{"id":40287,"date":"2016-05-30T02:12:48","date_gmt":"2016-05-30T07:12:48","guid":{"rendered":"http:\/\/akunq.net\/tr\/?p=40287"},"modified":"2016-05-30T02:12:48","modified_gmt":"2016-05-30T07:12:48","slug":"castigat-ridendo-mores-ya-da-olumunun-125-yilinda-hagop-baronyan","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=40287","title":{"rendered":"Castigat ridendo mores* ya da \u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fcn 125. y\u0131l\u0131nda Hagop Baronyan"},"content":{"rendered":"<p style=\"text-align: justify;\"><a href=\"http:\/\/www.agos.com.tr\/tr\/yazar\/217\/ararat-sekeryan\"><strong><a href=\"http:\/\/akunq.net\/tr\/?attachment_id=40288\" rel=\"attachment wp-att-40288\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"alignright size-medium wp-image-40288\" src=\"http:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/2016\/05\/Baronyan-300x447.jpg\" alt=\"Baronyan\" width=\"300\" height=\"447\" srcset=\"https:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2016\/05\/Baronyan-300x447.jpg 300w, https:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2016\/05\/Baronyan-260x387.jpg 260w, https:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2016\/05\/Baronyan-160x238.jpg 160w, https:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2016\/05\/Baronyan.jpg 350w\" sizes=\"auto, (max-width: 300px) 100vw, 300px\" \/><\/a>Ararat \u015eekeryan<\/strong><\/a><strong>\u00a0<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong><em>Baronyan, hicviyle alabildi\u011fine ele\u015ftirdi\u011fi Ermeni ruhban s\u0131n\u0131f\u0131 ve aristokratlar\u0131yla her seferinde ters d\u00fc\u015fm\u00fc\u015f, toplumun ekonomik kaynaklar\u0131n\u0131 \u00e7o\u011fu zaman kendi maddi ve manevi \u00e7\u0131karlar\u0131n\u0131 g\u00f6zeterek y\u00f6nettiklerini d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fc bu kesimlerle olan anla\u015fmazl\u0131\u011f\u0131 nedeniyle b\u00fcy\u00fck fakirlik i\u00e7inde ya\u015fam\u0131\u015ft\u0131. 45 ya\u015f\u0131nda vereme yakaland\u0131\u011f\u0131n\u0131 \u00f6\u011frendi\u011finde dahi her hal ve \u015fart alt\u0131nda direnmekten vazge\u00e7memi\u015fti. *\u0130lk olarak Frans\u0131z \u015fair Jean-Baptiste Santeul (1630-1697) taraf\u0131ndan kullan\u0131lan \u201cahlak\u0131 g\u00fclerek d\u00fczeltmek\u201d anlam\u0131ndaki Latince deyi\u015f.<\/em><\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Ermenicede mizah anlam\u0131na gelen \u2018yerkidzank\u2019 kelimesi, \u00fcnl\u00fc dilbilimci Hra\u00e7ya Acaryan\u2019\u0131n ileri s\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fc bi\u00e7imiyle, temelde \u2018y\u0131rtmak, \u00e7atlatmak, patlatmak, \u00fcst\u00fcn\u00fc \u00e7izmek, i\u015faretlemek\u2019 gibi anlamlar\u0131 olan \u2018yerkedz\u2019 k\u00f6k\u00fcnden t\u00fcretilmi\u015ftir. Bu a\u00e7\u0131klamadan yola \u00e7\u0131karak bakt\u0131\u011f\u0131m\u0131zda, ku\u015fkusuz \u2018mizah\u2019 denen olgunun insanl\u0131k tarihinde sahneye \u00e7\u0131k\u0131\u015f amac\u0131 ve seyrine paralel bir \u2018yerkidzank\u2019 tarihiyle kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya kald\u0131\u011f\u0131m\u0131z\u0131 s\u00f6yleyebiliriz. Bu yaz\u0131, en temelde \u2018iktidara\u2019 kar\u015f\u0131 koyma, her hal ve \u015fartta \u201cKral \u00e7\u0131plak!\u201d diyebilme g\u00fcc\u00fcn\u00fc g\u00f6sterme iradesinden, bir di\u011fer anlam\u0131yla \u2018direnme\u2019 iradesinden beslenen \u2018yerkidzank\u2019\u0131n kurucusu say\u0131lan Hagop Baronyan ve Baronyan\u2019\u0131n kendi \u00fcretti\u011fi dilde ve \u015fehirde \u2018yok olu\u015f\u2019 ve \u2018d\u00f6n\u00fc\u015f\u2019\u00fcn\u00fc ele al\u0131yor.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong>Mizah ve Baronyan<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Tanzimat Ferman\u0131\u2019yla birlikte h\u0131z kazanan Bat\u0131l\u0131la\u015fma \u00e7abalar\u0131 \u00e7er\u00e7evesinde artan matbaac\u0131l\u0131k faaliyetlerinin, genel olarak \u0130mparatorluk bas\u0131n\u0131nda yaratt\u0131\u011f\u0131 etki, Osmanl\u0131\u2019da hen\u00fcz oturmam\u0131\u015f bir t\u00fcr olan mizah bas\u0131n\u0131n\u0131n, dolay\u0131s\u0131yla mizah edebiyat\u0131n\u0131n da serpilmesine zemin haz\u0131rlam\u0131\u015ft\u0131r. Ku\u015fkusuz, kaynaklar\u0131n\u0131 sosyal ve siyasal meselelerde bulan bu \u2018modern mizah\u0131n\u2019 hitap etti\u011fi kesimler okuma-yazmay\u0131 bilen, belli bir k\u00fclt\u00fcr seviyesine ve d\u00fc\u015f\u00fcnce muhakemesine sahip kesimlerdi ve bu durum \u015f\u00fcphesiz beraberinde ele\u015ftirel bir g\u00fclmeyi \u00e7\u0131karm\u0131\u015ft\u0131 ortaya. Tarih\u00e7i Irene Fenoglio\u2019nun ortaya koydu\u011fu \u00fczere, mizah\u0131n izledi\u011fi bu seyir devlet i\u00e7in tehlikeli ve y\u0131k\u0131c\u0131 bir durum olu\u015fturmu\u015ftur ve 1850\u2019lerden itibaren \u00f6zellikle Ermenice \u00e7\u0131kan mizah dergileriyle serpilmeye ba\u015flayan Osmanl\u0131 mizah\u0131, 1877\u2019de patlak veren 93 harbinin hemen ard\u0131ndan tamamiyle yasaklanm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Tarih\u00e7i Anaide Ter Minassian\u2019\u0131n Osmanl\u0131 Ermeni mizah\u0131n\u0131n da ilk evresi olarak saptad\u0131\u011f\u0131 s\u00f6z konusu d\u00f6nemin** (1852-1877) en g\u00f6ze \u00e7arpan fig\u00fcr\u00fc, i\u00e7inde bulundu\u011fu hal ve \u015fart ne olursa olsun \u201cKral \u00e7\u0131plak!\u201d demekten vazge\u00e7meyen Hagop Baronyan (1843-1891) olmu\u015ftur.