{"id":38493,"date":"2016-02-09T03:06:52","date_gmt":"2016-02-09T08:06:52","guid":{"rendered":"http:\/\/akunq.net\/tr\/?p=38493"},"modified":"2016-02-09T03:06:52","modified_gmt":"2016-02-09T08:06:52","slug":"101-yilda-100-yil-icin-notlar-1","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=38493","title":{"rendered":"101. YILDA 100. YIL \u0130\u00c7\u0130N NOTLAR [1]"},"content":{"rendered":"<p style=\"text-align: justify;\"><b><a href=\"http:\/\/akunq.net\/tr\/?attachment_id=38494\" rel=\"attachment wp-att-38494\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"alignright size-medium wp-image-38494\" alt=\"Temel Demirer\" src=\"http:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/2016\/02\/Temel-Demirer-300x214.png\" width=\"300\" height=\"214\" srcset=\"https:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2016\/02\/Temel-Demirer-300x214.png 300w, https:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2016\/02\/Temel-Demirer-600x429.png 600w, https:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2016\/02\/Temel-Demirer.png 635w\" sizes=\"auto, (max-width: 300px) 100vw, 300px\" \/><\/a>TEMEL DEM\u0130RER<\/b><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u201cEn \u00e7ok hat\u0131rlanan \u015feyler, \u2018unutulan\u2019 \u015feylerdir.\u201d[2]<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Ermeni Soyk\u0131r\u0131m\u0131\u2019n\u0131n 101. y\u0131l\u0131nda 100. y\u0131l\u0131na dair s\u00f6ylenmesi gerekenlere nereden ba\u015flamal\u0131?<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Herkesin bu konuda farkl\u0131 bir tercihi olabilir; benimki de farkl\u0131.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Bir zamanlar dillere pelesenk olan bir \u201cM\u00fczeyyen Senar \u015eark\u0131s\u0131\u201dyla ba\u015flayaca\u011f\u0131m: \u201cKimseye Etmem \u015eik\u00e2yet\/ A\u011flar\u0131m Ben H\u00e2lime\u201d\u2026<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u00c7ok kimse bilmez; bu \u015fark\u0131n\u0131n bestecisi de, s\u00f6z yazar\u0131 da \u00dcsk\u00fcdarl\u0131 Kemen\u00e7eci Ermeni Onnik Efendi\u2019nin O\u011flu Kemani Sarkis Suciyan\u2019\u0131!<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Kemani Sarkis Efendi 1885\u2019te \u0130stanbul Be\u015fikta\u015f\u2019ta do\u011far. Babas\u0131ndan ve ailesinden dolay\u0131 musikiye \u00e7ok yatk\u0131n bir sanat\u00e7\u0131d\u0131r. 1910\u2019a gelindi\u011finde \u0130stanbul genelinde \u00e7ok nam salm\u0131\u015f biridir art\u0131k. 1915 Soyk\u0131r\u0131m\u0131 ya\u015fand\u0131\u011f\u0131nda otuz ya\u015f\u0131ndad\u0131r. \u00d6yle bir travmaya, trajediye tan\u0131kl\u0131k eder ki, soyk\u0131r\u0131m sonras\u0131nda i\u00e7ine kapan\u0131r. 1920\u2019li y\u0131llarda ad\u0131 an\u0131lan \u201cKimseye Etmem \u015eik\u00e2yet\u201d \u015fark\u0131s\u0131n\u0131n s\u00f6zlerini yazar. Garip bir ruh h\u00e2li i\u00e7inedir Kemani Sarkis Efendi. \u201cYaln\u0131zl\u0131k\u201d ve dahi \u201cSahipsizlik\u201d hayat\u0131n\u0131n bundan sonras\u0131na y\u00f6n verecektir. \u0130\u015fte tam da b\u00f6ylesine \u00e7aresizlik ortam\u0131nda yazar \u015fark\u0131n\u0131n s\u00f6zlerini:<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u201cKimseye etmem \u015fik\u00e2yet, a\u011flar\u0131m ben h\u00e2lime\/ Titrerim m\u00fccrim gibi, devri istikbalime\/ Perde-i zulmet \u00e7ekilmi\u015f, korkar\u0131m ikbalime\/ Titrerim m\u00fccrim gibi, bakt\u0131k\u00e7a istikbalime&#8230;\u201d<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Evet Kemani Sarkis Efendi 1921\u2019de devrin taassup \u0130stanbul\u2019unda hi\u00e7bir gelecek g\u00f6rmeyen, g\u00f6rmedi\u011fi i\u00e7inde terk-i diyar edip Paris\u2019e yerle\u015fmeye karar veren bir Ermeni sanat\u00e7\u0131; bir soyk\u0131r\u0131m ma\u011fdurudur\u2026<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">M\u00fczeyyen Senar\u2019\u0131n sesinden \u201cKimseye Etmem \u015eik\u00e2yet\u201di diyenlerin ka\u00e7\u0131 bundan haberdard\u0131r 2015\u2019de acaba?<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Ger\u00e7ekten de \u2018The New York Times\u2019\u0131n, \u2018T\u00fcrkiye\u2019nin \u0130nat\u00e7\u0131 Unutkanl\u0131\u011f\u0131\u2019 ba\u015fl\u0131kl\u0131 yaz\u0131s\u0131nda, \u201cEn b\u00fcy\u00fck tehlikenin soyk\u0131r\u0131m ifadesini kullanmak de\u011fil; 100 y\u0131l \u00f6nce ya\u015fananlar\u0131 ink\u00e2r etmek olaca\u011f\u0131\u201dn\u0131n alt\u0131n\u0131 \u00e7izdi\u011fi bir ufukta; hi\u00e7 birimizin unutmamas\u0131 gerek: Tarihin karanl\u0131k y\u00fcz\u00fcyle kar\u015f\u0131la\u015fmak, hi\u00e7bir toplum i\u00e7in \u201ckolay\u201d ve sanc\u0131s\u0131z de\u011fil.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u00d6ncesiyle 2015\u2019de h\u00e2l\u00e2 \u00e7ekti\u011fimiz bu sanc\u0131lar\u0131, \u00f6n\u00fcm\u00fczdeki kesitte de artarak \u00e7ekece\u011fiz; ak\u0131nt\u0131ya k\u00fcrek \u00e7ekece\u011fiz; \u00e7ekmemiz gereken o yere kadar.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Bu \u00e7abay\u0131 \u2018futil\u2019 ya da \u2018futilite\u2019 olarak mahk\u00fbm etmeye kalk\u0131\u015fmay\u0131n[3] ve H.\u00c7. rumuzunu kullanan bir Ermeni\u2019nin, \u2018Birg\u00fcn\u2019 gazetesinin sorusuna verdi\u011fi, \u201c\u00c7ok \u00fcz\u00fclerek s\u00f6yl\u00fcyorum sevgili Hrant ya\u015farken \u2018yapamad\u0131\u011f\u0131n\u0131\u2019, \u00f6lerek ba\u015farm\u0131\u015ft\u0131r,\u201d[4] yan\u0131t\u0131n\u0131 an\u0131msay\u0131n yeter!<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Biliyorum bu da kolay de\u011fil; hele hele Ingeborg Bachmann\u2019\u0131n \u2018A\u011fustosb\u00f6cekleri\/ Die Zikaden\u2019 oyununda tasvir etti\u011fi adada ya\u015farken!<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Ingeborg Bachmann\u2019\u0131n oyunu, bir adan\u0131n tasviri ile ba\u015flar. Tuhaf bir adad\u0131r asl\u0131nda buras\u0131. Hep birileri gelir, ama gelenlerle birlikte ortal\u0131k sanki daha bir tenhala\u015f\u0131r. \u2018A\u011fustosb\u00f6cekleri\u2019 diye an\u0131lanlar, insand\u0131r asl\u0131nda. Fakat insanca ya\u015famay\u0131, insan\u0131 ancak sevmenin, sevebilmenin, hemcinslerinden ancak hi\u00e7bir ayr\u0131mc\u0131l\u0131\u011f\u0131n tuza\u011f\u0131na d\u00fc\u015fmeden sorumlu olabilmenin insan k\u0131labilece\u011fini \u00e7oktan unutmu\u015f yarat\u0131klara d\u00f6n\u00fc\u015fm\u00fc\u015flerdir. Ya\u015faman\u0131n hi\u00e7 ayr\u0131m yapmaks\u0131z\u0131n her insandan sorumlu olmak anlam\u0131na geldi\u011fini g\u00f6rmezlikten gelip sevmeye son vermi\u015fler ve hi\u00e7bir insanca duyguya seslenmeyen \u015fark\u0131larla oyalanmaya koyulmu\u015flard\u0131r.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Bachmann\u2019\u0131n oyunundaki ada, insanlar\u0131n 2015\u2019deki, bug\u00fcnk\u00fc d\u00fcnyas\u0131d\u0131r. Ya\u015fad\u0131klar\u0131n\u0131n sorumlulu\u011funu \u00fcstlenebilme, s\u00fcr\u00fcn\u00fcn i\u00e7ersinde rengini belli edebilme y\u00fcreklili\u011fini g\u00f6sterebilenlerin gittik\u00e7e azald\u0131\u011f\u0131, birbirlerinin yan\u0131ndan ge\u00e7ip gitmekle yetinenlerin bunu birlikte ya\u015fama sand\u0131klar\u0131, sevgiden b\u00fct\u00fcn\u00fcyle yoksun bir d\u00fcnya.[5]<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Ermeni Sorunu\u2019nun meselesi de bug\u00fcn\u00fcn d\u00fcnyas\u0131 ve insan(c\u0131klar)\u0131yla ilintilidir.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Hani Onat Kutlar\u2019\u0131n dedi\u011fi gibi: \u201cNas\u0131l bir alacakaranl\u0131k\u2026 Geceyle g\u00fcnd\u00fcz\u00fcn aras\u0131na s\u0131k\u0131\u015fm\u0131\u015f uzun bir k\u00f6r saat. Ge\u00e7mi\u015fle gelece\u011fin, do\u011fuyla bat\u0131n\u0131n, \u00f6l\u00fcmle ya\u015fam\u0131n aras\u0131na s\u0131k\u0131\u015fm\u0131\u015f.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Alacakaranl\u0131k g\u00f6r\u00fcnmez bir \u00e7evrintiyle yutup g\u00f6t\u00fcr\u00fcyor her \u015feyi. Bu noktada onurla al\u00e7akl\u0131\u011f\u0131n s\u0131n\u0131rlar\u0131 birbirine kar\u0131\u015f\u0131r. Her \u015feyin. Direnmenin, k\u00f6\u015feyi d\u00f6nmenin, \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcn, tutsakl\u0131\u011f\u0131n. \u00c7\u0131kmak? B\u00f6yle durumlarda herkesten \u00f6nce birilerinin d\u00f6n\u00fcp kap\u0131ya bakmalar\u0131 gerekir. Oysa Bizans\u2019\u0131n i\u00e7 i\u00e7e \u00e7emberlerinde, s\u0131k\u0131\u015ft\u0131r\u0131lm\u0131\u015f k\u00f6le sarho\u015flu\u011fuyla dolan\u0131yoruz.\u201d<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u201cYa\u015fad\u0131\u011f\u0131m\u0131z g\u00fcnlerin topra\u011f\u0131na ac\u0131n\u0131n, yaln\u0131zl\u0131\u011f\u0131n tohumlar\u0131 ekiliyor her g\u00fcn. Ama gene de hi\u00e7 unutmadan yapabilece\u011fimiz bir \u015fey var: Bir insan elinin s\u0131cakl\u0131\u011f\u0131ndaki dayan\u0131\u015fmay\u0131 ger\u00e7ekle\u015ftirmek. Her \u015feyi de\u011fi\u015ftirebilir bu\u2026\u201d[6]<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><b>TAR\u0130H VE RESM\u00ce OKUMALARI<\/b><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Tarih meselesinin, bir yerde, okuma sorunu oldu\u011fu kan\u0131s\u0131nday\u0131m.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">2015\u2019de biz, Ermeni Soyk\u0131r\u0131m\u0131\u2019ndan bahsederken; \u201cGenelkurmay Askeri Tarih ve Stratejik Et\u00fct ve Denetleme Ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131\u2019n\u0131n yay\u0131nlad\u0131\u011f\u0131 bir sunu\u015f yaz\u0131s\u0131nda \u015f\u00f6yle deniyordu: \u2018Ermeni tahrik ve ihanetleri sonucu zorunlu olarak al\u0131nan tedbirler kapsam\u0131nda tehcir ger\u00e7eklerin aynas\u0131nda de\u011fil de ger\u00e7ekli\u011fin sapt\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131 aynalarda g\u00f6r\u00fclmek isteniyor.\u2019 Hava korgeneral Erdo\u011fan Karaku\u015f imzal\u0131 bu s\u00f6ylemle Dr. Naz\u0131m\u2019\u0131n s\u00f6ylemleri, K\u0131l\u0131\u00e7daro\u011flu ve Tayyip Erdo\u011fan\u2019\u0131n s\u00f6ylemleri hi\u00e7bir fark ta\u015f\u0131mamaktad\u0131r. Resmi tarihi de i\u015fte bu anlay\u0131\u015f belirlemi\u015ftir. O nedenledir ki s\u00fcrekli, \u2018Tarihi tarih\u00e7ilere b\u0131rakal\u0131m\u2019 derler. Onlar\u0131n s\u00f6z\u00fcn\u00fc etti\u011fi tarih\u00e7iler, devletin resmi tarihini yazan tarih\u00e7ilerdir. Tarih ise, egemenlerin tarihini yazan tarih\u00e7ilere b\u0131rak\u0131lamayacak kadar su\u00e7larla doludur.\u201d[7]<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Yani onlar tarihi, bulunduklar\u0131 yerden, iktidar prizmas\u0131ndan okurlar. Bunun i\u00e7in de \u201cklasik\u201d (ve herkesi ac\u0131, ac\u0131 g\u00fcld\u00fcren) \u015fu t\u00fcr yalanlara sar\u0131l\u0131rlar: \u201cGenelkurmay Askeri Tarih ve Stratejik Et\u00fct (ATASE) Daire Ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 ar\u015fivindeki belgeler, 1915 olaylar\u0131nda ya\u015fananlar\u0131n fazla bilinmeyen y\u00fcz\u00fcn\u00fc de ortaya koyuyor.