{"id":36702,"date":"2015-09-26T02:53:39","date_gmt":"2015-09-26T07:53:39","guid":{"rendered":"http:\/\/akunq.net\/tr\/?p=36702"},"modified":"2015-09-26T02:55:32","modified_gmt":"2015-09-26T07:55:32","slug":"anadolunun-wagneri-gomidas-vartabed","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=36702","title":{"rendered":"Anadolu\u2019nun Wagner\u2019i Gomidas Vartabed"},"content":{"rendered":"<p style=\"text-align: justify;\"><b><a href=\"http:\/\/akunq.net\/tr\/?attachment_id=36703\" rel=\"attachment wp-att-36703\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"alignright size-full wp-image-36703\" alt=\"Gomidas\" src=\"http:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/2015\/09\/Gomidas.jpg\" width=\"193\" height=\"261\" \/><\/a>Markar <\/b><b>\u00a0<\/b><a title=\"Markar ESAYAN\" href=\"http:\/\/www.markaresayan.com\"><b>ESAYAN<\/b><\/a><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><b><i>Halide Edip\u2019in \u201c\u015eark\u0131 s\u00f6yledi\u011finde Allah onu dinlemek i\u00e7in a\u015fa\u011f\u0131 inerdi\u201d dedi\u011fi, Avrupal\u0131lar\u0131n g\u0131ptayla izledi\u011fi b\u00fcy\u00fck bir m\u00fczik dehas\u0131yd\u0131 Gomidas Vartabed. 140 y\u0131l \u00f6nce K\u00fctahya\u2019da do\u011fdu, akl\u0131n\u0131 yurdunda b\u0131rakt\u0131 ve Paris\u2019te \u00f6ld\u00fc.<br \/>\n<\/i><\/b><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Gomidas Vartabed, Ermeni halk\u0131n\u0131n ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 ac\u0131lar\u0131n ve hayata kar\u015f\u0131 g\u00f6sterdikleri onurlu duru\u015fun sembollerinden biridir.<br \/>\nD\u00fcnyada Gomidas Vartabed\u2019i tan\u0131mayan bir Ermeni bulmak ne kadar zorsa, onun b\u0131rak\u0131n dehas\u0131n\u0131 ve bu topraklar i\u00e7in \u00f6nemini, ad\u0131n\u0131 dahi duyanlara rastlamak o kadar zor olacakt\u0131r \u00fclkemizde. Bilenler ise, muhtemelen Frans\u0131z parlamentosundan soyk\u0131r\u0131m karar\u0131 \u00e7\u0131kt\u0131ktan sonraki \u201ctart\u0131\u015fma\u201dlar esnas\u0131nda 1 \u015eubat 2001 tarihli H\u00fcrriyet gazetesinin i\u00e7 sayfalar\u0131nda, ince, uzun, El Greco\u2019nun deformist fig\u00fcrlerini and\u0131ran heykelinin dibine foto\u015fopla bir k\u00f6pe\u011fi i\u015fettikleri o foto\u011fraftan hat\u0131rl\u0131yor olabilirler onu&#8230;<br \/>\nOysa Gomidas bu co\u011frafyan\u0131n, bu topraklar\u0131n yeti\u015ftirdi\u011fi en \u00f6nemli m\u00fczik insanlar\u0131ndan biridir. \u0130liklerine kadar Anadolulu, T\u00fcrkiyelidir. 140 y\u0131l \u00f6nce, 27 Eyl\u00fcl 1869\u2019da K\u00fctahya\u2019da d\u00fcnyaya gelir. As\u0131l ad\u0131 So\u011fomon So\u011fomonyan\u2019d\u0131r. Annesi Takuhi \u015fiir ve g\u00fcfte yazan, beste yapan, m\u00fczi\u011fe hayran, i\u00e7ine kapal\u0131, melankolik bir ki\u015fidir. M\u00fczikle i\u00e7 i\u00e7e olan sesi de epey g\u00fczel kundurac\u0131 Kevork\u2019a da belli ki daha gen\u00e7 ya\u015fta bu nedenle \u00e2\u015f\u0131k olmu\u015f, evlenmi\u015flerdir. Daha alt\u0131 ayl\u0131kken hen\u00fcz 17 ya\u015f\u0131nda olan annesini kaybeder So\u011fomon. K\u00fc\u00e7\u00fck So\u011fomon, i\u00e7ine kapan\u0131k, \u00e7elimsiz, solgun bir \u00e7ocukmu\u015f ama \u00f6yle g\u00fczel \u015fark\u0131 s\u00f6ylermi\u015f ki ahali K\u00fc\u00e7\u00fck Yetim \u015eark\u0131c\u0131 takm\u0131\u015f ad\u0131n\u0131. Y\u0131llar sonra yak\u0131n arkada\u015f\u0131 Markrid Babayan\u2019a \u201cBabam ne\u015feli, annem ise melankolikti. Ben de onlar\u0131n bir t\u00fcr kar\u0131\u015f\u0131m\u0131 oldum\u201d der. 11 ya\u015f\u0131na geldi\u011finde babas\u0131 da rahmetli olmu\u015f, kimsesiz kalm\u0131\u015f So\u011fomon. Onu, ikinci annem dedi\u011fi b\u00fcy\u00fckannesi Maryam b\u00fcy\u00fctm\u00fc\u015f. Annesinin bir zamanlar resminin as\u0131l\u0131 oldu\u011fu duvardaki \u00e7iviye bak\u0131p, saatlerce hi\u00e7 tan\u0131mad\u0131\u011f\u0131 annesini d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc yazar \u0130sabel Yolian, yazd\u0131\u011f\u0131 Gomidas biyografisinde.