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong>\u2018Gelecek nesiller\u2019<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Bundan tam 125 y\u0131l \u00f6nce, 27 May\u0131s 1891\u2019de, hen\u00fcz 48 ya\u015f\u0131nda veremden \u00f6len Hagop Baronyan, \u00e7a\u011fda\u015flar\u0131n\u0131n hemen hepsinin aksine ya\u015farken b\u00fcy\u00fck bir \u00fcne kavu\u015fmu\u015f, kimi kesimler taraf\u0131ndan b\u00fcy\u00fck ilgi ve sevgiye, kimileri taraf\u0131ndan ise nefrete lay\u0131k g\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015f bir yazard\u0131. \u0130stanbul merkezli Bat\u0131 Ermeni ayd\u0131nlanmas\u0131n\u0131n ekonomik, siyasi ve k\u00fclt\u00fcrel alanda en h\u0131zl\u0131 geli\u015fti\u011fi 1870 ve 1880\u2019li y\u0131llara gerek oyun veya d\u00fczyaz\u0131 formundaki eserleri gerekse de Ermenice ve Osmanl\u0131ca olarak yay\u0131mlad\u0131\u011f\u0131 10\u2019a yak\u0131n etkili mizah dergisiyle damgas\u0131n\u0131 vurmu\u015ftu.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Baronyan, hicviyle alabildi\u011fine ele\u015ftirdi\u011fi Ermeni ruhban s\u0131n\u0131f\u0131 ve aristokratlar\u0131yla her seferinde ters d\u00fc\u015fm\u00fc\u015f, toplumun ekonomik kaynaklar\u0131n\u0131 \u00e7o\u011fu zaman kendi maddi ve manevi \u00e7\u0131karlar\u0131n\u0131 g\u00f6zeterek y\u00f6nettiklerini d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fc bu kesimlerle olan anla\u015fmazl\u0131\u011f\u0131 nedeniyle b\u00fcy\u00fck fakirlik i\u00e7inde ya\u015fam\u0131\u015ft\u0131. 45 ya\u015f\u0131nda vereme yakaland\u0131\u011f\u0131n\u0131 \u00f6\u011frendi\u011finde dahi, toplumun ilerlemesinin \u00f6n\u00fcnde en b\u00fcy\u00fck engeller olarak g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc bu kesimlerin mecvut politikalar\u0131yla bir yere var\u0131lamayaca\u011f\u0131na dair inanc\u0131ndan ve m\u00fccadelesinden geri ad\u0131m atmay\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnmemi\u015f, en \u00f6nemlisi herkesten \u00f6nce ve\u00a0 her hal ve \u015fart alt\u0131nda direnmekten vazge\u00e7memi\u015fti.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u00d6lmeden birka\u00e7 hafta \u00f6nce muayene i\u00e7in gitti\u011fi Surp P\u0131rgi\u00e7 Ermeni Hastanesi\u2019nden doktorunun yazd\u0131\u011f\u0131 re\u00e7etedeki ila\u00e7lar\u0131 paras\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in yapt\u0131ramadan \u00e7\u0131karken g\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fc. 1888\u2019de yay\u0131n\u0131n\u0131 sonland\u0131rd\u0131\u011f\u0131 son dergisi Khigar\u2019\u0131n (Bilgi\u00e7) say\u0131lar\u0131n\u0131 kap\u0131 kap\u0131 dola\u015farak satmak ve \u00f6\u011fretmenlik yapt\u0131\u011f\u0131 Getronagan Lisesi\u2019nde \u00f6\u011frencilerinin cep har\u00e7l\u0131klar\u0131ndan art\u0131rarak biriktirip sunduklar\u0131 maddi yard\u0131mlar\u0131 kabul etmek durumunda kalan Baronyan\u2019\u0131n son an\u0131na dek boyun e\u011fmedi\u011fi bilinir. Bir keresinde kendisine kalemini biraz daha yumu\u015fatmas\u0131 \u00f6nerildi\u011finde \u201c\u0130\u015fkenceye u\u011frayaca\u011f\u0131m. Zul\u00fcm g\u00f6rece\u011fim. Zarar\u0131 yok. Gelecek nesiller ismimi \u00f6l\u00fcms\u00fczle\u015ftireceklerdir nas\u0131l olsa.\u201d cevab\u0131n\u0131 veren Baronyan\u2019\u0131n \u00f6ng\u00f6r\u00fcs\u00fc do\u011fru \u00e7\u0131km\u0131\u015f m\u0131yd\u0131? \u2018Ermenilerin Moliere\u2019i olarak nitelenen, Ermenice mizah\u0131n kurucusu konumundaki bu yazardan geriye ne kalm\u0131\u015ft\u0131?<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong>\u2018Moliere\u2019den arta kalan<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Hagop Baronyan,\u00a0 II. Abd\u00fclhamid\u2019in bask\u0131c\u0131 rejiminin g\u00fcnbeg\u00fcn artt\u0131\u011f\u0131 1880\u2019li y\u0131llar\u0131n ikinci yar\u0131s\u0131nda \u00f6zg\u00fcrce yazabilmek i\u00e7in o d\u00f6nem Do\u011fu Ermeni d\u00fcnyas\u0131n\u0131n politik ve k\u00fclt\u00fcrel ba\u015fkenti konumunda olan Tiflis\u2019teki kimi Ermenice gazetelere yazmay\u0131 s\u00fcrd\u00fcrm\u00fc\u015ft\u00fc. Bu y\u00f6n\u00fcyle, \u00e7a\u011fda\u015flar\u0131na k\u0131yasla Do\u011fu Ermenileri aras\u0131nda en \u00e7ok tan\u0131nan yazar olmu\u015ftu Baronyan. Bat\u0131 Ermeni mizah\u0131n\u0131n bayra\u011f\u0131n\u0131 ondan devralan Yervant Odyan (1869-1926) Osmanl\u0131 Ermeni n\u00fcfusunun b\u00fcy\u00fck siyasi a\u00e7mazlarla ve katliamlarla kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya b\u0131rak\u0131ld\u0131\u011f\u0131 1890\u2019l\u0131 ve 1900\u2019l\u00fc y\u0131llar\u0131 \u00e7o\u011funlukla yurtd\u0131\u015f\u0131nda ge\u00e7irdiyse ve Osmanl\u0131 Ermeni mizah\u0131 bir anlamda ye\u015ferdi\u011fi topraklarda serpilemediyse de, Baronyan\u2019\u0131n eserlerinin 1870-80\u2019li y\u0131llarda yaratt\u0131\u011f\u0131 b\u00fcy\u00fck etki II. Me\u015frutiyet\u2019in ilan\u0131na ve ard\u0131ndan 1915 Ermeni Soyk\u0131r\u0131m\u0131\u2019na dek g\u00fcnbeg\u00fcn artarak s\u00fcrd\u00fc. Bu d\u00f6nem, Baronyan\u2019a sahibi oldu\u011fu b\u00fcy\u00fck \u00fcn\u00fc kazand\u0131ran \u2018Adamnapuyjn Arevelyan\u2019 (\u015eark Di\u015f\u00e7isi) \u2018Azkayin \u00c7o\u00e7er\u2019 (Milli A\u011falar) ve \u2018Medzabadiv Muratsganner\u2019 (Ha\u015fmetl\u00fc Dilenciler) gibi k\u00fclt eserlerin gerek yurti\u00e7inde gerekse yurt d\u0131\u015f\u0131nda tekrar tekrar bas\u0131ld\u0131\u011f\u0131 bir d\u00f6nem oldu. \u00d6te yandan, Bat\u0131 Ermeni toplumuna onulmaz bir darbe indiren 1915 gibi a\u011f\u0131r bir olay g\u00f6z \u00f6n\u00fcnde bulunduruldu\u011funda, 1918-1923 y\u0131llar\u0131n\u0131 kapsayan M\u00fctareke d\u00f6nemi \u0130stanbul\u2019unda \u00e7\u0131kan mizah dergileri arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla mizah\u0131n \u00fcretiminin ve Hagop Baronyan\u2019\u0131n eserlerinin \u015fa\u015f\u0131rt\u0131c\u0131 bi\u00e7imde ilgi g\u00f6rmeyi s\u00fcrd\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fc g\u00f6zlemlenir. B\u00fcy\u00fck bir siyasi kaosun hakim oldu\u011fu M\u00fctareke\u2019de 1920\u2019de \u2018\u015eo\u011fokort\u0131\u2019 (Dalkavuk), 1923\u2019te ise \u2018Ka\u011fakavarutyan Vnasner\u0131\u2019 (Adab\u0131mua\u015feretin Zararlar\u0131) okurla bulu\u015fturulur. Bu d\u00f6nemdeki en \u00f6nemli ad\u0131m hi\u00e7 ku\u015fkusuz (Hagop Baronyan\u2019la \u015fahsi tan\u0131\u015f\u0131kl\u0131\u011f\u0131 da olan) Hovhannes Setyan\u2019\u0131n, yazar\u0131n\u00a0 toplu eserlerini yay\u0131mlama i\u015fine giri\u015fmesidir (serinin ilk cildi olan \u2018Azkayin \u00c7o\u00e7er\u2019, 1924\u2019te \u0130stanbul\u2019da yay\u0131mlanacak fakat devam\u0131 gelmeyecektir). Baronyan\u2019\u0131 Osmanl\u0131 Ermeni toplumuna ula\u015f\u0131labilir k\u0131lmay\u0131 hedefleyen bu yay\u0131nc\u0131l\u0131k faaliyetleri \u015f\u00fcphesiz 1915 Felaketi\u2019nin ard\u0131ndan siyasi ve k\u00fclt\u00fcrel alandaki o kaygan zeminde ger\u00e7ekle\u015ftirilmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131lan siyasi-k\u00fclt\u00fcrel \u2018Veradznunt\u2019 (Yeniden Do\u011fu\u015f) \u00e7abalar\u0131 dahilinde Hagop Baronyan mizah\u0131n\u0131n \u00f6nemli bir yer tutmaya aday oldu\u011funun kan\u0131t\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong>Cumhuriyet \u0130stanbul\u2019unda<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Fran\u00e7ois Georgeon, erken Cumhuriyet d\u00f6nemini Osmanl\u0131 mizah\u0131n\u0131n kap\u0131 d\u0131\u015far\u0131 edildi\u011fi d\u00f6nem olarak niteler. Georgeon\u2019a g\u00f6re Osmanl\u0131 g\u00fclmecesinin s\u00f6n\u00fcmlenmesinde iki temel neden rol oynar: (1) Her devrim gibi Atat\u00fcrk devriminin de ciddi olmas\u0131 ve mizah\u0131n bozguncu g\u00fcc\u00fcnden rahats\u0131zl\u0131k duymas\u0131 (2) Osmanl\u0131\u2019n\u0131n son y\u0131llar\u0131nda ya\u015fanan trajik olaylar ve T\u00fcrkiye Cumhuriyeti\u2019nin kurulu\u015fuyla birlikte Osmanl\u0131 mizah\u0131n\u0131n en temel malzemesini olu\u015fturan imparatorlu\u011fun etnik-dini \u00e7e\u015fitlili\u011finin yok olmas\u0131d\u0131r. Hagop Baronyan mizah\u0131n\u0131n cumhuriyetle birlikte kaybolmas\u0131n\u0131 ku\u015fkusuz bu eksende ele almak, fakat \u00fczerine bir de soyk\u0131r\u0131m sonras\u0131 Ermeni toplumunun i\u00e7inde bulundu\u011fu sosyal ve entelekt\u00fcel krizi de eklememiz gerekir.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u00d6te yandan, yurt d\u0131\u015f\u0131na bakt\u0131\u011f\u0131m\u0131zda ayn\u0131 y\u0131llarda Paris, Kahire ve Beyrut ba\u015fta olmak \u00fczere yeni yeni olu\u015fmaya ba\u015flayan Ermeni diyasporalar\u0131nda Baronyan\u2019\u0131n okunmay\u0131 s\u00fcrd\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fc, \u00f6nceki d\u00f6nemlere k\u0131yasla olduk\u00e7a c\u0131l\u0131z kalsa da eserlerinin yeni bask\u0131lar yapmaya devam etti\u011fi g\u00f6r\u00fcl\u00fcr. \u0130stanbul\u2019daki Baronyan sessizli\u011fi (Sovyet Ermenistan\u2019daki Baronyan hareketlili\u011fine paralel olarak) 1950\u2019li y\u0131llar\u0131n sonu ve 1960\u2019lar\u0131n ba\u015f\u0131nda k\u0131r\u0131lmaya ba\u015flan\u0131r. Yerevan\u2019da Baronyan\u2019\u0131n toplu eserlerinin gazete ve dergilerde yazd\u0131klar\u0131n\u0131 da kapsayacak \u015fekilde 10 ciltlik bir seri halinde yay\u0131mlanmas\u0131 i\u015fine giri\u015filmesi, \u0130stanbul\u2019da da yank\u0131 bulmu\u015ftur. Aramyan Okulu\u2019ndan Mezunlar Derne\u011fi\u2019nin \u00e7at\u0131s\u0131 alt\u0131nda bir araya gelerek bir dizi Ermenice eserin t\u0131pk\u0131bas\u0131m\u0131n\u0131 yapma i\u015fine giri\u015fen bir grup entelekt\u00fcelin \u00e7abalar\u0131 sonucu 1961-62\u2019de yazar\u0131n en \u00fcnl\u00fc eserlerini (Ha\u015fmetl\u00fc Dilenciler, Adab\u0131mua\u015feretin Zararlar\u0131, Ev Hayat\u0131ndan Manzaralar, Ba\u011fdasar A\u011fpar ve Milli A\u011falar) yan yana getiren iki derli toplu Baronyan cildi yay\u0131mlan\u0131r. Bu hareketlilik Ermeni edebiyat ele\u015ftirisi \u00e7evrelerinde kar\u015f\u0131l\u0131k bulur, d\u00f6nemin Marmara gazetesi edit\u00f6rlerinden Rober Haddeciyan 1965\u2019te Baronyan\u2019\u0131n ki\u015fili\u011fi ve edebiyat\u0131n\u0131 ele ald\u0131\u011f\u0131 \u2018Hagop Baronyani Mdermutyan Me\u00e7\u2019 ba\u015fl\u0131kl\u0131 eseri okurlarla bulu\u015fur. Ne ki, 1960\u2019l\u0131 y\u0131llar\u0131n \u0130stanbul\u2019unda Hagop Baronyan edebiyat\u0131na y\u00f6nelen bu ilgi s\u00fcreklilik kazanmaz ve mevzubahis kitaplar \u0130stanbul\u2019da yay\u0131mlanan son Ermenice Baronyan kitaplar\u0131 olur. Baronyan\u2019\u0131n \u015fahs\u0131 ise, \u0130stanbullu bir grup entelekt\u00fcelin y\u0131llar sonra, yazar\u0131n Ortak\u00f6y Mezarl\u0131\u011f\u0131\u2019nda (Bug\u00fcnk\u00fc Lotus Evleri) bulunmas\u0131 gereken mezar\u0131n\u0131n y\u0131llar i\u00e7inde kayboldu\u011fu ger\u00e7e\u011fini ke\u015ffederek Ortak\u00f6y Ermeni Kilisesi\u2019nin avlusuna bir Hagop Baronyan b\u00fcst\u00fc dikilmesini sa\u011flad\u0131\u011f\u0131 y\u0131l olan 1999\u2019a dek unutulacak, Baronyan\u2019\u0131n mevcudiyeti Ermeni okullar\u0131nda okutulan bir-iki edebiyat kitab\u0131n\u0131n sayfalar\u0131na hapsolacakt\u0131r\u2026<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong>\u2018Heykelini dikmek\u2019<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Sigmund Frued 1905 tarihli \u2018Espriler ve Bilin\u00e7d\u0131\u015f\u0131 ile \u0130li\u015fkileri\u2019 kitab\u0131nda ele ald\u0131\u011f\u0131 mizah\u0131n (humor) bili\u00e7alt\u0131yla ili\u015fkilerine, yirmi iki sene sonra yazd\u0131\u011f\u0131 Mizah (Der Humor) adl\u0131 makalesinde yeniden e\u011filir. \u201cMizah b\u00fcy\u00fckl\u00fck duygusu ve ta\u015fk\u0131nca bir \u015fey ta\u015f\u0131r\u201d diye yazar Freud, \u201cbenlik (ego) d\u0131\u015f ger\u00e7ekli\u011fin dayatt\u0131\u011f\u0131 ac\u0131lar\u0131 ya\u015famay\u0131, d\u0131\u015f d\u00fcnyan\u0131n darbelerinden etkilenmeyi reddeder. Mizah boyun e\u011fmez, meydan okur.