{"id":34672,"date":"2015-05-02T02:30:11","date_gmt":"2015-05-02T07:30:11","guid":{"rendered":"http:\/\/akunq.net\/tr\/?p=34672"},"modified":"2015-05-02T02:30:11","modified_gmt":"2015-05-02T07:30:11","slug":"her-ermeni-bir-belgedir","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=34672","title":{"rendered":"Her Ermeni bir belgedir"},"content":{"rendered":"<p style=\"text-align: justify;\"><b><em><a href=\"http:\/\/akunq.net\/tr\/?attachment_id=34673\" rel=\"attachment wp-att-34673\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"alignright size-medium wp-image-34673\" alt=\"yetimler\" src=\"http:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/2015\/05\/yetimler-300x143.jpg\" width=\"300\" height=\"143\" srcset=\"https:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2015\/05\/yetimler-300x143.jpg 300w, https:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2015\/05\/yetimler-600x287.jpg 600w, https:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2015\/05\/yetimler.jpg 702w\" sizes=\"auto, (max-width: 300px) 100vw, 300px\" \/><\/a>&#8216;Aile b\u00fcy\u00fckleriniz 1915&#8217;te neler ya\u015fam\u0131\u015ft\u0131?&#8217; diye sorduk. Agos&#8217;a gelen mektuplar, y\u00fczy\u0131l \u00f6nce bu toporaklarda neler ya\u015fand\u0131\u011f\u0131n\u0131 t\u00fcm \u00e7\u0131plakl\u0131\u011f\u0131yla anlat\u0131yor.<\/em> <\/b><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><b>Nora Demirjian Diratsouian, New Jersey<\/b><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Yozgat Bo\u011fazl\u0131yan\u2019\u0131n Uzunlu K\u00f6y\u00fc&#8217;nden dedem Sarkis Demirciyan (di\u011fer ad\u0131yla K\u00e2z\u0131m) 1915\u2019te babas\u0131n\u0131 kaybetti\u011finde be\u015f ya\u015f\u0131ndaym\u0131\u015f. Babas\u0131, k\u00f6ydeki di\u011fer erkeklerle birlikte toplan\u0131p Osmanl\u0131 T\u00fcrkleri taraf\u0131ndan \u00f6ld\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015f. Dedemin karde\u015fleri Eva ve \u015eaynik, olaylar s\u0131ras\u0131nda 7 ve 10 ya\u015flar\u0131ndaym\u0131\u015f. Dedem onlara ne oldu\u011funu hat\u0131rlayam\u0131yor. Dedemin annesi Nuritsa, o\u011flunu kurtarabilmek i\u00e7in M\u00fcsl\u00fcman bir T\u00fcrk&#8217;le evlenmi\u015f, fakat dedemi gizli bir \u015fekilde Ermeni olarak yeti\u015ftirmi\u015f. Nuritsa\u2019n\u0131n T\u00fcrk e\u015finden \u00fc\u00e7 k\u0131z\u0131 ve bir o\u011flu daha olmu\u015f. Sarkis, M\u00fcsl\u00fcman bir evde b\u00fcy\u00fcse de, Ermeni ruhundan ve din\u00ee inanc\u0131ndan vazge\u00e7memi\u015f. 17 ya\u015f\u0131nda evlendi\u011fi Gurcu\u2019dan, Hagop ve Ha\u00e7ig adlar\u0131nda iki o\u011flu olmu\u015f. Nuritsa, Sarkis \u015fehirden ka\u00e7mazsa onu M\u00fcsl\u00fcman olmaya zorlayacaklar\u0131n\u0131 s\u00f6yleyerek o\u011flunu uyarm\u0131\u015f ve Sarkis b\u00f6ylelikle Kayseri\u2019den ka\u00e7m\u0131\u015f. Bu olaydan yakla\u015f\u0131k 20 y\u0131l sonra Sarkis, karde\u015fleri Eva ve \u015eaynik\u2019i \u0130stanbul\u2019da bulmu\u015f.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><b>M. T. (77)<\/b><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Olay 1915&#8217;te day\u0131m\u0131n kaynanas\u0131n\u0131n ba\u015f\u0131ndan ge\u00e7iyor, o anlat\u0131rd\u0131. Sivas Tavra&#8217;da, 1915&#8217;te askerler t\u00fcm ailesini \u00f6ld\u00fcrm\u00fc\u015fler. Ailesinden sadece kendisi hayatta kalm\u0131\u015f. 1915&#8217;te, 13ya\u015f\u0131nda bir gen\u00e7 k\u0131zm\u0131\u015f. S\u00fcrg\u00fcn kafilesine katm\u0131\u015flar onu, k\u00f6y\u00fcn di\u011fer insanlar\u0131yla birlikte. Askerler, k\u0131z oldu\u011funu anlay\u0131p bir \u015fey yapmas\u0131nlar diye, g\u00f6\u011f\u00fcslerini kamufle ediyor, erkek gibi giyiniyor ve sa\u00e7lar\u0131n\u0131 \u015fapkayla kapat\u0131yor. Kafile ilerlerken askerler insanlar\u0131 \u00f6ld\u00fcr\u00fcyor, kendisi hayatta kal\u0131yor. Askerler \u00f6ld\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc zannetsinler diye, \u00f6l\u00fc numaras\u0131 yap\u0131yor. Askerler \u00f6ld\u00fc m\u00fc diye kontrol ediyorlar, fakat hayatta oldu\u011funu anlam\u0131yorlar. Askerler b\u00f6lgeden ayr\u0131ld\u0131ktan sonra, s\u00fcr\u00fcne s\u00fcr\u00fcne bir k\u00f6ye var\u0131yor. K\u00f6yde onu bulan T\u00fcrkler, saklam\u0131\u015flar. Daha sonra Sivas&#8217;a geri d\u00f6nm\u00fc\u015f, kendi gibi s\u00fcrg\u00fcnden kurtulan day\u0131m\u0131n kay\u0131nbabas\u0131 ile evlenmi\u015f. \u00dc\u00e7 \u00e7ocuklar\u0131 olmu\u015f Sivas&#8217;ta.