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Belgelerde, Ermenilerin geride b\u0131rakt\u0131klar\u0131 mal ve arazilerinin korunmas\u0131ndan, nakiller s\u0131ras\u0131ndaki \u015fartlar\u0131n Osmanl\u0131 askerlerine sa\u011flanan \u015fartlarla ayn\u0131 olmas\u0131na y\u00f6nelik bir\u00e7ok bilgi bulunuyor. Ermenilere k\u00f6t\u00fc muamelede bulunanlar\u0131n Divan\u0131 Harp\u2019e g\u00f6nderilecekleri de g\u00f6ze \u00e7arpan bir ba\u015fka belge olarak yer al\u0131yor.\u201d[8]<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u201cAma\u201dl\u0131, \u201cFakat\u201dl\u0131 s\u00f6ylemlere sar\u0131l\u0131p, \u201c1915\u2019te ne oldu sorusuna, g\u00f6zlerimizi, kulaklar\u0131m\u0131z\u0131 ve vicdanlar\u0131m\u0131z\u0131 kapayamay\u0131z,\u201d diyerek devlet\u00e7ilikten bir milim geri atmayan Emre Kongar,[9] Nilg\u00fcn Cerraho\u011flu,[10] Mustafa Balbay,[11] Taha Akyol,[12] vb\u2019leri \u201centelekt\u00fcel iyi polis\u201di oynarken; \u201cVatikan\u2019\u0131n ard\u0131ndan Avrupa Parlamentosu da 28 y\u0131l aradan sonra bir kez daha soyk\u0131r\u0131m\u0131 \u00f6ng\u00f6ren karar\u0131 kabul etmeye haz\u0131rlan\u0131yor. AKP, MHP, CHP milletvekillerinden olu\u015fan bir heyet son dakikada Br\u00fcksel\u2019e gitti. Karar ge\u00e7erse Ankara, \u2018Bizim i\u00e7in yok h\u00fckm\u00fcnde\u2019 diyecek,\u201d[13] bi\u00e7iminde form\u00fcle edilenler de \u201cpolitik k\u00f6t\u00fc polis\u201dli\u011fe soyunurlar\u2026<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Ancak ne, nas\u0131l yap\u0131lmak istenirse istensin veya tarih egemen okunu\u015fundaki \u00fcslup ne olursa olsun; \u201cBu bir soyk\u0131r\u0131m de\u011fil. Soyk\u0131r\u0131mdan da beter\u201d vurgusuyla ekler G\u00fcrsel G\u00f6nc\u00fc: \u201cBu bir tarihten-co\u011frafyadan silme giri\u015fimi. Bu sadece bir Te\u015fkil\u00e2t-\u0131 Mahsusa operasyonu de\u011fil, dedelerimizin bizzat ya da dolayl\u0131 kat\u0131ld\u0131\u011f\u0131 bir toplumsal lin\u00e7 hadisesidir.\u201d[14]<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Evet, 1915\u2019te ba\u015flayan tehcirlerin ko\u015fullar\u0131 daha \u00f6nce yap\u0131lanlardan \u00e7ok farkl\u0131yd\u0131. \u0130ki ay i\u00e7indeki uygulamalar sadece Ermenileri de\u011fil, Do\u011fu Anadolu\u2019daki t\u00fcm H\u0131ristiyanlar\u0131 kapsayacak \u015fekilde geni\u015fledi. S\u00f6z konusu tehcirler yeniden isk\u00e2n olunarak d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclemezdi. \u00c7\u00fcnk\u00fc belirlenen yerler ya\u015fanabilecek ko\u015fullar\u0131 ta\u015f\u0131mad\u0131\u011f\u0131 gibi bu yerlere ula\u015fabilenlerin say\u0131s\u0131 da azd\u0131. Bir\u00e7ok ki\u015fi do\u011fduklar\u0131 ve ya\u015fad\u0131klar\u0131 yerle\u015fim birimleri i\u00e7inde ya da d\u0131\u015f\u0131nda, hemen di\u011ferleri yaya \u00e7\u0131kar\u0131ld\u0131klar\u0131 yollarda \u00f6lm\u00fc\u015f ya da \u00f6ld\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fc. \u00d6ld\u00fcr\u00fclenlerin \u00e7o\u011fu erkekti. Kad\u0131nlar ve \u00e7ocuklar g\u00fcney \u00e7\u00f6llerine do\u011fru s\u00fcr\u00fclen kafilelerin en b\u00fcy\u00fck b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fc olu\u015fturuyordu.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Bu kafilelere de s\u00fcrekli sald\u0131r\u0131l\u0131yor, kad\u0131nlar tecav\u00fcze u\u011fruyor, \u00e7ocuklar ka\u00e7\u0131r\u0131l\u0131yordu. Vilayet g\u00f6revlileri yola \u00e7\u0131kar\u0131lanlara yiyecek, su ve bar\u0131nak sa\u011flamak i\u00e7in hi\u00e7bir tedbir almam\u0131\u015flard\u0131. Buna kar\u015f\u0131l\u0131k \u00fcst d\u00fczey memurlar ve yerel siyaset\u00e7iler \u00f6l\u00fcm mangalar\u0131n\u0131 harekete ge\u00e7irmi\u015flerdi. Bu gruplar tehcir edilenlerin mallar\u0131na el koyuyor, bir b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fc d\u00e2hiliye nezaretine g\u00f6nderirken, bir b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fc zimmetlerine ge\u00e7iriyorlard\u0131. Mezalim \u015feklinde cereyan eden tehcirin bu h\u00e2li almas\u0131 Almanlar\u0131 dahi rahats\u0131z ediyordu.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Yap\u0131lan tehcirler n\u00fcfus m\u00fcbadelesi de\u011fildi. \u0130ngiliz sosyal tarih\u00e7i David Gaunt\u2019un belirtti\u011fi gibi bu tehcirlerin amac\u0131 \u00f6zg\u00fcl bir n\u00fcfusu tamamen \u00f6zg\u00fcl bir alandan \u00e7\u0131karmakt\u0131. H\u0131zla yap\u0131lmas\u0131 istendi\u011finden g\u00f6zda\u011f\u0131, \u015fiddet ve zul\u00fcm unsuru art\u0131yordu. Yeniden isk\u00e2n gibi bir ama\u00e7 ta\u015f\u0131nmad\u0131\u011f\u0131ndan tehcir edilen n\u00fcfusun nereye gitti\u011fi ya da fiziken ya\u015fay\u0131p ya\u015fayamayaca\u011f\u0131, y\u00f6netimi de orduyu da ilgilendirmiyordu. Ermenilerin sahip oldu\u011fu geli\u015fmi\u015f derecedeki k\u00fclt\u00fcr ve uygarl\u0131k onlara yap\u0131lan bu mezalimi d\u00fcnyan\u0131n g\u00f6z\u00fcnde \u00e7ok daha korkun\u00e7 h\u00e2le getirmi\u015fti. Talat Pa\u015fa yan\u0131lg\u0131 i\u00e7inde son noktay\u0131 \u015f\u00f6yle koyuyordu; \u201cArt\u0131k Ermeni sorunu diye bir \u015fey yok.\u201d<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Buncas\u0131na kar\u015f\u0131n 1915\u2019te ne olup da Ermeni n\u00fcfusunun bu topraklardan s\u00f6k\u00fcld\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn ad\u0131n\u0131 koymaya s\u0131ra geldi\u011finde, s\u0131kl\u0131kla \u201cBu i\u015fi tarih\u00e7ilere b\u0131rakmak laz\u0131m\u201d \u00f6nerisi y\u00fckselir. Ama nedense buradaki tonlama, bilime duyulan g\u00fcvenden \u00e7ok minder g\u00fcre\u015fi davetini an\u0131msat\u0131r. Sanki (o d\u00f6nem literat\u00fcrde zaten yer almayan, hatta kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 buldu\u011fu i\u00e7in ilk kez buradan isimlendirilen) \u201csoyk\u0131r\u0131m\u201d ancak bu kelimeyle, tek bir resmi belgede imzal\u0131 h\u00e2lde ge\u00e7ince ispatlanabilirmi\u015f gibi bir e\u011filim mevcuttur. Bu yoksa \u201ctarihi belgesi\u201d eksik kalacakt\u0131r!<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Ama siz \u201c\u0130ster \u2018soyk\u0131r\u0131m\u2019 deyin, ister \u2018soys\u00fcrg\u00fcn\u2019, ister katliam, Ermenilerin bu topraklarda varl\u0131\u011f\u0131 sona erdirildi. M\u00fcsl\u00fcman halk da bu esnada b\u00fcy\u00fck kay\u0131plar verdi, ama \u00e7o\u011fu kendi y\u00f6neticilerinin onlar\u0131 s\u00fcr\u00fckledi\u011fi sava\u015f nedeni ile, dahas\u0131 topyek\u00fbn kovulup yok edilen, mallar\u0131n\u0131n \u00fczerine oturulan Ermeniler oldu.\u201d[15]<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Yani sermaye T\u00fcrkle\u015ftirildi!<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">B\u00f6ylelikle de \u0130ttihat ve Terakki\u2019nin 1915\u2019lerde programla\u015ft\u0131rd\u0131\u011f\u0131 T\u00fcrk milliyet\u00e7ili\u011fi ekonomi politi\u011fi, cumhuriyetle kal\u0131c\u0131la\u015ft\u0131. \u201cTek dil, tek millet ve tek kimlik\u201d zihniyeti gere\u011fi T\u00fcrk kimli\u011fini h\u00e2kim k\u0131lmak ve \u201c\u00f6teki\u201dni tasfiye etmek politikas\u0131 aynen icra edile geldi\u2026<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Yani \u0130ttihat\u00e7\u0131 h\u00fck\u00fcmetin 1915\u2019te temellendirdi\u011fi, milleten T\u00fcrk ve dinen S\u00fcnn\u00ee M\u00fcsl\u00fcman olmayan\u0131 demografik ve ekonomik yap\u0131dan tasfiye etme politikas\u0131, Cumhuriyet\u2019le kal\u0131c\u0131 h\u00e2le getirildi. On binlerce evin, tarlan\u0131n, bah\u00e7enin, arsan\u0131n M\u00fcsl\u00fcman-T\u00fcrk\u2019e transferi sa\u011fland\u0131. Bu m\u00fclkler yeni sahipleri ad\u0131na tapuland\u0131r\u0131ld\u0131. B\u00f6ylece T.\u201cC\u201d, elindeki resmi tapu kayd\u0131n\u0131 deldi.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u0130ttihat ve Terakki miras\u00e7\u0131s\u0131 T.\u201cC\u201d a\u011f\u0131r basan \u00f6zelli\u011fi her zaman milliyet\u00e7i y\u00fcz\u00fc oldu. Daha 1923\u2019te \u0130zmir \u0130ktisat Kongresi\u2019nde \u201cT\u00fcrkiye Cumhuriyeti\u2019nin iktisadi siyaseti te\u015febb\u00fcs-\u00fc \u015fahsi (=\u00f6zel te\u015febb\u00fcs) esas\u0131na dayan\u0131r\u201d ilkesini benimseyerek, Doktor Hikmet K\u0131v\u0131lc\u0131ml\u0131\u2019n\u0131n deyimi ile \u201cdevlet fideli\u011finde kapitalist yeti\u015ftirme\u201dnin kap\u0131s\u0131 araland\u0131. Ard\u0131ndan \u0130ttihat Terakki\u2019nin Anadolu\u2019yu ve sermayesini T\u00fcrkle\u015ftirme siyaseti benimsendi ve ink\u00e2rc\u0131l\u0131k resmi devlet politikas\u0131na d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fcld\u00fc. 1938 Trakya\u2019daki Yahudilere y\u00f6nelik sald\u0131r\u0131lar, 6-7 Eyl\u00fcl\u2019de, ard\u0131ndan 1964 ve 1974\u2019te Rumlar\u0131n tasfiyesi ayn\u0131 u\u011fursuz s\u00fcrecin halkalar\u0131yd\u0131\u2026<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Bunlar b\u00f6yleyken; h\u00e2l\u00e2 \u201cAr\u015fivleri a\u00e7al\u0131m\u201d, \u201c1915 y\u0131l\u0131nda olan \u2018\u015fey\u2019in ad\u0131n\u0131 koymay\u0131 tarih\u00e7ilere b\u0131rakal\u0131m,\u201d denmesine gelince\u2026 Bunlar, \u201c\u015fey\u201din ad\u0131n\u0131 \u201cErmeni soyk\u0131r\u0131m\u0131\u201d olarak koymak istemeyenlerin \u00f6ne s\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fc itirazlar. Tutum bazen bilin\u00e7li bir siyasi direni\u015ften, bazen de o \u201c\u015fey\u201din temel \u00f6zelli\u011fini kavrayamam\u0131\u015f olmaktan kaynaklan\u0131yor.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Kim ink\u00e2r edebilir ki, 1915 y\u0131l\u0131nda bir \u201c\u015fey\u201d oldu! Bu kesin. \u201c\u00c7ok say\u0131da\u201d insan\u0131n ya\u015fam\u0131na mal olan k\u00f6t\u00fc bir \u015feydi bu da&#8230; Bu \u201c\u015fey\u201din, bir \u201c\u00f6zne\u201d taraf\u0131ndan ne kadar \u00f6rg\u00fctl\u00fc, planl\u0131 olarak yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131 tart\u0131\u015f\u0131labilir. \u0130ttihat ve Terakki \u201cbir \u00f6rg\u00fctten ziyade bir liderlikler, \u00f6rg\u00fctler toplam\u0131yd\u0131\u201d, \u201cb\u00fcy\u00fck \u00e7apl\u0131 harek\u00e2tlar d\u00fczenleme yetene\u011finden de yoksundu\u201d iddialar\u0131n\u0131, Alman devletinin bu \u201c\u015fey\u201d olurken Osmanl\u0131 askeri yap\u0131lar\u0131n\u0131n i\u00e7inde b\u00fcy\u00fck, hatta kimi zaman belirleyici bir yeri oldu\u011funa ili\u015fkin saptamalar\u0131 da g\u00f6z \u00f6n\u00fcne almak gerekir.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Bunlarla, daha \u00e7ok say\u0131da benzer sorularla, belirsizliklerle o \u201c\u015fey\u201din ad\u0131n\u0131n konulmas\u0131 aras\u0131ndaki ili\u015fki \u00e7ok zay\u0131ft\u0131r. Bu belirsizliklerin, sorular\u0131n a\u015f\u0131lmas\u0131 i\u00e7in ar\u015fivlere ba\u015fvursak, cevaplar\u0131 bulmay\u0131 tarih\u00e7ilere b\u0131raksak sonunda kar\u015f\u0131m\u0131za bir s\u00fcr\u00fc yeni olgu, soru ve belirsizlik gelecektir. Ancak bir \u201cad\u0131m\u201d atarak \u201cad\u0131n\u0131\u201d koyacak karar\u0131 alma sorunu yine ortada kalacakt\u0131r. O ad\u0131m\u0131 atarak o karar\u0131 o zaman alacak olanlar, bug\u00fcnk\u00fcnden daha avantajl\u0131 ve kolay bir \u201ci\u015fle\u201d kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya olmayacaklard\u0131r.