Y\u00f6netim organlar\u0131n\u0131n olu\u015fturulmas\u0131<\/b><\/p>\n
Ermenistan\u2019da ilan edilen Sovyet y\u00f6netimi, Devrim Komiteleri (Devkom) \u00fczerinden i\u015fler. Devkomlar ge\u00e7ici ve tayin edilmi\u015f organlar olup, Sovyetlerin se\u00e7imlerine kadar kal\u0131r.<\/p>\n
\u00dcnl\u00fc Bol\u015fevik Sargis Kasyan liderli\u011findeki Ermenistan Askeri Devrim Komitesi, Aral\u0131k ba\u015flar\u0131nda Yerevan\u2019a gelip, t\u00fcm y\u00f6netimi eline al\u0131r.<\/p>\n
Yasama ve y\u00fcr\u00fctme organlar\u0131 olup, kanun h\u00fckm\u00fcnde kararnameler kabul eden Devkomlar, t\u00fcm \u00fclke sath\u0131nda olu\u015fturulur. Sovyet y\u00f6netiminin siyaseti ger\u00e7ekte, \u00fclkeyi y\u00f6neten Kom\u00fcnist Partisi taraf\u0131ndan haz\u0131rlanmaktayd\u0131.<\/p>\n
Eski devlet sistemi kald\u0131r\u0131l\u0131p, yenisi olu\u015fturulur, ta\u015fra (9), b\u00f6lge (30\u2019un \u00fczerinde) ve k\u00f6y Devkomlar\u0131 olu\u015fturulur. Ermenistan\u2019daki Devkomun ilk kararnamesi, Ola\u011fan\u00fcst\u00fc Komisyon\u2019un (\u00c7eka, \u00c7erezvi\u00e7aynaya Komisia) olu\u015fturulmas\u0131 olur. Bu organ, Kom\u00fcnist Partisi\u2019nin elinde, partinin egemenli\u011fini muhkem k\u0131lmak ve s\u00f6zde devrim kar\u015f\u0131tlar\u0131yla m\u00fccadele etmek i\u00e7in bir alet olur. Eski adalet sisteminin yerine \u201cHalk Mahkemeleri\u201d ve \u201cDevrim Mahkemeleri\u201d gelir. Ermenistan Cumhuriyeti kanunlar\u0131 kald\u0131r\u0131l\u0131p, yerine Sovyet Rusya kanunlar\u0131 getirilir.<\/p>\n
Yakla\u015f\u0131k bir y\u0131l g\u00f6rev yapan Devkomlar\u0131n yerine, se\u00e7ilen kurullar getirilir. Geni\u015f halk deste\u011fine sahip olmayan Sovyet rejimi, g\u00fc\u00e7lenebilmek i\u00e7in muhaliflere kar\u015f\u0131 \u015fiddet uygulamaya ba\u015flar. Sovyet Rusya\u2019da kazan\u0131lan tecr\u00fcbeler Ermenistan\u2019da da tekrarlan\u0131r. \u0130lk toplu \u015fiddet denemeleri, yeni rejimin g\u00fc\u00e7lenmesinden sonra, Da\u015fnaktsutyun Partisi\u2019ne, parlamentoya ve eski h\u00fck\u00fcmet \u00fcyeleri ile ordunun subay s\u0131n\u0131f\u0131na kar\u015f\u0131 ger\u00e7ekle\u015ftirilir. Ordu komutan\u0131 Dro\u2019ya hizmetten el \u00e7ektirilip, Ermenistan\u2019dan uzakla\u015ft\u0131r\u0131l\u0131r.<\/p>\n