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><b>Gassia Keoshgerian (54), \u0130ngiltere<\/b><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Baba taraf\u0131ndan dedemin babas\u0131n\u0131n ad\u0131 Hagop K\u00f6\u015fgeryan ve dedemin annesinin ad\u0131 Ye\u011fisapet, Adanal\u0131lar&#8230; Dedem Diran, \u00fc\u00e7 erkek ve iki k\u0131z karde\u015flermi\u015f; Mihran, Lusadzin, Diran, Lutfig ve Veronika. Dedem Diran, 1900 Adana do\u011fumlu. Aksor (s\u00fcrg\u00fcn) zaman\u0131 dedemin k\u0131z karde\u015fi Veronika, hamileymi\u015f. S\u00fcrg\u00fcnde ikiz erkek \u00e7ocuklar\u0131 do\u011furmu\u015f. Yeni do\u011fan ikizlerin k\u0131yafetleri yokmu\u015f, a\u00e7l\u0131ktan ve susuzluktan a\u011fl\u0131yorlarm\u0131\u015f. Dedem Diran, s\u00fcrg\u00fcnde k\u0131z karde\u015fi Veronika&#8217;n\u0131n do\u011fumdan dolay\u0131 \u00e7ok yoruldu\u011funu ve bir m\u00fcddet sonra art\u0131k y\u00fcr\u00fcyecek g\u00fcc\u00fc kalmayarak yere y\u0131\u011f\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 anlat\u0131rd\u0131. Zaten orac\u0131kta da \u00f6lm\u00fc\u015f. Dedemin annesi Ye\u011fisapet, ikiz torunlar\u0131n\u0131 iki kolunun alt\u0131na alarak y\u00fcr\u00fcmeye devam etmi\u015f, fakat bebekler a\u011flamaya devam etmi\u015fler. Ye\u011fisapet de \u00e7aresiz kalarak s\u00fcrg\u00fcn kafilesi bir k\u00f6y\u00fcn i\u00e7inden ge\u00e7ti\u011fi s\u0131rada, bebekleri bir evin \u00f6n\u00fcne b\u0131rakm\u0131\u015f. En az\u0131ndan bir T\u00fcrk ailenin onlar\u0131 b\u00fcy\u00fctece\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcnm\u00fc\u015f. Onlardan bir daha hi\u00e7 haber al\u0131namad\u0131. Aile s\u00fcrg\u00fcnden sonra, geri kalan sa\u011flar\u0131yla birlikte Yunanistan&#8217;a gitmi\u015f. Dedemin karde\u015fi Mihran, Beyrut&#8217;a gitmi\u015f; di\u011ferleri ise K\u0131br\u0131s&#8217;a&#8230; Dedem, k\u0131z karde\u015fi Veronika&#8217;y\u0131 \u00e7ok severmi\u015f, \u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fc hi\u00e7bir zaman unutamad\u0131. Bu nedenle, k\u0131z karde\u015fimin ad\u0131n\u0131 Vera koymu\u015flar. Dedemin babas\u0131\u00a0 Hagop K\u00f6\u015fgeryan, Adana&#8217;da ayakkab\u0131c\u0131, yani Ermenicesiyle go\u015fgagarm\u0131\u015f, bu nedenle soyadlar\u0131 K\u00f6\u015fgeryan.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><b>A. Y. (88)<\/b><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Babam\u0131n ba\u015f\u0131ndan ge\u00e7en hik\u00e2ye:<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Dedemin ismi H. Y. (Hampartsum), o\u011flu (Harutyun). Dedem, 1915&#8217;te askermi\u015f. Dedemin ailesinin evine askerler gelmi\u015f, \u201cSizi, asker o\u011flunuza g\u00f6t\u00fcrece\u011fiz\u201d diyerek dedemin kar\u0131s\u0131n\u0131, anas\u0131n\u0131 ve \u00e7ocuklar\u0131n\u0131 alarak Kellerin Deresi&#8217;ne g\u00f6t\u00fcr\u00fcp \u00f6ld\u00fcrm\u00fc\u015fler. S\u00fcrg\u00fcyle dereye atm\u0131\u015flar. Babam Harutyun ise o y\u0131llarda 12-13 ya\u015flar\u0131ndaym\u0131\u015f; ailesiyle birlikte \u00f6ld\u00fcr\u00fclen s\u00fcrg\u00fcn kafilesindeymi\u015f. Kafiledeki \u00f6l\u00fclerin alt\u0131na saklanm\u0131\u015f. Askerler \u00f6lenleri kontrol ediyorlarm\u0131\u015f, emin olmak i\u00e7in. Aradan 2-3 g\u00fcn ge\u00e7mi\u015f. Dedem \u00f6l\u00fcleri \u00fczerinden kald\u0131rm\u0131\u015f, etrafa bakm\u0131\u015f ve k\u00fc\u00e7\u00fck bir \u0131\u015f\u0131k g\u00f6rm\u00fc\u015f uzaklarda. I\u015f\u0131\u011fa do\u011fru y\u00fcr\u00fcm\u00fc\u015f, Bo\u011fazl\u0131yan&#8217;a gitmi\u015f. Orada k\u0131z karde\u015fini bulmu\u015f. Dervi\u015f A\u011fa ad\u0131ndaki birisi, babam\u0131 ve k\u0131z karde\u015fini himayesi alt\u0131na alm\u0131\u015f. Bunlar Yozgat&#8217;ta oluyor. Dedem de askerden d\u00f6n\u00fcnce, \u00e7ocuklar\u0131n\u0131 aramaya koyulmu\u015f her yerde. En sonunda Bo\u011fazl\u0131yan&#8217;da \u00e7ocuklar\u0131n\u0131 bulmu\u015f. Evlerinin yerinde yeller esiyormu\u015f. T\u00fcm mal\u0131n\u0131 g\u00f6\u00e7menlere da\u011f\u0131tm\u0131\u015flar. Yozgat&#8217;\u0131n merkezinde ya\u015f\u0131yorlarm\u0131\u015f, o tarihte dedemin askerli\u011fi 6-7 sene s\u00fcrm\u00fc\u015f.