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u00c7\u00fcnk\u00fc o \u201c\u015fey\u201de ad\u0131n\u0131 koymak, bilgilerle de\u011fil bir \u201chakik\u00e2t\u201dle ilgilidir. Hakik\u00e2t bilgiden farkl\u0131 bir \u015feydir, var olan bilgi sistemi i\u00e7ine s\u0131\u011fmaz, farkl\u0131 \u00f6nko\u015fullara sahiptir.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">1915 y\u0131l\u0131nda bir \u201c\u015fey\u201d oldu. Bu \u201c\u015fey\u201d, felsefi olarak tam anlam\u0131yla bir \u201colay\u201d kategorisine girer. Beklenmedik bir \u015feydir, ilk kez olmaktad\u0131r, b\u00fcy\u00fck bir toplumsal sars\u0131nt\u0131ya ili\u015fkindir. O sars\u0131nt\u0131yla yok olanlar\u0131n izleri h\u00e2l\u00e2 olay\u0131n \u201cyerinde\u201d g\u00f6r\u00fclebilmektedir. Bu sars\u0131nt\u0131, i\u00e7inde olup da hayatta kalanlar\u0131n ya\u015famlar\u0131n\u0131, \u00f6znelliklerini alt\u00fcst etmi\u015f, bu hakik\u00e2te daha sonra ula\u015fanlar\u0131n hayatlar\u0131n\u0131 olmasa bile \u00f6znelliklerini alt\u00fcst etmeye devam eden bir travma yaratm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Bu \u201colay\u201d kendi hakik\u00e2tini, bu hakik\u00e2te sadakat ilan eden kendi insan\u0131n\u0131 yaratm\u0131\u015f, \u201cYahudi Soyk\u0131r\u0131m\u0131\u201d ya\u015fand\u0131ktan, evrensel bir tan\u0131m olu\u015ftuktan sonra da bu sadakat, geriye do\u011fru \u201cHah i\u015fte bu! Benim ad\u0131n\u0131 koyamad\u0131\u011f\u0131m bu b\u00fcy\u00fck felaketi ancak bu tan\u0131mlar\u201d diyerek bu \u201colay\u0131n\u201d ad\u0131n\u0131 \u201csoyk\u0131r\u0131m\u201d olarak koymu\u015ftur. Her olaydan sonra oldu\u011fu gibi, \u201cad\u0131n\u0131 koyanlar\u201d bu ada sadakat beyan edenler, bunu evrenselle\u015ftirmek i\u00e7in m\u00fccadele etmeye ba\u015flad\u0131lar. Kimli\u011fini bu \u201colay\u0131n hakik\u00e2ti\u201d etraf\u0131nda in\u015fa eden ku\u015faklar yeti\u015fti. Bir ba\u015fka grup da bu \u201colay\u201d olmad\u0131 diyerek aksini savunmaya ba\u015flad\u0131. Bir \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc kesim de \u201cbilinemezliklere\u201d s\u0131\u011f\u0131nmay\u0131 tercih etti, karar\u0131n\u0131 erteledi.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Bu \u201chakik\u00e2t\u201d bug\u00fcn Ermeni halk\u0131n\u0131n\/ ulusunun, kimli\u011finin ayr\u0131lmaz bir par\u00e7as\u0131d\u0131r. Bu hakik\u00e2ti tan\u0131mak Ermeni ulusunu\/kimli\u011fini tan\u0131makla ayn\u0131 anlama gelmektedir. Ermeniler vard\u0131r! Ermeni kimli\u011fini tan\u0131mamak, ger\u00e7ekli\u011fi ink\u00e2r ederek ya\u015famaya karar vermek anlam\u0131na gelecek patolojik bir duruma a\u00e7\u0131lmaktad\u0131r.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">1915\u2019te olan \u201c\u015feyin\u201d ad\u0131n\u0131 koymak hakik\u00e2te ili\u015fkin bir karar, ahl\u00e2ki kayg\u0131larla at\u0131lm\u0131\u015f bir ad\u0131md\u0131r. 2015 y\u0131l\u0131nda, bu ad\u0131m\u0131n, bu karar\u0131n, ar\u015fivlerden \u00e7\u0131kacak olgularla, tarih\u00e7ilerin bulacaklar\u0131 bir belgeyle; ad\u0131n\u0131 koyman\u0131n ekonomik, siyasi, jeopolitik sonu\u00e7lar\u0131yla ilgisi yoktur.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Ermeniler yaln\u0131zca insan haklar\u0131n\u0131n soyut insan\u0131 olarak de\u011fil, esasen tarihsel, k\u00fclt\u00fcrel, siyasi, ekonomik bir varl\u0131k olarak vard\u0131r. Bu nedenle art\u0131k say\u0131lar\u0131 gittik\u00e7e artan bireyler, esas olarak ahl\u00e2ki, devletler de jeopolitik kayg\u0131larla Ermeni kimli\u011fini tan\u0131ma, \u201colay\u0131n\u201d hakik\u00e2tini kabul etme, olay\u0131n insan\u0131n\u0131n koydu\u011fu \u201csoyk\u0131r\u0131m\u201d ad\u0131n\u0131 benimseme noktas\u0131na gelmektedir.[16]<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Bir \u015fey daha: Soyk\u0131r\u0131m tart\u0131\u015fmas\u0131 soyut bir tarih tart\u0131\u015fmas\u0131 de\u011fildir. Somut sonu\u00e7lar\u0131 olan kanl\u0131 ve utan\u00e7 verici sayfalar\u0131n de\u015fifrasyonudur. Soyk\u0131r\u0131m, T\u00fcrk milliyet\u00e7ili\u011finin zorunlu ve mant\u0131k\u00ee sonucudur.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">100. y\u0131lda, Ermeni Soyk\u0131r\u0131m\u0131\u2019n\u0131n sermayenin T\u00fcrkle\u015ftirilmesi oldu\u011funun alt\u0131n\u0131 \u00e7izip, T\u00fcrk milliyet\u00e7ili\u011finin marifetlerini de\u015fifre edemedik!<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Ermenistan Diaspora Bakan\u0131 Hranush Hakopyan\u2019\u0131n alt\u0131n\u0131 \u00e7izdi\u011fi \u00fczere:<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u201cSadece 1895-1896 y\u0131llar\u0131 aras\u0131nda Sultan Hamid y\u00f6netimi 300 bin Ermeni\u2019yi \u00f6ld\u00fcrd\u00fc. Bu s\u00fcre i\u00e7inde yakla\u015f\u0131k 100 bin Ermeni Rusya\u2019ya, 200 bin Ermeni de ABD ve Avrupa\u2019ya g\u00f6\u00e7 etti,\u201d vurgusuyla Hakopyan; 1915-1923 tarihleri aras\u0131nda 1.5 milyon Ermeni\u2019nin tehcire zorland\u0131\u011f\u0131n\u0131, \u00f6ld\u00fcr\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc ve 1918-1921 tarihleri aras\u0131nda 77 bin Ermeni \u00e7ocu\u011fun yetim kald\u0131\u011f\u0131n\u0131 ifade ederek ekliyor:<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u201cSoyk\u0131r\u0131m\u2019da 1.5 milyon kad\u0131n, erkek, ya\u015fl\u0131 ve \u00e7ocuk \u00f6ld\u00fcr\u00fcld\u00fc. 66 \u015fehirde 2500 k\u00f6ydeki Ermeni mallar\u0131 ya\u011fmaland\u0131 ve yok edildi. Paris Bar\u0131\u015f Konferans\u0131\u2019n\u0131n verilerine g\u00f6re 19 milyon 130 bin 982 Frank, yani bug\u00fcn\u00fcn paras\u0131yla 3 Trilyon dolarl\u0131k zarar yarat\u0131ld\u0131\u201d![17]<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><b>ADANA\u2019DAN 1915\u2019E SOYKIRIM: YA\u011eMA, YIKIM, KATL\u0130AM<\/b><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u00d6ncesi de var; ancak 1915\u2019in i\u015faret fi\u015fe\u011fi 1909 Adana\u2019s\u0131 oldu!<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Adana\u2019n\u0131n 550 binden biraz fazla olan n\u00fcfusunun 60 bin kadar\u0131 Ermeni, 25 bini Arap, 10-15 bini Rum, 450 bin kadar\u0131 da T\u00fcrk\u2019t\u00fc. Ancak bu kesimler aras\u0131nda en zengini pamuk tar\u0131m\u0131 ve ticareti elinde tutan Ermenilerdi. Adana\u2019da Ermeni n\u00fcfus yo\u011fun olmas\u0131na kar\u015f\u0131n II. Abd\u00fclhamid taraf\u0131ndan kurulan Hamidiye Alaylar\u0131\u2019n\u0131n 1894-1896 d\u00f6nemindeki Ermeni n\u00fcfusa y\u00f6nelik kanl\u0131 sald\u0131r\u0131lar\u0131 bu b\u00f6lgeye ula\u015fmam\u0131\u015ft\u0131.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">1908\u2019de Abd\u00fclhamit\u2019in devrilmesi ve Me\u015frutiyet\u2019in ilan\u0131yla gelen \u201ce\u015fitlik ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fck\u201d bir yan\u0131yla co\u015fku ve sevin\u00e7 bir yan\u0131yla da memnuniyetsizlik kayna\u011f\u0131yd\u0131. T\u00fcrkler egemenliklerini yitirmekten dertliydi. Ermeniler ise ayr\u0131mc\u0131l\u0131\u011f\u0131n s\u00fcrmesinden \u015fik\u00e2yet ediyor, daha fazla hak istiyordu.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">13 Nisan\u2019da, 1908 Devrimi\u2019yle iktidara gelen \u0130ttihat Terakki\u2019yi devirmek isteyen \u0130sl\u00e2mc\u0131, saltanat\u00e7\u0131, liberal \u00e7evreler \u0130stanbul\u2019da \u201c31 Mart Ayaklanmas\u0131\u201dn\u0131 ba\u015flatt\u0131. Ayn\u0131 g\u00fcn Adana\u2019da iki Ermeni gencin \u00f6ld\u00fcr\u00fclmesiyle Ermenilerle M\u00fcsl\u00fcmanlar aras\u0131nda \u00e7at\u0131\u015fmalar ba\u015flad\u0131.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Adana\u2019da olaylar patlak verdi\u011finde M\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131n d\u00fckk\u00e2nlar\u0131na zarar gelmemesi i\u00e7in tebe\u015firle i\u015faretlenmi\u015f, h\u00fck\u00fcmet yetkilileri dahil b\u00fct\u00fcn M\u00fcsl\u00fcmanlar fes yerine sar\u0131k giymi\u015f, Payas Hapishanesi\u2019nden \u00fc\u00e7 bin tutuklu silahland\u0131r\u0131larak sal\u0131verilmi\u015fti. Bu nedenle Ermeniler olaylar\u0131n planl\u0131 ve kas\u0131tl\u0131 oldu\u011funu savundu. T\u00fcrklere g\u00f6re ise olaylar Kilikya Ermeni Krall\u0131\u011f\u0131\u2019n\u0131 diriltmek isteyen Ermenilerin k\u0131\u015fk\u0131rtmas\u0131yd\u0131.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Ay\u015fe H\u00fcr\u2019\u00fcn ifadesiyle, \u201cErmeniler, 31 Mart Olay\u0131\u2019n\u0131 bast\u0131rmak \u00fczere Selanik\u2019ten gelen Hareket Ordusu olaylara m\u00fcdahale edecek diye ikna edilerek ellerindeki silahlar\u0131 yerel y\u00f6neticilere teslim ettikten sonra katliam \u015fiddetlenmi\u015f, 23 Nisan 1909 g\u00fcn\u00fc Hareket Ordusu\u2019nun bir b\u00f6l\u00fc\u011f\u00fc \u015fehre girdi\u011finde ise ortal\u0131k kan g\u00f6l\u00fcne d\u00f6nm\u00fc\u015ft\u00fc. \u015eiddet olaylar\u0131 buna ra\u011fmen durmad\u0131. Sadece Adana\u2019da de\u011fil Misis, \u0130ncirlik, Ceyhan, Osmaniye, Tarsus, Kozan kazalar\u0131nda da s\u00fcrd\u00fc. 25 Nisan\u2019da Adana\u2019da baz\u0131 Ermeni gen\u00e7lerinin asker\u00ee k\u0131\u015flaya silahl\u0131 sald\u0131r\u0131da bulunmas\u0131 \u00fczerine Adana\u2019da yeni bir alevlenme ya\u015fand\u0131. Ard\u0131ndan kan g\u00f6vdeyi g\u00f6t\u00fcrd\u00fc.\u201d<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Adana\u2019da 2 bine yak\u0131n T\u00fcrk (bu say\u0131da b\u00fct\u00fcn M\u00fcsl\u00fcman unsurlar T\u00fcrk diye an\u0131ld\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in K\u00fcrtler de dahil olabilir), 20-30 bin civar\u0131nda da Ermeni \u00f6ld\u00fcr\u00fcld\u00fc. Ermeni mahalleleri yerle bir edildi. Ermenilerin Abd\u00fclhamid kar\u015f\u0131s\u0131nda m\u00fcttefik sayd\u0131klar\u0131 \u0130ttihat ve Terakki\u2019nin temel amac\u0131 devleti sa\u011flama almaktan ba\u015fka bir \u015fey de\u011fildi. 1909\u2019daki bu i\u015faret kar\u015f\u0131s\u0131nda \u0130ttihat\u00e7\u0131larla bir kez daha uzla\u015fman\u0131n yollar\u0131n\u0131 arayan Ermenileri 1915 facias\u0131, katliam\u0131 bekleyecekti.[18]<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Adana\u2019n\u0131n ard\u0131ndan sava\u015f\u0131n arifesinde \u0130ttihat ve Terakki y\u00f6netimi, Yunanistan\u2019a n\u00fcfus m\u00fcbadelesi teklifinde bulundu, ama cevab\u0131n\u0131 bile beklemeden \u201cetnik temizlik\u201d hareketine giri\u015fti. Te\u015fkil\u00e2t-\u0131 Mahsusa elemanlar\u0131, Rum k\u00f6ylerini basarak gen\u00e7leri angarya i\u015fi yapan Amele Taburlar\u0131\u2019nda toplad\u0131lar ve bir\u00e7o\u011funun da \u00f6l\u00fcm\u00fcne sebep oldular. 