Ermeni-Rus ili\u015fkileri<\/b><\/p>\n
1917 Ekim devrimi sonras\u0131nda Rusya\u2019da olu\u015fan iki z\u0131t g\u00fc\u00e7 dengesi aras\u0131nda siyasi m\u00fccadele s\u00fcrd\u00fcr\u00fcld\u00fc\u011f\u00fcnden dolay\u0131, Ermenistan\u2019\u0131n ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131n\u0131n ilan\u0131ndan sonra Rusya ile karma\u015f\u0131k ili\u015fkiler olu\u015fur. Bu g\u00fc\u00e7lerden biri olan ve \u201ck\u0131z\u0131llar\u201d olarak an\u0131lan Sovyet Rusya, Sovyet rejimini t\u00fcm Rusya sath\u0131nda yaymak i\u00e7in m\u00fccadele eder. \u201cBeyazlar\u201d olarak an\u0131lan di\u011fer g\u00fc\u00e7 ise, Bol\u015fevik rejimini kabul etmeyerek, eski d\u00fczenin korunmas\u0131 taraftar\u0131 olan g\u00fc\u00e7lerdir. Rusya\u2019n\u0131n Kuban, Terek, K\u0131r\u0131m, Sibirya vs. gibi g\u00fcney ve do\u011fu b\u00f6lgelerinde, Sovyet olmayan ve eski \u00e7arl\u0131k generalleri taraf\u0131ndan y\u00f6netilen devlet te\u015fekk\u00fclleri olu\u015fturulur.<\/p>\n
Belirtmek gerekir ki, ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131n\u0131 yeni kazanm\u0131\u015f olan Ermenistan\u2019\u0131n h\u00fck\u00fcmeti taraf\u0131ndan baz\u0131 denemeler yap\u0131lm\u0131\u015f olmas\u0131na ra\u011fmen, Sovyet Rusya ile ba\u015f\u0131ndan itibaren iyi ili\u015fkiler kurmak m\u00fcmk\u00fcn olmaz. Bunun temel sebebi ise, Sovyet y\u00f6netiminin, Ermenistan y\u00f6neticileri taraf\u0131ndan kabul edilmemesi, Sovyet y\u00f6netiminin de Ermenistan\u2019\u0131n ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131n\u0131 tan\u0131maya meyilli olmamas\u0131d\u0131r.<\/p>\n
Aksine, Rusya\u2019n\u0131n g\u00fcneyinde ve Sibirya\u2019da bulunan Sovyet olmayan devlet te\u015fekk\u00fclleriyle s\u0131k\u0131 ili\u015fkiler kurulur, Ermenistan bu yerlerde diplomatik temsilcilikler kurar. Ermenistan, Sovyet olmayan devlet te\u015fekk\u00fclleri ve \u00f6zellikle de General A. Deniken\u2019in ba\u015f\u0131nda bulundu\u011fu Kuzey Kafkasya h\u00fck\u00fcmetinden belli oranda maddi destek al\u0131r. Ukrayna, Sibirya\u2019daki Amiral Kol\u00e7ak h\u00fck\u00fcmeti ve di\u011ferleri ile iyi ili\u015fkiler tesis edilir. Ermeni-Rus ili\u015fkilerindeki bu durum 1920 ba\u015flar\u0131na kadar s\u00fcrer.<\/p>\n
Moskova\u2019daki Ermeni-Rus g\u00f6r\u00fc\u015fmeleri ve ba\u015far\u0131s\u0131zl\u0131kla sonu\u00e7lanmas\u0131<\/b><\/p>\n
Sovyet K\u0131z\u0131l Ordusu\u2019nun i\u00e7 sava\u015f neticesinde Deniken\u2019in g\u00f6n\u00fcll\u00fcler ordusunu ma\u011flup edip, Kuzey Kafkasya\u2019ya girmesiyle \u00fc\u00e7 Transkafkasya cumhuriyeti Sovyetle\u015fme tehlikesiyle kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya kal\u0131r.<\/p>\n
1920 Nisan\u0131nda Azerbaycan Sovyetle\u015fir. De\u011fi\u015fen siyasi durum kar\u015f\u0131s\u0131nda Ermenistan h\u00fck\u00fcmeti, dostluk anla\u015fmas\u0131 imzalama ve Ermenistan\u2019\u0131n ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131n\u0131n tan\u0131nmas\u0131 amac\u0131yla Sovyet Rusya ile g\u00f6r\u00fc\u015fmeler yapmaya karar verir.<\/p>\n
