{"id":36574,"date":"2015-09-17T03:58:10","date_gmt":"2015-09-17T08:58:10","guid":{"rendered":"http:\/\/akunq.net\/tr\/?p=36574"},"modified":"2015-09-17T03:58:10","modified_gmt":"2015-09-17T08:58:10","slug":"taner-akcam-soykirim-ermeni-reform-meselesine-verilen-nihai-cevaptir","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=36574","title":{"rendered":"Taner Ak\u00e7am: Soyk\u0131r\u0131m, Ermeni reform meselesine verilen nihai cevapt\u0131r"},"content":{"rendered":"

\"Taner<\/a>Uluslararas\u0131 Hrant Dink \u00d6d\u00fclleri\u2019nin 7. kez sahiplerini buldu\u011fu, \u0130stanbul Kongre Merkez\u2019inde 15 Eyl\u00fcl ak\u015fam\u0131 d\u00fczenlenen \u00f6d\u00fcl t\u00f6reninde, a\u00e7\u0131l\u0131\u015f konu\u015fmas\u0131n\u0131 tarih\u00e7i Taner Ak\u00e7am yapt\u0131. T\u00f6reni izleyenler taraf\u0131ndan b\u00fcy\u00fck bir ilgiyle dinlenen konu\u015fman\u0131n tam metnini sunuyoruz.<\/i><\/b><\/p>\n

\u00d6ncelikle Uluslararas\u0131 Hrant Dink Vakf\u0131na bu \u00f6zel ve anlaml\u0131 davet i\u00e7in \u00e7ok te\u015fekk\u00fcr ederim.<\/p>\n

Bilindi\u011fi gibi, i\u00e7inde bulundu\u011fumuz y\u0131l, Ermeni Soyk\u0131r\u0131m\u0131n 100\u2019\u00fcnc\u00fc y\u0131l\u0131. Ve benden bunun anlam\u0131 \u00fczerine bir \u015feyler s\u00f6ylemem istendi.<\/p>\n

Soyk\u0131r\u0131m bir insanl\u0131k su\u00e7u; 1948 y\u0131l\u0131nda bir s\u00f6zle\u015fme ile kabul edildi. Bug\u00fcn T\u00fcrkiye\u2019de en \u00e7ok tart\u0131\u015f\u0131lan konular\u0131n ba\u015f\u0131nda 1915\u2019in soyk\u0131r\u0131m olarak adland\u0131r\u0131l\u0131p adland\u0131r\u0131lamayaca\u011f\u0131 gelir. Oysa konuyla yak\u0131ndan ilgilenenler bilirler ki soyk\u0131r\u0131m kavram\u0131n\u0131n ortaya \u00e7\u0131kmas\u0131n\u0131n en ba\u015fta gelen nedeni 1915 y\u0131l\u0131nda Ermenilerin imha edilmesidir.<\/p>\n

Bu bilgiyi bize, soyk\u0131r\u0131m kavram\u0131n\u0131 bulan Rafael Lemkin\u2019in kendisi verir. Ama bir tek soyk\u0131r\u0131m de\u011fil; bunun d\u0131\u015f\u0131nda uluslararas\u0131 hukukta; a) insanl\u0131k hukuku veya insaniyet kanunlar\u0131 b) insanl\u0131\u011fa kar\u015f\u0131 su\u00e7lar olarak bilinen iki di\u011fer hukuk kavram\u0131n\u0131n ortaya \u00e7\u0131kmas\u0131 da bizim tarihimizle ilgilidir. \u2018\u0130nsanl\u0131k hukuku\u2019 ilk defa uluslararas\u0131 bir hukuk ilkesi olarak 1899 ve 1907 Lahey s\u00f6zle\u015fmelerinde Martens H\u00fckm\u00fc olarak yer ald\u0131.<\/p>\n

Martens, Rus bir hukuk\u00e7udur. S\u00f6z konusu ilkeyi ortaya atmas\u0131n\u0131n nedenlerinin ba\u015f\u0131nda Osmanl\u0131 Devletinin H\u0131ristiyan vatanda\u015flar\u0131na y\u00f6nelik yapt\u0131klar\u0131 katliamlar gelir. \u0130kinci kavram, \u2018Crime Against Humanity\u2019 (\u0130nsanl\u0131\u011fa Kar\u015f\u0131 Su\u00e7lar) kavram\u0131d\u0131r. Bu uluslararas\u0131 su\u00e7 kategorisi ilk defa 24 May\u0131s 1915 y\u0131l\u0131nda, \u0130ngiltere, Fransa ve Rusya\u2019n\u0131n Ermenilerin katledilmesi ile ilgili yapt\u0131klar\u0131 ortak a\u00e7\u0131klamada yer alm\u0131\u015ft\u0131r. Ve daha sonra N\u00fcrnberg mahkemelerinde Nazi y\u00f6neticilerinin yarg\u0131land\u0131\u011f\u0131 \u00fc\u00e7 temel su\u00e7tan birisi olmu\u015ftur.<\/p>\n

Lemkin\u2019in yorumu<\/b><\/p>\n

Bu iki hukuk terimi gibi, soyk\u0131r\u0131m su\u00e7unun yarat\u0131lmas\u0131 da do\u011frudan bizim tarihimizle ilgilidir. Kavram\u0131n mucidi Lemkin \u2018Totally unofficial\u2019 (tamam\u0131yla gayr\u0131 resmi) ba\u015fl\u0131kl\u0131 oto-biyografisinde, Talat Pa\u015fa\u2019n\u0131n, Ermeni gen\u00e7 Tehlerian taraf\u0131ndan 1921 y\u0131l\u0131 Mart ay\u0131nda \u00f6ld\u00fcrmesini gazetelerden okudu\u011funu; \u00e7ok etkilendi\u011fini s\u00f6yler ve \u015funlar\u0131 yazar:<\/p>\n