1914 y\u0131l\u0131nda 100 binden fazla Rum\u2019un Yunanistan\u2019a s\u0131\u011f\u0131nd\u0131\u011f\u0131 san\u0131lmaktad\u0131r. Sonraki y\u0131llardaysa asker\u00ee bahanelerle Anadolu\u2019nun bir\u00e7ok kentindeki Rumlar mallar\u0131n\u0131 m\u00fclklerini alamadan s\u00fcr\u00fcld\u00fcler. B\u00fcy\u00fck i\u015fkence ve kay\u0131plara maruz b\u0131rak\u0131ld\u0131lar.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">As\u0131l \u201cetnik temizlik\u201d Enver Pa\u015fa, Sadrazam Sait Halim Pa\u015fa ve Sultan V. Mehmet Re\u015fat imzas\u0131yla \u00e7\u0131kar\u0131lan 27 May\u0131s 1915 tarihli k\u00f6t\u00fc \u00fcnl\u00fc Tehcir Kanunu\u2019nun, sava\u015f b\u00f6lgesindeki b\u00fct\u00fcn Ermenilerin Suriye \u00e7\u00f6llerine yerle\u015ftirilmesini \u00f6ng\u00f6rmesi ile ba\u015flad\u0131. \u0130ttihat\u00e7\u0131lar eliyle yukar\u0131dan \u00f6rg\u00fctlenen bu soyk\u0131r\u0131m giri\u015fiminde[19] Osmanl\u0131 yurtta\u015f\u0131 600.000 ile 800.000 aras\u0131nda Ermeni\u2019nin hayat\u0131n\u0131 kaybetti\u011fi tahmin edilmektedir.[20]<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">H\u00e2len tart\u0131\u015fma konusu olan bu rakamlar\u0131n daha altta ya da \u00fcstte olmas\u0131, \u00e7oluk \u00e7ocuk demeden askerler ve \u00f6zel g\u00f6revlilerce \u00f6ld\u00fcr\u00fclen, kimi a\u00e7l\u0131ktan ve hastal\u0131ktan yollarda k\u0131r\u0131lan b\u00f6yle bir insanl\u0131k trajedisinin esas\u0131n\u0131 de\u011fi\u015ftirmezken; Eric J. Hobsbawm da bu konuda \u015funlar\u0131 s\u00f6yl\u00fcyordu: \u201cKitle h\u00e2linde kovma, hatt\u00e2 jenosid ilk kez I. D\u00fcnya Sava\u015f\u0131 s\u0131ras\u0131nda ve sonras\u0131nda Avrupa\u2019n\u0131n g\u00fcney ucunda, T\u00fcrklerin 1915\u2019te Ermenileri kitle h\u00e2linde yok etmeye koyulmalar\u0131 ve 1912 Yunan-T\u00fcrk Sava\u015f\u0131\u2019ndan sonra, 1.3-1.5 milyon Rum\u2019un Homeros devrinden beri ya\u015fad\u0131klar\u0131 K\u00fc\u00e7\u00fck Asya\u2019dan kovulmalar\u0131yla g\u00f6r\u00fcnmeye ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131.\u201d[21]<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Bu bir soyk\u0131r\u0131md\u0131!<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Ancak \u201cSoyk\u0131r\u0131m\u201d dendi mi ortalama bir T\u00fcrkiyeli\u2019nin tahayy\u00fcl d\u00fcnyas\u0131nda bir tek Nazilerin yapt\u0131\u011f\u0131 soyk\u0131r\u0131m (Holokost) anla\u015f\u0131l\u0131yor. \u0130\u015fin i\u00e7inde ayr\u0131nt\u0131l\u0131 bir \u0131rk\u00e7\u0131 ideoloji, sistematik bir devlet ayg\u0131t\u0131, makine gibi \u00e7al\u0131\u015fan kamplarda imha edilmi\u015f tamamen masum ve \u00e7aresiz halklar veya halk kesimleri olmas\u0131 gerekti\u011fi d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcl\u00fcyor. Holokost, en \u00e7ok i\u015flenen, laf\u0131 edilen, filmi \u00e7ekilen soyk\u0131r\u0131m oldu\u011fu i\u00e7in bu bir dereceye kadar anla\u015f\u0131l\u0131r bir durum. Ayn\u0131 zamanda Holokost, b\u00fct\u00fcn \u015feytanili\u011fi ortaya konarak net bir \u015fekilde lanetlenmi\u015f neredeyse tek soyk\u0131r\u0131m. Dolay\u0131s\u0131yla \u201c1915 de soyk\u0131r\u0131md\u0131r\u201d dendi\u011finde, ilk reflekslerden biri \u201cbiz Naziler kadar k\u00f6t\u00fc de\u011filiz\/ olamay\u0131z\u201d oluyor. Zira Naziler tescilli lanetli, \u015feytani k\u00f6t\u00fcl\u00fck timsali olarak kodlanm\u0131\u015f durumda. 1915\u2019in de bir soyk\u0131r\u0131m olma ihtimali, ortalama T\u00fcrkiyeli i\u00e7in Nazilerle ayn\u0131 kutuya konmak anlam\u0131na geliyor. \u201cTiksin\u00e7 bir haks\u0131zl\u0131k\u201d olarak alg\u0131lan\u0131yor.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Oysa 1951\u2019de kabul edilen BM Soyk\u0131r\u0131m Su\u00e7unun \u00d6nlenmesi ve Cezaland\u0131r\u0131lmas\u0131 S\u00f6zle\u015fmesi\u2019ndeki soyk\u0131r\u0131m tan\u0131m\u0131 epey geni\u015f ve esnek; 1915\u2019in bu tan\u0131ma g\u00f6re soyk\u0131r\u0131m say\u0131lmamas\u0131 m\u00fcmk\u00fcn de\u011fil. Bu tan\u0131m \u00e7er\u00e7evesinde d\u00fcnyada y\u00fczlerce soyk\u0131r\u0131m su\u00e7u i\u015flendi\u011fi d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcl\u00fcyor ve bu soyk\u0131r\u0131mlar\u0131n illa Holokost\u2019un b\u00fct\u00fcn \u00f6zelliklerini bar\u0131nd\u0131rmalar\u0131 hi\u00e7 gerekmiyor.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">BM\u2019nin soyk\u0131r\u0131m su\u00e7 tan\u0131m\u0131 1951 tarihli oldu\u011fu i\u00e7in, bu tarihten \u00f6nce i\u015flenen bu t\u00fcr su\u00e7lar\u0131n hukuken soyk\u0131r\u0131m olarak yarg\u0131lanmas\u0131 m\u00fcmk\u00fcn g\u00f6r\u00fcnm\u00fcyor (Holokost da soyk\u0131r\u0131m olarak yarg\u0131lanmam\u0131\u015ft\u0131); ama mecburen sert\/ kat\u0131 standartlar\u0131 olan hukuk alan\u0131n\u0131n d\u0131\u015f\u0131na \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131m\u0131zda, 1951\u2019den \u00f6nce vuku bulmu\u015f olaylar da &#8211; e\u011fer BM tan\u0131m\u0131na uygunsa &#8211; tarihsel, politik ve psikolojik a\u00e7\u0131dan soyk\u0131r\u0131m olarak de\u011ferlendiriliyor.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Evet, bu bir soyk\u0131r\u0131mc\u0131 ya\u011fmad\u0131r![22]<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u00d6rne\u011fin 1915 24 Nisan\u0131\u2019ndan \u00f6nce bu topraklarda Osmanl\u0131 n\u00fcfus kay\u0131tlar\u0131n\u0131 esas al\u0131rsak 1milyon 290 bin, Ermeni kilisesinin vergi kay\u0131tlar\u0131na bakarsak 1milyon 914 bin, Britannica Ansiklopedisi\u2019ne g\u00f6re 1.750.000 Ermeni ya\u015f\u0131yordu. T\u00fcrkiye Cumhuriyeti\u2019nin ilk n\u00fcfus say\u0131m\u0131n\u0131n yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131 1927\u2019de bu topraklarda ya\u015fayan Ermeni say\u0131s\u0131 \u201c100 bin civar\u0131nda\u201d diye a\u00e7\u0131kland\u0131. Bug\u00fcn hemen hepsi \u0130stanbul\u2019da ya\u015fayan 60 bin dolay\u0131nda Ermeni yurtta\u015f var.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u015eimdi soral\u0131m: Bu topraklar\u0131n en kadim halklar\u0131ndan Ermeniler 1915\u2019te vard\u0131, bug\u00fcn yoklar. Ne oldu onlara?<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Ayr\u0131ca ge\u00e7en y\u00fczy\u0131l\u0131n ba\u015flar\u0131nda (yani 1915\u2019lerde) Anadolu\u2019da zenaat erbab\u0131 olarak Ermeniler a\u00e7\u0131k ara ile \u00f6ndeydiler. O kadar ki Falih R\u0131fk\u0131 Atay, \u2018\u00c7ankaya\u2019 ba\u015fl\u0131kl\u0131 yap\u0131t\u0131nda Kurtulu\u015f Sava\u015f\u0131 s\u0131ras\u0131nda Trabzon Liman\u0131\u2019nda biriken cephane ve silahlar\u0131n cepheye sevk edilememesini \u201cKa\u011fn\u0131 ve araba tekerle\u011fi yapacak Ermeni ustalar kalmad\u0131\u011f\u0131ndan&#8230;\u201d diye a\u00e7\u0131kl\u0131yor.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u015eimdi soral\u0131m: Peki, Ermeniler bu topraklarda yok edildikten sonra at\u00f6lyeleri, i\u015flikleri, k\u00fc\u00e7\u00fck \u00e7apl\u0131 fabrikalar\u0131, tarlalar\u0131, evleri, konaklar\u0131, de\u011firmenleri ne oldu? Kime kald\u0131? Ya\u011fmalanmad\u0131\u011f\u0131, devlet denetiminde uygun ki\u015filere ve ailelere da\u011f\u0131t\u0131ld\u0131\u011f\u0131 biliniyor. Ama o ki\u015filerin, ailelerin kimler oldu\u011fu bir devlet s\u0131rr\u0131. A\u00e7\u0131ld\u0131 denen ar\u015fivlerde nedense bu sorunun cevab\u0131n\u0131 verebilecek belgeler yer alm\u0131yor.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Peki kabul, soyk\u0131r\u0131m filan de\u011fildi. Peki kabul, b\u00fcy\u00fck felaket de de\u011fildi. Peki, kabul T\u00fcrkler Ermenileri de\u011fil, Ermeniler T\u00fcrkleri \u00f6ld\u00fcrd\u00fc.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Ancak 1915\u2019te bir milyonu a\u015fk\u0131n Ermeni vard\u0131, \u015fimdi yok. Ne oldu onlara?<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Peki, diyelim Ermeniler \u00f6ld\u00fcr\u00fclmedi g\u00fcle oynaya Suriye\u2019nin Deyr-i Zor \u00e7\u00f6l\u00fcne gittiler. Peki, onlar\u0131n m\u00fclkleri, tarlalar\u0131, evleri, konaklar\u0131, de\u011firmenleri, at\u00f6lyeleri ne oldu? Kimlere verildi?[23]<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Kimsenin ink\u00e2r edemeyece\u011fi \u00fczere: M\u00fclkiyet gasp\u0131 Ermeni soyk\u0131r\u0131m\u0131n\u0131n do\u011frudan bir par\u00e7as\u0131d\u0131r. Ermenilerin hem bireysel hem de toplu olarak m\u00fclks\u00fczle\u015ftirilmelerini ve sahip olduklar\u0131 varl\u0131klar\u0131n da\u011f\u0131t\u0131m\u0131n\u0131 i\u00e7eren m\u00fclkiyet gasp\u0131, do\u011frudan Ermenili\u011fin imhas\u0131 ile ili\u015fkilidir. Bu ba\u011flamda, on binlerce ev, tarla, bah\u00e7e gibi ta\u015f\u0131nmaza ve sabundan basmal\u0131k kuma\u015fa \u00e7e\u015fitli ta\u015f\u0131n\u0131r mala devletin \u00e7izdi\u011fi m\u00fclks\u00fczle\u015ftirme ve da\u011f\u0131t\u0131m \u00e7er\u00e7evesi kapsam\u0131nda el konulmas\u0131 \u00f6ng\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr. Kilise, manast\u0131r, okul gibi Ermeni kimli\u011finin kamusal alandaki simgelerine de soyk\u0131r\u0131msal ekonomik \u015fiddet \u00e7er\u00e7evesinde kimi yerlerde devlet, kimi yerlerde yerel akt\u00f6rler taraf\u0131ndan el konulmu\u015ftur. Toplumsal ve tarihsel anlamlar\u0131ndan ar\u0131nd\u0131r\u0131lan bu mek\u00e2nlar devlet taraf\u0131ndan hapishane ya da karakol gibi yap\u0131lara d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015f, yerel akt\u00f6rler taraf\u0131ndan gasp edilenlerse gasp edenlerin \u015fahsi \u00e7\u0131kar ve arzular\u0131 do\u011frultusunda kullan\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Osmanl\u0131 h\u00fck\u00fcmeti, 30 May\u0131s 1915 tarihli tehcire dair kabine karar\u0131ndan itibaren Ermeni m\u00fclklerinin idaresi ve da\u011f\u0131t\u0131m\u0131na y\u00f6nelik \u2018yasal\u2019 kararlar alm\u0131\u015f ve emirler vermi\u015ftir\u2026<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">T\u00fcrkle\u015ftirme\/ M\u00fcsl\u00fcmanla\u015ft\u0131rma politikas\u0131na ek olarak, Ermeni mallar\u0131 \u0130ttihat\u00e7\u0131lar\u0131n 1913 y\u0131l\u0131ndan itibaren \u00e7er\u00e7evesini \u00e7izdikleri ve uygulamaya koyduklar\u0131, gayrim\u00fcslimlerin ekonomik alandan tasfiyesini \u00f6ng\u00f6ren ekonominin millile\u015ftirilmesi siyaseti i\u00e7in de kullan\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Bu kapsamda, Ermenilere ait \u00fcretim ara\u00e7lar\u0131, imalathaneler ve fabrikalar devlet taraf\u0131ndan T\u00fcrk\/M\u00fcsl\u00fcman giri\u015fimcilere da\u011f\u0131t\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Bir ba\u015fka deyi\u015fle, olu\u015fmaya ba\u015flayan T\u00fcrk burjuvazisi i\u00e7in Ermeni mallar\u0131 \u201cilk sermaye\u201d i\u015flevi g\u00f6rm\u00fc\u015ft\u00fcr\u2026<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Ermeni mallar\u0131n\u0131n b\u00f6l\u00fc\u015f\u00fcm\u00fc, \u015fiddetin uygulay\u0131c\u0131lar\u0131 ve \u00f6rg\u00fctleyicilerinin i\u015fbirliklerinin sa\u011flanmas\u0131n\u0131n \u00f6tesinde, soyk\u0131r\u0131m politikalar\u0131n\u0131n s\u0131radan insanlar nezdinde me\u015frula\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131nda ve halk\u0131n s\u00fcrece ili\u015fkin tutumunun etkilenmesinde de belirleyici olmu\u015ftur. Emval-i metruke komisyonlar\u0131nca \u00e7e\u015fitli merkezlerde ta\u015f\u0131n\u0131r mal ve hayvanlar\u0131n da\u011f\u0131t\u0131m\u0131 i\u00e7in kurulan m\u00fczayedeler geni\u015f halk kitlelerinin el konan Ermeni mallar\u0131n\u0131n payla\u015f\u0131m\u0131na kat\u0131lmalar\u0131na olanak vermi\u015f ve yo\u011fun ilgi g\u00f6rm\u00fc\u015ft\u00fcr. Fiziksel \u015fiddete do\u011frudan kat\u0131lmasalar da ekonomik \u015fiddetin bu en s\u0131radan bi\u00e7imine kat\u0131lmaktan imtina etmeyen binlerce insan soyk\u0131r\u0131m s\u00fcrecinden devlete yak\u0131nl\u0131klar\u0131n\u0131n ve yereldeki konumlar\u0131n\u0131n elverdi\u011fi \u00f6l\u00e7\u00fcde ekonomik kazan\u00e7 sa\u011flam\u0131\u015flard\u0131r.