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong>ERMEN\u0130CE B\u0130LMEMES\u0130NE RA\u011eMEN&#8230;<\/strong><br \/>\nNe garip tesad\u00fcf, \u00f6ks\u00fcz ve yetim kalmasa, b\u00f6ylesi b\u00fcy\u00fck bir ozan, bestek\u00e2r ve dinadam\u0131 tarih sahnesine \u00e7\u0131kmayacakt\u0131r belki de. \u00c7\u00fcnk\u00fc tam da o zamanlarda, yani 1881\u2019de, Ermenilerin tarihi dini merkezi E\u00e7miadzin\u2019de bulunan Ermeni Ba\u015fpatrikli\u011fi, Anadolu\u2019ya heyetler g\u00f6ndererek dinadam\u0131 olmak \u00fczere e\u011fitmek i\u00e7in kimsesiz Ermeni \u00e7ocuklar\u0131na ula\u015fmaktad\u0131r. So\u011fomon\u2019un ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 b\u00f6lgeden mesul dinadam\u0131 Rahip Dertsakyan episkopos olarak takdis olmak \u00fczere E\u00e7miadzin\u2019e giderken, yan\u0131na So\u011fomon\u2019u da al\u0131r. \u00d6nce Yerevan\u2019a, sonra da kentin yan\u0131ba\u015f\u0131ndaki E\u00e7miadzin\u2019e var\u0131rlar. Ancak ciddi bir pratik sorun vard\u0131r; So\u011fomon ailesi de bilmedi\u011finden, Ermenice \u00f6\u011frenememi\u015ftir. Onu \u00f6\u011frenci olarak kabul etmekte teredd\u00fct edilir \u00f6nce. Ancak Ba\u015fpatrik IV. Kevork\u2019un huzuruna \u00e7\u0131kma \u015fans\u0131 bulur. \u201cBen Ermenice bilmem. Ama \u015fayet arzu ederseniz sizin i\u00e7in \u015fark\u0131 s\u00f6yleyeyim\u201d der ve ba\u015flar s\u00f6ylemeye. \u015eark\u0131 bitti\u011finde Ba\u015fpatrik \u00f6yle etkilenmi\u015ftir ki \u00e7ocu\u011fu \u201cYavrum benim, bi\u00e7are yetimim benim\u201d diye kucaklar.<br \/>\nB\u00f6ylelikle So\u011fomon, Kevorkyan Manast\u0131r\u0131\u2019nda e\u011fitim almaya hak kazan\u0131r. Manast\u0131rda Anadolu\u2019nun her yerinden gelen Ermeni \u00f6ks\u00fcz ve yetimlerin s\u00f6yledi\u011fi a\u011f\u0131t ve t\u00fcrk\u00fclerden etkilenerek b\u00fcy\u00fcr. 1893\u2019te mezun olur ve 1895\u2019te rahip olarak takdis edilir. Bu d\u00f6nemde Sahag Amaduni y\u00f6netiminde kilise m\u00fczi\u011finin teori ve prati\u011fini \u00e7al\u0131\u015f\u0131r. Ermeni kilisesinin kadim gelene\u011fine g\u00f6re bekarl\u0131k and\u0131 i\u00e7erek rahip olan ki\u015filer Kilise ile evlenmi\u015f ve yeni bir ya\u015fama ba\u015flam\u0131\u015f say\u0131l\u0131r. Bunun ni\u015fanesi olarak rahibi takdis eden k\u0131demli dini zat, ona yeni bir isim verir. So\u011fomon\u2019un yeni ismi ise m\u00fczi\u011fe olan istidad\u0131 nedeniyle olsa gerek, Gomidas olur. Bu isim 7. y\u00fczy\u0131lda ya\u015fam\u0131\u015f, pek \u00e7ok ilahi bestelemi\u015f ve Ermeni folklorunda \u00e7ok \u00f6nemli yere sahip olan ozan\u0131n ismidir.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong>GOM\u0130DAS, WAGNER\u2019\u0130N KURDU\u011eU KONSERVATUVARDA<\/strong><br \/>\n1896 y\u0131l\u0131nda \u00f6zel bir burs kazanarak Almanya\u2019ya gider. Berlin\u2019de Wagner\u2019in kurdu\u011fu Richard Schmidt \u00d6zel Konservatuvar\u0131 ve Saray \u00dcniversitesi\u2019ne devam eder, kompozisyon teorisi, m\u00fczik tarihi, psikoloji, felsefe, piyano, org ve \u015feflik e\u011fitimi al\u0131r. Berlin\u2019de bulundu\u011fu y\u0131llar i\u00e7inde \u015fehrin m\u00fczik \u00e7evreleri ile yak\u0131n ili\u015fki i\u00e7inde ya\u015far. 1899\u2019da konservatuvardan \u00fcst\u00fcn ba\u015far\u0131yla mezun olur ve doktor unvan\u0131n\u0131 al\u0131r. Ayn\u0131 y\u0131l Uluslararas\u0131 M\u00fczik Derne\u011fi\u2019nin (International Musical Society) kurucular\u0131 aras\u0131nda Avrupal\u0131 olmayan tek \u00fcye olarak yer al\u0131r. Berlin\u2019de ge\u00e7irdi\u011fi y\u0131llar