T\u00fcm Sovyet Kom\u00fcnist \u0130\u015f\u00e7i Partisi Merkez Komitesi ile Ermenistan Askeri Devrim Komitesi taraf\u0131ndan Da\u015fnaktsutyun Partisi ve genel olarak Ermeni ayd\u0131nlar\u0131na kar\u015f\u0131 farkl\u0131 yakla\u015f\u0131m g\u00f6sterilir. Y\u00f6netimdeki liderlerin bir k\u0131sm\u0131 (A. M\u0131ravyan, S. Kasyan) yumu\u015fak yakla\u015f\u0131m taraftar\u0131yken, di\u011fer k\u0131s\u0131m sert siyaset uygulamaya meyilli olur. Bu sonuncular aras\u0131nda Askeri Faaliyetler Halk Komiseri Avis Nuricanyan ile Rusya\u2019dan yollanan \u00e7ekist (gizli servis eleman\u0131-\u00e7ev. notu) Gevorg Atarbekyan g\u00f6ze \u00e7arpar. Lakin bu g\u00f6r\u00fc\u015f ayr\u0131l\u0131klar\u0131, Ermenistan\u2019da da \u015fiddet uygulanmas\u0131n\u0131 engellemez. Aral\u0131k 1920 ve Ocak 1921\u2019de, Ermenistan ordusunun yakla\u015f\u0131k 1400 subay\u0131 \u00fclkeden ge\u00e7ici olarak uzakla\u015ft\u0131r\u0131l\u0131r veya hapsedilir.<\/p>\n
\u015eehir ve k\u00f6y aras\u0131nda mal takas\u0131 ve pazar ili\u015fkilerini reddeden bir ekonomik etkinlik sistemi olan Askeri Kom\u00fcnizm stratejisinin uygulanmas\u0131yla \u015fiddet olaylar\u0131 daha da artar. Askeri Kom\u00fcnizm sisteminin merkezinde olan g\u0131da b\u00f6l\u00fc\u015f\u00fcm\u00fc, yani ekmek ve di\u011fer g\u0131da maddelerine el konulmas\u0131, ger\u00e7ekte halk\u0131n, \u00f6ncelikle de k\u00f6yl\u00fcn\u00fcn soyulmas\u0131na d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcr ve ne ordu, ne de \u015fehrin ihtiya\u00e7lar\u0131 giderilemedi\u011finden, amac\u0131na ula\u015fmaz. K\u00f6yl\u00fcn\u00fcn elindeki az olana da el konulmas\u0131, sadece a\u00e7l\u0131k ve ho\u015fnutsuzlu\u011fun \u00fclkede yay\u0131lmas\u0131na sebebiyet verir. \u015eubat 1921\u2019de yeni bir tutuklama ve kur\u015funa dizme dalgas\u0131 vuku bulunca, ho\u015fnutsuzluk daha da derinle\u015fir. \u015eik\u00e2yet ve memnuniyetsizlik artar ve halk\u0131n sabr\u0131 ta\u015fmaya ba\u015flar. \u00dclke, ayaklanma ve i\u00e7 sava\u015f e\u015fi\u011fine gelir.<\/p>\n
\u015eubat ayaklanmas\u0131 ve i\u00e7 sava\u015f<\/b><\/p>\n
Ermenistan\u2019daki halk ayaklanmas\u0131 ve i\u00e7 sava\u015f spontane ba\u015flar ve baz\u0131 b\u00f6lgeleri kapsar. Eski fedai liderleri halk\u0131n silahl\u0131 m\u00fccadelesinin ba\u015f\u0131na ge\u00e7er. \u0130syanc\u0131lar 16-18 \u015eubatta baz\u0131 b\u00f6lgelerde y\u00f6netimi ellerine ge\u00e7irerek, Yerevan\u2019a girer. 11. Ordu birliklerinin, G\u00fcrcistan\u2019\u0131n Sovyetle\u015fmesine kat\u0131lmak i\u00e7in Ermenistan\u2019dan \u00e7\u0131kar\u0131lm\u0131\u015f olmas\u0131, i\u015flerine yarar. Simon Vratsyan ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131nda Yerevan\u2019da kurulan Vatan\u0131n Kurtulu\u015fu Komitesi, yay\u0131nlad\u0131\u011f\u0131 emirnamesinde \u201cBol\u015fevik egemenli\u011fi Ermenistan\u2019da kald\u0131r\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. H\u00fck\u00fcmet kurulana kadar t\u00fcm egemenlik Vatan\u0131n Kurtulu\u015fu Komitesi\u2019nin elindedir\u201d,- diye a\u00e7\u0131klar.<\/p>\n