Ermenistan Cumhuriyeti heyeti, parlamento ikinci s\u00f6zc\u00fcs\u00fc, yazar Levon \u015eant (1869-1951) ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131nda, 1920 May\u0131s\u0131nda Moskova\u2019ya gider. Moskova\u2019da s\u00fcrd\u00fcr\u00fclen Ermeni-Rus g\u00f6r\u00fc\u015fmeleri Haziran-Temmuz aylar\u0131nda ger\u00e7ekle\u015ftirilir fakat \u00f6ncelikle hem Rus, hem de Ermeni taraf\u0131n\u0131n, antla\u015fma imzalamak i\u00e7in gereken irade ve h\u00fcsn\u00fcniyeti g\u00f6stermedi\u011finden dolay\u0131 fiili olarak sonu\u00e7 al\u0131namaz. Ermenistan h\u00fck\u00fcmeti, bir yandan Rusya ile dostluk antla\u015fmas\u0131 imzalamaya arzulu olup, di\u011fer taraftan ise, b\u00fcy\u00fck \u00fcmitler vadeden Sevr Antla\u015fmas\u0131\u2019n\u0131n imzalanmas\u0131n\u0131 bekledi\u011finden dolay\u0131, Bat\u0131daki \u201cm\u00fcttefiklere\u201d \u00fcmit ba\u011flar. Di\u011fer taraftan Sovyet taraf\u0131 da, Ermenistan\u2019la imzalanacak olan antla\u015fmay\u0131, Ermenistan\u2019\u0131n Azerbaycan ve T\u00fcrkiye lehine b\u00f6lgesel tavizler vermesi, K\u0131z\u0131l Ordu\u2019nun da kara yoluyla Kemalist T\u00fcrkiye ile ba\u011flanabilmesi amac\u0131yla koridor vermesi \u015fart\u0131na ba\u011flar. Ermeni taraf\u0131 bunlar\u0131 kabul etmez ve g\u00f6r\u00fc\u015fmeler \u00e7\u0131kmaza girerek, Yerevan\u2019da s\u00fcrd\u00fcr\u00fclmesi karar\u0131yla kesilir.<\/p>\n
Kemalist hareket ve Sovyet-T\u00fcrk yak\u0131nla\u015fmas\u0131<\/b><\/p>\n
Bilindi\u011fi gibi, d\u00fcnya sava\u015f\u0131nda yenilen T\u00fcrkiye\u2019nin do\u011fu b\u00f6lgelerinde, 1919 ortalar\u0131ndan itibaren geli\u015fen milli hareket, hareketin ba\u015f\u0131nda bulunan Mustafa Kemal\u2019in ad\u0131yla Kemalist hareket olarak adland\u0131r\u0131l\u0131r. Bu hareketin amac\u0131, T\u00fcrkiye\u2019nin toprak b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc korumak niyetiyle Antant \u00fclkelerine kar\u015f\u0131 sava\u015fmakt\u0131r. Bu hareketin \u00f6nemli bir kolu, Ermenistan ile Ermeni halk\u0131n\u0131n kurtulu\u015f \u00e7abalar\u0131na kar\u015f\u0131 y\u00f6neltilir. Kemalistler, Paris Konferans\u0131\u2019na g\u00fc\u00e7le kar\u015f\u0131 koyarak, herhangi bir b\u00f6lgesel tavize izin vermemeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131r, dahas\u0131, Do\u011fu Ermenistan b\u00f6lgelerini de i\u015fgal etme niyeti g\u00fcderler.<\/p>\n
1920 Oca\u011f\u0131nda, T\u00fcrkiye meclisi taraf\u0131ndan, Bat\u0131 Ermenistan\u2019\u0131n t\u00fcm vilayetlerinin haricinde, Do\u011fu Ermenistan\u2019\u0131n Kars ve Ardahan b\u00f6lgelerinin de o andan itibaren T\u00fcrkiye s\u0131n\u0131rlar\u0131 d\u00e2hilinde bulunaca\u011f\u0131 \u201cMisak-\u0131 Milli\u201d adl\u0131 bir belge imzalan\u0131r. Bu talepler, Kemalistlerin faaliyetlerinin temelini olu\u015fturur.<\/p>\n
Kemalistler, 1920 bahar\u0131nda, Konstantinopel (\u0130stanbul-\u00e7ev. notu) h\u00fck\u00fcmetinden ba\u011f\u0131ms\u0131z olarak ve M. Kemal liderli\u011finde ayr\u0131 bir parlamento kurar ve Sovyet Rusya h\u00fck\u00fcmetine yak\u0131nla\u015fma ve dostluk \u00f6nerisinde bulunur.<\/p>\n
Sovyet Rusya, Antant devletlerine (emperyalistlere) kar\u015f\u0131 m\u00fccadele ederken, Kemalistlerin de Antant\u2019a kar\u015f\u0131 m\u00fccadele bayra\u011f\u0131n\u0131 a\u00e7m\u0131\u015f oldu\u011fundan, iki taraf\u0131n siyasi \u00e7\u0131karlar\u0131 denk d\u00fc\u015fer.<\/p>\n