boyunca Ermeni ve K\u00fcrt m\u00fczikleri \u00fczerine \u00e7e\u015fitli seminerler verir. Alman m\u00fczisyenlerden olu\u015fan d\u00f6rtl\u00fclerle kendi d\u00fczenledi\u011fi Ermeni halk \u015farklar\u0131n\u0131 sergiler. Paris, Kahire, Lozan, \u0130skenderiye ve Cenevre\u2019de bir\u00e7ok kez konser vermi\u015ftir. 20. y\u00fczy\u0131l\u0131n hemen ba\u015f\u0131nda, yani 1900\u2019da E\u00e7miadzin\u2019e d\u00f6ner. Kevorkyan Manast\u0131r\u0131\u2019n\u0131 \u00e7ok sevmektedir. Hatta soyad\u0131n\u0131 Kevorkyan olarak de\u011fi\u015ftirir. Kilisenin, bu fakir halk\u0131n kendisine verdiklerini geri \u00f6demek istemektedir. \u00c7ok sevdi\u011fi Berlin\u2019i, oran\u0131n zengin k\u00fclt\u00fcr atmosferini b\u0131rakmas\u0131ndaki ana neden, kendini geri \u00e7a\u011f\u0131ran bu i\u00e7 sestir. Bilimsel ve pedagojik \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131 burada s\u00fcrd\u00fcr\u00fcr. Anu\u015f isimli operay\u0131 besteler. Ermeni m\u00fczik tarihinde \u00f6nemli bir yeri olan bu opera halen Ermenistan Devlet Opera ve Balesi taraf\u0131ndan sergilenmekte ve Ermeni Operas\u0131\u2019n\u0131n ba\u015fyap\u0131t\u0131 olarak say\u0131lmaktad\u0131r.<br \/>\nBu d\u00f6nemde belki de en \u00f6nemli \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131ndan birine ba\u015flar. Kafkaslar ve A\u011fr\u0131 Da\u011f\u0131 \u00e7evresi ve Anadolu\u2019daki Ermenice, K\u00fcrt\u00e7e, Fars\u00e7a, T\u00fcrk\u00e7e dini ve d\u00fcnyevi halk t\u00fcrk\u00fclerini, dans m\u00fcziklerini derlemeye koyulur. Uzun y\u0131llar alan bu \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131nda \u00fc\u00e7 bini a\u015fk\u0131n, a\u011f\u0131rl\u0131kl\u0131 olarak Ermenice dilinde s\u00f6ylence ve ezgiyi notaya ge\u00e7irir. Gomidas Vartabed (Vartabed Ermenicede \u00f6\u011fretmen demektir), Bat\u0131 ve ait oldu\u011fu Do\u011fu aras\u0131nda k\u00fclt\u00fcrel bir k\u00f6pr\u00fc gibidir. \u00c7ok iyi bildi\u011fi Bat\u0131 m\u00fczi\u011fi ve ait oldu\u011fu Do\u011fu\u2019nun ezgileri, onun eser ve \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131nda yek v\u00fccut olur adeta. Eserlerinde geleneksel kompozisyon metotlar\u0131ndan kararl\u0131l\u0131kla ayr\u0131lm\u0131\u015f ve evrensel \u00e7a\u011fda\u015f metotlar\u0131 kullanm\u0131\u015ft\u0131r. \u00d6te yandan E\u00e7miadzin, onun ileri vizyonu i\u00e7in art\u0131k ona dar gelmeye ba\u015flam\u0131\u015f, devrimci fikirleriyle de muhafazak\u00e2r dinadamlar\u0131n\u0131n hedefi haline gelmi\u015ftir. \u00c7\u00fcnk\u00fc o, Ermenilerin, Bat\u0131\u2019ya, sek\u00fclerle\u015fmeye, gelenekle birlikte modernle\u015fmeye, yani de\u011fi\u015fime d\u00f6n\u00fck yumu\u015fak y\u00fcz\u00fcn\u00fc ifade etmektedir. T\u00fcm hayali Ermenistan\u2019da bir konservatuvar kurmakt\u0131r ancak gerekli olan b\u00fcy\u00fck b\u00fct\u00e7e nedeniyle bu ba\u015fvurusu reddedilir. 1905 Nisan\u0131nda Tiflis\u2019te Ba\u015fpatrik\u2019ten ald\u0131\u011f\u0131 \u00f6zel izinle kilise eserlerinden olu\u015fan, lakin Gomidas\u2019\u0131n polifonik d\u00fczenlemesiyle yorumlad\u0131\u011f\u0131 bir konser verir, The Hall of the Society of Artists salonunda. Konserlerin arkas\u0131 gelir ve o kadar ilgi g\u00f6r\u00fcr, o kadar muvaffak olur ki, bu onun \u00fczerindeki \u00e7evre bask\u0131s\u0131n\u0131 daha da artt\u0131r\u0131r. E\u00e7miadzin\u2019de ne kadar yaln\u0131z, yorgun, paras\u0131z ve mutsuz oldu\u011funu yazar Avrupa\u2019daki arkada\u015flar\u0131na. Yapmak istediklerini ger\u00e7ekle\u015ftirememek ona a\u011f\u0131r gelmektedir. Buradaki rutin ya\u015fam, dehas\u0131na y\u00f6nelik k\u0131skan\u00e7l\u0131k ve Berlin\u2019de al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131 kozmopolit k\u00fclt\u00fcr ya\u015fam\u0131na duydu\u011fu \u00f6zlem onu harekete ge\u00e7irir.