\u0130lk k\u00fclt\u00fcr etkinlikleri<\/b><\/p>\n
Sovyet y\u00f6netiminin tesisiyle birlikte ba\u015flayan, kadim Ermeni k\u00fclt\u00fcr\u00fcn\u00fcn geli\u015fmesi konusundaki yeni a\u015fama, devlet siyasetinin \u00f6nemli alanlar\u0131ndan biri haline gelir. Sovyet y\u00f6netimi ve Kom\u00fcnist Partisi, k\u00fclt\u00fcr\u00fc, yeni toplum d\u00fczeninin olu\u015fturulmas\u0131 konusundaki \u00f6nemli ko\u015fullardan biri olarak kabul eder. Sovyet insanlar\u0131n\u0131n Sosyalist fikirlerle e\u011fitilmesi konusuna b\u00fcy\u00fck \u00f6nem verilir.<\/p>\n
Ermenistan y\u00f6neticileri, k\u00fclt\u00fcr konusunda da Rusya\u2019n\u0131n tecr\u00fcbelerine ve \u00f6rne\u011fine dayanarak, yerel \u00f6zellikleri bazen g\u00f6z ard\u0131 eder. Bu a\u00e7\u0131dan, Ermeni k\u00fclt\u00fcr miras\u0131na y\u00f6nelik ba\u015flang\u0131\u00e7 a\u015famas\u0131ndaki ilgisiz yakla\u015f\u0131m, k\u0131sa s\u00fcrede a\u015f\u0131l\u0131r.<\/p>\n
Okul ve e\u011fitimin kiliseden ayr\u0131lmas\u0131, k\u00fclt\u00fcrel te\u015fkilatlanma konusundaki ilk d\u00fczenlemelerden biri olur. Hemen ard\u0131ndan da k\u00fclt\u00fcr kurulu\u015flar\u0131 (okul, m\u00fcze, k\u00fct\u00fcphane, matbaa vs.) millile\u015ftirilir. Ermenicenin devlet dili olarak kabul edilmesi konusundaki h\u00fck\u00fcmet karar\u0131, k\u00fclt\u00fcr\u00fcn milli prensipler \u00fczerinden geli\u015fmesine imk\u00e2n sa\u011flar. Lakin SSCB \u015fartlar\u0131nda bu prensibin ger\u00e7ekle\u015ftirilmesi konusunda istikrar g\u00f6sterilmez.<\/p>\n
Devletin k\u00fclt\u00fcrel siyasetinin karakteristi\u011fi, s\u0131n\u0131fsal-partisel y\u00f6neliminde kendisini g\u00f6sterir.<\/p>\n
Kalifiye eleman sorunu<\/b><\/p>\n
Sovyet y\u00f6netimi k\u00fclt\u00fcrel, ekonomik, kamusal in\u015faat ve di\u011fer alanlarda \u00e7ok b\u00fcy\u00fck projeler ger\u00e7ekle\u015ftirmeyi planlar.<\/p>\n
Bu sorunlar\u0131n ba\u015far\u0131l\u0131 bir \u015fekilde \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fcn\u00fcn en \u00f6nemli anahtar\u0131, kalifiye eleman sorununun \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fcnde yatmaktad\u0131r. Sorunun \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fc konusunda var olan farkl\u0131 yollardan ba\u015fl\u0131cas\u0131, yeni elemanlar\u0131n yeti\u015ftirilmesi olup, \u00fclkedeki y\u00fcksekokullar ile zanaat okullar\u0131 bunu ger\u00e7ekle\u015ftirir. SSCB\u2019nin b\u00fcy\u00fck \u015fehirlerinde de elemanlar yeti\u015ftirilir. Bir di\u011fer yol ise, k\u00fc\u00e7\u00fcmsenemeyecek say\u0131da Ermeni kalifiye eleman\u0131n di\u011fer Sovyet cumhuriyetleri ile yurt d\u0131\u015f\u0131ndan geri d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcd\u00fcr. Olu\u015fan \u015fartlar