{"id":36388,"date":"2015-09-02T15:27:44","date_gmt":"2015-09-02T20:27:44","guid":{"rendered":"http:\/\/akunq.net\/tr\/?p=36388"},"modified":"2015-09-02T15:27:44","modified_gmt":"2015-09-02T20:27:44","slug":"kurtlerin-ve-ermenilerin-hafizasinda-kirvelik-gelenegi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=36388","title":{"rendered":"K\u00fcrtlerin ve Ermenilerin haf\u0131zas\u0131nda Kirvelik gelene\u011fi"},"content":{"rendered":"

\"\u0546\u0561\u0574\u0568\u0584<\/a>1915 \u00f6ncesi K\u00fcrt-Ermeni ili\u015fkilerine dair az bilinen hususlardan biri farkl\u0131 gruplar aras\u0131nda “sanal akrabal\u0131k” ili\u015fkileri kuran kirvelik gelene\u011fi. Ermeni soyk\u0131r\u0131m\u0131na dair Diyarbak\u0131r b\u00f6lgesindeki toplumsal haf\u0131zay\u0131 ele alan “Y\u00fcz Y\u0131ll\u0131k Ah, 1915 Diyarbekir” kitab\u0131n\u0131n Adnan \u00c7elik’le birlikte yazar\u0131 olan Nam\u0131k Kemal Din\u00e7 ile kirveli\u011fin anlam\u0131, K\u00fcrtlerin ve Ermenilerin haf\u0131zas\u0131ndaki yeri ve toplumsal i\u015flevi ile ilgili konu\u015ftuk.<\/i><\/strong>
\n<\/i><\/b>
\nKirvelik az bilinen bir olgu. Bat\u0131\u2019da farkl\u0131, K\u00fcrt b\u00f6lgelerinde farkl\u0131 bir anlam\u0131 var. Kirvelik nedir, biraz anlatabilir misiniz ?<\/strong><\/b><\/p>\n

M\u00fcsl\u00fcmanl\u0131kta erkek \u00e7ocuklar\u0131n\u0131n s\u00fcnnet edilmesi bir kurald\u0131r. Hatta onlar\u0131n dine giri\u015fini sembolize eder. Kirve, bu \u0130slami kural i\u00e7in ger\u00e7ekle\u015ftirilen s\u00fcnnet rit\u00fcelde rol oynayan ki\u015filerden birine verilen s\u0131fatt\u0131r. Buna g\u00f6re kirve olan ki\u015fi, s\u00fcnnet rit\u00fcelinde \u00e7ocu\u011fu kuca\u011f\u0131na al\u0131r, korkmamas\u0131 i\u00e7in onu teskin eder, eliyle \u00e7ocu\u011fun g\u00f6zlerini kapat\u0131r ve i\u015flem ger\u00e7ekle\u015fir. Kirve s\u00fcnnet rit\u00fcelinde rol oynayan ki\u015fiye verilen isim olsa da, kirvenin rol\u00fc ve kirvelik orada bitmiyor, aksine orada ba\u015fl\u0131yor. Art\u0131k kirve olan ki\u015finin ailesiyle s\u00fcnnet \u00e7ocu\u011funun ailesi aras\u0131nda yak\u0131n bir ili\u015fki, bir nevi akrabal\u0131k kuruluyor. Ancak bu dostluk, yak\u0131nla\u015fma \u00e7ok temel bir kuralla per\u00e7inleniyor: kirve olan aileler aras\u0131nda evlilik yasaklan\u0131yor.<\/p>\n

Bu konuda ara\u015ft\u0131rmaya ba\u015flad\u0131\u011f\u0131mda kirveli\u011fin b\u00fct\u00fcn T\u00fcrkiye\u2019de yayg\u0131n oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyordum. Hatta \u0130slam co\u011frafyas\u0131n\u0131n tamam\u0131nda var oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyordum. \u00a0\u0130\u00e7inde yeti\u015fti\u011fim Alevi toplumu itibariyle \u00e7ocuklu\u011fumdan beri deneyimledi\u011fim bir ger\u00e7eklikti. Alevilerde kirvelik musahiplikten sonra gelen \u00e7ok kuvvetli bir ilke olarak var. Bu ara\u015ft\u0131rmaya ba\u015flad\u0131\u011f\u0131m\u0131zda Diyarbak\u0131r\u2019da K\u00fcrtler hep Ermenilerle kirve olduklar\u0131ndan bahsettiler. Ancak ara\u015ft\u0131r\u0131nca g\u00f6rd\u00fcm ki T\u00fcrkiye\u2019nin Sivas\u2019tan Bat\u0131 taraf\u0131nda kirvelik hi\u00e7 d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fcm\u00fcz kadar yayg\u0131n de\u011fil.<\/p>\n