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><b>A. G\u00fcne\u015f (54)\u00a0<\/b><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Dedem, 1915&#8217;te Dersim&#8217;deymi\u015f, 5 ya\u015f\u0131nda. B\u00fct\u00fcn ailenin erkeklerini \u00f6ld\u00fcrm\u00fc\u015fler, kad\u0131nlar ve \u00e7ocuklar tehcire g\u00f6nderilmi\u015f. Nas\u0131l olmu\u015fsa, dedemin annesi \u00fc\u00e7 \u00e7ocu\u011fuyla ka\u00e7m\u0131\u015f. A\u00e7, susuz da\u011flarda g\u00fcnlerce ka\u00e7arak ya\u015fama tutunmaya \u00e7al\u0131\u015fm\u0131\u015flar. Annesi, \u00fc\u00e7 \u00e7ocu\u011fundan en b\u00fcy\u00fc\u011f\u00fc olan k\u0131z\u0131n\u0131 yan\u0131na al\u0131p, iki o\u011flunu ise bir a\u011fac\u0131n alt\u0131na b\u0131rakm\u0131\u015f. \u201cBuradan bir yere ayr\u0131lmay\u0131n, ben size yiyecek bulmaya gidiyorum\u201d demi\u015f. D\u00f6nd\u00fc\u011f\u00fcnde, iki o\u011flunu da b\u0131rakt\u0131\u011f\u0131 yerde bulamam\u0131\u015f. Dedemi, Alevi bir aile yanlar\u0131na al\u0131p b\u00fcy\u00fctm\u00fc\u015f. Dedemi ayn\u0131 k\u00f6yde, bir ba\u015fka ailenin yan\u0131ndaki Ermeni yetimi olan babaannemle evlendirmi\u015fler. Civar k\u00f6ylerde olan dedemin annesi, o\u011fullar\u0131n\u0131 y\u0131llarca aram\u0131\u015f. Eskiden k\u00f6ylerde gezici kalayc\u0131lar varm\u0131\u015f. Kalayc\u0131lar her geldi\u011finde, onlara sormu\u015f soru\u015fturmu\u015f o\u011fullar\u0131n\u0131. Dedemin aln\u0131nda b\u00fcy\u00fck bir yara izi varm\u0131\u015f. Bir g\u00fcn birisi dedemin annesine \u201cSenin anlatt\u0131\u011f\u0131n tarife uyan birisi var\u201d demi\u015f. Bu vesileyle, y\u0131llar sonra o\u011fluna kavu\u015fmu\u015f. Kay\u0131p olan \u00f6teki o\u011flunu da dedem ve babam uzun aramalardan sonra, bir K\u00fcrt ailenin yan\u0131nda hizmetk\u00e2r olarak bulmu\u015flar. Dedem, 1982 y\u0131l\u0131nda \u0130stanbul&#8217;da vefat etti.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><b>Luiz Bakar<\/b><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Annem A\u011favni, \u0130zmit Mutasarr\u0131fl\u0131\u011f\u0131&#8217;na ba\u011fl\u0131 Karam\u00fcrsel&#8217;in Ermenilerin ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 Merdeg\u00f6z K\u00f6y\u00fc&#8217;nden. A\u011fustos 1915&#8217;te ailesiyle birlikte kafilelerle yola \u00e7\u0131km\u0131\u015flar\u00a0 \u00e7oluk \u00e7ocuk\u00fc, gen\u00e7 ihtiyar&#8230; K\u00f6y\u00fcn yar\u0131s\u0131 yolda telef olmu\u015f; babas\u0131 tifodan can \u00e7eki\u015firken son nefesini verene kadar, k\u0131z\u0131 A\u011favni&#8217;ye kim oldu\u011funu, ad\u0131n\u0131, k\u00f6y\u00fcn\u00fc vs. ezberletmi\u015f. Annem, daha sonra kendini Der Zor \u00e7\u00f6llerinde bulmu\u015f, g\u00f6z\u00fcn\u00fc trahomdan kaybetmi\u015f, aylarca ot yiyerek karn\u0131n\u0131 doyurmu\u015f. Daha sonra bir Arap m\u00fcft\u00fc kendisine sahip \u00e7\u0131k\u0131p ad\u0131n\u0131 Behiye koymu\u015f. Daha sonra \u015eam&#8217;daki bir yetimhanede kim oldu\u011funu hat\u0131rlam\u0131\u015f ve mucizevi bir \u015fekilde annesini bulmu\u015f. Annesi onu zor tan\u0131m\u0131\u015f. Sar\u0131\u015f\u0131n mavi g\u00f6zl\u00fc bir k\u0131z arayan anne, k\u00f6r ve b\u00fcy\u00fcyece\u011fine ufalm\u0131\u015f k\u0131z\u0131n\u0131 tan\u0131yamam\u0131\u015f. A\u011favni, k\u00f6y\u00fcn kilisesinde \u015faragan okuyan annesinin sesini tan\u0131m\u0131\u015f ve &#8220;Hac\u0131 mayrig&#8221; diye ba\u011f\u0131r\u0131p kendisini anas\u0131n\u0131n kollar\u0131na at\u0131m\u0131\u015f. Nusaybin \u00fczerinden trenle k\u00f6ye geri d\u00f6nm\u00fc\u015fler. Tam yerle\u015fmi\u015fler ki, Kemalistler geliyor sesleri yay\u0131l\u0131nca \u0130stanbul&#8217;a ka\u00e7m\u0131\u015flar, tekrar a\u00e7 susuz&#8230;<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Babam, 1915&#8217;te \u0130stanbul&#8217;da Esayan Okulu&#8217;nda 1. s\u0131n\u0131f talebesi. Ailesiyle Sivas&#8217;taki de\u011firmenlerinden gelen parayla refah i\u00e7inde ya\u015farlarm\u0131\u015f. 1915&#8217;te de\u011firmenlere el konulunca, babam ve ailesi i\u00e7in yokluk ve sefalet ba\u015fl\u0131yor&#8230; Babam\u0131n k\u00fc\u00e7\u00fck karde\u015fi Hayguhi, a\u00e7l\u0131ktan \u201cgatig gatig\u201d diyerek \u00f6l\u00fcyor. Babam Artaki, okulu terk eder, annesiyle birlikte Beykoz Kundura Fabrikas\u0131&#8217;nda \u00e7al\u0131\u015fmaya ba\u015flar. Annemle yollar\u0131, Beykoz&#8217;da kesi\u015fir.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><b>Anna Turay (51)<\/b><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Arik yayam, Yozgat Burunk\u0131\u015flal\u0131. \u00c7ok b\u00fcy\u00fck arazileri olan, ba\u011fc\u0131l\u0131kla u\u011fra\u015fan Arzumanyan s\u00fclalesinin bir \u00fcyesi. Hen\u00fcz yeni evli, \u00e7ocu\u011fu bir ya\u015f\u0131nda bile de\u011fil. Ev, hizmet\u00e7iler ve yana\u015fmalarla dolu, o y\u00fczden yayam i\u015f yapmas\u0131n\u0131 bilmiyor. 