\u201d Konu siyasi hiciv oldu\u011funda, mizah\u0131n bu \u00f6zelli\u011finin katmerlendi\u011fini ileri s\u00fcrmek yanl\u0131\u015f olmaz. Bir ba\u015fka deyi\u015fle ama\u00e7, siyasi hiciv arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla mevcut d\u00fczeni, iktidar\u0131n kurdu\u011fu ve istisnas\u0131z her an iktidara \u00e7al\u0131\u015fan d\u00fczeni \u2013ku\u015fkusuz yenilgiye de\u011fil\u2013 fakat bozguna u\u011fratmaya \u00e7al\u0131\u015fmakt\u0131r denebilir.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Peki \u0130mparatorluk\u2019ta di\u011fer halklara k\u0131yasla k\u00f6kl\u00fc bir mizah edebiyat\u0131 gelene\u011fi olan Ermenilerde mizah ni\u00e7in ya\u015famaya devam edememi\u015f, Cumhuriyet d\u00f6nemi boyunca kaydade\u011fer bir mizah organ\u0131 \u00e7\u0131kmam\u0131\u015f veya orta karar da olsa bir mizah yazar\u0131 yeti\u015fmemi\u015ftir? Ya da daha kolay bir soruyla devam etmek gerekirse: Mizah neden unutulmu\u015ftur? Hayat\u0131n\u0131 meydan okumaya, ne olursa olsun \u201cBu d\u00fczen b\u00f6yle gitmez!\u201d demeye adam\u0131\u015f olan Hagop Baronyan neden kendi dilinde ve kendi \u015fehrinde unutulmu\u015ftur?<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Hagop Baronyan\u2019la Dadyan ve Getronagan\u2019daki \u00f6\u011frencilik y\u0131llar\u0131nda siyah-beyaz fotokopilerde tan\u0131\u015fan, \u00fcniversite y\u0131llar\u0131nda ise Baronyan\u2019\u0131n \u2018yoklu\u011fu\u2019na ve \u2018d\u00f6n\u00fc\u015f\u2019\u00fcne yak\u0131ndan tan\u0131kl\u0131k eden biri olarak kendimde yaz\u0131y\u0131 \u015fahsi bir notla bitirme hakk\u0131n\u0131 g\u00f6r\u00fcyorum.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">2005 y\u0131l\u0131nda \u0130stanbul \u00dcniversitesi\u2019nin Rus Dili ve Edebiyat\u0131 b\u00f6l\u00fcm\u00fcne ba\u015flad\u0131\u011f\u0131mda, ilk edebiyat dersim i\u00e7in 19. y\u00fczy\u0131l Rus ve Ermeni mizah\u00e7\u0131lar\u0131 kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131raca\u011f\u0131m bir \u00f6dev haz\u0131rlama hevesine kap\u0131lm\u0131\u015ft\u0131m. \u00d6dev konusunu belirledi\u011fimdeki heyecan\u0131m, Moskova\u2019da Hagop Baronyan\u2019\u0131n Rus\u00e7aya \u00e7evrilmi\u015f kimi eserlerini bulabiliyor olmama kar\u015f\u0131n \u0130stanbul\u2019da Baronyan eserlerinin ancak birka\u00e7\u0131na ula\u015fabilmek i\u00e7in kap\u0131 kap\u0131 dola\u015fmam gerekti\u011fini anlad\u0131\u011f\u0131mda kursa\u011f\u0131mda kalm\u0131\u015ft\u0131. Bir b\u00fcy\u00fc\u011fe dan\u0131\u015fal\u0131m derler ya, hemen dan\u0131\u015fm\u0131\u015ft\u0131m. \u201cHagop Baronyan m\u0131? Heykelini diktik onun yahu!\u201d demi\u015fti hemen ve \u0130stanbul Ermeni entelijansiyas\u0131na mensup kimi \u00f6nemli \u015fahsiyetlerin yan yana gelip Patrikhane\u2019yle i\u015fbirli\u011fi i\u00e7inde Baronyan\u2019\u0131n b\u00fcst\u00fcn\u00fc ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 mahalleye, Ortak\u00f6y\u2019deki Ermeni kilisesinin avlusuna diktiklerini anlatm\u0131\u015ft\u0131. Olay 1999\u2019da ya\u015fanm\u0131\u015ft\u0131. \u201cPeki kitaplar\u0131n\u0131 nas\u0131l bulurum?\u201d diye sordu\u011fumda, de\u011ferli b\u00fcy\u00fc\u011f\u00fcm her bilge insan\u0131n yapmas\u0131 gerekti\u011fi gibi davranarak soruya soruyla kar\u015f\u0131l\u0131k vermi\u015f, \u201cUzun i\u015f, \u00f6devi b\u00fcst hakk\u0131nda yazsan olmaz m\u0131?\u201d diye sormu\u015ftu.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Bu hik\u00e2ye beni yine ayn\u0131 y\u0131l Marmara gazetesi genel yay\u0131n y\u00f6netmeni Rober Haddeciyan\u2019\u0131n kaleme ald\u0131\u011f\u0131 \u2018Hagop Baronyan Veratartsav\u2019 (Hagop Baronyan D\u00f6nd\u00fc, \u0130stanbul, 1999) adl\u0131 kitaba g\u00f6t\u00fcrm\u00fc\u015ft\u00fc. Mevzubahis kitapta Haddeciyan, b\u00fcst haberini alan Baronyan\u2019\u0131n ko\u015fa ko\u015fa \u0130stanbul\u2019a gelece\u011fi varsay\u0131m\u0131ndan yola \u00e7\u0131karak Baronyan\u2019a hayali bir \u0130stanbul ziyareti yapt\u0131rt\u0131yordu. Ermeni okullar\u0131n\u0131, kiliseleri, sevgi sofralar\u0131n\u0131 ziyaret eden, oyunlar ve konserler izleyen Baronyan, \u0130stanbul Ermeni cemaatinin \u00f6nde gelenlerinin toplumu ayakta tutmak i\u00e7in ne b\u00fcy\u00fck \u00e7abalar (ve tabii paralar) d\u00f6kt\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc g\u00f6r\u00fcp \u201cBurada bana mizahl\u0131k malzeme de, Ermenilerin bana ihtiyac\u0131 da kalmam\u0131\u015f!\u201d diyerek \u00f6te tarafa d\u00f6n\u00fcyordu. Peki, Rober Haddeciyan\u2019\u0131n \u201cAram\u0131za d\u00f6nd\u00fc!\u201d dedi\u011fi Baronyan\u2019\u0131n bu \u2018yoklu\u011fu\u2019 neye i\u015faret etmekteydi? Ger\u00e7ekten de Ermenilerin Baronyan\u2019a ihtiyac\u0131 kalmam\u0131\u015f m\u0131yd\u0131? Baronyan\u2019\u0131n yoklu\u011fu, yaz\u0131n\u0131n ba\u015fl\u0131\u011f\u0131na ta\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131m\u0131z latince deyi\u015fi hat\u0131rlayarak sorarsak, Ermenilerin i\u00e7inde bulunduklar\u0131 durumda mizahla, g\u00fclmeceyle d\u00fczeltme ihtiyac\u0131 duyacaklar\u0131 herhangi bir \u015fey bulamad\u0131klar\u0131n\u0131n i\u015fareti miydi? Ermenilerin mizah\u0131 yitiri\u015fi ve kendi mizah edebiyat\u0131n\u0131n kurucusunu kilise avlusunda bir b\u00fcst olarak hat\u0131rlamakla yetini\u015fi, acaba, hani olmaz ya, bir ihtimal, Ermenilerin y\u00fczy\u0131llard\u0131r alt\u0131nda ya\u015famakta olduklar\u0131 boyunduruktan \u00e7\u0131kma, yani boyun e\u011fmeme, ba\u015f kald\u0131rma, \u201cKral \u00e7\u0131plak!