Bat\u0131da nas\u0131l biliniyor kirvelik ?<\/strong><\/p>\n

Bu konuda yap\u0131lm\u0131\u015f ilk ve tek kitap \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131n\u0131n sahibi olan Ay\u015fe Kudat\u2019a g\u00f6re T\u00fcrkiye\u2019nin bat\u0131s\u0131ndakiler do\u011fudan gelenlerden duyup \u00f6\u011frenmi\u015fler kirveli\u011fi. O sebeple kirve, bat\u0131da \u00e7ocuk s\u00fcnnet edilirken kuca\u011f\u0131na al\u0131p g\u00f6zlerini tutan, bu rit\u00fcelde rol oynayan ki\u015fi olarak bazen bilinir bazen bilinmez. Ama bi\u00e7ilen b\u00fct\u00fcn anlam bu kadard\u0131r.\u00a0 Ama Sivas\u2019\u0131n do\u011fusunda o andan itibaren gerek o ki\u015fi, gerek o ki\u015finin ailesiyle bir akrabal\u0131k ili\u015fkisi kuruluyor. Ve bu \u00f6yle basit de\u011fil, g\u00fc\u00e7l\u00fc bir akrabal\u0131k ili\u015fkisi. \u0130ki aile birbiriyle \u00e7ok yak\u0131n bir ili\u015fki i\u00e7ine giriyorlar. Neden \u00fclkenin bat\u0131s\u0131nda bu kurum yok? \u00dclkenin do\u011fu taraf\u0131nda \u00e7ok daha fazla etnik ve inan\u00e7sal farkl\u0131l\u0131klar\u0131n i\u00e7 i\u00e7e ya\u015f\u0131yor olmas\u0131ndan kaynakl\u0131 diye d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum. Sadece M\u00fcsl\u00fcmanlar ile Hristiyanlar aras\u0131ndaki \u00e7o\u011fulluktan bahsetmiyorum. Ba\u015fka farkl\u0131 gruplar da var. Ezidiler var, Aleviler var, bug\u00fcn ismini unuttu\u011fumuz pek \u00e7ok farkl\u0131 inan\u00e7 ve etnik grup var. Diyarbak\u0131r\u2019da Yahudi, Rum, Ermeni, S\u00fcryani, Alevi, Ezidi, \u015eemsi, pek \u00e7ok grup birlikte ya\u015f\u0131yorlard\u0131. Bu karma\u015f\u0131k toplumsal yap\u0131 \u00fclkenin do\u011fusunda kirveli\u011fe zemin sunan toplumsal ger\u00e7ekliktir diye d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum. Bat\u0131da da elbette toplumsal farkl\u0131l\u0131klar var, ama bu kadar i\u00e7 i\u00e7e ge\u00e7mi\u015f topluluklar de\u011filler.<\/p>\n

K\u00fcrt b\u00f6lgelerindeki kirveli\u011fin anlam\u0131 nedir ? Neyi kaps\u0131yor bu sanal akrabal\u0131k ? <\/strong><\/p>\n

Kirvelik sadece Hristiyanlarla M\u00fcsl\u00fcmanlar aras\u0131nda kurulmuyor. Bu kirvelik ili\u015fkisi bug\u00fcn en \u00e7ok Aleviler ve Ezidiler taraf\u0131ndan devam ettiriliyor.<\/p>\n

Aleviler kirveli\u011fe nas\u0131l bir anlam y\u00fckl\u00fcyor ?<\/strong><\/p>\n

Ezilen, ma\u011fdur durumda olan topluluklar daha fazla kirveli\u011fi sahiplenmi\u015fler. Ezidiler ve \u00a0Aleviler bug\u00fcn az\u0131nl\u0131ktalar, daha fazla bask\u0131ya maruz kalan bir konumdalar. Dolay\u0131s\u0131yla az\u0131nl\u0131kta olman\u0131n getirdi\u011fi bir haleti ruhiyeyle di\u011fer topluluklarla ili\u015fki kurabilmek i\u00e7in bu mekanizmay\u0131 geli\u015ftiriyorlar diye d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum. Ara\u015ft\u0131rmalar\u0131m\u0131z s\u0131ras\u0131nda baz\u0131 S\u00fcnni din adamlar\u0131 kirveli\u011fe bu kadar \u00f6nem vermediklerini belirttiler. \u0130slami bir rituel diyoruz ama bu islami rit\u00fceli bir \u015feyh o kadar \u00f6nemsemiyor. Ama bir Alevi, bir Ezidi daha \u00e7ok \u00f6nemsiyor. Bu durumun inanc\u0131n \u00f6tesinde toplumsal konumla alakal\u0131 oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum. Toplum i\u00e7erisinde az\u0131nl\u0131kta olmalar\u0131 ve daha fazla kendilerini koruma aray\u0131\u015f\u0131 i\u00e7inde olmalar\u0131yla alakal\u0131.<\/p>\n