\u201cMahkeme su\u00e7 i\u015fleyen T\u00fcrk faillerin yarg\u0131lanmas\u0131na d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fc… [ve] d\u00fcnya, T\u00fcrkiye\u2019de ya\u015fanan trajik olaylar\u0131n ger\u00e7ek bir resmiyle kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131. Ermeniler \u00f6ld\u00fcr\u00fcl\u00fcrken i\u015flerine \u00f6yle geldi\u011fi i\u00e7in bilerek sessiz kalan ve T\u00fcrk sava\u015f su\u00e7lular\u0131n\u0131 serbest b\u0131rakarak olup biteni saklama niyetinde olan d\u00fcnya, \u015fimdi bu deh\u015fet verici ger\u00e7e\u011fi dinlemeye mecbur kal\u0131yordu.<\/p>\n

Mahkeme, Tehlerian\u2019\u0131n i\u00e7inde bulundu\u011fu psikolojinin zorlay\u0131c\u0131 ve \u00f6n\u00fcne ge\u00e7ilemez etkisiyle davrand\u0131\u011f\u0131na h\u00fckmederek beraat\u0131na karar verdi. \u0130nsanl\u0131\u011f\u0131n moral de\u011ferlerini kendisine \u00f6l\u00e7\u00fc alan Tehlerian, davran\u0131\u015flar\u0131n\u0131n ahlaki do\u011fas\u0131n\u0131 yarg\u0131lama kapasitesinden yoksun bir \u2018deli\u2019 olarak tan\u0131mland\u0131. Oysa o, kendisini insano\u011flunun vicdan\u0131n\u0131n yasal koruyucusu ve uygulay\u0131c\u0131s\u0131 olarak g\u00f6rm\u00fc\u015f, bunun gere\u011fini yerine getirmi\u015fti.<\/p>\n

Fakat bir insan adaletin ger\u00e7ekle\u015ftirilmesini kendi eline alabilir mi? H\u0131rs-ihtiras, b\u00f6yle bir adalet tarz\u0131n\u0131 tesirsiz hale getirmez ve raydan \u00e7\u0131kmas\u0131na yol a\u00e7maz m\u0131? … Bu sorular\u0131n cevaplar\u0131n\u0131 bilmiyordum ancak, \u0131rk veya din ad\u0131na i\u015flenen bu t\u00fcr toplu cinayetlerin yarg\u0131lanabilmesi i\u00e7in d\u00fcnyan\u0131n her yerinde ge\u00e7erli olacak bir yasa yap\u0131lmas\u0131n\u0131n ka\u00e7\u0131n\u0131lmazl\u0131\u011f\u0131na h\u00fckmettim.\u201d<\/p>\n

\u2018\u0130nsanlar tavuk de\u011fil ki\u2019<\/b><\/p>\n

Davadan etkilenen Lemkin edebiyat okumay\u0131 b\u0131rak\u0131r ve toplu cinayetlerin yarg\u0131lanabilmesi i\u00e7in bir yasa \u00e7\u0131kartmak hedefiyle hukuk okumaya ba\u015flar. An\u0131lar\u0131nda Talat Pa\u015fa davas\u0131n\u0131 hukuk hocas\u0131yla tart\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131n\u0131 aktar\u0131r. Hocas\u0131na Talat\u2019\u0131n ni\u00e7in mahkemeler taraf\u0131ndan tutuklan\u0131p, yarg\u0131lanmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 sorar. Hocas\u0131 ne bu t\u00fcr bir kanun ne de bu yetkiye sahip bir mahkeme oldu\u011funu s\u00f6yler. Bir \u00f6rnek verir; \u201cBir \u00e7ift\u00e7i d\u00fc\u015f\u00fcn ve bu \u00e7ift\u00e7inin tavuklar\u0131 var. Tavuklar\u0131n\u0131 \u00f6ld\u00fcr\u00fcrse, bu \u00e7ift\u00e7inin bilece\u011fi i\u015ftir ve seni ilgilendirmez. E\u011fer m\u00fcdahale eder, kar\u0131\u015f\u0131rsan, haddini a\u015fm\u0131\u015f olursun\u201d, Lemkin itiraz eder, \u201cama\u201d der, \u201cinsanlar tavuk de\u011fil ki\u201d ve bir devletin egemenlik hakk\u0131 \u201cmilyonlarca insan\u0131n \u00f6ld\u00fcr\u00fclmesi demek de\u011fildir… insanlar\u0131n\u0131n refah\u0131 i\u00e7in okullar in\u015fa etmesi, yollar yapmas\u0131 demektir.\u201d<\/p>\n

Lemkin anlamakta zorlanmaktad\u0131r; \u201cTehlerian\u2019\u0131n bir ki\u015fiyi \u00f6ld\u00fcrmesi su\u00e7 say\u0131lmakta, ama onu bask\u0131 alt\u0131nda tutan ki\u015finin bir milyon insan\u0131 \u00f6ld\u00fcrmesi su\u00e7 say\u0131lmamaktad\u0131r\u201d, ve sorar, \u201cBurada tuhaf bir durum yok mudur?\u201d<\/p>\n