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Ermeni mallar\u0131n\u0131n gasp\u0131 ve payla\u015f\u0131m\u0131 soyk\u0131r\u0131m politikas\u0131n\u0131n y\u00fcr\u00fct\u00fclmesi a\u00e7\u0131s\u0131ndan devletin \u015fiddet mekanizmas\u0131n\u0131 i\u015fletebilmesini, fiziksel \u015fiddete kat\u0131lan akt\u00f6rlerin kat\u0131l\u0131m\u0131n\u0131n devaml\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 sa\u011flamas\u0131n\u0131 ve farkl\u0131 halk kesimlerinin r\u0131zas\u0131n\u0131 almas\u0131n\u0131 kolayla\u015ft\u0131rm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Bir kere daha alt\u0131n\u0131 \u00f6zenle \u00e7izelim: Tehcirin ekonomik boyutu g\u00f6z ard\u0131 edilemez!<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Sava\u015f\u0131n ikinci y\u0131l\u0131nda Osmanl\u0131 devleti ve \u0130T rejimi iflas noktas\u0131ndad\u0131r. Devletin toplam b\u00fct\u00e7e geliri 1913\u2019te 33 ve 1914\u2019te 36 milyon sterlindi. 1915 ve sonras\u0131nda sa\u011fl\u0131kl\u0131 bir b\u00fct\u00e7e yap\u0131lamad\u0131, ancak kamu gelirlerinin s\u0131f\u0131ra d\u00fc\u015ft\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc varsayabiliriz. A\u00e7\u0131k piyasada bor\u00e7lanma imk\u00e2n\u0131 kalmam\u0131\u015f, ancak Almanya\u2019dan 110 milyon sterlin dolay\u0131nda askeri kredi al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r. Fikir vermek i\u00e7in belirtelim: Sava\u015f\u0131n son y\u0131l\u0131nda \u0130ngiltere\u2019nin savunma b\u00fct\u00e7esi 2.4 milyar sterlin, Almanya\u2019n\u0131nki 1.6 milyar sterlin idi.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">1913-1923 aras\u0131nda \u00fclke n\u00fcfusunun yakla\u015f\u0131k bir \u00e7eyre\u011finin tehcir veya imha edildi\u011fini biliyoruz. Ekonomik a\u00e7\u0131dan daha etkin olan bu z\u00fcmrenin, ulusal servetin y\u00fczde 25\u2019ten fazla bir pay\u0131na sahip oldu\u011funu varsayabiliriz. Demek ki ulusal servetin belki \u00fc\u00e7te birine ula\u015fan bir de\u011fer bu s\u00fcre\u00e7te el de\u011fi\u015ftirmi\u015ftir. Terk edilen varl\u0131klar\u0131n bir b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fcn ziyan oldu\u011fu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclse bile, ortada devasa bir servet transferi vard\u0131![24]<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Ayr\u0131ca soyk\u0131r\u0131m bir y\u0131k\u0131md\u0131r\u2026<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u0130\u015fte birka\u00e7 veri:<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">i) 1901 y\u0131l\u0131nda Mu\u015f\u2019un Vardenis k\u00f6y\u00fcnde do\u011fan \u015eo\u011fer Abrahami Tonoyan o g\u00fcn\u00fc \u015f\u00f6yle anlat\u0131yor: \u201cBizim k\u00f6y\u00fc ya\u011fmaya geldiler; koyunlar\u0131, mandalar\u0131 ve mallar\u0131 al\u0131p g\u00f6t\u00fcrd\u00fcler. G\u00fczel olanlar\u0131 g\u00f6t\u00fcrd\u00fcler. Halam\u0131n bir o\u011flu vard\u0131; o gece g\u00fcnd\u00fcz benim yan\u0131mdayd\u0131; onu da g\u00f6t\u00fcrd\u00fcler. Erkek kalmad\u0131. K\u00fc\u00e7\u00fck b\u00fcy\u00fck herkesi toplay\u0131p Avzut K\u00f6y\u00fc\u2019n\u00fcn ah\u0131rlar\u0131na doldurdular; onlar\u0131 ate\u015fe verip diri diri yakt\u0131lar.\u201d<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">B\u00f6lgedeki n\u00fcfusun b\u00fcy\u00fck b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fcn ah\u0131rlarda \u00f6ld\u00fcr\u00fcld\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc anlatan Tonoyan, ya\u015fananlar\u0131 b\u00fcy\u00fck bir felaket olarak tan\u0131ml\u0131yordu: \u201cGer\u00e7ek bir Sodom-Gomora durumuydu. Yanan insanlar ko\u015fu\u015fturup, duvarlara \u00e7arp\u0131yorlard\u0131; yere d\u00fc\u015fen kendi \u00e7ocuklar\u0131n\u0131 kendi ayaklar\u0131 alt\u0131nda \u00e7i\u011fniyorlard\u0131\u2026 Ke\u015fke ben ve k\u00fc\u00e7\u00fck karde\u015fim de yanan 60 ki\u015fi gibi yansayd\u0131k da o imans\u0131z insanlar\u0131n ac\u0131mas\u0131z ve Allahs\u0131z kanunu g\u00f6rmeseydik!\u201d\u2026<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">1883\u2019te Mu\u015f\u2019un M\u0131kragom k\u00f6y\u00fcnde do\u011fan Noyemzar Melkoni Muradyan i\u00e7inse 1915 y\u0131l\u0131n\u0131n Vartavar\u2019\u0131 e\u015fi Danyel\u2019in \u00f6ld\u00fcr\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc g\u00fcnd\u00fc: \u201cMu\u015f Ovas\u0131\u2019ndaki katliam tam da o g\u00fcn ba\u015flad\u0131. Vardavar Pazar\u0131\u2019yd\u0131\u2026 Ben \u00e7ocuklar\u0131m\u0131 al\u0131p samanl\u0131\u011f\u0131m\u0131za girdim; biraz orada kald\u0131m ama dama \u00e7\u0131kt\u0131m ki, ne g\u00f6reyim! K\u00f6y\u00fcm\u00fcz\u00fcn en u\u00e7 k\u0131sm\u0131ndaki evlerden ate\u015f ve dumanlar y\u00fckseliyor, g\u00f6ky\u00fcz\u00fcn\u00fc kapl\u0131yordu. K\u00fc\u00e7\u00fck k\u0131z\u0131m hen\u00fcz kucak \u00e7ocu\u011fuydu. Avisar, Grigor, Sose, Kyaram ve Satik isimli be\u015f \u00e7ocu\u011fum vard\u0131. Ne yapaca\u011f\u0131m\u0131z\u0131 \u015fa\u015f\u0131rd\u0131m. Sonra d\u0131\u015far\u0131 \u00e7\u0131k\u0131p ka\u00e7mak \u00fczere dikkatle yola \u00e7\u0131kt\u0131k.\u201d<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Fazla uzakla\u015famadan yakalanan Muradyan bir samanl\u0131\u011fa g\u00f6t\u00fcr\u00fcl\u00fcyordu. Kom\u015fu kad\u0131nlar\u0131n da ayn\u0131 samanl\u0131\u011fa g\u00f6t\u00fcr\u00fcld\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc g\u00f6ren Noyemzar Melkoni Muradyan k\u00fc\u00e7\u00fck bir delikten \u00e7ocuklar\u0131yla ka\u00e7may\u0131 ba\u015farsa da herkes onun kadar \u201c\u015fansl\u0131\u201d de\u011fildi. Samanl\u0131k ate\u015fe verilmi\u015fti: \u201cHepsi feryat ediyordu, ate\u015ften \u00e7at\u0131rt\u0131 sesleri \u00e7\u0131k\u0131yordu. O neydi \u00f6yle\u2026 O g\u00fcn\u00fc unutamam\u2026\u201d<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">1886\u2019da Sasun\u2019da do\u011fan Ye\u011fyazar Karapetyan\u2019\u0131n anlat\u0131s\u0131ysa b\u00f6lgedeki Ermenilerin g\u00f6z\u00fcnde Vartavar Bayram\u0131\u2019nda ya\u015fanan ac\u0131n\u0131n etkisini ortaya koyuyordu: \u201c28 Nisan g\u00fcn\u00fc Vardavar dini yortusunun Pazar g\u00fcn\u00fcyd\u00fc; Ermeni Ulusu\u2019nun mutlu bayram\u0131; fakat ne yaz\u0131k ki o g\u00fcn Mu\u015f Ovas\u0131\u2019ndaki Ermeniler i\u00e7in \u201cmardavar\u201d (insan yakma) g\u00fcn\u00fcne d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fc. Pazar gecesi ve onu takip eden gece Mu\u015f Ovas\u0131\u2019n\u0131n k\u00f6ylerindeki masum ve silahs\u0131z kad\u0131n ve \u00e7ocuklar yok edildiler\u201d![25]<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">ii) Yamac\u0131n i\u00e7erisine dikilmi\u015f, harap h\u00e2ldeki ta\u015f manast\u0131r, korkun\u00e7 bir ge\u00e7mi\u015fin terk edilmi\u015f ve peri\u015fan bir an\u0131t\u0131 gibi duruyor. Bu da\u011f k\u00f6y\u00fcn\u00fcn \u00f6b\u00fcr ucundaki \u00e7\u00fcr\u00fcmekte olan kilise de \u00f6yle. Daha da ileride, yerde a\u00e7\u0131lm\u0131\u015f derin bir yar\u0131k var; o kadar derin ki, i\u00e7ine bakan karanl\u0131ktan ba\u015fka bir \u015fey g\u00f6remiyor. Y\u00fcz y\u0131l \u00f6nce, say\u0131s\u0131z Ermeni, ge\u00e7mi\u015finin getirdi\u011fi bir rahats\u0131z edicili\u011fi olan bu deli\u011fe at\u0131larak \u00f6l\u00fcmlerine terk edilmi\u015f.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">78 ya\u015f\u0131ndaki Vahit \u015eahin, k\u00f6y\u00fcn merkezindeki kahvede oturup, nesilden nesle aktar\u0131lan hik\u00e2yeleri anlat\u0131yor: \u201cHepsini, t\u00fcm erkekleri o \u00e7ukura att\u0131lar.\u201d<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u015eahin, sandalyesinde d\u00f6n\u00fcyor ve manast\u0131r\u0131n oldu\u011fu y\u00f6ne i\u015faret ediyor: \u201cO taraf Ermeni\u2019ydi.\u201d Bu kez di\u011fer tarafa d\u00f6n\u00fcyor: \u201cBu tarafsa M\u00fcsl\u00fcman. \u0130ki taraf ba\u015fta epey iyi anla\u015f\u0131yordu\u201d![26]<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">iii) Erzincan ile E\u011fin\u2019i (Kemaliye) birbirine ba\u011flar bu k\u00f6pr\u00fcd\u00fcr\u2026 E\u011fin\u2019de b\u00fcy\u00fck bir Ermeni n\u00fcfusu bulunmaktad\u0131r. E\u011fin 1915\u2019te patlamaya haz\u0131r barut f\u0131\u00e7\u0131s\u0131 gibidir. Huzurlu ve bar\u0131\u015f i\u00e7inde ya\u015fanan \u015fehirde b\u00fcy\u00fck sermaye sahibi olan Ermenilere m\u00fcthi\u015f bir kin beslenmektedir gizliden gizliye. F\u0131\u015fk\u0131racak bir su gibi kendine bir ark arayan kin istedi\u011fi f\u0131rsat\u0131 1915\u2019te bulur. Kara g\u00fcn geldi\u011finde herkes kinini kusmaya ba\u015flar. Evler, d\u00fckk\u00e2nlar ya\u011fmalan\u0131r, sokaklarda g\u00fcpeg\u00fcnd\u00fcz cinayetler i\u015flenir. Yakla\u015fmakta olan felaketin ayak sesleridir bunlar. S\u00fcrg\u00fcn kafileleri olu\u015fturulup Ermeniler \u00f6l\u00fcm yolculu\u011funa \u00e7\u0131kart\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda ise her \u015fey serbesttir art\u0131k. Kafile ya\u011fmaland\u0131ktan, gen\u00e7 k\u0131zlar se\u00e7ilip al\u0131nd\u0131ktan sonra \u015e\u0131rz\u0131 K\u00f6pr\u00fcs\u00fcne s\u00fcrerler insanlar\u0131\u2026<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u015e\u0131rz\u0131 K\u00f6pr\u00fcs\u00fc iki insan\u0131n yan yana y\u00fcr\u00fcmesine imk\u00e2n vermeyen dar bir k\u00f6pr\u00fcd\u00fcr o vakit. E\u011finli Alt\u0131n Di\u015f \u0130smail nam ile bilinen katil iki metre boyu ve k\u00f6pr\u00fcy\u00fc tamamen kapatan g\u00f6vdesiyle k\u00f6pr\u00fcn\u00fcn sonuna ge\u00e7er. E\u011finli milisler kafiledekileri tek s\u0131ra k\u00f6pr\u00fcye s\u00fcrerler. Alt\u0131n Di\u015f \u0130smail tek s\u0131ra ilerleyen kurbanlar\u0131 teker teker kavrar, dizinin \u00fczerinde bellerini k\u0131r\u0131p suya