Nas\u0131l bir anlam bi\u00e7iliyor dersek, kirveli\u011fin ikili bir i\u015flevi var. Birincisi kirvelik kurulan aileyle evlilik ili\u015fkisi yasaklan\u0131r. Yani kirvelik ili\u015fkisi kurdu\u011fun aileden biriyle evlenmek bundan sonra t\u00fcm\u00fcyle yasakt\u0131r. Bunun s\u0131n\u0131r\u0131 da yok. Yedi nesil sonra dahi evlenilemez. \u0130lelebet ve ailenin t\u00fcm \u00fcyeleri i\u00e7in ge\u00e7erlidir bu yasak. Yasaklamak asl\u0131nda bir taraftan ili\u015fkiyi d\u00fczene sokmak anlam\u0131na geliyor.<\/p>\n

\u0130lgin\u00e7 olan \u015fu: kirveli\u011fin yayg\u0131n oldu\u011fu b\u00f6lgelerde akrabalarla evlenmek yasak de\u011fil. Hatta tam tersine \u00e7ok yayg\u0131n, baz\u0131 aileler i\u00e7in tercih edilen bir durum. <\/strong><\/p>\n

Evet, endogami \u00e7ok yayg\u0131nd\u0131r. Ama \u00e7ekirdek aile i\u00e7inde, karde\u015fler aras\u0131nda evlilik yasakt\u0131r. Kirvelik bu anlamda ili\u015fkiyi amca ya da teyze o\u011flu d\u00fczeyine de\u011fil, karde\u015flik d\u00fczeyine getiriyor. Karde\u015f olman\u0131n getirdi\u011fi bir hukuktur evlili\u011fi yasaklamak. Yoksa endogami \u00e7ok yayg\u0131n. \u00d6rne\u011fin bizim ailede amca \u00e7ocuklar\u0131yla evlenmek adeta bir gelenektir, daha yeni yeni k\u0131r\u0131l\u0131yor. Kirvelik evlili\u011fi yasakl\u0131yor dedi\u011fimizde araya bir tak\u0131m s\u0131n\u0131rlar koyuyor gibi d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyoruz, aksine karde\u015f d\u00fczeyine getirdi\u011fi i\u00e7in s\u0131n\u0131rlar\u0131 kald\u0131ran bir yakla\u015f\u0131m.<\/p>\n

Mahrem-namahrem kavram\u0131 \u00e7er\u00e7evesinde d\u00fc\u015f\u00fcnmek gerek belki. \u00d6rne\u011fin eve yabanc\u0131 bir erkek girdi\u011finde kad\u0131nlar orada bulunmamal\u0131 gibi s\u0131n\u0131rlar\u0131 da ortadan kald\u0131r\u0131yor san\u0131r\u0131m.<\/strong><\/p>\n

Hepsini ortadan kald\u0131r\u0131yor. Ayn\u0131 aile gibi olmay\u0131 getiriyor. Kesinlikle evlili\u011fin yasak oldu\u011funu bildi\u011fin bir ailenin ferdiyle kad\u0131n ya da erkek olsun, yak\u0131nla\u015fman \u00e7ok daha kolay. Sonu\u00e7ta evlilik yapamayaca\u011f\u0131n\u0131 biliyorsun, bu bir kural, bunu \u00e7i\u011fnemek m\u00fcmk\u00fcn de\u011fil. Ki buna ili\u015fkin bir s\u00fcr\u00fc hikaye, \u015fark\u0131, t\u00fcrk\u00fc, destan var. Murathan Mungan\u2019\u0131n Mahmut ile Yezida\u2019s\u0131 b\u00f6yle bir \u015feydir. \u015eivan\u2019\u0131n okudu\u011fu Kirivo, ya da G\u00fclistan\u2019\u0131n okudu\u011fu Sinan\u00ea Kiriv par\u00e7as\u0131 hep bu hikayeleri anlat\u0131r. Yani kirve oldu\u011fun ailenin k\u0131z\u0131yla ya da o\u011fluyla evlenmem m\u00fcmk\u00fcn de\u011fil. A\u015f\u0131k olabiliyorsun fakat o i\u015fte umutsuz, sonu olmayan bir a\u015fka yol a\u00e7ar.<\/p>\n

M\u00fcsl\u00fcman ve Hristiyan topluluklar zaten farkl\u0131 dinden ki\u015filerle evlili\u011fe s\u0131cak bakmazlar ama sonu\u00e7ta bu yasa\u011f\u0131 a\u015fan \u00f6rnekler var. \u00d6yle anla\u015f\u0131l\u0131yor ki kirvelik bu yasaklar\u0131n da \u00f6tesinde bir anlam i\u00e7eriyor.<\/strong><\/p>\n

Buna uhrevi, dini bir boyut kat\u0131yor. Farkl\u0131 inan\u00e7tan insanlar\u0131n ortakla\u015ft\u0131klar\u0131, kesi\u015ftikleri bir yer olmas\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan da \u00f6nemli. \u00c7\u00fcnk\u00fc \u00f6zellikle az\u0131nl\u0131k gruplar\u0131n\u0131n kirve olarak di\u011fer gruplar\u0131 tercih etmesinin \u00f6nemini g\u00f6rmek gerek.<\/p>\n

Aleviler, Ermeniler, S\u00fcryaniler, Nesturiler di\u011fer gruplardan tercih ediyorlar kirvelerini de\u011fil mi ?<\/strong><\/p>\n