Sovyet Ermenistan\u2019\u0131n devlet ve Bol\u015fevik Partisi y\u00f6neticileri, Ermeni ordusunun kendilerine sad\u0131k g\u00fc\u00e7leri ve 2 z\u0131rhl\u0131 trenle Yerevan\u2019\u0131 terk eder. \u011eamarlu (Arta\u015fat) \u2013 Vedi-Bazar (Ararat) b\u00f6lgesinde toplan\u0131p, asilerin ku\u015fatmas\u0131nda kal\u0131r. Sovyet egemenli\u011fi genelde Hamamlu (Spitak) \u2013 \u011earakilisa (Vanadzor) \u2013 Dilican \u2013 \u015eam\u015fadin (Tavu\u015f) \u00e7izgisinde baki kal\u0131r.<\/p>\n
Ayaklanma, halk kitleleri, \u00f6ncelikle de Bat\u0131 Ermenistanl\u0131 m\u00fcltecilerin deste\u011fine dayan\u0131r.<\/p>\n
Askeri faaliyetler ba\u015flang\u0131\u00e7ta de\u011fi\u015fken ba\u015far\u0131larla ilerlerken, Rus birliklerinin d\u00f6nmesinden sonra g\u00fc\u00e7 dengesi asilerin aleyhine d\u00f6ner. Ruslar\u0131n 11.\u00a0 Ordusunun g\u00fc\u00e7leriyle olu\u015fturularak Yerevan\u2019a y\u00f6nelen askeri birlikler, ayaklanmay\u0131 bast\u0131r\u0131p, Yerevan\u2019\u0131 i\u015fgal etme direktifi al\u0131r. Yerevan\u2019a yap\u0131lan sald\u0131r\u0131 Sevan ve Hamamlu (Spitak) y\u00f6n\u00fcnden d\u00fczenlenir.<\/p>\n
11. ordunun askeri komitesi \u00fcyesi G. Orconikitse, can kayb\u0131n\u0131n \u00f6n\u00fcne ge\u00e7ebilmek amac\u0131yla 20 Martta Vatan\u0131n Kurtulu\u015fu Komitesi\u2019ne \u00fcltimatom verir. \u0130\u00e7 sava\u015f\u0131 ve can kay\u0131plar\u0131 vermeyi maceraperestlik olarak kabul eden ve bu konuda makaleler yazm\u0131\u015f olan \u015eair Hovhannes Tumanyan da ayn\u0131 g\u00fcn Tiflis\u2019ten Yerevan\u2019a ula\u015f\u0131r. \u00d6nemli olan\u0131n milli \u00e7\u0131karlar ve bar\u0131\u015f oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcnen b\u00fcy\u00fck milli lider, halk\u0131n kan\u0131n\u0131n d\u00f6k\u00fclmesinden ac\u0131 duyarak, anlams\u0131z sava\u015fa son verilmesi amac\u0131yla K\u0131z\u0131l Ordu\u2019ya da \u00e7a\u011fr\u0131da bulunur. Sovyet ordular\u0131 2 Nisanda Yerevan\u2019a girer ve Sovyet rejimi yeniden tesis edilir.<\/p>\n
\u0130syanc\u0131lar, g\u00fc\u00e7 dengesini hesaba kat\u0131p, yeni kay\u0131plardan sak\u0131nmak amac\u0131yla art\u0131k direni\u015f g\u00f6stermeyip, Ba\u015f-G\u00e2rni \u00fczerinden, Garegin N\u0131jteh komutas\u0131ndaki \u00f6z savunma \u00e7at\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131n s\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fc Zangezur\u2019a do\u011fru ricat eder. Arkalar\u0131nda Sovyet Rusya\u2019n\u0131n durmu\u015f oldu\u011fundan dolay\u0131, Sovyet egemenli\u011finin Ermenistan\u2019daki galibiyeti ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz olur.<\/p>\n