1915\u2019te bir g\u00fcn k\u00f6ye gelen askerler, herkesi k\u00f6y\u00fcn meydan\u0131nda topluyor; kad\u0131nlarla erkekleri ay\u0131r\u0131yor. T\u00fcm di\u011fer erkeklerle birlikte yayam\u0131n kocas\u0131 da g\u00f6t\u00fcr\u00fcl\u00fcyor. Onlar\u0131 bir daha g\u00f6ren kimse yok. Kad\u0131nlar ve \u00e7ocuklar, kafileler halinde yola \u00e7\u0131kar\u0131l\u0131yor. Yayam, kay\u0131nvalidesiyle birlikte bir ka\u011fn\u0131ya biniyor. Yolculu\u011fun daha ikinci g\u00fcn\u00fcnde, uzak k\u00f6ylerden birinden ge\u00e7erken ya\u015fl\u0131, sakall\u0131 bir adam ona g\u00f6z koyuyor ve arabadan indirmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131yor. Yayam, di\u011fer kad\u0131nlar\u0131n da yard\u0131m\u0131yla inmemek i\u00e7in direnirken, kay\u0131nvalidesi onu durduruyor. \u201cBu ka\u011fn\u0131 bizi \u00f6l\u00fcme g\u00f6t\u00fcr\u00fcyor, hi\u00e7 de\u011filse sen kurtul, torunum ya\u015fas\u0131n, al o\u011flunu in a\u015fa\u011f\u0131 k\u0131z\u0131m\u201d diyor. Yayam iniyor, iki y\u0131l onlarla birlikte ya\u015f\u0131yor. Adam\u0131n \u00e7ok hasta olan o\u011fluna \u2018kar\u0131l\u0131k\u2019 ediyor. Bir de \u00e7ocuk do\u011furuyor. Sonra bir g\u00fcn, saral\u0131 olan hasta \u2018koca\u2019 \u00f6l\u00fcyor. Hemen ard\u0131ndan bir sabah, yeni do\u011fmu\u015f bebek, yatakta bo\u011fulmu\u015f halde bulunuyor. Yayam, uykusunda \u2018yanl\u0131\u015fl\u0131kla\u2019 \u00fczerine yatt\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yl\u00fcyor. Ya\u015fl\u0131 baba, k\u0131sa bir s\u00fcre sonra \u201cOrtal\u0131k duruldu, sizinkiler k\u00f6ylerine d\u00f6n\u00fcyor, sen de kendi \u00e7ocu\u011funla birlikte art\u0131k evine d\u00f6nmelisin\u201d diyerek, yayam\u0131 Burunk\u0131\u015fla\u2019ya geri g\u00f6t\u00fcr\u00fcyor. Yayam d\u00f6nd\u00fc\u011f\u00fcnde ne kendi ailesinden, ne de kocas\u0131n\u0131n ailesinden kimseyi bulam\u0131yor. \u00c7ok y\u0131llar sonra, o k\u0131yametin i\u00e7inde Beyrut\u2019a ula\u015fabilmi\u015f iki erkek karde\u015fi oldu\u011fu ortaya \u00e7\u0131k\u0131yor. 60\u2019l\u0131 y\u0131llarda, arada bir \u0130stanbul\u2019a gelerek yayam\u0131 ziyaret ediyorlar. Ama daha sonra, L\u00fcbnan i\u00e7 sava\u015f\u0131nda her ikisi de can veriyor.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Dedem Mesrob, 1915\u2019te Osmanl\u0131 askeri. Onun hik\u00e2yesi de bir macera filminden farks\u0131z. Yemen Cephesi\u2019nde Osmanl\u0131 ordusu i\u00e7in sava\u015f\u0131rken, \u0130ngilizlere esir d\u00fc\u015f\u00fcyor. O ve birka\u00e7 esir, topra\u011f\u0131 kazarak tutuklu ko\u011fu\u015fundan ka\u00e7\u0131yorlar. \u00c7\u00f6lde geceleri y\u00fcr\u00fcyor, g\u00fcnd\u00fczleri saklan\u0131yorlar. Bir \u0130ngiliz u\u00e7a\u011f\u0131 onlar\u0131 bulmakta gecikmiyor, geri getiriliyorlar. Ard\u0131ndan Frans\u0131zlar, bir tabur dolusu Ermeni esiri \u0130ngilizlerden parayla sat\u0131n al\u0131yor ve K\u0131br\u0131s\u2019a g\u00f6t\u00fcr\u00fcyorlar. Dedem, \u201cAdam ba\u015f\u0131 20 parayd\u0131k\u201d der, \u00f6\u011frendi\u011fi Frans\u0131zca komutlar\u0131 tekrarlard\u0131. Alt\u0131 ay boyunca askeri e\u011fitim al\u0131yorlar. K\u00f6yde kalan ailelerinin ba\u015f\u0131na gelenler, birer birer anlat\u0131l\u0131yor. Dedem inanam\u0131yor. K\u0131br\u0131s\u2019tan Adana\u2019ya g\u00f6t\u00fcr\u00fcl\u00fcyorlar, orada g\u00f6rd\u00fcklerinden sonra ger\u00e7e\u011fi anl\u0131yor. Frans\u0131z ordusunun k\u0131yafetleriyle, \u00f6fke i\u00e7inde, \u00f6nlerine \u00e7\u0131kan her \u015feyi yak\u0131p y\u0131karak Erzurum\u2019a do\u011fru ilerliyorlar. Sonunda bir g\u00fcn \u201csava\u015f bitti\u201d deniyor. Silah\u0131n\u0131 at\u0131p ard\u0131na bile bakmadan k\u00f6y\u00fcne ko\u015fuyor. Ne anne babas\u0131n\u0131, ne kar\u0131s\u0131n\u0131 bulabiliyor, ne de \u00fc\u00e7 k\u00fc\u00e7\u00fck \u00e7ocu\u011funu\u2026 \u0130ki b\u00fcy\u00fck a\u011fabeyi, 16 ya\u015f\u0131ndaki erkek karde\u015fi, k\u0131z karde\u015fi, akrabalar\u0131n\u0131n hi\u00e7biri yok. Yapayaln\u0131z\u2026 K\u00f6ydeki b\u00fcy\u00fckler, Arik yayamla Mesrob dedemi evlendiriyorlar. Dedem, do\u011fan ilk erkek \u00e7ocu\u011funa, yani babama, yitirdi\u011fi k\u00fc\u00e7\u00fck erkek karde\u015finin ismini veriyor: Ar\u015fak. Ya\u015fad\u0131klar\u0131 her \u015feyi zihinlerinden silip, Burunk\u0131\u015fla\u2019daki hayatlar\u0131n\u0131 yeniden kuruyor; toprakla, tar\u0131mla u\u011fra\u015f\u0131yorlar. Ta 1930\u2019a kadar\u2026 O tarihte Arnavut g\u00f6\u00e7menler getiriliyor b\u00f6lgeye ve Ermeni ailelerin evlerine da\u011f\u0131t\u0131l\u0131yorlar. Dedem binbir zorlukla, kendi elleriyle yapt\u0131\u011f\u0131 evinin alt kat\u0131na zorla yerle\u015ftirilen bir yabanc\u0131 aileye art\u0131k dayanam\u0131yor, pes ediyor. Kendi evlerini terk ediyorlar. Evsiz, paras\u0131z, i\u015fsiz ve mesleksiz, biri kundakta \u00fc\u00e7 k\u00fc\u00e7\u00fck \u00e7ocukla birlikte \u0130stanbul\u2019a g\u00f6\u00e7 ediyorlar. K\u0131sa bir s\u00fcre sonra \u00e7\u0131kan Soyad\u0131 Kanunu, bu kez de soyad\u0131n\u0131 gasp ediyor. N\u00fcfus memuru, Hampartsumyan soyad\u0131n\u0131 be\u011fenmiyor, \u00e7ok zor buluyor. Zorla \u201cTuray\u201d yaz\u0131yor k\u00fct\u00fc\u011fe. Babam, y\u0131llar sonra erkek karde\u015fime Hampartsum ad\u0131n\u0131 koydu\u011funda, dedem sevincinden g\u00fcnlerce a\u011fl\u0131yor, torununu \u201cbabam\u201d diyerek seviyor.