Lemkin bundan sonraki t\u00fcm \u00f6mr\u00fcn\u00fc, bu tuhafl\u0131\u011f\u0131 ortadan kald\u0131racak, soyk\u0131r\u0131m olarak adland\u0131rd\u0131\u011f\u0131 su\u00e7 kategorisini yaratmak i\u00e7in harcar! Daha sonra yaz\u0131, konu\u015fmalar\u0131nda bu kavram\u0131 yaratmas\u0131nda Ermeni katliam\u0131n\u0131 oynad\u0131\u011f\u0131 belirleyici rol\u00fc defalarca tekrar eder.<\/p>\n

Aktard\u0131\u011f\u0131m bu bilgilerin bizde pek bilinmiyor olmas\u0131n\u0131n nedeni, tarihimizle y\u00fczle\u015fmemi\u015f olmam\u0131zd\u0131r. Ve bu nedenle de devletimizin hala kendi vatanda\u015flar\u0131n\u0131 tavuk olarak g\u00f6rmeye devam etti\u011fini s\u00f6yleyebiliriz.<\/p>\n

Y\u00fczle\u015fme i\u00e7in 4 neden<\/b><\/p>\n

Tarihle y\u00fczle\u015fmek ne demektir? Ve niye y\u00fczle\u015fmek zorunday\u0131z?<\/b><\/p>\n

Sizlere d\u00f6rt ana neden sayabilirim. Birincisi, \u00e7ok s\u0131radan ve insani bir nedendir. Ge\u00e7mi\u015fte imha edilmi\u015f insanlar\u0131n, insanl\u0131k onurlar\u0131n\u0131 iade etmek i\u00e7in tarihle y\u00fczle\u015fme \u015fartt\u0131r. T\u00fcm b\u00fcy\u00fck kitlesel katliamlarda kurban topluluklar, imha edilmeden \u00f6nce insan olmad\u0131klar\u0131 y\u00f6n\u00fcnde yo\u011fun bir propagandaya tabi tutulurlar. \u0130nsan olmaktan \u00e7\u0131kart\u0131l\u0131r ve \u2018mikrop\u2019; \u2018t\u00fcm\u00f6r\u2019, v\u00fccuttaki kanser veya \u2018b\u00f6cek\u2019 gibi kavramlarla tan\u0131mlan\u0131rlar. Bu insanlar\u0131n, insanl\u0131k onurlar\u0131n\u0131 tekrar onlara iade etmek i\u00e7in ge\u00e7mi\u015fle y\u00fczle\u015fmek gerekir.<\/p>\n

\u0130kincisi, katliam ve imhalar bir toplumun adalet duygusunu ve vicdan\u0131n\u0131 yok eder. Adaletin yeniden in\u015fas\u0131 i\u00e7in ge\u00e7mi\u015fle y\u00fczle\u015fmek ve haks\u0131zl\u0131\u011fa u\u011fram\u0131\u015f kesimlerin zararlar\u0131n\u0131 tazmin etmek gerekir. E\u011fer bug\u00fcn insan haklar\u0131na sayg\u0131l\u0131, e\u015fitlik ve adalet duygusunu esas alan bir toplum yaratmak istiyorsan\u0131z, ge\u00e7mi\u015fteki hak ihlalleriyle y\u00fczle\u015fmeniz \u015fartt\u0131r. Yoksa, adaletli ve insan haklar\u0131na sayg\u0131l\u0131 bir gelecek kuramazs\u0131n\u0131z. \u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fcs\u00fc, birbiriyle \u00e7at\u0131\u015fma ya\u015fam\u0131\u015f topluluklar, e\u011fer bar\u0131\u015f i\u00e7inde birlikte ya\u015famak istiyorlarsa ge\u00e7mi\u015fleri \u00fczerine konu\u015fmak ve aralar\u0131ndaki sorunlar\u0131 \u00e7\u00f6zmek zorundad\u0131rlar. Bunu yapmazlarsa, g\u00fcvensizlik, ku\u015fku ve d\u00fc\u015fmanl\u0131klar devam eder ve bu da yeni \u00e7at\u0131\u015fmalara zemin haz\u0131rlarlar.<\/p>\n

D\u00f6rd\u00fcnc\u00fcs\u00fc, e\u011fer tarihte ya\u015fananlar\u0131 inkar ederseniz, potansiyel olarak ayn\u0131 su\u00e7u tekrar i\u015fleme ihtimaliniz var demektir. T\u00fcrkiye\u2019nin, bug\u00fcn Ortado\u011fu\u2019da ba\u015far\u0131s\u0131z olmas\u0131n\u0131n ana nedeni budur. T\u00fcrk h\u00fck\u00fcmetleri, hangi boydan ve renkten olurlarla olsunlar, Ortado\u011fu halklar\u0131 i\u00e7in, ge\u00e7mi\u015fte cinayetler i\u015fleyen Osmanl\u0131-T\u00fcrk y\u00f6neticilerinin devam\u0131d\u0131rlar ve bu cinayetlerle y\u00fczle\u015fmedikleri m\u00fcddet\u00e7e, ayn\u0131 cinayetleri tekrar i\u015fleyeceklerinden korkulur. T\u00fcrkiye\u2019nin bug\u00fcn Ortado\u011fu\u2019da kendisinden korkulan ve g\u00fcvenilmez bir \u00fclke olarak g\u00f6r\u00fclmesinin ana nedeni budur.<\/p>\n