\u201d deme kapasitelerinin tutsak edildi\u011finin tersten bir ispat\u0131 olarak okunabilir miydi..? Ya da, bug\u00fcn art\u0131k birincil muhatab\u0131 sadece Ermeniler olmayan, daha basit bir soruyla bitirelim: Moliere\u2019in \u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fcn 125. y\u0131l d\u00f6n\u00fcn\u00fcmde, ya\u015fad\u0131\u011f\u0131, \u00fcretti\u011fi, \u00f6ld\u00fc\u011f\u00fc \u015fehir olan Paris\u2019te herhangi bir bi\u00e7imde an\u0131lmaya lay\u0131k g\u00f6r\u00fclmedi\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcnebiliyor musunuz..?<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">** Anaide Ter Minassian\u2019\u0131n b\u00f6l\u00fcmlendirmesine g\u00f6re ikinci d\u00f6nem II. Me\u015frutiyet\u2019in ilan\u0131ndan 1914\u2019e ya\u015fanan g\u00f6rece g\u00f6rkemli bir d\u00f6nemi, \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc ve son d\u00f6nem ise son bir canlanma umudunun g\u00f6zlendi\u011fi 1918-1923 aras\u0131ndaki M\u00fctareke d\u00f6nemini kapsar.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong>\u00a0<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong>Baronyan\u2019\u0131n T\u00fcrk\u00e7eye d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fc<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong>2010-2012: \u015eark Di\u015f\u00e7isi ve Baronyan\u2019la tan\u0131\u015fma<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Bug\u00fcn Baronyan\u2019\u0131n T\u00fcrkiye\u2019nin \u00e7e\u015fitli kitabevlerinde boy g\u00f6steriyor olu\u015funu, ku\u015fkusuz BGST\u2019nin Baronyan\u2019\u0131n tiyatrocu kimli\u011fiyle ilgilenmesi ve genellikle \u0130ngilizceden yapt\u0131klar\u0131 okumalar sonucunda, Bo\u011fos \u00c7alg\u0131c\u0131o\u011flu i\u015fbirli\u011finde Baronyan\u2019\u0131n 1869\u2019da yazd\u0131\u011f\u0131 \u2018Adamnapuyjn Arevelyan\u2019 (\u015eark Di\u015f\u00e7isi) adl\u0131 ilk komedisinin Ermeniceden \u00e7evrilmesi giri\u015fmelerine bor\u00e7luyuz. Temelde g\u00f6r\u00fcc\u00fc usulu evlilikleri ve kar\u0131-koca ili\u015fkilerindeki sadakat sorunlar\u0131n\u0131 ele alan yazar\u0131n be\u015f perdelik eseri \u2018\u015eark Di\u015f\u00e7isi\u2019, t\u0131pk\u0131 yazar\u0131n sa\u011fl\u0131\u011f\u0131nda oldu\u011fu \u00fczere, 140 y\u0131l sonra T\u00fcrk\u00e7ede de \u00f6nemli bir yank\u0131 buldu. Aras Yay\u0131nc\u0131l\u0131k etiketiyle 2010\u2019da T\u00fcrk\u00e7eye kazand\u0131r\u0131lan \u2018\u015eark Di\u015f\u00e7isi\u2019, izleyen y\u0131l, \u0130stanbul \u015eehir Tiyatrolar\u0131\u2019n\u0131n \u00f6nde gelen y\u00f6netmenlerinden Engin Alkan taraf\u0131ndan yakla\u015f\u0131k 3.5 saatlik bir m\u00fczikal oyun olarak sahneye uyarland\u0131. Uzun s\u00fcre kapal\u0131 gi\u015fe oynayan \u2018\u015eark Di\u015f\u00e7isi\u2019, 2012\u2019de 37.si d\u00fczenlenen \u0130smet K\u00fcntay Tiyatro \u00d6d\u00fclleri\u2019nde \u2018En \u0130yi Y\u00f6netmen\u2019 ve \u2018En \u0130yi M\u00fczik\u2019 \u00f6d\u00fcllerine lay\u0131k g\u00f6r\u00fcld\u00fc.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong>2013: Ba\u011fdasar A\u011fpar ve Ha\u015fmetl\u00fc Dilenciler<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">BGST Yay\u0131nlar\u0131\u2019n\u0131n tek ciltte toplad\u0131\u011f\u0131 Baronyan\u2019\u0131n ge\u00e7 d\u00f6nem eserleri aras\u0131nda say\u0131labilecek olan bu iki kitap, 1877\u2019de ba\u015flayan II. Abd\u00fclhamid d\u00f6neminin bask\u0131lar\u0131n\u0131n artt\u0131\u011f\u0131 1880\u2019li y\u0131llarda kaleme al\u0131nm\u0131\u015flard\u0131. Mehmet Fatih Uslu\u2019nun Ermeniceden \u00e7eviriyle T\u00fcrk\u00e7eye kazand\u0131rd\u0131\u011f\u0131 \u2018Ba\u011fdasar A\u011fpar\u2019da\u00a0 \u0130stanbul\u2019lu zengin bir Ermeni olan Ba\u011fdasar\u2019\u0131n, kar\u0131s\u0131n\u0131n kendisini aldatt\u0131\u011f\u0131n\u0131 \u00f6\u011frenmesi \u00fczerine bo\u015fanmak amac\u0131yla mahkemeye ba\u015fvurmas\u0131 anlat\u0131l\u0131r. Kar\u0131s\u0131 Anu\u015f\u2019un bo\u015fanmak istememesi ve e\u015fini ikna etmek amac\u0131yla t\u00fcrl\u00fc d\u00fczenbazl\u0131klara ba\u015fvurmas\u0131 Ba\u011fdasar A\u011fpar\u2019a etraf\u0131nda olan bitenin koca bir yalandan ibaret oldu\u011funu g\u00f6sterir. Ay\u015fan S\u00f6nmez\u2019in \u0130ngilizce oyunla\u015ft\u0131r\u0131lm\u0131\u015f halini T\u00fcrk\u00e7eye aktard\u0131\u011f\u0131 \u2018Ha\u015fmetl\u00fc Dilenciler\u2019de gazetesini \u00e7\u0131karabilmek i\u00e7in \u00e7abalayan edit\u00f6rlerin, kitab\u0131n\u0131 bast\u0131rmaya \u00e7al\u0131\u015fan \u015fairlerin, tiyatrosunu ayakta tutmaya \u00e7abalayan oyuncular\u0131n biraz para koparabilmek ad\u0131na, evlenmek i\u00e7in Trabzon\u2019dan \u0130stanbul\u2019a gelen zengin bir ta\u015fral\u0131 Ermeni olan Apiso\u011fom A\u011fa\u2019ya yaltaklanmalar\u0131 arkaplan\u0131nda insan ili\u015fkilerindeki sahtelik ve ahlaki de\u011ferlerin dejenerasyonu ele al\u0131n\u0131r.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong>2014: Tiyatro\u2019nun Osmanl\u0131ca ve T\u00fcrk\u00e7e T\u0131pk\u0131 Bas\u0131m\u0131<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Yazarl\u0131\u011f\u0131, muhasebecili\u011fi ve \u00f6\u011fretmenli\u011finin yan\u0131 s\u0131ra, Hagop Baronyan\u2019\u0131n en \u00f6ne \u00e7\u0131kan kimli\u011fi hi\u00e7 ku\u015fkusuz gazetecili\u011fiydi. Hayat\u0131 boyunca, \u00e7o\u011fu k\u0131sa s\u00fcre ya\u015fam\u0131\u015f olsa da olduk\u00e7a etkili 10\u2019a yak\u0131n dergi yay\u0131mlayan Baronyan\u2019\u0131n gazetecilik ser\u00fcveninde 1 Nisan 1874\u2019te, Osmanl\u0131ca yay\u0131mlad\u0131\u011f\u0131 Tiyatro\u2019nun \u00f6zel bir yeri vard\u0131r. Toplumsal reformlar\u0131 sa\u011flayacak olan en etkili arac\u0131n tiyatro oldu\u011funa inanan Baronyan, halihaz\u0131rda Ermenice olarak yay\u0131mlamakta oldu\u011fu Tadron\u2019a (Tiyatro) paralel olarak bir bu\u00e7uk sene yay\u0131mlayabildi\u011fi bu dergiyle hen\u00fcz do\u011fmakta olan T\u00fcrk\u00e7e tiyatronun sorunlar\u0131na e\u011filmi\u015f, Osmanl\u0131ca arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla kozmopolit bir \u015fehir olan \u0130stanbul\u2019da ya\u015fayan her kesime ula\u015fmay\u0131 hedeflemi\u015ftir. \u015eehir Tiyatrolar\u0131 M\u00fcd\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc (\u0130BB\u015eT), 2011\u2019de \u2018\u015eark Di\u015f\u00e7isi\u2019yle tan\u0131d\u0131\u011f\u0131 yazar\u0131n\u00a0 Tiyarto\u2019sunu Osmanl\u0131ca orijinal sayfalar\u0131 ve T\u00fcrk\u00e7e \u00e7evirileriyle yay\u0131mlayarak \u0130mparatorluk\u2019taki d\u00f6rd\u00fcnc\u00fc Osmanl\u0131ca mizah dergisini 140 y\u0131ll\u0131k bir aradan sonra okurlarla bulu\u015fturmu\u015ftur.