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><b>DEBUSSY ONUN DEHASININ \u00d6N\u00dcNDE E\u011e\u0130L\u0130R<\/b><br \/>\nGomidas Vartabed, Avrupa\u2019ya \u00e7\u0131kar. Paris\u2019te II. Abd\u00fclhamit\u2019in zulm\u00fcnden ka\u00e7an \u00fcnl\u00fc Ermeni muharrir ve yay\u0131nc\u0131 Ar\u015fak \u00c7obanyan\u2019la tan\u0131\u015f\u0131r ve yak\u0131n dost olurlar. \u00c7obanyan, fikirleri ile Gomidas Vartabed\u2019i, o ise dehas\u0131 ile \u00c7obanyan\u2019\u0131 ziyadesiyle etkiler. \u00c7obanyan onu \u201cErmeni m\u00fczi\u011finin kurtar\u0131c\u0131s\u0131\u201d olarak selamlar. Nitekim, kendisi gibi yetim ve \u00f6ks\u00fcz olmas\u0131yla da yak\u0131nl\u0131k hissetti\u011fi Wagner hakk\u0131nda da Gomidas, \u201cO yabanc\u0131 uluslara ders olacak bir b\u00fcy\u00fck i\u015f yaparak Almanya\u2019ya kendi \u00f6zg\u00fcn m\u00fczi\u011fini kazand\u0131rd\u0131\u201d der. Paris, Lozan ve Cenevre\u2019de korolar kurar, konserler verir ve makaleler yay\u0131mlar. Yap\u0131tlar\u0131 nitelik ve nicelik olarak Bela Bartok ile mukayese edilir. \u00dcn\u00fc git gide yay\u0131l\u0131r. 20. y\u00fczy\u0131l\u0131n en \u00f6nemli Frans\u0131z bestecilerinden Claude Debussy onun i\u00e7in \u201cGomidas sadece Anduni (Evsiz) adl\u0131 eseri ile bile b\u00fcy\u00fck bestecilerin aras\u0131nda say\u0131lmaya hak kazanm\u0131\u015ft\u0131r. Senin dehan \u00f6n\u00fcnde e\u011filiyorum\u201d der. Vincent D\u2019Andy, Gabriel Fore, Camille Sen-Sans gibi \u00fcnl\u00fc m\u00fczik insanlar\u0131 da onun hayranlar\u0131 aras\u0131ndad\u0131r.<br \/>\nAncak maddi s\u0131k\u0131nt\u0131lar burada da yakas\u0131n\u0131 b\u0131rakmaz. Avrupa\u2019da tutunamayaca\u011f\u0131n\u0131 anlay\u0131nca geri d\u00f6nmeye karar verir. \u0130stanbul\u2019un, 100 bin ki\u015filik Ermeni n\u00fcfusu ve zengin k\u00fclt\u00fcrel ya\u015fam\u0131yla kafas\u0131ndaki projeleri ger\u00e7ekle\u015ftirebilece\u011fi imkanlar\u0131 kendisine sunaca\u011f\u0131 hayallerini kurar. 1910 y\u0131l\u0131nda \u0130stanbul\u2019a gelir. Kendi d\u00fcnyas\u0131nda m\u00fczik ve dua ile vakit ge\u00e7iren biri olarak, k\u0131sa bir s\u00fcre sonra Ermeni milletinin ve kendi ba\u015f\u0131na geleceklerin fark\u0131nda de\u011fildir. Hem bununla ilgili dahi olsa, H\u00fcrriyet, E\u015fitlik ve Karde\u015flik nidalar\u0131yla M\u00fcsl\u00fcman\u0131, Ermenisi, Rumu ve di\u011ferleri ile Osmanl\u0131l\u0131k \u00e7evresinde Me\u015frutiyet ilan edileli hen\u00fcz iki sene olmu\u015ftur.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><b>AY\u0130N\u0130 ORATORYOYA D\u00d6N\u00dc\u015eT\u00dcR\u00dcR<\/b><br \/>\n\u0130stanbul\u2019a geldi\u011fi gibi \u00e7al\u0131\u015fmaya ba\u015flar Gomidas Vartabed. \u0130ki y\u0131l i\u00e7erisinde b\u00fcy\u00fck bir gayretle, ozan, a\u015f\u0131k anlam\u0131na gelen \u201cKusan\u201d ismini verdi\u011fi koroyu kurar. K\u0131sa zamanda 300\u2019\u00fc ge\u00e7en \u00fcyesi ile Kusan, \u0130stanbul\u2019un en b\u00fcy\u00fck ve ba\u015far\u0131l\u0131 korolar\u0131ndan olur. Bu g\u00f6rkemli koronun verdi\u011fi konserler \u00f6nemli ses getirir. Gomidas Vartabed, \u0130stanbul\u2019da bulundu\u011fu s\u00fcre i\u00e7erisinde Parse\u011f Gana\u00e7yan, Mihran Tumacan, V. Sarkisyan, V. S\u0131rvantsyan ve H. Semerciyan\u2019a \u00f6zel dersler vermi\u015ftir. Bu isimler daha sonra \u201cGomidas\u2019\u0131n 5 \u00f6\u011frencileri\u201d diye an\u0131larak ba\u015far\u0131lar\u0131 ile gerek \u0130stanbul Ermeni m\u00fczi\u011fine gerekse d\u00fcnya m\u00fczik tarihine isimlerini yazd\u0131rm\u0131\u015flard\u0131r. Ancak beklentisinin aksine burada da umdu\u011fu ilgi ve deste\u011fi bulamaz. Bu karamsar zamanlar\u0131nda kendisini Ermeni Kilisesi\u2019nin ana ayini Badarak\u2018\u0131n