\u00d6zetle, siz tarihle y\u00fczle\u015fmez ve ondan ka\u00e7san\u0131z bile o sizi kovalar. Bir hayalet gibi pe\u015finizden gelir ve sizi rahat b\u0131rakmaz.<\/p>\n

Reform meselesi<\/b><\/p>\n

Bug\u00fcn, tarihle y\u00fczle\u015fmek zorunda olmam\u0131z\u0131n temel bir pratik nedeni daha var. E\u011fer tarihimizle y\u00fczle\u015fmi\u015f, Ermeni sorunu hakk\u0131nda etrafl\u0131ca konu\u015fmu\u015f ve gerekli dersleri \u00e7\u0131karm\u0131\u015f olsayd\u0131k, K\u00fcrt meselesini bug\u00fcnk\u00fc boyutlarda ya\u015famazd\u0131k. Her kes bug\u00fcnlerde \u015fa\u015fk\u0131nl\u0131k i\u00e7inde \u00e7\u00f6z\u00fcm s\u00fcrecinin ni\u00e7in bitti\u011fini, \u00e7at\u0131\u015fmalar\u0131n ni\u00e7in yeniden ba\u015flad\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve s\u00fcreci ilk kimin sona erdirdi\u011fini tart\u0131\u015f\u0131yor. Oysa en \u00f6nemsiz tart\u0131\u015fma \u201cilk kim ba\u015flatt\u0131\u201d tart\u0131\u015fmas\u0131d\u0131r. E\u011fer tarihimizi bilseydik, \u015fu anda kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131\u011f\u0131m\u0131z sorunun K\u00fcrt reform sorunu oldu\u011funu ve esas itibariyle de Ermenilerle ya\u015fanan s\u00fcrece \u00e7ok benzedi\u011fini g\u00f6r\u00fcrd\u00fck. Ermeni meselesi diye tart\u0131\u015f\u0131lan mesele, bir reform meselesi idi ve zaten resmi belgelerde de ad\u0131 \u2018Ermeni reform meselesi\u2019 olarak ge\u00e7iyordu.<\/p>\n

Sorun Ermenilerin, sosyal ve hukuki a\u00e7\u0131dan M\u00fcsl\u00fcmanlarla e\u015fit vatanda\u015f say\u0131lmas\u0131 ve Osmanl\u0131 y\u00f6netim sistemine dahil edilmeleri meselesi idi. E\u011fer tarihimizle y\u00fczle\u015fmi\u015f olsayd\u0131k, bilirdik ki, ne zaman bu reform konusunda baz\u0131 ileri ad\u0131mlar at\u0131lm\u0131\u015f ve Ermeniler Osmanl\u0131 siyasi-idari yap\u0131s\u0131nda yer almaya yakla\u015fm\u0131\u015flarsa, katliamlar da o zaman ya\u015fanm\u0131\u015ft\u0131r. Ermenilere y\u00f6nelik katliamlarla, reformlar aras\u0131nda son derece do\u011frudan bir ili\u015fki vard\u0131r.<\/p>\n

Size bu s\u00fcrecin baz\u0131 \u00e7arp\u0131c\u0131 tepe noktalar\u0131n\u0131 hat\u0131rlatmak isterim. Sultan Abd\u00fclhamit, Ekim 1895\u2019de Ermeni reformlar\u0131 yap\u0131laca\u011f\u0131n\u0131 ilan etti. Buna g\u00f6re Ermeniler M\u00fcsl\u00fcmanlarla e\u015fit stat\u00fcde say\u0131lacak ve n\u00fcfus oranlar\u0131yla orant\u0131l\u0131 olarak da yerel y\u00f6netimlere kat\u0131lacaklard\u0131. Bekledikleri reformlar\u0131n nihayet ger\u00e7ekle\u015fti\u011fi \u00fcmidiyle b\u00fcy\u00fck bir sevin\u00e7 ya\u015fayan Ermeniler, Do\u011fu vilayetlerinden gelen katliam haberleriyle sars\u0131ld\u0131lar. Ve reformlar bir daha geri gelmemek \u00fczere, \u00f6ld\u00fcr\u00fclen y\u00fcz binin \u00fczerinde Ermeni\u2019yle birlikte topra\u011fa g\u00f6m\u00fcld\u00fc.<\/p>\n

Reform yerine katliam<\/b><\/p>\n

E\u015fitlik \u00f6zg\u00fcrl\u00fck ve karde\u015flik s\u00f6z\u00fc ile gelen 1908 devrimi sonras\u0131 Ermeniler gene reform beklentisi i\u00e7ine girdiler. Bizim tarih\u00e7ilerimiz pek bilmez; 1908 sonras\u0131 toplanan Osmanl\u0131 meclisinin, ilk g\u00fcndeme ald\u0131\u011f\u0131 konulardan bir tanesi \u2018Ermeni reformu meselesi\u2019 idi. Buna g\u00f6re, h\u00fck\u00fcmet Ermeni vilayetlerine bir heyet yollayacak, heyet hem Ermenilere k\u00f6t\u00fc muamelede bulunan y\u00f6neticileri g\u00f6revden alacak, hem de Ermenilerin yerel y\u00f6netimlere nas\u0131l kat\u0131lmas\u0131 gerekti\u011fi konusunda kanun teklifleri haz\u0131rlayacakt\u0131. \u00d6zledikleri reformlar\u0131n nihayet ger\u00e7ek olaca\u011f\u0131n\u0131 zanneden Ermeniler reform yerine, Adana\u2019da \u00a020 bin ki\u015finin katledilmesi \u015fokunu ya\u015fad\u0131lar. Bilinenin aksine, katliam bir tek Adana ile s\u0131n\u0131rl\u0131 de\u011fildi; bir \u00e7ok ba\u015fka vilayette de ya\u015fanm\u0131\u015f ya da ya\u015fanmas\u0131 son anda engellenmi\u015fti. Katliam\u0131n nedeni Ermenilerin yeni Anayasa\u2019n\u0131n ve reformlar\u0131n temsilcisi olarak g\u00f6r\u00fclmeleriydi.<\/p>\n