Asilerin, hapisteki arkada\u015flar\u0131n kurtar\u0131lmas\u0131 konusundaki \u00f6ncelikli sorun \u00e7\u00f6z\u00fcme ula\u015f\u0131r, y\u00f6netimin ele ge\u00e7irilmesi ise, var olan g\u00fc\u00e7 dengesi \u015fartlar\u0131nda perspektiften yoksun olup, Da\u015fnaktsutyun taraf\u0131ndan i\u00e7 sava\u015f\u0131n alevlendirilmesi bo\u015fu bo\u015funa kan d\u00f6k\u00fclmesi ve yeni kurbanlar ifa etti\u011finden, milli \u00e7\u0131karlara ters d\u00fc\u015fecekti.<\/p>\n
Ermenistan Askeri Devrim Komitesi, ayaklanman\u0131n bast\u0131r\u0131lmas\u0131ndan sonra Halk Komiserleri Konseyine d\u00f6n\u00fc\u015ferek, ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131na Rusya Kom\u00fcnist \u0130\u015f\u00e7i Partisi Merkez Komitesi karar\u0131yla Ermenistan\u2019a gelen Aleksandr Miyasnikyan (1886-1925) getirilir. O d\u00f6neme kadar tan\u0131nm\u0131\u015f ve Beyaz Rusya ile Rusya\u2019da \u00f6nemli y\u00f6netim tecr\u00fcbesi kazanm\u0131\u015f olan Miyasnikyan, k\u0131sa (yakla\u015f\u0131k bir y\u0131l) g\u00f6rev s\u00fcresine ra\u011fmen, Ermenistan\u2019da siyasi gerginli\u011fin yumu\u015famas\u0131, Ermeni ayd\u0131nlar\u0131n\u0131n Ermenistan\u2019da toplanmas\u0131, \u00fclkenin bar\u0131\u015f i\u00e7inde yeniden yap\u0131lanmas\u0131 yoluna girmesi konusunda b\u00fcy\u00fck rol oynar. A. Miyasnikyan daha sonra Tiflis\u2019e (Transkafkasya Birli\u011fi) y\u00f6netici tayin edilir ve1925 y\u0131l\u0131nda u\u00e7ak kazas\u0131nda hayat\u0131n\u0131 kaybeder.<\/p>\n
\nhttp:\/\/www.findarmenia.com\/arm\/history\/28\/590<\/b><\/p>\n
\u00c7eviren: DiranLokmag\u00f6zyan<\/b><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Y\u00f6netim organlar\u0131n\u0131n olu\u015fturulmas\u0131 Ermenistan\u2019da ilan edilen Sovyet y\u00f6netimi, Devrim Komiteleri (Devkom) \u00fczerinden i\u015fler. Devkomlar ge\u00e7ici ve tayin edilmi\u015f organlar olup, Sovyetlerin se\u00e7imlerine kadar kal\u0131r. \u00dcnl\u00fc Bol\u015fevik Sargis Kasyan liderli\u011findeki Ermenistan Askeri Devrim Komitesi, Aral\u0131k ba\u015flar\u0131nda Yerevan\u2019a gelip, t\u00fcm y\u00f6netimi eline al\u0131r. Yasama ve y\u00fcr\u00fctme organlar\u0131 olup, kanun h\u00fckm\u00fcnde kararnameler kabul eden Devkomlar, t\u00fcm \u00fclke sath\u0131nda […]<\/p>\n","protected":false},"author":7,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[65,1],"tags":[],"class_list":["post-37222","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-ermenilerin-tarihi","category-haberler"],"yoast_head":"\n