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><b>Besse Kabak<\/b><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">1915&#8217;te, annemin dedesinin ailesinden otuzun \u00fczerinde insan \u00f6ld\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015f. Sasun&#8217;daki Bedros Arakyal Manast\u0131r\u0131&#8217;nda papaz olan karde\u015fi de \u00f6lenler aras\u0131ndaym\u0131\u015f. Geriye b\u00fcy\u00fck dedem Istepan ve iki ye\u011feni kalm\u0131\u015f. Ye\u011fenlerinden k\u0131z olan evliymi\u015f. Ba\u015fka k\u00f6yde ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in k\u0131y\u0131mdan kurtulabilmi\u015f. Erkek ye\u011feniyse, bir kad\u0131n\u0131n onu ate\u015fin i\u00e7inden \u00e7ekip \u00e7\u0131karmas\u0131 sonucunda hayatta kalabilmi\u015f. V\u00fccudundaki yan\u0131k izlerini, \u00f6mr\u00fcn\u00fcn sonuna kadar ta\u015f\u0131m\u0131\u015f. Ancak, daha sonraki d\u00f6nemde de \u0130slam dinine ge\u00e7mek zorunda kalm\u0131\u015f. Annemin baba taraf\u0131n\u0131n hayatta kalanlar ise Devre\u015f (Arap) A\u011fa&#8217;yla evli olan halalar\u0131 sayesinde olmu\u015f. Annemin amcalar\u0131, kendilerini her zaman b\u00fcy\u00fck halalar\u0131na kar\u015f\u0131 bor\u00e7lu hissetmi\u015fler. Babam\u0131n hem annesi, hem de babas\u0131, 1930&#8217;lu y\u0131llarda Sasun&#8217;da ba\u015flayan isyan d\u00f6neminde askerler taraf\u0131ndan \u00f6ld\u00fcr\u00fcld\u00fckleri i\u00e7in, babam ve halama, amcalar\u0131 Avak sahip \u00e7\u0131km\u0131\u015f. Be\u015f alt\u0131 sene s\u00fcren isyan d\u00f6neminin ard\u0131ndan, 1938&#8217;de ba\u015flay\u0131p on sene s\u00fcren \u0130zmir s\u00fcrg\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fc derken, aile, canlar\u0131n\u0131,\u00a0 dinlerini, dillerini kaybetmi\u015f. Ancak, Avak Amca sayesinde babam ve halam kendi kimliklerini, dinlerini, dillerini koruyabilmi\u015fler. Avak Amca, ya\u015fad\u0131klar\u0131n\u0131n bir k\u0131sm\u0131n\u0131, bizi ziyarete geldi\u011finde anlatm\u0131\u015ft\u0131:<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">&#8220;1915&#8217;te ben 10 ya\u015flar\u0131ndayd\u0131m. Bir sabah damda otururken, bakt\u0131m uzaktan bir karalt\u0131 yakla\u015f\u0131yor. \u0130nsanlar balta, k\u00fcrek, kazma, orak, ar\u0131k ne bulmu\u015flarsa al\u0131p Ermenileri \u00f6ld\u00fcrmek i\u00e7in yola \u00e7\u0131km\u0131\u015flar. Dedenizle beni \u00e7obanl\u0131k, ren\u00e7berlik yapal\u0131m diye \u00f6ld\u00fcrmediler. Mu\u015flu bir adam vard\u0131. &#8220;Sizin ya\u015fay\u0131p ya\u015famayaca\u011f\u0131n\u0131z belli de\u011fil. Ama k\u0131z karde\u015finizi bana e\u015f olarak verirseniz, o ya\u015famaya devam eder&#8221; demi\u015fti. Ablam, \u00e7ok g\u00fczeldi. Sar\u0131\u015f\u0131n, renkli g\u00f6zl\u00fc. Abim, onun kurtulmas\u0131 i\u00e7in adam\u0131n iste\u011fini kabul etti&#8230; 1930&#8217;larda ba\u015flayan isyan d\u00f6neminde, askerler tarlalar\u0131 evleri yak\u0131yorlard\u0131. Ne yemek, ne ekmek, hi\u00e7bir \u015fey yok. Hastal\u0131klar, k\u0131tl\u0131k ba\u015flad\u0131. Kalkt\u0131m Mu\u015f&#8217;taki bac\u0131m\u0131n yan\u0131na gittim. &#8216;Askerler abimizi \u00f6ld\u00fcrd\u00fcler. \u0130ki \u00f6ks\u00fcz yavruya ben bak\u0131yorum; ama ne ekmek, ne yemek, \u00e7ocuklara verebilece\u011fim hi\u00e7bir \u015fey yok. B\u00f6yle giderse, \u00e7ocuklarla birlikte a\u00e7l\u0131ktan \u00f6lece\u011fiz. Belki buraya gelsek, hayat\u0131m\u0131z kurtulur\u2019 dedim. Ablam, \u2018Ermeni oldu\u011funuz i\u00e7in sizi burada ya\u015fatmazlar. Ama din de\u011fi\u015ftirirseniz, belki o zaman bir \u015fey yapmazlar\u2019 dedi. Ona, \u2018Ailemizden geriye sadece biz \u00fc\u00e7\u00fcm\u00fcz kald\u0131k.Ya\u015farsak, Ermeni olarak ya\u015far\u0131z. Ya\u015fayamazsak da Ermeni olarak \u00f6l\u00fcr\u00fcz\u2019 dedim. K\u00f6y\u00fcm\u00fcze geri d\u00f6nd\u00fcm. Yeri geldi, de\u011firmenden un \u00e7al\u0131p suda ha\u015flay\u0131p babangilin karn\u0131n\u0131 doyurabildim. Yeri geldi, a\u00e7 susuz da\u011flarda saklanarak ya\u015fad\u0131k, ama Ermeni olarak ya\u015famaya devam ettik.