alt\u0131nda, Sovyet y\u00f6netimi, eski elemanlar\u0131n kullan\u0131lmas\u0131na b\u00fcy\u00fck \u00f6nem vermektedir. Sadece y\u00fcksek ve orta dereceli okullarda uzmanl\u0131k e\u011fitimi alm\u0131\u015f olan uzmanlar\u0131n k\u00fclt\u00fcr kurulu\u015flar\u0131ndaki say\u0131s\u0131, 1941 y\u0131l\u0131nda 9.600 ki\u015fiyi bulmaktayd\u0131. Bu say\u0131n\u0131n b\u00fcy\u00fck bir k\u0131sm\u0131 yeni elemanlardan olu\u015fmaktad\u0131r. \u00dcstelik t\u00fcm halk ekonomisi i\u00e7inde g\u00f6rev yapan uygun uzmanlar\u0131n say\u0131s\u0131 19.400 kadard\u0131r. Bu ki\u015filer genelde 20 y\u0131ll\u0131k Sovyet y\u00f6netimi d\u00f6neminde haz\u0131rlanm\u0131\u015f olan elemanlardan olu\u015fmaktad\u0131r. Yeni i\u015f g\u00fcc\u00fc aras\u0131nda var olan \u00f6nemli say\u0131daki kad\u0131n eleman\u0131n haz\u0131rlanmas\u0131na Sovyet y\u00f6netimi \u00f6zel bir dikkat arz etmektedir. Lakin ayn\u0131 zamanda, 1930\u2019lu y\u0131llar\u0131n ikinci yar\u0131s\u0131nda uygulanan siyasi bask\u0131lar nedeniyle ya\u015fanan b\u00fcy\u00fck kay\u0131plar\u0131 da belirtmek gerekir.<\/p>\n
K\u00fclt\u00fcr idaresi konusu, \u00fclkenin Ayd\u0131nlanma Halk Komiserli\u011fi\u2019nin elindedir. \u0130lk Ayd\u0131nlanma Halk Komiseri, gelece\u011fin akademisyeni, A\u015fot Hovhannesyan, uzun y\u0131llar Ayd\u0131nlanma Halk Komiseri g\u00f6revini s\u00fcrd\u00fcren Askanaz Mravyan, Artavazd Ye\u011fiazaryan ve daha nicesi Sovyet Ermenistan k\u00fclt\u00fcr\u00fcn\u00fcn geli\u015fmesi konusunda \u00f6nemli rol oynam\u0131\u015flard\u0131r.<\/p>\n
Cehaletin ortadan kald\u0131r\u0131lmas\u0131<\/b><\/p>\n
Sovyet y\u00f6netimi, yeni toplum d\u00fczenini ger\u00e7ekle\u015ftirmenin ancak okuryazar insanlarla m\u00fcmk\u00fcn olabilece\u011fi kanaatindedir. Bu y\u00fczden de bir taraftan \u00e7ocuklar\u0131n okul e\u011fitiminin d\u00fczenlenmesine, di\u011fer yandan da ergen toplumun cehaletinin ortadan kald\u0131r\u0131lmas\u0131na \u00e7al\u0131\u015f\u0131l\u0131r. Cehaletin ortadan kald\u0131r\u0131lmas\u0131, \u00fclkedeki i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131n geni\u015f katmanlar\u0131n\u0131n, \u00fclkenin siyasi ve k\u00fclt\u00fcrel hayat\u0131na kat\u0131l\u0131m\u0131n\u0131 sa\u011flamay\u0131 ama\u00e7lar. Cehaletin ortadan kald\u0131r\u0131lmas\u0131yla ilgili karar, Ermenistan h\u00fck\u00fcmeti taraf\u0131ndan 1921 Eyl\u00fcl\u00fcnde kabul edilir. \u201cCehalet y\u0131k\u0131ls\u0131n\u201d derne\u011fi ve bu derne\u011fin geni\u015f yerel a\u011f sistemi kurulur.<\/p>\n