Mutlaka d\u0131\u015ftan bir grupla kirvelik ili\u015fkisi kurulmal\u0131 diye bir kural yok. \u00c7\u00fcnk\u00fc son y\u00fczy\u0131ld\u0131r homojenle\u015ftirme siyaseti sebebiyle bu konuda sorunlar ya\u015fan\u0131yor. Ermeni kirve bulmak \u00f6rne\u011fin o kadar kolay de\u011fil. Ama Ezidilerle Alevilerin hala S\u00fcnnilerden kirve tercih etme durumlar\u0131 var. \u00d6rne\u011fin Ezidilerin \u015eengal katliam\u0131na dair \u201cKirvelerimiz bu I\u015fid\u2019i getirdiler\u201d demeleri Araplarla ve S\u00fcnni K\u00fcrtlerle kurduklar\u0131 kirvelik ili\u015fkisini i\u015faret ediyordu. Kendi ailemden bahsedersem benim kirvelerim Bing\u00f6ll\u00fc \u015eafi K\u00fcrtlerdir. Hala bu gelenek bu \u015fekilde devam ediyor.<\/p>\n

Alevilerin asl\u0131nda en \u00e7ok \u00e7ekindikleri topluluklar\u0131n ba\u015f\u0131nda geliyor \u015eafiiler. <\/strong><\/p>\n

Evet. \u00c7ocuklu\u011fumdan beri anlayamad\u0131\u011f\u0131m bir hikayeydi bu. \u015eimdi bu ara\u015ft\u0131rmayla birlikte anl\u0131yorum.<\/p>\n

Bu bir koruma ihtiyac\u0131, \u201cbizi korusunlar\u201d diye yap\u0131lan bir tercih olabilir mi ?<\/strong><\/p>\n

Koruma duruma g\u00f6re de\u011fi\u015fir belki. En az\u0131ndan arada bir ili\u015fki kurulabilmesi olana\u011f\u0131n\u0131 yaratan, yak\u0131nla\u015fmay\u0131 sa\u011flayan bir kurum asl\u0131nda. Aksi durumda \u00e7ok fazla gerginle\u015filebilecek, sorun ya\u015fanabilecek, inan\u00e7 \u00fczerinden \u00e7at\u0131\u015fmaya d\u00f6nebilecek durumlar varken onu yumu\u015fatan ve ili\u015fkiyi g\u00fc\u00e7lendiren bir \u00f6zellik ta\u015f\u0131yor. Evlili\u011fi yasaklarken karde\u015fle\u015fmeyi beraberinde getiriyor. \u00d6rne\u011fin k\u0131z ka\u00e7\u0131rmalar\u0131n \u00f6n\u00fcne ge\u00e7mi\u015f oluyor. O eve girip \u00e7\u0131kman\u0131n sa\u011flanmas\u0131, o evde ailenin t\u00fcm fertlerinin kalabilmesi \u00e7ok \u00f6nemli \u015feyler. Bug\u00fcn bile topluluklar aras\u0131nda inan\u0131lmaz duvarlar var. T\u00fcrkiye toplumunda kendinden olmayan gruplara kar\u015f\u0131 \u00e7ok fazla g\u00fcvensizlik var. Asl\u0131nda bu g\u00fcvensizlik duvar\u0131n\u0131 k\u0131rmaya d\u00f6n\u00fck \u00e7ok \u00f6nemli ve dini i\u015flevi olan bir toplumsal kurum kirvelik. Dini bir rit\u00fcelin yerine getirilmesi s\u00fcrecinde rol almak \u00fczerine kurulu olsa da toplumsal ili\u015fkilerin geli\u015ftirilmesine dayal\u0131 bir toplum akl\u0131n\u0131n, yasas\u0131n\u0131n \u00fcr\u00fcn\u00fc olarak de\u011ferlendirmek gerek.<\/p>\n

Farkl\u0131 toplumlar ve ba\u011flamlar da olsa, vaftiz babal\u0131\u011f\u0131 ile bir benzerlik kurulabilir mi ?<\/strong><\/p>\n

\u00c7ok benziyor asl\u0131nda. B\u00f6yle bir \u015feyden ilham alm\u0131\u015f olma olas\u0131l\u0131\u011f\u0131 da y\u00fcksek. Ama vaftiz anal\u0131\u011f\u0131 ve babal\u0131\u011f\u0131 hem kad\u0131n hem erke\u011fin rol oynad\u0131\u011f\u0131 bir s\u00fcre\u00e7. Kirvelikte sadece erkek rol oynuyor. Ama o erkek \u00fczerinden b\u00fct\u00fcn aileyle kirvelik ili\u015fkisi kuruluyor. Vaftiz babal\u0131\u011f\u0131yla \u015f\u00f6yle bir benzerli\u011fi de var: s\u00fcnnet rit\u00fcelinde rol alan ki\u015filer s\u00fcnnet olan \u00e7ocu\u011fun t\u00fcm ya\u015fam\u0131 boyunca onunla ili\u015fkilenmek, ona destek vermek, onun yan\u0131nda olmak gibi bir y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fc\u011f\u00fc var.<\/p>\n