&#8221;<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><b>Vahan Dikiciyan (1953), ABD<\/b><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Rahmetli babam Kirkor Dikiciyan, 1330 Yalova Orhangazi do\u011fumluydu. Ama n\u00fcfus k\u00e2\u011f\u0131d\u0131 Sivas Zara\u2019dan \u00e7\u0131kar\u0131lm\u0131\u015ft\u0131. Babam, tehcir zaman\u0131 6 ayl\u0131k oldu\u011fundan, babam\u0131 kim oralara kadar g\u00f6t\u00fcrd\u00fc, sonra ne oldu da yetimhaneye verilebildi, kimse bilmiyor. Babam\u0131 yetimhaneden Vahram &#8211; A\u011favni Dikiciyan ailesi evlatl\u0131k alm\u0131\u015f. Onlar\u0131n \u00e7ocuklar\u0131 yokmu\u015f. Babam\u0131 evlatl\u0131k alarak \u0130stanbul\u2019a gelmi\u015fler. Babam\u0131 Hintliyan Okulu&#8217;nda okutmu\u015flar. Dedem, yazma ticareti yap\u0131yormu\u015f. Kendisi varl\u0131kl\u0131 birisiydi. Varl\u0131k Vergisi zaman\u0131nda, ona 5.000 TL vergi yazm\u0131\u015flard\u0131.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Vahram Efendi, ayn\u0131 zamanda \u00e7ok da hay\u0131rsever bir insand\u0131. Hatta \u015fu an Taksim Surp Harutyun Kilisesi&#8217;ne girildi\u011finde, sa\u011f taraftaki duvardaki yaz\u0131da \u201cEseyan Okulu&#8217;nun kaloriferleri Dikiciyan Ailesi taraf\u0131ndan yap\u0131ld\u0131\u201d yaz\u0131s\u0131n\u0131 okuyabilirsiniz.\u00a0 Babama sadece kimlik vermi\u015flerdi. Resmen evlat edinmediklerinden, aile bireyleri rahmetli oldu\u011funda varl\u0131klar\u0131n\u0131n \u00e7o\u011funu 5 Hasdadutyun dedi\u011fimiz 5 b\u00fcy\u00fck kurumumuza payla\u015ft\u0131rm\u0131\u015flard\u0131. 1953\u2019te d\u00fcnyaya geldi\u011fimde, ailem ismimi Vahram koymak istemi\u015f, ancak yanl\u0131\u015f bir \u015fey yapm\u0131\u015f olmaktan \u00e7ekindikleri i\u00e7in Vahram yerine, o ismi \u00e7a\u011fr\u0131\u015ft\u0131ran Vahan ismini vermeyi tercih etmi\u015fler.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Ben on ya\u015flar\u0131mdayken, babam\u0131n \u00f6z kuzini, Fransa\u2019dan buluyor babam\u0131. \u0130smi Ovsanna&#8217;yd\u0131. Ama nas\u0131l bulunmu\u015flarsa birbirlerini, bilmiyorum. Seneler sonra Ovsanna, ba\u015fka bir ipucuna ula\u015f\u0131yor. Yetmi\u015fli y\u0131llarda \u0130stanbul\u2019a gelerek, babamla birlikte Orhangazi\u2019ye gidiyorlar. Orada, arad\u0131klar\u0131 akrabalar\u0131n\u0131 bulmu\u015flard\u0131. Teyzeleri, tehcir sonras\u0131 hayatta kalabilmi\u015fti. M\u00fcsl\u00fcman olarak ya\u015famaktayd\u0131.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Sevgili Indza yayam\u0131n hik\u00e2yesi ise biraz de\u011fi\u015fik. Kendisi, Samsun Bafra do\u011fumluydu. Tehcir zaman\u0131 vapur yana\u015fm\u0131\u015f limana, gidecekler; fakat erkek karde\u015fleri yok ortada. Bunlar \u00fc\u00e7 k\u0131z, b\u00fcy\u00fckleri Anjel, yayam Indza, k\u00fc\u00e7\u00fck k\u0131z karde\u015fleri Baydzar. Erkek karde\u015fleri Garbis ise kay\u0131p. Vapurun hareketine k\u0131sa bir s\u00fcre kala, k\u00fc\u00e7\u00fck karde\u015f Baydzar \u201cGarbis yok!\u201d diye ba\u015flar a\u011flamaya. Vapurdan geri inmek ister ve a\u011flayarak iner. Yayam zavall\u0131, iki arada bir derede, o da onu arkas\u0131ndan iner. Ama Anjel inmez ve Amerika\u2019ya gider. Y\u0131llar sonra onlar da birbirlerini buldular, ancak onlar\u0131n da birbirlerini nas\u0131l bulduklar\u0131n\u0131 tam bilmiyorum.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Tekrar nas\u0131l oldu\u011funu bilmiyorum, ama yayam ve k\u00fc\u00e7\u00fck k\u0131z karde\u015fi Baydzar, kaybolan erkek karde\u015fleri Garbis\u2019i Bafra\u2019da bularak birlikte \u0130stanbul\u2019a gelirler. Garbis day\u0131m\u0131z\u0131n haf\u0131zas\u0131 kuvvetliydi. Hat\u0131ralar\u0131, ya\u015fad\u0131klar\u0131 \u00e7oktu. \u0130sim g\u00fcn\u00fc kutlamalar\u0131nda bir araya geldi\u011fimizde uzun uzun anlat\u0131r, \u00e2deta ya\u015fard\u0131. Onun y\u00fcr\u00fcyerek yapm\u0131\u015f oldu\u011fu uzun bir yolculu\u011funa dair an\u0131s\u0131n\u0131 h\u00e2l\u00e2 hat\u0131rlar\u0131m. Yolculuk s\u0131ras\u0131nda, nerdeyse donmak \u00fczereymi\u015f. Bir kap\u0131y\u0131 \u00e7alm\u0131\u015f, a\u00e7m\u0131\u015flar, Garbis day\u0131m\u0131n halini g\u00f6rd\u00fcklerinde ona ac\u0131m\u0131\u015flar. Hemen elbiselerini \u00e7\u0131kart\u0131p tezekle v\u00fccudunu s\u0131vam\u0131\u015flar, yat\u0131rm\u0131\u015flar. Ertesi g\u00fcn\u00fc ancak kendine gelebilmi\u015f ve donmaktan kurtulmu\u015f. San\u0131r\u0131m Alevi bir aileymi\u015f.