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong>2014: \u0130stanbul Mahallelerinde Bir Gezinti<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Baronyan\u2019\u0131n haftal\u0131k dergisi Khigar\u2019\u0131 (Bilgi\u00e7) \u00e7\u0131kard\u0131\u011f\u0131 d\u00f6nemde, 1887-88 y\u0131llar\u0131nda kaleme ald\u0131\u011f\u0131 \u2018Bduyd M\u0131 Bolso Ta\u011ferun Me\u00e7\u2019, okuru 19. y\u00fczy\u0131l\u0131n son \u00e7eyre\u011finde Ermeni n\u00fcfus bar\u0131nd\u0131ran 34 semtte mizah dolu ve \u015fiirsel bir yolculu\u011fa \u00e7\u0131kar\u0131r. Baronyan, bu kitab\u0131nda gezdi\u011fi her semtin ileri gelenlerinin basiretsizliklerini, zengin-fakir ayr\u0131m\u0131n\u0131n yaratt\u0131\u011f\u0131 \u00e7eli\u015fkili durumlar\u0131 ve dinin mahalle hayat\u0131 \u00fczerindeki hegemonyas\u0131n\u0131 ele al\u0131r. Eseri T\u00fcrk\u00e7eye kazand\u0131ran Hilda Teller Babek\u2019in ilk \u00e7eviri \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131n\u0131n herhangi bir redaksiyona tabi tutulmadan bas\u0131lmas\u0131, eserin mizah bagaj\u0131n\u0131 hatr\u0131say\u0131l\u0131r bir tahrifata u\u011fratt\u0131ysa da, \u00f6nceki Baronyan \u00e7evirilerinin aksine, kitab\u0131n iki y\u0131l i\u00e7inde d\u00f6rt bask\u0131 yaparak alt\u0131 bin tiraja ula\u015fm\u0131\u015f olmas\u0131 hi\u00e7 ku\u015fkusuz Can Yay\u0131nlar\u0131 gibi anaak\u0131m yay\u0131nevilerinin Hagop Baronyan gibi marjinal yazarlar\u0131n eserlerinin daha geni\u015f kitlelere ula\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131nda ne denli \u00f6nemli bir rol \u00fcstelenece\u011fini kan\u0131tlam\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong>2016: Adab\u0131mua\u015feretin Zararlar\u0131<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Baronyan\u2019\u0131n 125. \u00f6l\u00fcm y\u0131ld\u00f6n\u00fcm\u00fc vesilesiyle ge\u00e7ti\u011fimiz g\u00fcnlerde Can Yay\u0131nlar\u0131\u2019ndan \u00e7\u0131kan bu kitab\u0131 Agos Kirk\u2019te Karin Karaka\u015fl\u0131\u2019n\u0131n kaleminden okuyaca\u011f\u0131n\u0131z\u0131 bildi\u011fimden, i\u00e7eri\u011fini pas ge\u00e7ip, kitab\u0131n iki \u00e7evirmeninden biri olma ayr\u0131cal\u0131\u011f\u0131m\u0131 kullanarak tekrar \u015fahsi bir paragraf a\u00e7mak isterim. Nvart Ta\u015f\u00e7\u0131\u2019yla birlikte \u00e7evirdi\u011fimiz bu kitab\u0131 Aras Yay\u0131nc\u0131l\u0131k\u2019ta \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131m\u0131z d\u00f6nemde, Ari \u015eekeryan\u2019\u0131n derledi\u011fi \u20181909 Adana Katliam\u0131: \u00dc\u00e7 Rapor\u2019 (Ocak 2015) adl\u0131 kitab\u0131 yay\u0131na haz\u0131rlarken \u00e7evirme karar\u0131 alm\u0131\u015ft\u0131k. Osmanl\u0131cadan \u00e7eviri raporlardan olu\u015fan Adana\u00a0 kitab\u0131n\u0131n hem kendisi, hem de yapt\u0131\u011f\u0131m\u0131z ek okumalar, tahmin edilece\u011fi \u00fczere kanl\u0131 ve bo\u011fucuydu. Kitaba \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131m g\u00fcnlerden birinde, (kendimi iyi bir Baronyan okuru sayd\u0131\u011f\u0131m halde) arkamdaki raflardan birinde buldu\u011fum \u2018Adab\u0131mua\u015feretin Zararlar\u0131\u2019n\u0131 hen\u00fcz okumad\u0131\u011f\u0131m\u0131 fark edip o a\u011f\u0131r okumalar\u0131n bende yaratt\u0131\u011f\u0131 psikolojik tahribat\u0131 dengelemek, yani biraz da \u2018komik\u2019 bir \u015feyler okumak ad\u0131na okumaya ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131m. Kitab\u0131 bitirir bitirmez N\u0131vart\u2019a verip okumas\u0131n\u0131 tavsiye\u00a0ettim. Yay\u0131nevinden ayr\u0131ld\u0131ktan sonra, Ermeniceden \u00e7eviri yapma prati\u011fini canl\u0131 tutmak ad\u0131na \u201cHik\u00e2yeler genelde diyaloglarla \u00f6r\u00fcl\u00fc, kolay \u00e7eviririz\u201d nidalar\u0131yla cahilane giri\u015fti\u011fimiz bu faaliyet, daha derin psikolojik tahribatlara yol a\u00e7mad\u0131ysa e\u011fer, bunu hi\u00e7 \u015f\u00fcphesiz \u00e7eviri s\u00fcreci boyunca s\u0131k s\u0131k ba\u015f\u0131n\u0131 a\u011fr\u0131tt\u0131\u011f\u0131m\u0131z ustam\u0131z Arda\u015fes Margosyan\u2019\u0131n ho\u015fg\u00f6r\u00fcs\u00fcne bor\u00e7luyuz.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong>2016: Hagop Baronyan\u2019\u0131n Siyasi ve Toplumsal Hicvi<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Michigan \u00dcniversitesi Ermeni \u00c7al\u0131\u015fmalar\u0131 b\u00f6l\u00fcm\u00fc \u00f6\u011fretim \u00fcyesi Prof. Kevork Bardakjian\u2019\u0131n 1978 y\u0131l\u0131nda Oxford \u00dcniversitesi\u2019nde savundu\u011fu \u2018Hagop Baronian\u2019s Political and Social Satire\u2019 ba\u015fl\u0131kl\u0131 doktora tezi, Baronyan edebiyat\u0131 \u00fczerine haz\u0131rlanm\u0131\u015f en kapsaml\u0131 akademik \u00e7al\u0131\u015fma olma \u00f6zelli\u011fini ta\u015f\u0131r. F\u0131rat G\u00fcll\u00fc ve Zeynep Okan\u2019\u0131n T\u00fcrk\u00e7eye kazand\u0131rd\u0131\u011f\u0131, yazar\u0131n hayat\u0131n\u0131 ve eserlerini detayl\u0131 bir tarihsel arkaplan dahilinde ele alan bu 400 sayfal\u0131k tez, Baronyan\u2019\u0131n hat\u0131rlanmas\u0131nda b\u00fcy\u00fck \u00e7abas\u0131 olan BGST Yay\u0131nlar\u0131\u2019n\u0131n 2016 Sonbahar program\u0131nda yer almakta.