Neleri i\u00e7eriyor bu y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fck ?<\/strong><\/p>\n

S\u00fcnnet rit\u00fcelinde o \u00e7ocu\u011fun giyiminden, ku\u015fam\u0131ndan, s\u00fcnnet d\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc s\u0131ras\u0131nda yap\u0131lacak harcamalardan, o \u00e7ocu\u011fun okula ba\u015flamas\u0131ndan evlenme zaman\u0131na kadar b\u00fct\u00fcn s\u00fcre\u00e7lerde \u00e7ocu\u011fa yard\u0131m edecektir. \u00c7ocu\u011fun yan\u0131nda olacakt\u0131r. O ili\u015fkinin s\u00fcreklile\u015fmesi s\u00f6z konusu.<\/p>\n

Baz\u0131 K\u00fcrt a\u015firet konfederasyonlar\u0131n\u0131n i\u00e7inde, \u00f6zellikle Midyat b\u00f6lgesinde, Hristiyan gruplar\u0131n da yer ald\u0131\u011f\u0131n\u0131 biliyoruz. Acaba kirvelik bir a\u015firet konfederasyonu i\u00e7inde yer almayan Hristiyanlara hitap eden bir toplumsal kurum mu? \u00c7\u00fcnk\u00fc a\u015firet mensuplar\u0131 zaten o a\u015firetin korumas\u0131 alt\u0131nda kabul ediliyordu. <\/strong><\/p>\n

Bahsedilen konfederasyonlar 1860\u2019lardan sonra kuruldular. \u00d6ncesinde a\u011f\u0131rl\u0131kl\u0131 olarak beylikler sistemi kuvvetliydi. Beylikler da\u011f\u0131ld\u0131ktan sonra bir karma\u015fa d\u00f6nemi vard\u0131r, o d\u00f6nemde birbirine yak\u0131n olan a\u015firetler konfederasyonlar kurmu\u015ftur ki kendilerini koruyabilsinler. \u00d6rne\u011fin Milli a\u015firetinin i\u00e7inde S\u00fcryaniler, Ezidiler, Araplar var. \u00a0Ama 1860\u2019lar\u0131n \u00f6ncesinde beylikler d\u00f6neminde Hristiyanlar\u0131n korumas\u0131 Mir\u2019in denetimi alt\u0131ndad\u0131r. Bu d\u00f6nemde Hristiyanlar ve M\u00fcsl\u00fcmanlar Hans Lukas Kieser\u2019in deyimiyle \u201ctahamm\u00fcl edilebilir bir birlikte ya\u015fam\u201d kurmu\u015flar. O \u00e7ok kimliklilik, k\u00fclt\u00fcrl\u00fcl\u00fck birbirine yak\u0131nla\u015fmay\u0131 da beraberinde getiriyor, sadece koruma \u015femsiyesi de\u011fil.<\/p>\n

A\u015firet \u00fcyesi olanlar da bu anlamda kirveli\u011fe ba\u015fvurabildiler. \u00c7\u00fcnk\u00fc ili\u015fkileri kuvvetlendirme, toplumsal gerginlikleri ortadan kald\u0131rman\u0131n bir arac\u0131 olarak d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclmeli. Ekonomik boyutuna da bakmam\u0131z laz\u0131m. Bu topraklarda Hristiyanlarla M\u00fcsl\u00fcmanlar aras\u0131nda bir i\u015fb\u00f6l\u00fcm\u00fc var. Bu i\u015fb\u00f6l\u00fcm\u00fc kirvelik kurumunun anla\u015f\u0131lmas\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan da \u00e7ok \u00f6nemli. Soyk\u0131r\u0131m anlat\u0131lar\u0131nda vard\u0131r hep \u201cOnlar gittikten sonra buras\u0131 \u00e7orakla\u015ft\u0131\u201d meselesi vard\u0131r. Hristiyanlar i\u00e7in Me\u015frutiyete kadar silah ta\u015f\u0131mak, ata binmek, askerlik yapmak yasak. Hristiyanlar dolay\u0131s\u0131yla zanaat\u00e7\u0131l\u0131kla, esnafl\u0131kla, toprakla u\u011fra\u015f\u0131yorlar. K\u00fcrt beyleri b\u00f6lgeyi ve t\u00fcm topluluklar\u0131 idare ediyorlar. A\u015firet olarak ya\u015fayan K\u00fcrtler hayvanc\u0131l\u0131k ve tar\u0131mla u\u011fra\u015f\u0131yorlar. Di\u011fer zanaat i\u015flerini yapt\u0131klar\u0131na dair bir \u00f6rnek yok, b\u00fct\u00fcn bu i\u015fleri Hristiyanlar yap\u0131yorlar. K\u00fcrt a\u015firetlerinin hakim olduklar\u0131 b\u00f6lgelerde Hristiyan n\u00fcfus o d\u00f6nem \u00e7ok fazla. Kirvelik bu iki grubun birbirlerine ihtiyac\u0131ndan, simbiyotik ili\u015fkisi ile de ba\u011flant\u0131l\u0131. Ekonomik olarak g\u00fc\u00e7l\u00fc ili\u015fkiler kuruyorlar ve bu ili\u015fkileri per\u00e7inlemenin yolu da kirvelik. Bir Hristiyan\u2019\u0131n, Yahudi\u2019nin d\u00fckkan\u0131na gidip rahatl\u0131kla al\u0131\u015fveri\u015f yapmak, at\u0131n\u0131n nal\u0131n\u0131, tarlas\u0131nda dehresini, ora\u011f\u0131n\u0131 onlara yapt\u0131rmay\u0131 i\u00e7eren bir ili\u015fkileri var. Bu durumu kirvelikle g\u00fc\u00e7lendirdikleri kanaatindeyim.<\/p>\n