polifonik d\u00fczenlemesine verir. Erkek sesleri i\u00e7in yazd\u0131\u011f\u0131 bu eser dehas\u0131n\u0131 g\u00f6steren bir ba\u015fyap\u0131ta d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcr. Bu d\u00f6nemde, neredeyse yirmi y\u0131l\u0131n\u0131 verdi\u011fi 11. y\u00fczy\u0131lda Ermenilerin kulland\u0131\u011f\u0131 ve bug\u00fcn halen tam \u00e7\u00f6z\u00fclememi\u015f olan 26 i\u015faretten ve Ermeni alfabesinin 12 \u00fcns\u00fcz\u00fcnden m\u00fcte\u015fekkil \u201ckhaz\u201d nota sistemi \u00fczerine \u00e7al\u0131\u015fmaya devam eder, konu hakk\u0131nda bir de kitap yay\u0131mlar. \u0130stanbul\u2019un entelekt\u00fcel \u00e7evresinde \u00f6nemli bir sayg\u0131nl\u0131\u011fa sahiptir. T\u00fcrk Oca\u011f\u0131\u2019nda \u00e7e\u015fitli konferanslar verir. Yak\u0131n arkada\u015flar\u0131 aras\u0131nda Halide Edip Ad\u0131var, Mehmet Emin Yurdakul, veliaht prens Abd\u00fclmecit ve ne h\u00fcz\u00fcnl\u00fcd\u00fcr ki T\u00fcrk\u00e7\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcn ideologlar\u0131ndan aslen K\u00fcrt olan Ziya G\u00f6kalp de vard\u0131r.<br \/>\nGomidas Vartabed, Ermenilerin soyk\u0131r\u0131m\u0131n ba\u015flad\u0131\u011f\u0131 tarih olarak and\u0131klar\u0131 24 Nisan 1915 g\u00fcn\u00fc evinden al\u0131n\u0131r. Tek ba\u015f\u0131na Gomidas dahi, siyasi kalk\u0131\u015fma ve ihanet i\u00e7inde olduklar\u0131 iddia edilen bu Ermeni ayd\u0131nlar\u0131n hangi mant\u0131kla su\u00e7lan\u0131p \u00f6l\u00fcme g\u00f6nderildiklerini anlatmaya yeter gibidir. Trenle \u00c7ank\u0131r\u0131\u2019ya do\u011fru gitmektedir Gomidas Vartabed. Bu \u00f6l\u00fcm yolculu\u011funda kurtulan ender ki\u015filerden biri olur. \u0130stanbul\u2019daki dostlar\u0131 Halide Edip, Yurdakul, ABD B\u00fcy\u00fckel\u00e7isi Morgenthau ve hatta G\u00f6kalp devreye girerek Gomidas\u2019\u0131n \u00f6ld\u00fcr\u00fclmeden \u0130stanbul\u2019a geri d\u00f6nmesi sa\u011flarlar. Ancak zaten hassas bir ruh yap\u0131s\u0131na sahip olan Gomidas, ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 bu a\u011f\u0131r travma ve arkada\u015flar\u0131n\u0131n katledilmelerine duydu\u011fu \u00fcz\u00fcnt\u00fc sonucunda ruhsal dengesini kaybeder. 1916 y\u0131l\u0131nda \u015ei\u015fli\u2019deki La Paix Asabiye Hastanesi\u2019ne yat\u0131r\u0131l\u0131r. Dostlar\u0131, \u0130stanbul\u2019da kalmas\u0131n\u0131n s\u0131hhati i\u00e7in iyi olmayaca\u011f\u0131na karar vererek aralar\u0131nda para toplar ve onu 1919\u2019da Paris\u2019e g\u00f6nderirler. 22 Ekim 1935\u2019te aya\u011f\u0131ndaki bir yaran\u0131n mikrop kapmas\u0131 sonucu, hen\u00fcz antibiyotik ke\u015ffedilmemi\u015f oldu\u011fundan, basit bir enfeksiyondan \u00f6t\u00fcr\u00fc Villejuif Hastanesi\u2019nde hayata g\u00f6zlerini yumar.<br \/>\nGomidas Vartabed, Ermeni halk\u0131n\u0131n ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 ac\u0131lar\u0131n ve hayata kar\u015f\u0131 g\u00f6sterdikleri onurlu duru\u015fun sembol\u00fcd\u00fcr. O, \u00fclkesinden ayr\u0131l\u0131rken akl\u0131n\u0131 ve ruhunu arkas\u0131nda b\u0131rakm\u0131\u015ft\u0131. D\u00fcnyaya sa\u00e7\u0131lan b\u00fct\u00fcn Ermeniler gibi.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><b>Gomidas<\/b><i><br \/>\nG\u00fcne\u015f var<br \/>\n\u015eark\u0131lar\u0131nda &#8211; topra\u011f\u0131 pi\u015firen g\u00fcne\u015f var<br \/>\nG\u00fcne\u015f var y\u00fcrek \u0131s\u0131tan<br \/>\nVe \u00f6zlemle y\u00fcrekleri yakan<br \/>\ng\u00fcne\u015f var<\/i><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><i>Yaprak var<br \/>\n\u015eark\u0131lar\u0131nda &#8211; filizlenen<br \/>\nyaprak var<br \/>\nYaprak var kavurucu yazlara direnen<br \/>\nVe g\u00fczle beraber alt\u0131n kesilen yaprak var<\/i><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><i>Ya\u011fmur var<br \/>\n\u015eark\u0131lar\u0131nda &#8211; bahar\u0131n billur ya\u011fmuru var<br \/>\nYa\u011fmur var y\u00fcrek \u0131slatan<br \/>\nVe \u00f6zlemleri temelli dindiren ya\u011fmur var<\/i><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><i>Selam var<br \/>\n\u015eark\u0131lar\u0131nda &#8211; kainata selam var<br \/>\nSelam var hasat ezgilerimizden d\u00fc\u011f\u00fcn ezgilerimizden<br \/>\nBar\u0131\u015f\u00e7\u0131l insanlara selam var.