mahalle in\u015fa eder. \u0130ngilizler taraf\u0131ndan in\u015fa edilerek G\u00fcmr\u00fc\u2019de faaliyete ge\u00e7en okulun a\u00e7\u0131l\u0131\u015f\u0131nda B\u00fcy\u00fck Britanya ba\u015fbakan\u0131 Margaret Teacher haz\u0131r bulunur.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em><strong>T\u00fcrk\u00e7eye \u00e7eviren: Diran Lokmag\u00f6zyan<\/strong><\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">http:\/\/www.findarmenia.com\/arm\/history\/29\/655<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Reform siyaseti 1985 y\u0131l\u0131n\u0131n Mart ay\u0131nda SSCB y\u00f6netimi de\u011fi\u015fir. Duraklama y\u0131llar\u0131 y\u00f6neticilerinin yerine, daha gen\u00e7 siyaset\u00e7iler gelir. Daha sonra SSCB ba\u015fkan\u0131 olacak olan Mihayel Gorba\u00e7ov, SSCB Kom\u00fcnist Partisi Merkez Komitesi genel sekreteri se\u00e7ilir. \u00dclke, temel reformlar yapma gereklili\u011fiyle kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131yad\u0131r. Gorba\u00e7ov, SSCB\u2019ni bunal\u0131mdan \u00e7\u0131kartabilmek i\u00e7in reformlar yap\u0131lmas\u0131 gerekti\u011fini a\u00e7\u0131klar. Yeniden yap\u0131land\u0131rman\u0131n ilk a\u015famas\u0131nda \u00e7al\u0131\u015fma disiplininin [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":7,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[65,1],"tags":[],"class_list":["post-41216","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-ermenilerin-tarihi","category-haberler"],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v27.4 - https:\/\/yoast.com\/product\/yoast-seo-wordpress\/ -->\n<title>123. Yeniden yap\u0131lanma ve Karaba\u011f hareketi - Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=41216\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"en_US\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"123. Yeniden yap\u0131lanma ve Karaba\u011f hareketi - Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Reform siyaseti 1985 y\u0131l\u0131n\u0131n Mart ay\u0131nda SSCB y\u00f6netimi de\u011fi\u015fir. Duraklama y\u0131llar\u0131 y\u00f6neticilerinin yerine, daha gen\u00e7 siyaset\u00e7iler gelir. Daha sonra SSCB ba\u015fkan\u0131 olacak olan Mihayel Gorba\u00e7ov, SSCB Kom\u00fcnist Partisi Merkez Komitesi genel sekreteri se\u00e7ilir. \u00dclke, temel reformlar yapma gereklili\u011fiyle kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131yad\u0131r. Gorba\u00e7ov, SSCB\u2019ni bunal\u0131mdan \u00e7\u0131kartabilmek i\u00e7in reformlar yap\u0131lmas\u0131 gerekti\u011fini a\u00e7\u0131klar. Yeniden yap\u0131land\u0131rman\u0131n ilk a\u015famas\u0131nda \u00e7al\u0131\u015fma disiplininin [&hellip;]\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=41216\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2016-07-15T08:15:19+00:00\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"admin\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Written by\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"admin\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Est. reading time\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"10 minutes\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\\\/\\\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?p=41216#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?p=41216\"},\"author\":{\"name\":\"admin\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/096f1d38a12cce57fb855b485ed24c9e\"},\"headline\":\"123. Yeniden yap\u0131lanma ve Karaba\u011f hareketi\",\"datePublished\":\"2016-07-15T08:15:19+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?p=41216\"},\"wordCount\":2098,\"commentCount\":0,\"articleSection\":[\"Ermenilerin Tarihi\",\"Haberler\"],\"inLanguage\":\"en-US\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"CommentAction\",\"name\":\"Comment\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?p=41216#respond\"]}]},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?p=41216\",\"url\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?p=41216\",\"name\":\"123. Yeniden yap\u0131lanma ve Karaba\u011f hareketi - Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/#website\"},\"datePublished\":\"2016-07-15T08:15:19+00:00\",\"author\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/096f1d38a12cce57fb855b485ed24c9e\"},\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?p=41216#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"en-US\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?p=41216\"]}]},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?p=41216#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Home\",\"item\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"123. Yeniden yap\u0131lanma ve Karaba\u011f hareketi\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/#website\",\"url\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/\",\"name\":\"Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi\",\"description\":\"\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"en-US\"},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/096f1d38a12cce57fb855b485ed24c9e\",\"name\":\"admin\",\"url\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?author=7\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"123. Yeniden yap\u0131lanma ve Karaba\u011f hareketi - Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=41216","og_locale":"en_US","og_type":"article","og_title":"123. Yeniden yap\u0131lanma ve Karaba\u011f hareketi - Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi","og_description":"Reform siyaseti 1985 y\u0131l\u0131n\u0131n Mart ay\u0131nda SSCB y\u00f6netimi de\u011fi\u015fir. Duraklama y\u0131llar\u0131 y\u00f6neticilerinin yerine, daha gen\u00e7 siyaset\u00e7iler gelir. Daha sonra SSCB ba\u015fkan\u0131 olacak olan Mihayel Gorba\u00e7ov, SSCB Kom\u00fcnist Partisi Merkez Komitesi genel sekreteri se\u00e7ilir. \u00dclke, temel reformlar yapma gereklili\u011fiyle kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131yad\u0131r. Gorba\u00e7ov, SSCB\u2019ni bunal\u0131mdan \u00e7\u0131kartabilmek i\u00e7in reformlar yap\u0131lmas\u0131 gerekti\u011fini a\u00e7\u0131klar. Yeniden yap\u0131land\u0131rman\u0131n ilk a\u015famas\u0131nda \u00e7al\u0131\u015fma disiplininin [&hellip;]","og_url":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=41216","og_site_name":"Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi","article_published_time":"2016-07-15T08:15:19+00:00","author":"admin","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Written by":"admin","Est. reading time":"10 minutes"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=41216#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=41216"},"author":{"name":"admin","@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/#\/schema\/person\/096f1d38a12cce57fb855b485ed24c9e"},"headline":"123. Yeniden yap\u0131lanma ve Karaba\u011f hareketi","datePublished":"2016-07-15T08:15:19+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=41216"},"wordCount":2098,"commentCount":0,"articleSection":["Ermenilerin Tarihi","Haberler"],"inLanguage":"en-US","potentialAction":[{"@type":"CommentAction","name":"Comment","target":["https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=41216#respond"]}]},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=41216","url":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=41216","name":"123. Yeniden yap\u0131lanma ve Karaba\u011f hareketi - Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi","isPartOf":{"@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/#website"},"datePublished":"2016-07-15T08:15:19+00:00","author":{"@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/#\/schema\/person\/096f1d38a12cce57fb855b485ed24c9e"},"breadcrumb":{"@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=41216#breadcrumb"},"inLanguage":"en-US","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=41216"]}]},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=41216#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https:\/\/akunq.net\/tr"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"123. Yeniden yap\u0131lanma ve Karaba\u011f hareketi"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/#website","url":"https:\/\/akunq.net\/tr\/","name":"Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi","description":"","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"en-US"},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/#\/schema\/person\/096f1d38a12cce57fb855b485ed24c9e","name":"admin","url":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?author=7"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/41216","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/7"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=41216"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/41216\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":41217,"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/41216\/revisions\/41217"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=41216"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=41216"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=41216"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}