Peki bug\u00fcn durum nas\u0131l ? Kirvelik nerede ve nas\u0131l devam ediyor ?<\/strong><\/p>\n

Kirvelik az\u0131nl\u0131kta olan ve daha fazla savunmaya ihtiyac\u0131 olan gruplar taraf\u0131ndan sahiplenilmi\u015f durumda. En \u00e7ok Aleviler aras\u0131nda var. Daha sonra da Ezidiler aras\u0131nda var. Alevili\u011fin bizzat inan\u00e7 kurumlar\u0131 i\u00e7erisinde ilk s\u0131ralarda de\u011fil. Ancak ikinci halka i\u00e7erisinde yer alabilecek ve \u00f6nemsenen bir kurum. Her s\u00fcnnet rit\u00fcelinde mutlaka bir kirve olur. Ama Aleviler bug\u00fcn kirveleri daha \u00e7ok Aleviler aras\u0131ndan se\u00e7iyor. Ezidilerde hala devam etti\u011fini g\u00f6rmekteyiz.<\/p>\n

T\u00fcrkiyeli Ermenilerde kirvelik devam ediyor mu ?<\/strong><\/p>\n

Hi\u00e7 duymad\u0131m. T\u00fcrkiyeli Ermenilerin bu y\u00f6nde haf\u0131zas\u0131 ne kadar var bilmiyorum. Ama bug\u00fcn olabildi\u011fince M\u00fcsl\u00fcmanlardan uzak durmak, koruma aramaktan ziyade ka\u00e7mak gibi bir yakla\u015f\u0131mlar\u0131 var. \u0130smail Be\u015fik\u00e7i 1968\u2019de bas\u0131lan \u201dDo\u011fu Anadolu\u2019nun D\u00fczeni\u201d kitab\u0131nda S\u00fcryaniler ile K\u00fcrtler aras\u0131nda kirvelik ili\u015fkisinin devam etti\u011fini s\u00f6yl\u00fcyor. Ama bug\u00fcn ne kadar devam ediyor, elimizde yeterli bilgi yok.<\/p>\n

Bug\u00fcn Diaspora Ermenilerinde kirveli\u011fe dair bir haf\u0131zan\u0131n olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6r\u00fcyoruz. Bunu nas\u0131l yorumlamak gerek ? Neden kirveli\u011fe dair an\u0131lar aktar\u0131lmam\u0131\u015f ?<\/strong><\/p>\n

Haf\u0131za \u00e7ok se\u00e7ici ve bug\u00fcnden bakan bir \u015fey. Ge\u00e7mi\u015fi de bug\u00fcnle birlikte yorumlayan bir \u015fey. K\u00fcrtler neden kirveli\u011fi bu kadar \u00e7ok hat\u0131rl\u0131yorlar ? \u00c7\u00fcnk\u00fc Ermenilerle kendi ma\u011fduriyetleri \u00fczerinden bir empati kuruyorlar. Ermenilere dair K\u00fcrtlerin hat\u0131ralar\u0131 hep olumludur. Neredeyse idealize eden bir pozisyondalar. Nostaljik yakla\u015f\u0131mlar fazla, 1915 \u00f6ncesine dair tozpembe bir tablo \u00e7izenler de var bunun i\u00e7erisinde. Bu bize haf\u0131zan\u0131n oyunlar\u0131d\u0131r. Bu durum kendi ma\u011fduriyeti \u00fczerinden onun da ma\u011fduriyetini g\u00f6rme, onunla bir hemhal olma hali yarat\u0131rken, biraz da kendi pay\u0131ndan baz\u0131 \u015feyleri g\u00f6rmezden gelmeyi getiriyor. Ermenilerin se\u00e7ici haf\u0131zas\u0131nda olumlu \u015feylerin yer almamas\u0131, ya\u015fad\u0131klar\u0131 travman\u0131n aktar\u0131lmas\u0131 ve o travmada K\u00fcrtlerin olumsuz alg\u0131lanmas\u0131yla alakal\u0131. K\u00fcrtler nas\u0131l bug\u00fcn Ermenileri hep olumlu hat\u0131rl\u0131yorlarsa, Ermeniler de maalesef negatif alg\u0131l\u0131yorlar K\u00fcrtleri. \u201cK\u00fcrtler bizim katlimizde rol oynad\u0131lar\u201d gibi bir perspektiften yakla\u015ft\u0131klar\u0131, \u201cDevletle birlikte hareket ettiler ve atalar\u0131m\u0131z\u0131 \u00f6ld\u00fcrd\u00fcler\u201d diye d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fckleri i\u00e7in biraz bunu unutmu\u015flar.<\/p>\n