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong><em>http:\/\/www.agos.com.tr\/tr\/yazi\/15474\/castigat-ridendo-mores-ya-da-olumunun-125-yilinda-hagop-baronyan<\/em><\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Ararat \u015eekeryan\u00a0 Baronyan, hicviyle alabildi\u011fine ele\u015ftirdi\u011fi Ermeni ruhban s\u0131n\u0131f\u0131 ve aristokratlar\u0131yla her seferinde ters d\u00fc\u015fm\u00fc\u015f, toplumun ekonomik kaynaklar\u0131n\u0131 \u00e7o\u011fu zaman kendi maddi ve manevi \u00e7\u0131karlar\u0131n\u0131 g\u00f6zeterek y\u00f6nettiklerini d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fc bu kesimlerle olan anla\u015fmazl\u0131\u011f\u0131 nedeniyle b\u00fcy\u00fck fakirlik i\u00e7inde ya\u015fam\u0131\u015ft\u0131. 45 ya\u015f\u0131nda vereme yakaland\u0131\u011f\u0131n\u0131 \u00f6\u011frendi\u011finde dahi her hal ve \u015fart alt\u0131nda direnmekten vazge\u00e7memi\u015fti. *\u0130lk olarak Frans\u0131z \u015fair Jean-Baptiste [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":7,"featured_media":40288,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1,19],"tags":[],"class_list":["post-40287","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-haberler","category-unluler"],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v27.4 - https:\/\/yoast.com\/product\/yoast-seo-wordpress\/ -->\n<title>Castigat ridendo mores* ya da \u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fcn 125. y\u0131l\u0131nda Hagop Baronyan - Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=40287\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"en_US\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Castigat ridendo mores* ya da \u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fcn 125. y\u0131l\u0131nda Hagop Baronyan - Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Ararat \u015eekeryan\u00a0 Baronyan, hicviyle alabildi\u011fine ele\u015ftirdi\u011fi Ermeni ruhban s\u0131n\u0131f\u0131 ve aristokratlar\u0131yla her seferinde ters d\u00fc\u015fm\u00fc\u015f, toplumun ekonomik kaynaklar\u0131n\u0131 \u00e7o\u011fu zaman kendi maddi ve manevi \u00e7\u0131karlar\u0131n\u0131 g\u00f6zeterek y\u00f6nettiklerini d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fc bu kesimlerle olan anla\u015fmazl\u0131\u011f\u0131 nedeniyle b\u00fcy\u00fck fakirlik i\u00e7inde ya\u015fam\u0131\u015ft\u0131. 45 ya\u015f\u0131nda vereme yakaland\u0131\u011f\u0131n\u0131 \u00f6\u011frendi\u011finde dahi her hal ve \u015fart alt\u0131nda direnmekten vazge\u00e7memi\u015fti. *\u0130lk olarak Frans\u0131z \u015fair Jean-Baptiste [&hellip;]\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=40287\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2016-05-30T07:12:48+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2016\/05\/Baronyan.jpg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"350\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"521\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/jpeg\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"admin\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Written by\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"admin\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Est. reading time\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"18 minutes\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\\\/\\\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?p=40287#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?p=40287\"},\"author\":{\"name\":\"admin\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/096f1d38a12cce57fb855b485ed24c9e\"},\"headline\":\"Castigat ridendo mores* ya da \u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fcn 125. y\u0131l\u0131nda Hagop Baronyan\",\"datePublished\":\"2016-05-30T07:12:48+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?p=40287\"},\"wordCount\":3646,\"commentCount\":0,\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?p=40287#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/wp-content\\\/uploads\\\/sites\\\/6\\\/2016\\\/05\\\/Baronyan.jpg\",\"articleSection\":[\"Haberler\",\"\u00dcnl\u00fcler\"],\"inLanguage\":\"en-US\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"CommentAction\",\"name\":\"Comment\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?p=40287#respond\"]}]},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?p=40287\",\"url\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?p=40287\",\"name\":\"Castigat ridendo mores* ya da \u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fcn 125. y\u0131l\u0131nda Hagop Baronyan - Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?p=40287#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?p=40287#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/wp-content\\\/uploads\\\/sites\\\/6\\\/2016\\\/05\\\/Baronyan.jpg\",\"datePublished\":\"2016-05-30T07:12:48+00:00\",\"author\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/096f1d38a12cce57fb855b485ed24c9e\"},\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?p=40287#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"en-US\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?p=40287\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"en-US\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?p=40287#primaryimage\",\"url\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/wp-content\\\/uploads\\\/sites\\\/6\\\/2016\\\/05\\\/Baronyan.