<\/i><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><b>Zahrad<\/b><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><i>Taraf K\u00fclt\u00fcr Eki, 22.09.2009<\/i><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><b><i>http:\/\/www.markaresayan.com\/?p=1386<\/i><\/b><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Markar \u00a0ESAYAN Halide Edip\u2019in \u201c\u015eark\u0131 s\u00f6yledi\u011finde Allah onu dinlemek i\u00e7in a\u015fa\u011f\u0131 inerdi\u201d dedi\u011fi, Avrupal\u0131lar\u0131n g\u0131ptayla izledi\u011fi b\u00fcy\u00fck bir m\u00fczik dehas\u0131yd\u0131 Gomidas Vartabed. 140 y\u0131l \u00f6nce K\u00fctahya\u2019da do\u011fdu, akl\u0131n\u0131 yurdunda b\u0131rakt\u0131 ve Paris\u2019te \u00f6ld\u00fc. Gomidas Vartabed, Ermeni halk\u0131n\u0131n ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 ac\u0131lar\u0131n ve hayata kar\u015f\u0131 g\u00f6sterdikleri onurlu duru\u015fun sembollerinden biridir. D\u00fcnyada Gomidas Vartabed\u2019i tan\u0131mayan bir Ermeni bulmak ne [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":7,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1,19],"tags":[],"class_list":["post-36702","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-haberler","category-unluler"],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v27.4 - https:\/\/yoast.com\/product\/yoast-seo-wordpress\/ -->\n<title>Anadolu\u2019nun Wagner\u2019i Gomidas Vartabed - Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=36702\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"en_US\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Anadolu\u2019nun Wagner\u2019i Gomidas Vartabed - Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Markar \u00a0ESAYAN Halide Edip\u2019in \u201c\u015eark\u0131 s\u00f6yledi\u011finde Allah onu dinlemek i\u00e7in a\u015fa\u011f\u0131 inerdi\u201d dedi\u011fi, Avrupal\u0131lar\u0131n g\u0131ptayla izledi\u011fi b\u00fcy\u00fck bir m\u00fczik dehas\u0131yd\u0131 Gomidas Vartabed. 140 y\u0131l \u00f6nce K\u00fctahya\u2019da do\u011fdu, akl\u0131n\u0131 yurdunda b\u0131rakt\u0131 ve Paris\u2019te \u00f6ld\u00fc. Gomidas Vartabed, Ermeni halk\u0131n\u0131n ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 ac\u0131lar\u0131n ve hayata kar\u015f\u0131 g\u00f6sterdikleri onurlu duru\u015fun sembollerinden biridir. D\u00fcnyada Gomidas Vartabed\u2019i tan\u0131mayan bir Ermeni bulmak ne [&hellip;]\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=36702\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2015-09-26T07:53:39+00:00\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2015-09-26T07:55:32+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"http:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/2015\/09\/Gomidas.jpg\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"admin\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Written by\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"admin\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Est. reading time\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"11 minutes\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\\\/\\\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?p=36702#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?p=36702\"},\"author\":{\"name\":\"admin\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/096f1d38a12cce57fb855b485ed24c9e\"},\"headline\":\"Anadolu\u2019nun