1915-1918 katliamlar\u0131 da farkl\u0131 de\u011fildir. Soyk\u0131r\u0131m, Osmanl\u0131 y\u00f6neticilerinin \u015eubat 1914\u2019te imzalad\u0131klar\u0131 \u2018Ermeni Reform Antla\u015fmas\u0131\u2019na verdikleri cevapt\u0131r. Bu reform plan\u0131na g\u00f6re, Ermenilerin ya\u015fad\u0131klar\u0131 b\u00f6lgelerde iki \u00f6zel vilayet kurulacak ve Ermeniler n\u00fcfuslar\u0131yla orant\u0131l\u0131 olarak yerel y\u00f6netime kat\u0131lacaklard\u0131. 1914 bahar\u0131nda, reform sevinci ya\u015fayan Ermeniler 1915\u2019de kitlesel katliama t\u00e2bi tutuldular.<\/p>\n

San\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131n aksine, Ermeni Soyk\u0131r\u0131m\u0131\u2019n\u0131n Birinci D\u00fcnya Sava\u015f\u0131 ile nedensel ili\u015fkisi dolayl\u0131d\u0131r. Tehcir esas olarak, devletin ba\u015f\u0131na bir \u2018gaile\u2019, bir bela say\u0131lan Ermeni reform meselesinden nihai olarak kurtulmak amac\u0131yla yap\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc \u0130ttihat\u00e7\u0131lara g\u00f6re, Ermeni reform meselesi, hem yabanc\u0131 devletlere Osmanl\u0131n\u0131n i\u00e7 i\u015flerine kar\u0131\u015fma imk\u00e2n\u0131 veriyordu hem de Osmanl\u0131 devletini par\u00e7alama potansiyeline sahipti.<\/p>\n

Bunlar\u0131 ben s\u00f6ylemiyorum; d\u00f6nemin i\u00e7 i\u015fleri bakan\u0131 Talat Pa\u015fa s\u00f6yl\u00fcyor. 26 May\u0131s 1915 tarihinde Sadrazaml\u0131k makam\u0131na yazd\u0131\u011f\u0131 uzun bir yaz\u0131da tehcirin as\u0131l amac\u0131n\u0131n Ermeni reform meselesini \u00e7\u00f6zmek oldu\u011funu anlat\u0131r. Pa\u015fa\u2019ya g\u00f6re, Ermeni Reform Antla\u015fmas\u0131 \u201cOsmanl\u0131 vil\u00e2yetlerinin bir k\u0131sm\u0131(n\u0131n) yabanc\u0131 n\u00fcfuz alt\u0131na girmesi\u201d tehlikesini ortaya \u00e7\u0131kard\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in, \u201cbu derdin [yani Reform meselesinin] esasl\u0131 bir \u015fekilde sona erdirilmesi ve tamamen yok edilmesi d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fc(l\u00fcrken)\u201d sava\u015f \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131 ve Ermenilere y\u00f6nelik baz\u0131 ge\u00e7ici tedbirler al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131. Pa\u015fa, askeri ama\u00e7l\u0131 al\u0131nan bu ge\u00e7ici tedbirlerin art\u0131k, \u201cuygun bir us\u00fbl ve kaideye ba\u011fl\u0131 olarak\u201d d\u00fczenlenmesi gerekti\u011fini s\u00f6yl\u00fcyordu.<\/p>\n

\u00d6zetle soyk\u0131r\u0131m, Osmanl\u0131-T\u00fcrk y\u00f6neticilerinin, 1878\u2019den beri kendilerini u\u011fra\u015ft\u0131ran Ermeni reform meselesine verdikleri nihai cevapt\u0131r.<\/p>\n

K\u00fcrt reformu<\/b><\/p>\n

\u015eimdi tart\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131m\u0131z ise K\u00fcrt reform meselesidir. Ve tarih T\u00fcrkleri, K\u00fcrtleri e\u015fit ve e\u015fde\u011fer ko\u015fullarda y\u00f6netime kat\u0131lmalar\u0131n\u0131 sa\u011flay\u0131p sa\u011flayamayacaklar\u0131 ile yarg\u0131layacakt\u0131r. K\u00fcrt reformunun \u00f6z\u00fc, K\u00fcrtlerin sosyal, siyasal, k\u00fclt\u00fcrel her d\u00fczeyde T\u00fcrklerle e\u015fit vatanda\u015flar olarak ya\u015famalar\u0131n\u0131n garanti alt\u0131na al\u0131nmas\u0131d\u0131r. Bunun yolunun, Anayasal vatanda\u015fl\u0131k ile teminat alt\u0131na al\u0131nm\u0131\u015f e\u015fitlik \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131nda, t\u00fcm T\u00fcrkiye \u00e7ap\u0131nda yerel ve yerinden y\u00f6netim ilkesinin hayata ge\u00e7irilmesi oldu\u011funu herkes biliyor.<\/p>\n