atar. \u00d6l\u00fcme akan bir insan selidir kurbanlar. Beli k\u0131r\u0131lan insanlarla dolar F\u0131rat. Feryatlar, ba\u011f\u0131r\u0131\u015flar\u2026 Beli k\u0131r\u0131lan insan \u00f6lmez fakat hareket edemez, y\u00fczemez\u2026 A\u011f\u0131r a\u011f\u0131r ve dayan\u0131lmaz ac\u0131larla gelen bir \u00f6l\u00fcmd\u00fcr onlar\u0131n ki\u2026 K\u0131r\u0131lan kemiklerin sesi vadide yank\u0131lan\u0131r durur. O k\u00f6pr\u00fcde Alt\u0131n Di\u015f \u0130smail ka\u00e7 cinayet i\u015fledi kimse bilmez\u2026 O k\u00f6pr\u00fcden a\u015fa\u011f\u0131 at\u0131lan hi\u00e7 kimse kurtulmaz fakat milislerden baz\u0131lar\u0131n\u0131n vicdan\u0131 ta\u015f\u0131yamaz onca y\u00fck\u00fc. Anlat\u0131r dururlar ku\u015faklar boyu. Bir de t\u00fcrk\u00fc yakarlar Alt\u0131n Di\u015f \u0130smail\u2019in ard\u0131ndan\u2026 \u201cKalmaya kalmaya, ah\u0131m kalmaya\/ Alt\u0131n Di\u015f \u0130smail murat almaya\u2026\u201d[27]<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">iv) Antep\u2019te Ermeni soyk\u0131r\u0131m\u0131nda katledilen veya yurtlar\u0131ndan edilen Ermenilere ait evler y\u0131k\u0131l\u0131p, yerlerine oteller dikiliyor. Antep\u2019in en eski mahallelerinden olan ve zaman\u0131nda Ermenilerin ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 Bey Mahallesi, art\u0131k neredeyse ticari bir pazar h\u00e2line gelmi\u015f durumda. Ermeni evleri ya cafe ya bar ya da y\u0131k\u0131l\u0131p otel yap\u0131l\u0131yor![28]<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">v) \u0130stanbul\u2019un simge yap\u0131lardan biri olan Dolmabah\u00e7e Saray\u0131\u2019n\u0131n mimar\u0131 Garabet Balyan\u2019\u0131n kay\u0131p olan mezar ta\u015f\u0131, \u0130stanbul B\u00fcy\u00fck\u015fehir Belediyesi\u2019nin Kartal\u2019da kulland\u0131\u011f\u0131 bir \u015fantiyede ortaya \u00e7\u0131kt\u0131. Bilindi\u011fi gibi, \u0130stanbul\u2019daki pek \u00e7ok \u00f6nemli yap\u0131, Balyan Ailesi\u2019ne mensup mimarlar\u0131n eseri\u2026<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u2018Agos\u2019 gazetesinden Uygar G\u00fcltekin\u2019in haberine g\u00f6re, \u0130BB\u2019nin uzun y\u0131llard\u0131r kulland\u0131\u011f\u0131 \u015fantiye alan\u0131ndaki binalar\u0131n\u0131n y\u0131k\u0131lmas\u0131yla, binalar\u0131n aras\u0131nda kalm\u0131\u015f mezar ta\u015f\u0131 ortaya \u00e7\u0131kt\u0131. Balyan\u2019\u0131n mezar ta\u015f\u0131n\u0131n yan\u0131 s\u0131ra, \u00fczerindeki Ermenice yaz\u0131lar tam olarak okunamayan ba\u015fka mezar ta\u015flar\u0131 ve kitabeleri de bulundu. Y\u0131llard\u0131r kay\u0131p olan Balyan\u2019\u0131n mezar ta\u015f\u0131n\u0131n \u0130stanbul B\u00fcy\u00fck\u015fehir Belediyesi\u2019nin kulland\u0131\u011f\u0131 \u015fantiye alan\u0131na nas\u0131l geldi\u011fi ve mezar ta\u015flar\u0131n\u0131 korumaya y\u00f6nelik tedbirlerin neden al\u0131nmad\u0131\u011f\u0131 sorular\u0131 ise h\u00e2l\u00e2 yan\u0131ts\u0131z![29]<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">100. y\u0131lda Adana\u2019dan 1915\u2019e uzanan ya\u011fma, y\u0131k\u0131m, katliam\u0131 sokaktaki insanlara yeterince anlatamad\u0131k!<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><b>\u00d6TEK\u0130 T\u00dcRKLER <\/b><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Adana\u2019dan 1915\u2019e uzanan soyk\u0131r\u0131m; ya\u011fma, y\u0131k\u0131m, katliam\u0131n ac\u0131 ve utanc\u0131nda somutlan\u0131rken; madalyonu \u00f6teki y\u00fcz\u00fcnde de \u00f6teki T\u00fcrkler vard\u0131.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Ankara Valisi Mazhar Bey, K\u00fctahya Mutasarr\u0131f\u0131 Faik Ali (Ozansoy), Kastamonu Valisi Re\u015fat Bey, Yozgat Mutasarr\u0131f\u0131 Cemal Bey, Erzurum Valisi Tahsin Bey ve Konya Valisi Celal Bey bunlar aras\u0131ndayd\u0131lar. Ayn\u0131 direnci g\u00f6steren bir s\u00fcr\u00fc de kaymakam \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u00d6rne\u011fin Konya Valisi Celal Bey, kendisine \u201cmilli mefk\u00fbre\u201dden s\u00f6z eden \u0130ttihat\u00e7\u0131 liderlere \u201cHangi milli mefk\u00fbre?\u201d diye hayk\u0131rm\u0131\u015ft\u0131; \u201cT\u00fcrkler ve M\u00fcsl\u00fcmanlar, bu cinayetlerden dolay\u0131 kan a\u011fl\u0131yor, fakat engellemek i\u00e7in \u00e7are bulam\u0131yorlard\u0131. B\u00f6yle zul\u00fcmlere milli mefk\u00fbre demek, millet i\u00e7in en b\u00fcy\u00fck iftira ve hakarettir.\u201d<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Ayn\u0131 Celal Bey, 1919\u2019da \u2018Vakit\u2019 gazetesinde yay\u0131mlanan an\u0131lar\u0131nda tehciri yorumlarken, \u201cBir \u00e7eteci her \u015feyi yapabilir; diyordu; \u00e7\u00fcnk\u00fc \u00e7etecidir. H\u00fck\u00fcmet ise sadece kabahat sahibi olanlar\u0131 takip eder. Fakat teess\u00fcf olunur ki, o zaman\u0131n h\u00fck\u00fcmet b\u00fcy\u00fckleri komitac\u0131l\u0131k ruhunu asla kaybetmemi\u015f olduklar\u0131ndan, bu tehciri en c\u00fcretk\u00e2r ve hunhar \u00e7etecilerin de yapamayaca\u011f\u0131 bir tarzda tatbik ettiler.\u201d<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Ve yine Celal Bey, Ruslar\u0131n Sakarya havzas\u0131na asker \u00e7\u0131karaca\u011f\u0131n\u0131; Ermenilerin de bunlara yard\u0131m edece\u011fini ileri s\u00fcren \u0130ttihat\u00e7\u0131 tezlere de \u015fu yan\u0131t\u0131 vermi\u015fti: \u201cAcaba Bursa ve Edirne\u2019de ve Tekfurda\u011f\u0131\u2019ndaki (Tekirda\u011f) Ermeniler ni\u00e7in \u00e7\u0131kar\u0131ld\u0131? Buralar da Sakarya havzas\u0131na m\u0131 dahildi? Halep\u2019te vilayetin genel n\u00fcfusunun yirmide biri derecesinde bile olmayan Ermenilerden ne istendi? (&#8230;) Ermenileri Zor\u2019a sevk edin diye emir veren h\u00fck\u00fcmet, bu b\u00ee\u00e7arelerin oralarda Arap g\u00f6\u00e7ebe kabileleri aras\u0131nda meskensiz, g\u0131das\u0131z nas\u0131l bar\u0131nabileceklerini d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fc m\u00fc? Ve Ermeniler gibi as\u0131rlardan beri yerle\u015fmi\u015f bir hayat s\u00fcren bir kavmi, a\u011fa\u00e7tan, sudan ve her t\u00fcrl\u00fc in\u015faat malzemesinden mahrum olan Zor \u00e7\u00f6llerine sevk etmekte maksat neydi? Maalesef, meseleyi ink\u00e2r ve \u00e7arp\u0131tmaya imk\u00e2n yok. Maksat imhayd\u0131 ve imha edildiler.\u201d[30]<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">1915 cehenneminde Ermenileri korumak i\u00e7in \u0130ttihat Terakki y\u00f6netimine kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131kmaya cesaret edenlerden biri de, \u201cBa\u015fkas\u0131n\u0131 tayin edin, emirleri o uygulas\u0131n!\u201d diyen K\u00fctahya Mutasarr\u0131f\u0131 Faik Ali Ozansoy\u2019du\u2026<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Faik Ali Bey, mutasarr\u0131f olarak g\u00f6rev yapt\u0131\u011f\u0131 1915\u2019in Ocak ay\u0131ndan 1916\u2019n\u0131n Mart ay\u0131na kadar K\u00fctahya\u2019dan tek bir Ermeni tehcir edilmez. Faik Ali, Ermeni \u00e7ocuklar\u0131n\u0131n e\u011fitimine devam etmesi i\u00e7in yeni bir okul a\u00e7\u0131lmas\u0131na destek olur, Ermeniler taraf\u0131ndan yerel yetkililerin g\u00f6z\u00fcne girmek i\u00e7in K\u0131z\u0131lay\u2019a yap\u0131lan ba\u011f\u0131\u015flar kendi te\u015febb\u00fcs\u00fcyle fakir Ermenilere da\u011f\u0131t\u0131l\u0131r, korkudan din de\u011fi\u015ftirmek isteyenlere kendisi engel olur ve \u00e7evre vilayetlerden K\u00fctahya\u2019ya s\u0131\u011f\u0131nan Ermenilere yer ve yiyecek yard\u0131m\u0131 yapar.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">31 Ekim 1918 tarihinde K\u00fctahyal\u0131 A. Torosyan, \u2018Jamanak\u2019 gazetesine g\u00f6nderdi\u011fi bir mektupta Faik Ali Bey hakk\u0131nda \u015f\u00f6yle yazmaktad\u0131r:<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u201cB\u00fct\u00fcn K\u00fctahya Ermenileri ve b\u00f6lgedeki di\u011fer b\u00fct\u00fcn Ermeni muhacirler, her zaman sayg\u0131 ve minnetle anacaklard\u0131r Faik Ali Bey ismini. Tehcir yolundaki Ermeniler yorgun bedenlerini dinlendirebilecek, da\u011f\u0131lm\u0131\u015f ruhlar\u0131n\u0131 toparlayabilecek baz\u0131 vahalara rastlad\u0131lar. K\u00fctahya, Faik Ali Bey sayesinde i\u015fte o vahalardan biri oldu. O din, \u0131rk, ya\u015f ayr\u0131m\u0131 g\u00f6zetmeksizin e\u015fit bir \u015fekilde herkese ayn\u0131 sevgi, hassasiyet ve hizmeti g\u00f6sterdi. Hi\u00e7bir kar\u015f\u0131l\u0131k istemeden, sadece vicdan\u0131n\u0131n sesini dinledi. \u2018Te\u015fekk\u00fcr\u00fcn\u00fcz\u00fc sadece dua ederek g\u00f6steriniz. Benim i\u00e7in dua ediniz.\u2019 Ne zaman minnettimizi g\u00f6stermek istediysek i\u015fte bize b\u00f6yle cevap verirdi, biz de susar kal\u0131rd\u0131k. Faik Ali Bey insani g\u00f6revini yerine getirdi\u011fine inan\u0131yordu. Bu y\u00fccelik ger\u00e7ekten de T\u00fcrk\u2019e sayg\u0131nl\u0131k getirir: \u2018Sadece bir dua\u2019. \u0130\u015fte Faik Ali Bey\u2019in tek iste\u011fi&#8230; Temiz, saf bir \u015fahsiyetin do\u011fal bir iste\u011fi.\u201d<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Bu mektuptan k\u0131sa bir s\u00fcre sonra K\u00fctahya Ermenileri, hayatlar\u0131n\u0131 bor\u00e7lu olduklar\u0131 Faik Ali Bey\u2019in an\u0131s\u0131na K\u00fctahya Ermeni kilisesinin avlusuna bir \u201c\u015f\u00fckran kitabesi\u201d koyar. Bu \u201c\u015f\u00fckran kitabesi\u201dnde, \u201cErmeni halk\u0131n\u0131 \u0131st\u0131rap dolu g\u00fcnlerinde koruyup kollayan ve insani bir tutum sergileyen mutasarr\u0131f Faik Ali Bey an\u0131s\u0131na\u201d diye yaz\u0131l\u0131r.[31]<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Ayr\u0131ca 10 Haziran 1915\u2019te \u2019Ermeniler\u2019e Ait M\u00fclk ve Arazilere Dair Tedbirler\u2019i de kararname tart\u0131\u015fmalar\u0131nda, \u0130ttihat Terakki\u2019nin kurucular\u0131 aras\u0131nda yer alan Ayan Meclisi \u00fcyesi (senat\u00f6r) Ahmet R\u0131za Bey, s\u00f6z al\u0131p, Meclis\u2019e \u015f\u00f6yle seslenir:<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u201cBeni kolumdan tut, k\u00f6y\u00fcmden d\u0131\u015far\u0131 at, mal\u0131m\u0131 m\u00fclk\u00fcm\u00fc de sonra sat, bu hi\u00e7bir vakitte caiz de\u011fildir. Bunu ne Osmanl\u0131 vicdan\u0131 kabul eder ne de kanun!\u201d[32]<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Nihayet Halep do\u011fumlu K\u00fcrt bir Osmanl\u0131 subay\u0131 olan Cemil K\u00f6nne, 1915\u2019te g\u00f6rev yapt\u0131\u011f\u0131 Birecik\u2019te y\u00fczlerce Ermeni s\u00fcrg\u00fcn\u00fcn\u00fc tersanesine i\u015f\u00e7i, usta olarak kaydederek, \u00f6l\u00fcmden kurtard\u0131.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">1915 Ermeni Tehciri ve soyk\u0131r\u0131m\u0131 s\u0131ras\u0131nda Ermenileri koruyan, kollayan ve evlerinde neredeyse tehcir bitene kadar hayat\u0131n\u0131 tehlikeye atarak saklayan M\u00fcsl\u00fcman K\u00fcrtler, Araplar ve T\u00fcrkler oldu. Bu ki\u015filer \u0130ttihat ve Terakki idaresinin \u201cevlerinde Ermeni saklayan tespit edilirse idam cezas\u0131yla h\u00fck\u00fcm giyeceklerdir\u201d emrini hi\u00e7e sayarak, kendi ya\u015famlar\u0131 pahas\u0131na Ermenileri saklamaya devam ettiler. Bu asl\u0131nda bir anlamda M\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131n, \u0130ttihat ve Terakki\u2019nin ald\u0131\u011f\u0131 kararlara ve imha politikas\u0131na g\u00f6stermi\u015f olduklar\u0131 bir direni\u015fti!