Sovyet Rusya ve T\u00fcrkiye aras\u0131ndaki yak\u0131nla\u015fma bu alanda geli\u015fir. 1920 yaz\u0131nda Moskova\u2019da s\u00fcrd\u00fcr\u00fclen Ermeni-Rus g\u00f6r\u00fc\u015fmelerine hemen-hemen paralel olarak Rus-T\u00fcrk g\u00f6r\u00fc\u015fmeleri de ger\u00e7ekle\u015fir. Bu g\u00f6r\u00fc\u015fmelerin neticesinde, 24 A\u011fustos\u2019ta Rus-T\u00fcrk yak\u0131nla\u015fmas\u0131yla ilgili \u00f6n antla\u015fma imzalan\u0131r. Rusya, bu antla\u015fma akabinde T\u00fcrkiye\u2019ye para (alt\u0131n olarak), silah ve cephane yard\u0131m\u0131 yapar. T\u00fcrkler ise bu yard\u0131m\u0131 Antant devletlerinden ziyade, Ermenistan ile T\u00fcrkiye\u2019de bask\u0131 alt\u0131nda bulunan di\u011fer halklara kar\u015f\u0131 kullan\u0131r. Ermenistan Cumhuriyeti, b\u00f6ylelikle Sovyet Rusya ve Kemalist T\u00fcrkiye nezdinde, iki zorlu g\u00fc\u00e7 aras\u0131nda kal\u0131r. \u00dcstelik Azerbaycan da Rusya ve T\u00fcrkiye aras\u0131ndaki ba\u011f\u0131 te\u015fkil eder.<\/p>\n
Sovyet Rusya, Ermenistan\u2019\u0131 bar\u0131\u015f\u00e7\u0131l yollardan Sovyetle\u015ftirmeye, T\u00fcrkiye ise, Sevr Antla\u015fmas\u0131\u2019n\u0131 iptal etmeye, Do\u011fu Ermenistan topraklar\u0131n\u0131 i\u015fgal etmeye ve Ermenilere y\u00f6nelik yeni katliamlar tertiplemeye niyetlidir. 1920 Eyl\u00fcl ba\u015f\u0131nda Bak\u00fc Kom\u00fcnist Enternasyonali taraf\u0131ndan d\u00fczenlenen ve kesin Ermeni kar\u015f\u0131t\u0131 y\u00f6nelime sahip Do\u011fu Halklar\u0131 Konferans\u0131, Rus-T\u00fcrk yak\u0131nla\u015fmas\u0131 konusunda, propaganda ve fiiliyat a\u00e7\u0131s\u0131ndan b\u00fcy\u00fck bir rol oynar. T\u00fcrkiye, bu konferansta uluslararas\u0131 devrimin Do\u011fu\u2019daki kalesi, Ermenistan ise \u201culuslararas\u0131 emperyalizmin i\u015fbirlik\u00e7isi\u201d olarak ilan edilir ve bu \u015fekilde, Ermenistan\u2019a sald\u0131rmak i\u00e7in uygun ortam olu\u015fturulur.<\/p>\n
B\u00f6ylelikle, Ermenistan Cumhuriyeti, 1920 sonbahar\u0131nda T\u00fcrkiye\u2019nin sald\u0131r\u0131s\u0131 tehlikesiyle kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya kal\u0131r.<\/p>\n
http:\/\/www.findarmenia.com\/arm\/history\/27\/582<\/i><\/b><\/p>\n
T\u00fcrk\u00e7eye \u00e7eviren: Diran Lokmag\u00f6zyan<\/i><\/b><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Ermeni-Rus ili\u015fkileri 1917 Ekim devrimi sonras\u0131nda Rusya\u2019da olu\u015fan iki z\u0131t g\u00fc\u00e7 dengesi aras\u0131nda siyasi m\u00fccadele s\u00fcrd\u00fcr\u00fcld\u00fc\u011f\u00fcnden dolay\u0131, Ermenistan\u2019\u0131n ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131n\u0131n ilan\u0131ndan sonra Rusya ile karma\u015f\u0131k ili\u015fkiler olu\u015fur. Bu g\u00fc\u00e7lerden biri olan ve \u201ck\u0131z\u0131llar\u201d olarak an\u0131lan Sovyet Rusya, Sovyet rejimini t\u00fcm Rusya sath\u0131nda yaymak i\u00e7in m\u00fccadele eder. \u201cBeyazlar\u201d olarak an\u0131lan di\u011fer g\u00fc\u00e7 ise, Bol\u015fevik rejimini kabul etmeyerek, […]<\/p>\n","protected":false},"author":7,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[65,1],"tags":[],"class_list":["post-36526","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-ermenilerin-tarihi","category-haberler"],"yoast_head":"\n