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/wp-content\\\/uploads\\\/sites\\\/6\\\/2016\\\/05\\\/Baronyan.jpg\",\"width\":350,\"height\":521},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?p=40287#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Home\",\"item\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Castigat ridendo mores* ya da \u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fcn 125. y\u0131l\u0131nda Hagop Baronyan\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/#website\",\"url\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/\",\"name\":\"Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi\",\"description\":\"\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"en-US\"},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/096f1d38a12cce57fb855b485ed24c9e\",\"name\":\"admin\",\"url\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?author=7\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Castigat ridendo mores* ya da \u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fcn 125. y\u0131l\u0131nda Hagop Baronyan - Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=40287","og_locale":"en_US","og_type":"article","og_title":"Castigat ridendo mores* ya da \u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fcn 125. y\u0131l\u0131nda Hagop Baronyan - Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi","og_description":"Ararat \u015eekeryan\u00a0 Baronyan, hicviyle alabildi\u011fine ele\u015ftirdi\u011fi Ermeni ruhban s\u0131n\u0131f\u0131 ve aristokratlar\u0131yla her seferinde ters d\u00fc\u015fm\u00fc\u015f, toplumun ekonomik kaynaklar\u0131n\u0131 \u00e7o\u011fu zaman kendi maddi ve manevi \u00e7\u0131karlar\u0131n\u0131 g\u00f6zeterek y\u00f6nettiklerini d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fc bu kesimlerle olan anla\u015fmazl\u0131\u011f\u0131 nedeniyle b\u00fcy\u00fck fakirlik i\u00e7inde ya\u015fam\u0131\u015ft\u0131. 45 ya\u015f\u0131nda vereme yakaland\u0131\u011f\u0131n\u0131 \u00f6\u011frendi\u011finde dahi her hal ve \u015fart alt\u0131nda direnmekten vazge\u00e7memi\u015fti. *\u0130lk olarak Frans\u0131z \u015fair Jean-Baptiste [&hellip;]","og_url":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=40287","og_site_name":"Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi","article_published_time":"2016-05-30T07:12:48+00:00","og_image":[{"width":350,"height":521,"url":"https:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2016\/05\/Baronyan.jpg","type":"image\/jpeg"}],"author":"admin","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Written by":"admin","Est. reading time":"18 minutes"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=40287#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=40287"},"author":{"name":"admin","@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/#\/schema\/person\/096f1d38a12cce57fb855b485ed24c9e"},"headline":"Castigat ridendo mores* ya da \u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fcn 125. y\u0131l\u0131nda Hagop Baronyan","datePublished":"2016-05-30T07:12:48+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=40287"},"wordCount":3646,"commentCount":0,"image":{"@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=40287#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2016\/05\/Baronyan.jpg","articleSection":["Haberler","\u00dcnl\u00fcler"],"inLanguage":"en-US","potentialAction":[{"@type":"CommentAction","name":"Comment","target":["https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=40287#respond"]}]},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=40287","url":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=40287","name":"Castigat ridendo mores* ya da \u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fcn 125. y\u0131l\u0131nda Hagop Baronyan - Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi","isPartOf":{"@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=40287#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=40287#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2016\/05\/Baronyan.jpg","datePublished":"2016-05-30T07:12:48+00:00","author":{"@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/#\/schema\/person\/096f1d38a12cce57fb855b485ed24c9e"},"breadcrumb":{"@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=40287#breadcrumb"},"inLanguage":"en-US","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=40287"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"en-US","@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=40287#primaryimage","url":"https:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2016\/05\/Baronyan.jpg","contentUrl":"https:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2016\/05\/Baronyan.jpg","width":350,"height":521},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=40287#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https:\/\/akunq.net\/tr"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Castigat ridendo mores* ya da \u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fcn 125. y\u0131l\u0131nda Hagop Baronyan"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/#website","url":"https:\/\/akunq.net\/tr\/","name":"Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi","description":"","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"en-US"},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/#\/schema\/person\/096f1d38a12cce57fb855b485ed24c9e","name":"admin","url":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?author=7"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/40287","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/7"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=40287"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/40287\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":40289,"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/40287\/revisions\/40289"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/40288"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=40287"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=40287"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=40287"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}