<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u201cKatliamdan kurtulan bir anne-baban\u0131n \u00e7ocu\u011fuyum. Ailemi Hac\u0131 Halil adl\u0131 kom\u015fular\u0131 saklam\u0131\u015f,\u201d diyen Toronto\u2019dan George Shirinian (\u015eirinyan), 1915\u2019te bu \u201csaklaman\u0131n\u201d ne anlama geldi\u011fini \u015f\u00f6yle anlat\u0131r: \u201cEvinde Ermeni saklayanlar evlerinin \u00f6n\u00fcnde as\u0131lacaklar, evleri de yak\u0131lacakt\u0131r! Resmi g\u00f6revliler, azledileceklerdir. B\u00f6yle talimatlar yay\u0131nlanm\u0131\u015ft\u0131. Buna ra\u011fmen T\u00fcrkler kom\u015fusu olan baz\u0131 Ermenileri evlerinde saklad\u0131lar.\u201d<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u015eirinyan \u015fu \u00f6rnekleri de verdi: \u201cRakha kaymakam\u0131 Tehcir karar\u0131n\u0131 uygulamayaca\u011f\u0131n\u0131 belirtti, g\u00f6revden al\u0131nd\u0131. \u0130ttihat ve Terakki yerel y\u00f6neticisi Ahmet R\u0131za ve \u015eeyh\u00fclisl\u00e2m Hayri Bey idam edildiler!\u201d<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Adana Kozanl\u0131 bir Ermeni Aile\u2019nin \u00fcyesi olan \u0130shkhan Chiftjian da b\u00fcy\u00fck dedesi Garabet Farajian Chiftjian, onun karde\u015fi Ahbar ve ailesini evinde saklayan Kozan M\u00fcft\u00fcs\u00fc Haf\u0131z Osman\u2019dan \u015f\u00f6yle s\u00f6z eder: \u201cB\u00fcy\u00fck dedem Kozan\u2019dan ayr\u0131lma tarihini bir g\u00fcn aksatm\u0131\u015f. Herkes 1 Haziran g\u00fcn\u00fc gitmi\u015f. Bizimkiler 2 Haziran g\u00fcn\u00fc bir bakm\u0131\u015flar ki, mahallede hi\u00e7 Ermeni kalmam\u0131\u015f.\u201d<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Kozan M\u00fcft\u00fcs\u00fc Haf\u0131z Osman onlar\u0131 evine al\u0131yor. Ama bu durum \u00f6\u011freniliyor. Silahl\u0131 300 ki\u015fi \u201cG\u00e2vurlar\u0131 bize ver,\u201d diye kap\u0131ya dayan\u0131yor. Haf\u0131z Osman \u00f6fkeli kitlenin kar\u015f\u0131s\u0131na \u00e7\u0131k\u0131yor ve diyor ki:<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u201cOnlar\u0131n namusu benim namusumdur. Onlar\u0131n can\u0131 benim can\u0131md\u0131r! Mal\u0131m\u0131 istiyorsan\u0131z hepsini al\u0131n, sizin olsun. Ama kom\u015fular\u0131m\u0131 size vermem!\u201d[33]<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">100. y\u0131lda \u00f6teki T\u00fcrkleri yeterince anlatamad\u0131k!<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><b>ERMEN\u0130LER\u0130N BUG\u00dcN\u00dc=HRANT+KAMP ARMEN<\/b><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u201cSoyk\u0131r\u0131m\u0131n 100. y\u0131l\u0131nda soyk\u0131r\u0131m devam ediyor\u201dken;[34] bu h\u00e2li en iyi, \u2018\u0130pek Tuzcuo\u011flu ile Y\u00fczle\u015fme\u2019 program\u0131nda, dedesinin \u00c7anakkale Sava\u015f\u0131\u2019nda \u015fehit oldu\u011funun alt\u0131n\u0131 \u00e7izip, \u201cGayrim\u00fcslimden \u015fehit olmaz dediler. Ne mant\u0131ks\u0131zl\u0131k,\u201d diyen Fedon\u2019un saptamas\u0131 resmeder![35]<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Ger\u00e7ekten TCK 301\u2019in T\u00fcrkiye\u2019sinde Ermeni (ya da K\u00fcrt, Arap, Yunan, Laz vd\u2019leri) olmak ister misiniz?!<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u201cNeden\u201d mi?<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Bilmiyor olamazs\u0131n\u0131z: TCK\u2019n\u0131n 216. Maddesi \u201chalk\u0131 kin ve d\u00fc\u015fmanl\u0131\u011fa sevk etmek\u201d su\u00e7udur.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Mesela\u2026 Kars \u00dclk\u00fc Ocaklar\u0131\u2019n\u0131n \u201cNe yapal\u0131m, sokaklarda Ermeni av\u0131na m\u0131 \u00e7\u0131kal\u0131m\u201d s\u00f6z\u00fcnden daha tipik bir \u201chalk\u0131 kin ve d\u00fc\u015fmanl\u0131\u011fa sevk etme c\u00fcmlesi\u201d bu olabilir mi?<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Nas\u0131l oluyorsa, hukuk sisteminin g\u00f6zleri k\u00f6r, kulaklar\u0131 sa\u011f\u0131r oluyor bu t\u00fcr nefret s\u00f6ylemleri kar\u015f\u0131s\u0131nda!<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Al\u0131n size ba\u015fka bir tipik nefret s\u00f6ylemi daha: Adana\u2019n\u0131n MHP\u2019li belediye ba\u015fkan\u0131, Ermeni k\u00f6kenli milletvekillerinin TBMM\u2019ye girmesini kastederek, \u201cManukyan\u2019\u0131n Adana\u2019daki ye\u011feni mutludur. \u00dc\u00e7 teyze \u00e7ocu\u011fu daha Meclis\u2019e girdi,\u201d diyerek tweet at\u0131yor![36]<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Melih G\u00f6k\u00e7ek Almanya Ye\u015filler Partisi\u2019nin T\u00fcrk k\u00f6kenli Milletvekili Cem \u00d6zdemir\u2019i hedef alan bir tweet at\u0131yor. Ona, \u201cSenin k\u00f6kenin Ermeni mi\u201d diye soruyor.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Bunun \u00fczerine Hayko Ba\u011fdat, #melihg\u00f6k\u00e7ekermeniymi\u015f hashtag\u2019i ile bir tweet at\u0131yor ve \u201cBa\u015fkenti resmen Ermeni\u2019ye vermi\u015fler, yaz\u0131klar olsun\u201d diye yaz\u0131yor. Yani, k\u00fc\u00e7\u00fck bir ayna tutuyor Melih G\u00f6k\u00e7ek\u2019in y\u00fcz\u00fcne, Cem \u00d6zdemir\u2019e sordu\u011fu sorunun ne anlama geldi\u011fini an\u0131\u015ft\u0131r\u0131yor.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Sonras\u0131 ancak T\u00fcrkiye\u2019de olabilir. G\u00f6k\u00e7ek\u2019in dava dilek\u00e7esinde, \u201cErmeni tiksinti veren anlam\u0131nda kullan\u0131lan bir kelimedir, kendisi hakk\u0131nda bu ibare kullan\u0131larak ki\u015filik haklar\u0131 zedelenmi\u015f, kendisine oy verenlere sayg\u0131s\u0131zl\u0131k yap\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r,\u201d deniyor![37]<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Ve Angela Davis\u2019in, \u201cHrant Dink s\u00f6m\u00fcrgecilik, soyk\u0131r\u0131m ve \u0131rk\u00e7\u0131l\u0131\u011fa kar\u015f\u0131 y\u00fcr\u00fct\u00fclen m\u00fccadelenin g\u00fc\u00e7l\u00fc bir simgesi olmaya devam ediyor. Hrant Dink e\u015fitlik, bar\u0131\u015f ve adalet hayalini ortadan kald\u0131rabilece\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcnm\u00fc\u015f olan ki\u015filer zannediyorum art\u0131k fark\u0131ndalar: Say\u0131s\u0131z Hrant Dink yaratt\u0131lar asl\u0131nda,\u201d[38] diye betimledi\u011fi katliam\u0131 ve davas\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcn![39]<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Sonra da Batman Emniyet M\u00fcd\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc Ter\u00f6rle M\u00fccadele \u015eubesi\u2019nde g\u00f6revli iken Prof. Dr. Bask\u0131n Oran\u2019a, \u00fczerinde T\u00fcrk \u0130ntikam Tugay\u0131 (T\u0130T) yaz\u0131l\u0131 e-posta g\u00f6ndererek, \u201ctehdit ve hakarette bulundu\u011fu\u201d iddias\u0131yla yarg\u0131lanan eski polis memuru Alper Alptu\u011f\u2019a beraat karar\u0131 verdi\u011fini[40] hat\u0131rlay\u0131n!<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Bu kadar da de\u011fil; Sevag Bal\u0131k\u00e7\u0131, Batman G\u00fcm\u00fc\u015fg\u00f6r\u00fc Jandarma Karakolu\u2019nda askerlik yaparken er K\u0131van\u00e7 A\u011fao\u011flu taraf\u0131ndan vuruldu. \u00dcstelik de 96 y\u0131l sonra ilk defa 24 Nisan Anmas\u0131 ve paskalya bayram\u0131n\u0131n ayn\u0131 g\u00fcne denk geldi\u011fi bir tarihte; 24 Nisan 2011\u2019de!<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u201c\u00dclkemden utanmak istemiyorum\u201d diyordu kendisiyle yap\u0131lan her s\u00f6yle\u015fide annesi Ani Bal\u0131k\u00e7\u0131. \u00dclkesinden utanmamas\u0131 i\u00e7in istedi\u011fi tek \u015fey; o\u011flunun katilinin adil yarg\u0131lanmas\u0131yd\u0131. Mahkeme olaya \u201ckaza\u201d deyip A\u011fao\u011flu\u2019na 4 y\u0131l 5 ay 10 g\u00fcn ceza verdi. Ani ve Garbis Bal\u0131k\u00e7\u0131 h\u00e2l\u00e2 adalet aray\u0131\u015f\u0131nda.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Garbis Bal\u0131k\u00e7\u0131, \u201cNormalde adalet yok da Ermeniye hi\u00e7 yok, daha do\u011frusu \u00f6tekiye\u201d diyordu![41]<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Er Sevak \u015eahin Bal\u0131k\u00e7\u0131 cinayetini annesi Ani ve babas\u0131 Garbis Bal\u0131k\u00e7\u0131 \u00e7ifti, o\u011fullar\u0131n\u0131n Ermeni k\u00f6kenli oldu\u011fu i\u00e7in soyk\u0131r\u0131m g\u00fcn\u00fc olarak an\u0131lan 24 Nisan\u2019da \u00f6ld\u00fcr\u00fcld\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc belirtip, katile \u2018taksirle cinayet\u2019 su\u00e7undan verilen d\u00f6rt y\u0131l be\u015f ayl\u0131k ceza i\u00e7in de \u201c\u00d6teki oldu\u011fumuzu anlad\u0131m. Biz vatanda\u015f say\u0131lm\u0131yoruz,\u201d diyordu annesi![42]<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Sevag\u2019\u0131n 24 Nisan 1915\u2019te ger\u00e7ekle\u015fen Ermeni Soyk\u0131r\u0131m\u0131 ile ayn\u0131 g\u00fcn \u00f6ld\u00fcr\u00fclmesinin tesad\u00fcf olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yleyen karde\u015fi Lerna \u00d6zder de, \u201cBiz bu \u00fclkede e\u015fit oldu\u011fumuzu san\u0131yorduk. Ancak karde\u015fimin \u00f6ld\u00fcr\u00fclmesi, dava s\u00fcreci ve arkas\u0131ndan gelen cezas\u0131zl\u0131k, bize bu \u00fclkede \u00f6teki oldu\u011fumuzu hissettirdi. \u0130\u015fte bu bana \u00e7ok a\u011f\u0131r geldi\u201d diye belirtti![43]<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Sanki her\u015feyi \u00f6zetler Tuzla\u2019daki Ermeni Yetimhanesi\u2019nin (Kamp Armen) y\u0131k\u0131lmamas\u0131 ve tapunun iade edilmesi i\u00e7in kampta 100 g\u00fcnd\u00fcr n\u00f6bet tutan g\u00f6n\u00fcll\u00fclerden 3\u2019\u00fcn\u00fcn sald\u0131r\u0131ya u\u011framas\u0131![44]<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Norair Chahinian\u2019in, \u201cErmeni m\u00fclklerinin 100 y\u0131l sonra h\u00e2l\u00e2 tart\u0131\u015f\u0131l\u0131yor olmas\u0131 bir zincir. 1915\u2019ten beri k\u00fclt\u00fcrel soyk\u0131r\u0131m s\u00fcr\u00fcyor. Bunu g\u00f6rebiliyoruz,\u201d[45] diye betimledi\u011fi hik\u00e2yeyi bilmiyor olamazs\u0131n\u0131z: Tuzla Armen \u00c7ocuk Kamp\u0131, yetim ve yoksul Ermeni \u00e7ocuklar\u0131n\u0131n yaz tatillerini ge\u00e7irmesi amac\u0131yla 1962 y\u0131l\u0131nda Gedikpa\u015fa Ermeni Protestan Kilisesi taraf\u0131ndan Sait Durmaz\u2019dan sat\u0131n al\u0131nd\u0131. 9 bin metrekare alan \u00fczerine kurulan kamp\u0131n yap\u0131m\u0131nda bizzat \u00e7ocuklar da yer al\u0131rken, kamp her yaz 200\u2019\u00fcn \u00fczerinde muhta\u00e7 Ermeni \u00e7ocu\u011fa ev sahipli\u011fi yapt\u0131. Kamp, Ermeni cemaatinin sembolik mal varl\u0131klar\u0131ndan biri h\u00e2line geldi. Ancak ne olduysa 8 May\u0131s 1974\u2019de oldu.