Bu ilkelerin hayata ge\u00e7irilmesi, her hangi bir \u00f6rg\u00fctle pazarl\u0131k konusu yap\u0131lamaz ve her hangi bir \u00f6rg\u00fct\u00fcn eylemleri gerek\u00e7e g\u00f6sterilerek ask\u0131ya al\u0131namaz. Ad\u0131n\u0131 \u00f6yle koymam\u0131\u015f bile olsa, PKK\u2019n\u0131n sorunu esas olarak bir K\u00fcrt devleti kurmak ekseninde \u00e7\u00f6zmek istemesini yanl\u0131\u015f ve hatta son derece tehlikeli de bulabiliriz. Ama ba\u015fkas\u0131n\u0131n yanl\u0131\u015f\u0131, sizin yanl\u0131\u015flar\u0131n\u0131z\u0131n ve eksikliklerinizin bahanesi olamaz.<\/p>\n

Felaket tellal\u0131 olmak istemem. Ama \u015fu anki geli\u015fmelerin alabilece\u011fi muhtemel boyutlar hakk\u0131nda bir bilgi vermesi bak\u0131m\u0131ndan h\u00fck\u00fcmete yak\u0131n bir gazetede dile getirilen baz\u0131 fikirleri zikretmek isterim. T\u00fcrkiye\u2019nin hem i\u00e7erden hem de d\u0131\u015fardan bir cephe taraf\u0131ndan ku\u015fat\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yleyen gazete, bu cepheyi bi\u00e7imlendiren iradenin, \u201cBirinci D\u00fcnya Sava\u015f\u0131’nda Osmanl\u0131 siyasi otoritesini darmada\u011f\u0131n eden… irade\u201d oldu\u011funu s\u00f6yl\u00fcyor. Gazeteye g\u00f6re, T\u00fcrkiye\u2019nin kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya oldu\u011fu tehdit b\u00fcy\u00fck bir tehdittir ve \u201cbu tehdit… (bir) senaryo uygulamaktad\u0131r.\u201d Bu \u201csenaryo ise, Birinci D\u00fcnya Sava\u015f\u0131’nda Osmanl\u0131’ya y\u00f6nelen y\u0131k\u0131c\u0131 tehditle ayn\u0131d\u0131r, nitelik olarak aralar\u0131nda hi\u00e7bir fark yoktur.\u201d<\/p>\n

Gazete, \u201cBirinci D\u00fcnya Sava\u015f\u0131 d\u00f6nemindekiler kadar vahim bir ihanet daha ya\u015fan\u0131yor\u201d dedikten sonra, bu ihanete kar\u015f\u0131 yap\u0131lmas\u0131 gerekenin \u201ckar\u015f\u0131 cephede yer alan… i\u00e7 fig\u00fcranlara kar\u015f\u0131 bir t\u00fcr milli m\u00fccadele(nin), ar\u0131nma(n\u0131n) ba\u015flat\u0131lma(s\u0131)\u201d oldu\u011funu s\u00f6yl\u00fcyor.<\/p>\n

Ermeni soyk\u0131r\u0131m\u0131n\u0131 ink\u00e2r edenlerin, \u201cErmeni soyk\u0131r\u0131m\u0131 yoktur, vatan savunmas\u0131 vard\u0131r\u201d, dediklerini bilmem hat\u0131rlar m\u0131s\u0131n\u0131z? E\u011fer vatana ve millete y\u00f6nelik b\u00fcy\u00fck bir tehdit varsa, bu tehdidin elimine edilmesinden daha do\u011fal ne olabilir ki? \u0130nan\u0131n t\u00fcm b\u00fcy\u00fck kitlesel katliamlar, baz\u0131 devlet ve milletlerin kendi varl\u0131klar\u0131na y\u00f6nelmi\u015f oldu\u011funa inand\u0131klar\u0131 tehditleri ortadan kald\u0131rmak amac\u0131yla, bir nevi \u00f6z savunma olarak g\u00fcndeme gelmi\u015flerdir.<\/p>\n

Geli\u015fmelerin ille de bu y\u00f6ne do\u011fru devrilece\u011fini iddia etmiyorum. Sadece bir zihniyet s\u00fcreklili\u011fine dikkat \u00e7ekmek istiyorum.\u00a0<\/p>\n

Tarihin y\u00fck\u00fc<\/b><\/p>\n

Tarihin y\u00fck\u00fc omuzlar\u0131m\u0131zda duruyor ve tarih bir k\u00e2bus gibi pe\u015fimizden dolan\u0131yor. \u0130nk\u00e2r ediyoruz; bilmedi\u011fimizi veya hat\u0131rlamad\u0131\u011f\u0131m\u0131z\u0131 s\u00f6yl\u00fcyoruz ama o bizi bir k\u00e2bus gibi koval\u0131yor.<\/p>\n