Wagner\u2019i Gomidas Vartabed\",\"datePublished\":\"2015-09-26T07:53:39+00:00\",\"dateModified\":\"2015-09-26T07:55:32+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?p=36702\"},\"wordCount\":2276,\"commentCount\":0,\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?p=36702#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"http:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2015\\\/09\\\/Gomidas.jpg\",\"articleSection\":[\"Haberler\",\"\u00dcnl\u00fcler\"],\"inLanguage\":\"en-US\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"CommentAction\",\"name\":\"Comment\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?p=36702#respond\"]}]},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?p=36702\",\"url\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?p=36702\",\"name\":\"Anadolu\u2019nun Wagner\u2019i Gomidas Vartabed - Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?p=36702#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?p=36702#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"http:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2015\\\/09\\\/Gomidas.jpg\",\"datePublished\":\"2015-09-26T07:53:39+00:00\",\"dateModified\":\"2015-09-26T07:55:32+00:00\",\"author\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/096f1d38a12cce57fb855b485ed24c9e\"},\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?p=36702#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"en-US\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?p=36702\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"en-US\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?p=36702#primaryimage\",\"url\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/wp-content\\\/uploads\\\/sites\\\/6\\\/2015\\\/09\\\/Gomidas.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/wp-content\\\/uploads\\\/sites\\\/6\\\/2015\\\/09\\\/Gomidas.jpg\",\"width\":193,\"height\":261},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?p=36702#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Home\",\"item\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Anadolu\u2019nun Wagner\u2019i Gomidas Vartabed\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/#website\",\"url\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/\",\"name\":\"Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi\",\"description\":\"\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"en-US\"},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/096f1d38a12cce57fb855b485ed24c9e\",\"name\":\"admin\",\"url\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?author=7\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Anadolu\u2019nun Wagner\u2019i Gomidas Vartabed - Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=36702","og_locale":"en_US","og_type":"article","og_title":"Anadolu\u2019nun Wagner\u2019i Gomidas Vartabed - Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi","og_description":"Markar \u00a0ESAYAN Halide Edip\u2019in \u201c\u015eark\u0131 s\u00f6yledi\u011finde Allah onu dinlemek i\u00e7in a\u015fa\u011f\u0131 inerdi\u201d dedi\u011fi, Avrupal\u0131lar\u0131n g\u0131ptayla izledi\u011fi b\u00fcy\u00fck bir m\u00fczik dehas\u0131yd\u0131 Gomidas Vartabed. 