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Yarg\u0131tay Genel Kurulu, cemaat vak\u0131flar\u0131n\u0131n 1936 y\u0131l\u0131ndan sonra edindikleri ta\u015f\u0131nmazlar\u0131n b\u00fcy\u00fck \u00e7o\u011funlu\u011funa el konulmas\u0131 y\u00f6n\u00fcnde karar ald\u0131.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><b><i><a href=\"http:\/\/www.gaziantephaberler.com\/temel-demirer&amp;ermenilerin-bugunuhrantkamp-armen-yazisi-9272.html\">http:\/\/www.gaziantephaberler.com\/temel-demirer&amp;ermenilerin-bugunuhrantkamp-armen-yazisi-9272.html<\/a><\/i><\/b><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>TEMEL DEM\u0130RER \u201cEn \u00e7ok hat\u0131rlanan \u015feyler, \u2018unutulan\u2019 \u015feylerdir.\u201d[2] Ermeni Soyk\u0131r\u0131m\u0131\u2019n\u0131n 101. y\u0131l\u0131nda 100. y\u0131l\u0131na dair s\u00f6ylenmesi gerekenlere nereden ba\u015flamal\u0131? Herkesin bu konuda farkl\u0131 bir tercihi olabilir; benimki de farkl\u0131. Bir zamanlar dillere pelesenk olan bir \u201cM\u00fczeyyen Senar \u015eark\u0131s\u0131\u201dyla ba\u015flayaca\u011f\u0131m: \u201cKimseye Etmem \u015eik\u00e2yet\/ A\u011flar\u0131m Ben H\u00e2lime\u201d\u2026 \u00c7ok kimse bilmez; bu \u015fark\u0131n\u0131n bestecisi de, s\u00f6z yazar\u0131 da [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":7,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[44,1,70],"tags":[],"class_list":["post-38493","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-ermeni-soykirimi","category-haberler","category-makaleler"],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v27.4 - https:\/\/yoast.com\/product\/yoast-seo-wordpress\/ -->\n<title>101. YILDA 100. YIL \u0130\u00c7\u0130N NOTLAR [1] - Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=38493\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"en_US\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"101. YILDA 100. YIL \u0130\u00c7\u0130N NOTLAR [1] - Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"TEMEL DEM\u0130RER \u201cEn \u00e7ok hat\u0131rlanan \u015feyler, \u2018unutulan\u2019 \u015feylerdir.\u201d[2] Ermeni Soyk\u0131r\u0131m\u0131\u2019n\u0131n 101. y\u0131l\u0131nda 100. y\u0131l\u0131na dair s\u00f6ylenmesi gerekenlere nereden ba\u015flamal\u0131? Herkesin bu konuda farkl\u0131 bir tercihi olabilir; benimki de farkl\u0131. Bir zamanlar dillere pelesenk olan bir \u201cM\u00fczeyyen Senar \u015eark\u0131s\u0131\u201dyla ba\u015flayaca\u011f\u0131m: \u201cKimseye Etmem \u015eik\u00e2yet\/ A\u011flar\u0131m Ben H\u00e2lime\u201d\u2026 \u00c7ok kimse bilmez; bu \u015fark\u0131n\u0131n bestecisi de, s\u00f6z yazar\u0131 da [&hellip;]\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=38493\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2016-02-09T08:06:52+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"http:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/2016\/02\/Temel-Demirer-300x214.png\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"admin\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Written by\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"admin\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Est. reading time\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"42 minutes\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\\\/\\\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?p=38493#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?p=38493\"},\"author\":{\"name\":\"admin\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/096f1d38a12cce57fb855b485ed24c9e\"},\"headline\":\"101. YILDA 100. YIL \u0130\u00c7\u0130N NOTLAR [1]\",\"datePublished\":\"2016-02-09T08:06:52+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?p=38493\"},\"wordCount\":8401,\"commentCount\":0,\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?p=38493#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"http:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2016\\\/02\\\/Temel-Demirer-300x214.png\",\"articleSection\":[\"Ermeni Soyk\u0131r\u0131m\u0131\",\"Haberler\",\"Makaleler\"],\"inLanguage\":\"en-US\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"CommentAction\",\"name\":\"Comment\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?p=38493#respond\"]}]},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?p=38493\",\"url\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?p=38493\",\"name\":\"101. YILDA 100. YIL \u0130\u00c7\u0130N NOTLAR [1] - Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?p=38493#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?p=38493#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"http:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2016\\\/02\\\/Temel-Demirer-300x214.png\",\"datePublished\":\"2016-02-09T08:06:52+00:00\",\"author\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/096f1d38a12cce57fb855b485ed24c9e\"},\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?p=38493#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"en-US\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?p=38493\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"en-US\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?p=38493#primaryimage\",\"url\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/wp-content\\\/uploads\\\/sites\\\/6\\\/2016\\\/02\\\/Temel-Demirer.png\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/wp-content\\\/uploads\\\/sites\\\/6\\\/2016\\\/02\\\/Temel-Demirer.png\",\"width\":635,\"height\":455},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?p=38493#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Home\",\"item\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"101. YILDA 100. YIL \u0130\u00c7\u0130N NOTLAR [1]\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/#website\",\"url\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/\",\"name\":\"Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi\",\"description\":\"\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"en-US\"},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/096f1d38a12cce57fb855b485ed24c9e\",\"name\":\"admin\",\"url\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?author=7\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"101. YILDA 100. YIL \u0130\u00c7\u0130N NOTLAR [1] - Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=38493","og_locale":"en_US","og_type":"article","og_title":"101. YILDA 100. YIL \u0130\u00c7\u0130N NOTLAR [1] - Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi","og_description":"TEMEL DEM\u0130RER \u201cEn \u00e7ok hat\u0131rlanan \u015feyler, \u2018unutulan\u2019 \u015feylerdir.\u201d[2] Ermeni Soyk\u0131r\u0131m\u0131\u2019n\u0131n 101. y\u0131l\u0131nda 100. y\u0131l\u0131na dair s\u00f6ylenmesi gerekenlere nereden ba\u015flamal\u0131? Herkesin bu konuda farkl\u0131 bir tercihi olabilir; benimki de farkl\u0131. Bir zamanlar dillere pelesenk olan bir \u201cM\u00fczeyyen Senar \u015eark\u0131s\u0131\u201dyla ba\u015flayaca\u011f\u0131m: \u201cKimseye Etmem \u015eik\u00e2yet\/ A\u011flar\u0131m Ben H\u00e2lime\u201d\u2026 \u00c7ok kimse bilmez; bu \u015fark\u0131n\u0131n bestecisi de, s\u00f6z yazar\u0131 da [&hellip;]","og_url":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=38493","og_site_name":"Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi","article_published_time":"2016-02-09T08:06:52+00:00","og_image":[{"url":"http:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/2016\/02\/Temel-Demirer-300x214.png","type":"","width":"","height":""}],"author":"admin","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Written by":"admin","Est. reading time":"42 minutes"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=38493#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=38493"},"author":{"name":"admin","@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/#\/schema\/person\/096f1d38a12cce57fb855b485ed24c9e"},"headline":"101. YILDA 100. YIL \u0130\u00c7\u0130N NOTLAR [1]","datePublished":"2016-02-09T08:06:52+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=38493"},"wordCount":8401,"commentCount":0,"image":{"@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=38493#primaryimage"},"thumbnailUrl":"http:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/2016\/02\/Temel-Demirer-300x214.png","articleSection":["Ermeni Soyk\u0131r\u0131m\u0131","Haberler","Makaleler"],"inLanguage":"en-US","potentialAction":[{"@type":"CommentAction","name":"Comment","target":["https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=38493#respond"]}]},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=38493","url":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=38493","name":"101. YILDA 100. YIL \u0130\u00c7\u0130N NOTLAR [1] - Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi","isPartOf":{"@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=38493#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=38493#primaryimage"},"thumbnailUrl":"http:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/2016\/02\/Temel-Demirer-300x214.png","datePublished":"2016-02-09T08:06:52+00:00","author":{"@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/#\/schema\/person\/096f1d38a12cce57fb855b485ed24c9e"},"breadcrumb":{"@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=38493#breadcrumb"},"inLanguage":"en-US","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=38493"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"en-US","@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=38493#primaryimage","url":"https:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2016\/02\/Temel-Demirer.png","contentUrl":"https:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2016\/02\/Temel-Demirer.png","width":635,"height":455},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=38493#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https:\/\/akunq.net\/tr"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"101. YILDA 100. YIL \u0130\u00c7\u0130N NOTLAR [1]"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/#website","url":"https:\/\/akunq.net\/tr\/","name":"Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi","description":"","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"en-US"},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/#\/schema\/person\/096f1d38a12cce57fb855b485ed24c9e","name":"admin","url":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?author=7"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/38493","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/7"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=38493"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/38493\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":38496,"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/38493\/revisions\/38496"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=38493"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=38493"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=38493"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}