\u0130lk be\u015f y\u0131ll\u0131k d\u00f6nemde, cehaletin tamamen ortadan kald\u0131r\u0131lmas\u0131 m\u00fcmk\u00fcn olmad\u0131\u011f\u0131ndan dolay\u0131, s\u00fcre\u00e7 h\u0131zland\u0131r\u0131l\u0131r. Ziraat\u0131n kolektifle\u015fmesiyle birlikte k\u00f6ylere y\u00f6nelik ilgi artar. Nihayet, 1939 y\u0131l\u0131ndaki say\u0131m verilerine istinaden, Ermenistan n\u00fcfusunun 1897 y\u0131l\u0131ndaki % 9,2\u2019lik okuryazarl\u0131k oran\u0131, % 83,9\u2019a d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcr. Ermenistan\u2019da cehaletin ortadan kald\u0131r\u0131lma sorunu, b\u00fcy\u00fck bir ba\u015far\u0131 olarak esasen \u00e7\u00f6z\u00fcl\u00fcr.<\/p>\n
\u0130lk\u00f6\u011fretim okullar\u0131<\/b><\/p>\n
Ermenistan Sovyet y\u00f6netimi, t\u00fcm e\u011fitim i\u015fini eline al\u0131r ve yeni bir e\u011fitim sistemi olu\u015fturma i\u015fine giri\u015fir. \u0130lk ad\u0131m, kiliseyi okuldan ayr\u0131lmas\u0131, din derslerinin e\u011fitiminin yasaklanmas\u0131 ve e\u011fitimi d\u00fcnyeviye d\u00f6nd\u00fcr\u00fclmesi olur. Sovyet okulunun g\u00f6revi, \u00e7ocuklar\u0131 Kom\u00fcnist fikirlerle e\u011fitmektir.<\/p>\n
1921 y\u0131l\u0131nda, \u00fclkedeki ilk\u00f6\u011fretimin yedi y\u0131ll\u0131k ve iki a\u015famal\u0131 olmas\u0131 karar\u0131 al\u0131n\u0131r. Birka\u00e7 y\u0131l sonra e\u011fitim konusundaki ilk ba\u015far\u0131lardan sonra temel, yedi y\u0131ll\u0131k ve orta olmak \u00fczere \u00fc\u00e7 a\u015famal\u0131 e\u011fitime ge\u00e7ilmesi uygun bulunur. Temel e\u011fitim okullar\u0131 k\u00f6ylerde a\u011f\u0131rl\u0131kl\u0131 olur.<\/p>\n
1920-1930\u2019lu y\u0131llarda geni\u015f bir temel e\u011fitim okullar\u0131 a\u011f\u0131 kurulur. 1940-1941 e\u011fitim d\u00f6neminde \u00fclkede 1.155 okul (326.517 \u00f6\u011frenci ve 11.217 \u00f6\u011fretmenli) bulunur. Zorunlu temel e\u011fitim, ilk be\u015f y\u0131ll\u0131k d\u00f6nem sonunda ger\u00e7ekle\u015ftirilmi\u015f olur. Yedi y\u0131ll\u0131k e\u011fitime ge\u00e7i\u015f ba\u015flar. Devletin imk\u00e2nlar\u0131yla y\u00fczlerce okul binas\u0131 in\u015fa edilerek, t\u00fcm masraflar kar\u015f\u0131lan\u0131r. \u00d6\u011fretim g\u00f6revlilerinin artmas\u0131, genelde yeni elemanlar\u0131n yeti\u015ftirilmesi sayesinde ger\u00e7ekle\u015fir.<\/p>\n
Ermenice, edebiyat gibi dersler haricindeki derslerin t\u00fcm SSCB\u2019de ayn\u0131 oldu\u011fundan dolay\u0131, okul kitaplar\u0131n\u0131n b\u00fcy\u00fck bir b\u00f6l\u00fcm\u00fc terc\u00fcme edilir (Rus\u00e7adan).<\/p>\n
Geni\u015f temel e\u011fitim okullar\u0131 a\u011f\u0131, yeni neslin cehaletinin ortadan kald\u0131r\u0131lmas\u0131 konusunda b\u00fcy\u00fck \u00f6nem ta\u015f\u0131r.<\/p>\n
Y\u00fcksek e\u011fitim<\/b><\/p>\n