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Anjel yaya, 1974\u2019\u00fcn may\u0131s\u0131nda Amerika\u2019dan \u0130stanbul&#8217;a gelmi\u015fti. O tarihte ben de askerden izinli gelmi\u015ftim. Bir ona bakt\u0131m, bir de 5 ya\u015f k\u00fc\u00e7\u00fck yayama. Yayam, sanki Anjel yayadan 10 ya\u015f daha ihtiyard\u0131. Anjel yaya, ilerlemi\u015f ya\u015f\u0131na ra\u011fmen gencecik, p\u0131r\u0131l p\u0131r\u0131l dururken, zavall\u0131 \u00e7ileke\u015f yayam, iki b\u00fckl\u00fcm \u00e7\u00f6km\u00fc\u015f y\u0131pranm\u0131\u015f duruyordu..<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><b>Hilda Teller Babek (Paris)<\/b><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Annem, Sivasl\u0131 anne ve babadan, \u0130stanbul&#8217;da do\u011fmu\u015ftur. Babam Sivas&#8217;ta, Sivasl\u0131\u00a0 aileden do\u011fmu\u015ftur. Ben do\u011fal olarak iki dede, iki nine tan\u0131mam gerkirken, sadece anneannemi tan\u0131yabildim. 1915&#8217;te kocaman bir aileden yaln\u0131zca iki karde\u015f sa\u011f kalabildi\u011finden, anneannem 11 ya\u015f\u0131nda kendi terimi ile kaflelerle, Sivas&#8217;tan Der Zor \u00e7\u00f6llerine Halep&#8217;e ula\u015fm\u0131\u015f. \u00dc\u00e7 kez k\u00f6le olarak sat\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 anlatm\u0131\u015ft\u0131. Hatta bir evde,\u00a0 salg\u0131nda veba kapan anneannemi ah\u0131ra atm\u0131\u015flar, kimse bakmam\u0131\u015f. Ayn\u0131 evin o\u011flu da vebaya yakalan\u0131p \u00f6lm\u00fc\u015f. Evin ninesi, bunun kendilerine Allah&#8217;\u0131n cezas\u0131 oldu\u011funu s\u00f6ylermi\u015f. Daha sonra yetimhaneler yolu ile 17 ya\u015f\u0131nda \u0130stanbul&#8217;a gelmi\u015f. Kendinden 20 ya\u015f b\u00fcy\u00fck, t\u00fcm ailesini kaybetmi\u015f dedem ile evlendirilmi\u015f. Son ya\u015flar\u0131nda bunam\u0131\u015ft\u0131 ve s\u00fcrekli askerlerin geldi\u011fini, kendilerini \u00f6ld\u00fcreceklerini, \u015feyhlerden, yetimhanelerden, K\u0131z\u0131l\u0131rmak&#8217;\u0131n kan akt\u0131\u011f\u0131ndan bahsederdi.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Babam\u0131n babas\u0131, Sivas&#8217;ta sarrafm\u0131\u015f. \u0130ki erkek karde\u015f, e\u015fleri, \u00e7ocuklar, k\u0131z karde\u015fleri ayn\u0131 evde ya\u015farlarm\u0131\u015f. Bir g\u00fcn gelip dedemi ve karde\u015fini d\u00fckk\u00e2nlar\u0131ndan al\u0131p g\u00f6t\u00fcrm\u00fc\u015fler. K\u0131z karde\u015fi hemen gidip onlar\u0131 aram\u0131\u015f, hapishanede bulmu\u015f. Ertesi g\u00fcn yemek g\u00f6t\u00fcrm\u00fc\u015f, ertesinin ertesi g\u00fcn\u00fc gitti\u011finde kimseyi bulamam\u0131\u015f. Yolda gelirken, pazarda birinin satt\u0131\u011f\u0131 giysilerin aras\u0131nda abisinin ceketini tan\u0131m\u0131\u015f ve orada d\u00fc\u015f\u00fcp bay\u0131lm\u0131\u015f. Babam\u0131, karde\u015flerini, amca \u00e7ocuklar\u0131n\u0131 ve kad\u0131nlar\u0131, kom\u015fular\u0131 korumu\u015f.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><b>Sofia Agopyan, Yerevan\u00a0<\/b><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Annemin dedesi Avedis, soyk\u0131r\u0131mdan \u00f6nce \u0130stanbul Kad\u0131k\u00f6y&#8217;de ya\u015f\u0131yordu. Babas\u0131 \u00f6ld\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015f, annesiyle abisi ise kay\u0131pm\u0131\u015f. Avedis, 1915&#8217;te ni\u015fanl\u0131s\u0131 olan Heybeliadal\u0131 bir Rum k\u0131z\u0131 Apraksi ile beraber, gemiyle Yunanistan&#8217;a ka\u00e7\u0131yor. Zengin bir ailenin \u00e7ocu\u011fu olan Avedis, \u0130stanbul&#8217;dayken evleri talan ediliyor, ka\u00e7arken \u00e7ok az e\u015fya alabiliyorlar. Yunanistan&#8217;a var\u0131nca her \u015feye s\u0131f\u0131rdan ba\u015flamak zorunda kalan Avedis ile Apraksi, Selanik&#8217;te kilisede &#8220;bsak&#8221; oluyor, evleniyorlar. \u00dc\u00e7 \u00e7ocuklar\u0131 oluyor, Agop, Meyrem ve Vahan dedem. Dedem, Atina&#8217;da d\u00fcnyaya geldi. Avedis, i\u015f\u00e7i olarak \u00e7al\u0131\u015f\u0131rd\u0131. Zor \u015fartlara dayanamay\u0131p Apraksi hastalan\u0131yor. Soyk\u0131r\u0131mdan kurtulan g\u00f6\u00e7menlerin yeni &#8220;katili\u201d olan verem hastal\u0131\u011f\u0131, Apraksi&#8217;nin \u00f6l\u00fcm\u00fcne sebep oluyor. Annesi vefat etti\u011fi zaman, dedem 6 ayl\u0131k bebekti. Fakat \u00f6lmeden \u00f6nce, hastal\u0131\u011f\u0131n\u0131 \u00f6\u011frenince Apraksi, dedemi Ermeni kilisesine g\u00f6t\u00fcr\u00fcyor ve \u00e7ocu\u011funu papaza emanet ediyor: &#8220;Ben \u00f6lece\u011fim, o\u011flum kurtulamaz, di\u011fer \u00e7ocuklar\u0131m daha b\u00fcy\u00fck. Bir par\u00e7a kuru ekmek olsa da yiyip dayan\u0131rlar, ama bu bebe\u011fime Avedis bakamaz, ona s\u00fct veren olmaz. O\u011flum kilisede kals\u0131n b\u00fcy\u00fcs\u00fcn, sonra Avedis onu al\u0131r.