140 y\u0131l \u00f6nce K\u00fctahya\u2019da do\u011fdu, akl\u0131n\u0131 yurdunda b\u0131rakt\u0131 ve Paris\u2019te \u00f6ld\u00fc. Gomidas Vartabed, Ermeni halk\u0131n\u0131n ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 ac\u0131lar\u0131n ve hayata kar\u015f\u0131 g\u00f6sterdikleri onurlu duru\u015fun sembollerinden biridir. D\u00fcnyada Gomidas Vartabed\u2019i tan\u0131mayan bir Ermeni bulmak ne [&hellip;]","og_url":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=36702","og_site_name":"Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi","article_published_time":"2015-09-26T07:53:39+00:00","article_modified_time":"2015-09-26T07:55:32+00:00","og_image":[{"url":"http:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/2015\/09\/Gomidas.jpg","type":"","width":"","height":""}],"author":"admin","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Written by":"admin","Est. reading time":"11 minutes"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=36702#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=36702"},"author":{"name":"admin","@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/#\/schema\/person\/096f1d38a12cce57fb855b485ed24c9e"},"headline":"Anadolu\u2019nun Wagner\u2019i Gomidas Vartabed","datePublished":"2015-09-26T07:53:39+00:00","dateModified":"2015-09-26T07:55:32+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=36702"},"wordCount":2276,"commentCount":0,"image":{"@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=36702#primaryimage"},"thumbnailUrl":"http:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/2015\/09\/Gomidas.jpg","articleSection":["Haberler","\u00dcnl\u00fcler"],"inLanguage":"en-US","potentialAction":[{"@type":"CommentAction","name":"Comment","target":["https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=36702#respond"]}]},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=36702","url":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=36702","name":"Anadolu\u2019nun Wagner\u2019i Gomidas Vartabed - Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi","isPartOf":{"@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=36702#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=36702#primaryimage"},"thumbnailUrl":"http:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/2015\/09\/Gomidas.jpg","datePublished":"2015-09-26T07:53:39+00:00","dateModified":"2015-09-26T07:55:32+00:00","author":{"@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/#\/schema\/person\/096f1d38a12cce57fb855b485ed24c9e"},"breadcrumb":{"@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=36702#breadcrumb"},"inLanguage":"en-US","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=36702"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"en-US","@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=36702#primaryimage","url":"https:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2015\/09\/Gomidas.jpg","contentUrl":"https:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2015\/09\/Gomidas.jpg","width":193,"height":261},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=36702#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https:\/\/akunq.net\/tr"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Anadolu\u2019nun Wagner\u2019i Gomidas Vartabed"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/#website","url":"https:\/\/akunq.net\/tr\/","name":"Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi","description":"","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"en-US"},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/#\/schema\/person\/096f1d38a12cce57fb855b485ed24c9e","name":"admin","url":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?author=7"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/36702","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/7"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=36702"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/36702\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":36705,"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/36702\/revisions\/36705"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=36702"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=36702"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=36702"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}