Ermenistan\u2019daki ilk y\u00fcksek e\u011fitim kurumu, Yerevan Halk \u00dcniversitesi ad\u0131yla 1919 y\u0131l\u0131nda a\u00e7\u0131lan Yerevan Devlet \u00dcniversitesi olur. Ba\u015flang\u0131\u00e7 a\u015famas\u0131nda faaliyet g\u00f6steren iki fak\u00fclteye, 1921 y\u0131l\u0131nda yenileri eklenir ve 1941 y\u0131l\u0131nda bu say\u0131 8\u2019e y\u00fckselir. \u00d6\u011frencilerin say\u0131s\u0131 20 y\u0131l zarf\u0131nda yakla\u015f\u0131k 6, \u00f6\u011fretmenlerin ise 9 misli artar. \u00dclkedeki \u00fcniversite a\u011f\u0131 bu fak\u00fcltelerin temelinde olu\u015fur ve \u00f6\u011fretim g\u00f6revlisi a\u00e7\u0131\u011f\u0131n\u0131 genel olarak kar\u015f\u0131lar.<\/p>\n
\u0130kinci y\u00fcksek \u00f6\u011fretim kurumu, y\u00fcksek e\u011fitimli m\u00fczik elemanlar\u0131 haz\u0131rlamaya y\u00f6nelik olan Yerevan Konservatuar\u0131 olur (1923). 1928 y\u0131l\u0131nda, Transkafkasya cumhuriyetleri i\u00e7in elemanlar haz\u0131rlayacak olan veteriner enstit\u00fcs\u00fc a\u00e7\u0131l\u0131r.<\/p>\n
\u0130lk be\u015f y\u0131l b\u00fcy\u00fck eleman ihtiyac\u0131 olu\u015fturdu\u011fundan dolay\u0131, 1930 y\u0131l\u0131nda Yerevan \u00dcniversitesi\u2019nin politeknik, ziraat, t\u0131p, e\u011fitim fak\u00fclteleri \u00f6zerk enstit\u00fclere d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fcl\u00fcr. Ermenistan\u2019da 1940 y\u0131l\u0131nda 11.100 \u00f6\u011frenci ve e\u011fitim g\u00f6revlisine sahip 9 \u00fcniversite faaliyet g\u00f6sterir.<\/p>\n
Uzmanl\u0131k e\u011fitimi veren orta e\u011fitim kurumlar\u0131 a\u011f\u0131 d\u00fczenlenir. 1940 y\u0131l\u0131nda faaliyet g\u00f6steren 62 teknik okulda yakla\u015f\u0131k 9.000 \u00f6\u011frenci e\u011fitim g\u00f6r\u00fcr.<\/p>\n
1928-1941 y\u0131llar\u0131nda Ermenistan \u00fcniversiteleri ve teknik okullar\u0131ndan toplam 22 bin \u00f6\u011frenci mezun olur.<\/p>\n
\u00c7eviren: Diran Lokmag\u00f6zyan<\/b><\/p>\n
http:\/\/www.findarmenia.com\/arm\/history\/28\/621<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
\u0130lk k\u00fclt\u00fcr etkinlikleri Sovyet y\u00f6netiminin tesisiyle birlikte ba\u015flayan, kadim Ermeni k\u00fclt\u00fcr\u00fcn\u00fcn geli\u015fmesi konusundaki yeni a\u015fama, devlet siyasetinin \u00f6nemli alanlar\u0131ndan biri haline gelir. Sovyet y\u00f6netimi ve Kom\u00fcnist Partisi, k\u00fclt\u00fcr\u00fc, yeni toplum d\u00fczeninin olu\u015fturulmas\u0131 konusundaki \u00f6nemli ko\u015fullardan biri olarak kabul eder. Sovyet insanlar\u0131n\u0131n Sosyalist fikirlerle e\u011fitilmesi konusuna b\u00fcy\u00fck \u00f6nem verilir. Ermenistan y\u00f6neticileri, k\u00fclt\u00fcr konusunda da Rusya\u2019n\u0131n tecr\u00fcbelerine […]<\/p>\n","protected":false},"author":7,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[65,1],"tags":[],"class_list":["post-38814","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-ermenilerin-tarihi","category-haberler"],"yoast_head":"\n