Ge\u00e7en y\u00fczy\u0131l ba\u015f\u0131nda Osmanl\u0131 \u0130mparatorlu\u011fu\u2019nun par\u00e7alanmas\u0131 ve ulus devletlerin kurulmas\u0131 s\u00fcrecinde bu topraklar kan g\u00f6l\u00fcne d\u00f6nd\u00fc. Bug\u00fcn kurduklar\u0131 ulus devletlerle \u00f6v\u00fcnenler, bu ulus devletlerin s\u0131n\u0131rlar\u0131n\u0131n milyonlarca insan\u0131n kan\u0131 ile \u00e7izildi\u011fini \u00e7abuk unuttular. \u015eimdi benzeri bir s\u00fcreci ya\u015f\u0131yoruz. Ortado\u011fu yine bir kan g\u00f6l\u00fc ve bu g\u00f6l b\u00fcy\u00fcmeye devam da edecek g\u00f6z\u00fck\u00fcyor. \u00c7\u00fcnk\u00fc birileri h\u00e2l\u00e2 1920\u2019lerde kurduklar\u0131 ulus devletlerde \u0131srar ediyor ve bunu bir \u00e7\u00f6z\u00fcm olarak dayat\u0131yorlar; di\u011ferleri ise, belki \u00e7aresiz, belki de d\u0131\u015f ko\u015fullar\u0131n bunu olanakl\u0131 k\u0131ld\u0131\u011f\u0131 inanc\u0131yla, kendi ulus devletlerini kurmak istiyorlar. Bu beklentiler h\u00fcsranla da sonu\u00e7lanabilir veya bir ger\u00e7eklik de olabilir ama y\u00fczbinler de\u011fil, belki milyonlar\u0131n kan\u0131 pahas\u0131na…<\/p>\n

Oysa daha kolay bir yol var. K\u00fcrt, T\u00fcrk, Arap, Ermeni, S\u00fcryani, \u00c7erkes, Alevi, S\u00fcnni birlikte ya\u015famay\u0131 ba\u015farmak. 30 y\u0131ld\u0131r kitlesel katliamlar sorunu ile u\u011fra\u015f\u0131r\u0131m. \u0130nan\u0131n, insanlar\u0131n ni\u00e7in daha kolay olan yollar\u0131 se\u00e7mediklerini ve ille de silah\u0131, \u00f6ld\u00fcrmeyi ve kanla s\u0131n\u0131r \u00e7izmeyi tercih ettiklerini h\u00e2l\u00e2 anlayabilmi\u015f de\u011filim.<\/p>\n

Hrant\u2019\u0131n hayali<\/b><\/p>\n

2005\u2019li y\u0131llarda Hrant Dink Diyarbak\u0131r\u2019da yapt\u0131\u011f\u0131 bir konu\u015fmada, K\u00fcrt dostlar\u0131na, \u201cbizim ba\u015f\u0131m\u0131za gelenleri iyi inceleyin\u201d, \u201cbizim ba\u015f\u0131m\u0131za gelenlerden ders al\u0131n\u201d mealinde bir \u015feyler s\u00f6ylemi\u015fti. Ona k\u0131zanlar, ele\u015ftirenler olmu\u015ftu. Oysa son derece hakl\u0131yd\u0131 Hrant. S\u00f6yledi\u011fi bu co\u011frafyada etnik temelli siyasi \u00e7\u00f6z\u00fcmlerin b\u00fcy\u00fck facia ve y\u0131k\u0131mlara yol a\u00e7t\u0131\u011f\u0131 ve a\u00e7aca\u011f\u0131 ger\u00e7e\u011fi idi. Bu nedenle, T\u00fcrkiye\u2019nin demokratikle\u015fmesi, demokratik temellerde yeniden in\u015fa edilmesi onun en b\u00fcy\u00fck hayali idi. Hrant bu hayali nedeniyle \u00f6ld\u00fcr\u00fcld\u00fc. Daha do\u011frusu, bu hayale sahip bir Ermeni oldu\u011fu i\u00e7in \u00f6ld\u00fcr\u00fcld\u00fc. Onun hayalinin, Ermeni kimli\u011fi nedeniyle \u00f6l\u00fcmle sonu\u00e7lanmas\u0131, bize bu topraklar\u0131n ana dram\u0131n\u0131n ve a\u00e7maz\u0131n\u0131n nerede oldu\u011funu g\u00f6steriyor.<\/p>\n

Ya Hrant Dink\u2019i, Martin Luther King Amerikan halklar\u0131 i\u00e7in ne ise \u00f6yle, bir sivil haklar \u00f6nderi olarak ya\u015fatacak ve bu topraklarda onun hayalini yarataca\u011f\u0131z; ya da bu co\u011frafyada daha \u00e7ok kan d\u00f6k\u00fclmesine \u015fahit olaca\u011f\u0131z!<\/p>\n