O alg\u0131da kirvelik gibi pozitif bir hususa yer yok galiba.<\/strong><\/p>\n

Yer yok. Ama K\u00fcrtlerin istisnas\u0131z y\u00fczde doksan\u0131n\u0131n \u201cBiz Ermenilerle iyiydik\u201d derken kirveli\u011fe vurgu yapmas\u0131, aram\u0131zdaki ili\u015fkinin iyili\u011fini, g\u00fczelli\u011fini g\u00f6steren bir simge gibi kirveli\u011fi vurgulamalar\u0131 da dikkat \u00e7eken bir \u015fey.<\/p>\n

Ermeniler ve K\u00fcrtler aras\u0131nda kirve olmayanlar bile o d\u00f6nem birbirlerine kirve diye hitap ediyorlar san\u0131r\u0131m, de\u011fil mi ?<\/strong><\/p>\n

Evet. Bu art\u0131k bir gelenek haline gelmi\u015f. Nas\u0131l K\u00fcrt\u00e7e\u2019de arkada\u015f \u201cHeval\u201d dersin, onun gibi \u201cKirve\u201d diye birbirlerine seslenmi\u015fler. Bu hitap tarz\u0131 bug\u00fcn en \u00e7ok Dersim\u2019de yayg\u0131nd\u0131r. Dersimliler birbirlerine \u201cKirve\u201d derler. \u00a0Ermenilere de\u011fil, kendi aralar\u0131nda birbirlerine \u201ckirve\u201d diye hitap ederler. Bu d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcr\u00fcc\u00fc bir \u015fey. Hatta bu durum siyasi \u00f6rg\u00fctlere yans\u0131m\u0131\u015ft\u0131r. Dersim k\u00f6kenli Tikko benzeri siyasi \u00f6rg\u00fctler, nas\u0131l PKK i\u00e7inde \u201cHeval\u201d diye hitap edilirse onlar da birbirlerine \u201cKirve\u201d diye hitap ederler. Bu da belki ara\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131 gereken hususlardan bir tanesi.<\/p>\n

http:\/\/repairfuture.net\/index.php\/tr\/kimligi-tuerkiye-den-bak-s\/kurtlerin-ve-ermenilerin-hafizasinda-kirvelik-gelenegi<\/i><\/b><\/p>\n

\u00a0<\/i><\/b><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

1915 \u00f6ncesi K\u00fcrt-Ermeni ili\u015fkilerine dair az bilinen hususlardan biri farkl\u0131 gruplar aras\u0131nda “sanal akrabal\u0131k” ili\u015fkileri kuran kirvelik gelene\u011fi. Ermeni soyk\u0131r\u0131m\u0131na dair Diyarbak\u0131r b\u00f6lgesindeki toplumsal haf\u0131zay\u0131 ele alan “Y\u00fcz Y\u0131ll\u0131k Ah, 1915 Diyarbekir” kitab\u0131n\u0131n Adnan \u00c7elik’le birlikte yazar\u0131 olan Nam\u0131k Kemal Din\u00e7 ile kirveli\u011fin anlam\u0131, K\u00fcrtlerin ve Ermenilerin haf\u0131zas\u0131ndaki yeri ve toplumsal i\u015flevi ile ilgili konu\u015ftuk. […]<\/p>\n","protected":false},"author":7,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1,71,53],"tags":[],"class_list":["post-36388","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-haberler","category-mulakatlar","category-turkiyede-azinliklar"],"yoast_head":"\nK\u00fcrtlerin ve Ermenilerin haf\u0131zas\u0131nda Kirvelik gelene\u011fi - Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=36388\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"en_US\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"K\u00fcrtlerin ve Ermenilerin haf\u0131zas\u0131nda Kirvelik gelene\u011fi - Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"1915 \u00f6ncesi K\u00fcrt-Ermeni ili\u015fkilerine dair az bilinen hususlardan biri farkl\u0131 gruplar aras\u0131nda “sanal akrabal\u0131k” ili\u015fkileri kuran kirvelik gelene\u011fi. Ermeni soyk\u0131r\u0131m\u0131na dair Diyarbak\u0131r b\u00f6lgesindeki toplumsal haf\u0131zay\u0131 ele alan “Y\u00fcz Y\u0131ll\u0131k Ah, 1915 Diyarbekir” kitab\u0131n\u0131n Adnan \u00c7elik’le birlikte yazar\u0131 olan Nam\u0131k Kemal Din\u00e7 ile kirveli\u011fin anlam\u0131, K\u00fcrtlerin ve Ermenilerin haf\u0131zas\u0131ndaki yeri ve toplumsal i\u015flevi ile ilgili konu\u015ftuk. […]\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=36388\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2015-09-02T20:27:44+00:00\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"admin\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Written by\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"admin\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Est. reading time\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"14 minutes\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\\\/\\\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?p=36388#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?p=36388\"},\"author\":{\"name\":\"admin\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/096f1d38a12cce57fb855b485ed24c9e\"},\"headline\":\"K\u00fcrtlerin ve Ermenilerin haf\u0131zas\u0131nda Kirvelik gelene\u011fi\",\"datePublished\":\"2015-09-02T20:27:44+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?p=36388\"},\"wordCount\":2736,\"commentCount\":0,\"articleSection\":[\"Haberler\",\"M\u00fclakatlar\",\"T\u00fcrkiye\u2019de Az\u0131nl\u0131klar\"],\"inLanguage\":\"en-US\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"CommentAction\",\"name\":\"Comment\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?p=36388#respond\"]}]},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?p=36388\",\"url\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?p=36388\",\"name\":\"K\u00fcrtlerin ve Ermenilerin haf\u0131zas\u0131nda Kirvelik gelene\u011fi - Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/#website\"},\"datePublished\":\"2015-09-02T20:27:44+00:00\",\"author\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/096f1d38a12cce57fb855b485ed24c9e\"},\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?p=36388#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"en-US\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?p=36388\"]}]},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?p=36388#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Home\",\"item\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"K\u00fcrtlerin ve Ermenilerin haf\u0131zas\u0131nda Kirvelik gelene\u011fi\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/#website\",\"url\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/\",\"name\":\"Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi\",\"description\":\"\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"en-US\"},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/096f1d38a12cce57fb855b485ed24c9e\",\"name\":\"admin\",\"url\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?author=7\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"K\u00fcrtlerin ve Ermenilerin haf\u0131zas\u0131nda Kirvelik gelene\u011fi - Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=36388","og_locale":"en_US","og_type":"article","og_title":"K\u00fcrtlerin ve Ermenilerin haf\u0131zas\u0131nda Kirvelik gelene\u011fi - Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi","og_description":"1915 \u00f6ncesi K\u00fcrt-Ermeni ili\u015fkilerine dair az bilinen hususlardan biri farkl\u0131 gruplar aras\u0131nda “sanal akrabal\u0131k” ili\u015fkileri kuran kirvelik gelene\u011fi. Ermeni soyk\u0131r\u0131m\u0131na dair Diyarbak\u0131r b\u00f6lgesindeki toplumsal haf\u0131zay\u0131 ele alan “Y\u00fcz Y\u0131ll\u0131k Ah, 1915 Diyarbekir” kitab\u0131n\u0131n Adnan \u00c7elik’le birlikte yazar\u0131 olan Nam\u0131k Kemal Din\u00e7 ile kirveli\u011fin anlam\u0131, K\u00fcrtlerin ve Ermenilerin haf\u0131zas\u0131ndaki yeri ve toplumsal i\u015flevi ile ilgili konu\u015ftuk. […]","og_url":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=36388","og_site_name":"Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi","article_published_time":"2015-09-02T20:27:44+00:00","author":"admin","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Written by":"admin","Est. reading time":"14 minutes"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=36388#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=36388"},"author":{"name":"admin","@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/#\/schema\/person\/096f1d38a12cce57fb855b485ed24c9e"},"headline":"K\u00fcrtlerin ve Ermenilerin haf\u0131zas\u0131nda Kirvelik gelene\u011fi","datePublished":"2015-09-02T20:27:44+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=36388"},"wordCount":2736,"commentCount":0,"articleSection":["Haberler","M\u00fclakatlar","T\u00fcrkiye\u2019de Az\u0131nl\u0131klar"],"inLanguage":"en-US","potentialAction":[{"@type":"CommentAction","name":"Comment","target":["https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=36388#respond"]}]},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=36388","url":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=36388","name":"K\u00fcrtlerin ve Ermenilerin haf\u0131zas\u0131nda Kirvelik gelene\u011fi - Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi","isPartOf":{"@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/#website"},"datePublished":"2015-09-02T20:27:44+00:00","author":{"@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/#\/schema\/person\/096f1d38a12cce57fb855b485ed24c9e"},"breadcrumb":{"@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=36388#breadcrumb"},"inLanguage":"en-US","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=36388"]}]},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=36388#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https:\/\/akunq.net\/tr"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"K\u00fcrtlerin ve Ermenilerin haf\u0131zas\u0131nda Kirvelik gelene\u011fi"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/#website","url":"https:\/\/akunq.net\/tr\/","name":"Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi","description":"","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"en-US"},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/#\/schema\/person\/096f1d38a12cce57fb855b485ed24c9e","name":"admin","url":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?author=7"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/36388","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/7"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=36388"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/36388\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":36390,"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/36388\/revisions\/36390"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=36388"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=36388"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=36388"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}