Foto\u011fraf: Miran Manukyan<\/i><\/b><\/p>\n

http:\/\/www.agos.com.tr\/tr\/yazi\/12773\/taner-akcam-soykirim-ermeni-reform-meselesine-verilen-nihai-cevaptir<\/i><\/b><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Uluslararas\u0131 Hrant Dink \u00d6d\u00fclleri\u2019nin 7. kez sahiplerini buldu\u011fu, \u0130stanbul Kongre Merkez\u2019inde 15 Eyl\u00fcl ak\u015fam\u0131 d\u00fczenlenen \u00f6d\u00fcl t\u00f6reninde, a\u00e7\u0131l\u0131\u015f konu\u015fmas\u0131n\u0131 tarih\u00e7i Taner Ak\u00e7am yapt\u0131. T\u00f6reni izleyenler taraf\u0131ndan b\u00fcy\u00fck bir ilgiyle dinlenen konu\u015fman\u0131n tam metnini sunuyoruz. \u00d6ncelikle Uluslararas\u0131 Hrant Dink Vakf\u0131na bu \u00f6zel ve anlaml\u0131 davet i\u00e7in \u00e7ok te\u015fekk\u00fcr ederim. Bilindi\u011fi gibi, i\u00e7inde bulundu\u011fumuz y\u0131l, Ermeni Soyk\u0131r\u0131m\u0131n […]<\/p>\n","protected":false},"author":7,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"class_list":["post-36574","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-haberler"],"yoast_head":"\nTaner Ak\u00e7am: Soyk\u0131r\u0131m, Ermeni reform meselesine verilen nihai cevapt\u0131r - Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=36574\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"en_US\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Taner Ak\u00e7am: Soyk\u0131r\u0131m, Ermeni reform meselesine verilen nihai cevapt\u0131r - Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Uluslararas\u0131 Hrant Dink \u00d6d\u00fclleri\u2019nin 7. kez sahiplerini buldu\u011fu, \u0130stanbul Kongre Merkez\u2019inde 15 Eyl\u00fcl ak\u015fam\u0131 d\u00fczenlenen \u00f6d\u00fcl t\u00f6reninde, a\u00e7\u0131l\u0131\u015f konu\u015fmas\u0131n\u0131 tarih\u00e7i Taner Ak\u00e7am yapt\u0131. T\u00f6reni izleyenler taraf\u0131ndan b\u00fcy\u00fck bir ilgiyle dinlenen konu\u015fman\u0131n tam metnini sunuyoruz. \u00d6ncelikle Uluslararas\u0131 Hrant Dink Vakf\u0131na bu \u00f6zel ve anlaml\u0131 davet i\u00e7in \u00e7ok te\u015fekk\u00fcr ederim. Bilindi\u011fi gibi, i\u00e7inde bulundu\u011fumuz y\u0131l, Ermeni Soyk\u0131r\u0131m\u0131n […]\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=36574\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2015-09-17T08:58:10+00:00\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"admin\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Written by\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"admin\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Est. reading time\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"15 minutes\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=36574\",\"url\":\"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=36574\",\"name\":\"Taner Ak\u00e7am: Soyk\u0131r\u0131m, Ermeni reform meselesine verilen nihai cevapt\u0131r - Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/akunq.net\/tr\/#website\"},\"datePublished\":\"2015-09-17T08:58:10+00:00\",\"author\":{\"@id\":\"https:\/\/akunq.net\/tr\/#\/schema\/person\/096f1d38a12cce57fb855b485ed24c9e\"},\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=36574#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"en-US\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=36574\"]}]},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=36574#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Home\",\"item\":\"https:\/\/akunq.net\/tr\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Taner Ak\u00e7am: Soyk\u0131r\u0131m, Ermeni reform meselesine verilen nihai cevapt\u0131r\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/akunq.net\/tr\/#website\",\"url\":\"https:\/\/akunq.net\/tr\/\",\"name\":\"Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi\",\"description\":\"\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/akunq.net\/tr\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"en-US\"},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\/\/akunq.net\/tr\/#\/schema\/person\/096f1d38a12cce57fb855b485ed24c9e\",\"name\":\"admin\",\"url\":\"https:\/\/akunq.net\/tr\/?author=7\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Taner Ak\u00e7am: Soyk\u0131r\u0131m, Ermeni reform meselesine verilen nihai cevapt\u0131r - Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=36574","og_locale":"en_US","og_type":"article","og_title":"Taner Ak\u00e7am: Soyk\u0131r\u0131m, Ermeni reform meselesine verilen nihai cevapt\u0131r - Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi","og_description":"Uluslararas\u0131 Hrant Dink \u00d6d\u00fclleri\u2019nin 7. kez sahiplerini buldu\u011fu, \u0130stanbul Kongre Merkez\u2019inde 15 Eyl\u00fcl ak\u015fam\u0131 d\u00fczenlenen \u00f6d\u00fcl t\u00f6reninde, a\u00e7\u0131l\u0131\u015f konu\u015fmas\u0131n\u0131 tarih\u00e7i Taner Ak\u00e7am yapt\u0131. T\u00f6reni izleyenler taraf\u0131ndan b\u00fcy\u00fck bir ilgiyle dinlenen konu\u015fman\u0131n tam metnini sunuyoruz. \u00d6ncelikle Uluslararas\u0131 Hrant Dink Vakf\u0131na bu \u00f6zel ve anlaml\u0131 davet i\u00e7in \u00e7ok te\u015fekk\u00fcr ederim. Bilindi\u011fi gibi, i\u00e7inde bulundu\u011fumuz y\u0131l, Ermeni Soyk\u0131r\u0131m\u0131n […]","og_url":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=36574","og_site_name":"Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi","article_published_time":"2015-09-17T08:58:10+00:00","author":"admin","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Written by":"admin","Est. reading time":"15 minutes"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=36574","url":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=36574","name":"Taner Ak\u00e7am: Soyk\u0131r\u0131m, Ermeni reform meselesine verilen nihai cevapt\u0131r - Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi","isPartOf":{"@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/#website"},"datePublished":"2015-09-17T08:58:10+00:00","author":{"@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/#\/schema\/person\/096f1d38a12cce57fb855b485ed24c9e"},"breadcrumb":{"@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=36574#breadcrumb"},"inLanguage":"en-US","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=36574"]}]},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=36574#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https:\/\/akunq.net\/tr"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Taner Ak\u00e7am: Soyk\u0131r\u0131m, Ermeni reform meselesine verilen nihai cevapt\u0131r"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/#website","url":"https:\/\/akunq.net\/tr\/","name":"Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi","description":"","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"en-US"},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/#\/schema\/person\/096f1d38a12cce57fb855b485ed24c9e","name":"admin","url":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?author=7"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/36574","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/7"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=36574"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/36574\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":36576,"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/36574\/revisions\/36576"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=36574"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=36574"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=36574"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}