\u201d Dedem kilisede kald\u0131. Fakat daha sonra, \u00e7ocu\u011fu olmayan ba\u015fka bir Ermeni aile gelip onu evlatl\u0131k olarak almak ister, papaz Avedis&#8217;e haber verir. Avedis de kendi \u00e7ocu\u011funa normal bir e\u011fitim ve g\u00fczel gelecek veremeyece\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcp \u00e7aresizlikten bu teklifi kabul eder. \u201cEn az\u0131ndan o\u011flum daha g\u00fczel \u00e7ocukluk ge\u00e7irir\u201d diye d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr. Yeni ailesi, dedeme Artin ismini verir. Fakat Avedis&#8217;in yanl\u0131\u015f\u0131 vard\u0131 maalesef. Dedem ancak ilkokul okuyabildi, \u00e7ocuklu\u011fu Atina&#8217;n\u0131n sokaklar\u0131nda gazete ve su satarak ge\u00e7ti. Dedem, 12 ya\u015f\u0131ndayken hik\u00e2yesini \u00f6\u011freniyor ve \u00e7ok etkileniyor. 18 ya\u015f\u0131ndayken Atina&#8217;dan Ermenistan&#8217;a geliyorlar, \u00f6z babas\u0131 ayn\u0131 gemideyken birbirlerini tan\u0131m\u0131yorlar. Daha sonra Yerevan&#8217;dayken Avedis, o\u011flunun Ermenistan&#8217;da oldu\u011funu \u00f6\u011frenince, hemen aray\u0131p buluyor. Dedem, Yerevan merkezinde yeni evini kendi elleriyle in\u015fa etti ve yeni hayata ba\u015flad\u0131&#8230; Dedem, 1992&#8217;de vefat etti, ben 4 sene \u00f6nce dedemin ger\u00e7ek annesi olan Apraksi&#8217;nin halen Heybeli&#8217;de kalan akrabalar\u0131n\u0131 tesad\u00fcfen bulabildim.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><b>Herman Purutyan (50)<\/b><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Dedemin babas\u0131 k\u00f6y\u00fcn a\u011fas\u0131ym\u0131\u015f, Everek\u2019e gelen misafir onlarda kal\u0131rm\u0131\u015f. Bir gece ge\u00e7 saatte atl\u0131lar gelmi\u015f. Dedemin babas\u0131, \u201cKalk\u0131n yer yap\u0131n, misafir geliyor\u201d demi\u015f. Gelenler atl\u0131 askerlermi\u015f, \u201cToparlan\u0131n, yar\u0131n yola \u00e7\u0131k\u0131yorsunuz\u201d demi\u015fler. Ertesi sabah yola koyulmu\u015flar, ancak hi\u00e7bir yere gitmeye f\u0131rsatlar\u0131 olmam\u0131\u015f, k\u00f6y\u00fcn biraz ilerisinde infaz edilmi\u015fler.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Dedem Garabet ve b\u00fcy\u00fckannem Marta Arslano\u011flu \u00e7ok \u015fansl\u0131ym\u0131\u015f (!). Der Zor \u00e7\u00f6l\u00fcne kadar y\u00fcr\u00fcyebilmi\u015fler. Onlar Sazak K\u00f6y\u00fc&#8217;nde ya\u015f\u0131yormu\u015f ve s\u00fcrg\u00fcne oradan \u00e7\u0131kar\u0131lm\u0131\u015flar. Dedem, Talas\u2019taki Amerikan Koleji\u2019nden mezunmu\u015f ve 1915\u2019ten \u00f6nce \u00f6\u011fretmenlik yap\u0131yormu\u015f. Ermenice ve T\u00fcrk\u00e7e d\u0131\u015f\u0131nda, \u0130ngilizce ve Arap\u00e7a da biliyormu\u015f. Tehcir yolunda k\u00fc\u00e7\u00fck bir o\u011fullar\u0131 varm\u0131\u015f beraberlerinde, yolda a\u00e7l\u0131ktan \u00f6lm\u00fc\u015f. S\u00fcrg\u00fcnde bir o\u011fullar\u0131 daha olmu\u015f, fakat onu da kaybetmi\u015fler. Birka\u00e7 y\u0131l b\u00fcy\u00fck zorluklar alt\u0131nda ya\u015fam\u0131\u015flar, sonra duymu\u015flar ki geri d\u00f6nebilmek m\u00fcmk\u00fcn, d\u00f6nm\u00fc\u015fler ve bu kez Develi K\u00f6y\u00fc&#8217;ne yerle\u015fmi\u015fler. S\u00fcrg\u00fcnden \u00f6nce \u00f6\u011fretmen olan ve d\u00f6rt dil bilen dedem, bir a\u011fan\u0131n yan\u0131nda tarlada \u0131rgat olarak \u00e7al\u0131\u015fmaya ba\u015flam\u0131\u015f. Yayam ise ev hizmetlerinde yard\u0131mc\u0131l\u0131k yapm\u0131\u015f. Sonra Everek\u2019e ge\u00e7mi\u015fler, be\u015f \u00e7ocuklar\u0131 olmu\u015f. 1950\u2019lerde \u0130stanbul\u2019a g\u00f6\u00e7 etmi\u015fler.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><b>Shant Tashjian (51)<\/b><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Dedem Ohannes Ta\u015fc\u0131, 18 ya\u015f\u0131ndayken, ailenin pek \u00e7ok \u00fcyesi Arapgir\u2019den s\u00fcrg\u00fcne g\u00f6nderilmi\u015f. Karde\u015fi Minas\u2019\u0131, anne ve babas\u0131n\u0131 son g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc olmu\u015f. Y\u00fczlerce gen\u00e7 kur\u015funa dizilmi\u015f, binlercesi yola \u00e7\u0131kar\u0131lm\u0131\u015f. Ailenin k\u0131zlar\u0131ndan birinin bir T\u00fcrk&#8217;le evlenmesi sayesinde, bir k\u0131sm\u0131 kurtulabilmi\u015f. Dedem de onlardan biri\u2026<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Mardiros Miro\u011flu da \u00f6b\u00fcr dedemin babas\u0131. \u0130ki jandarma gelip b\u00fcy\u00fck dedemi sormu\u015flar ve al\u0131p g\u00f6t\u00fcrm\u00fc\u015fler. Bundan sonra g\u00f6ren olmam\u0131\u015f, nerede nas\u0131l \u00f6ld\u00fcr\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc bilinmiyor. \u0130kinci g\u00fcn gelip b\u00fcy\u00fckanneyle konu\u015fmu\u015flar ve t\u00fcm mal varl\u0131\u011f\u0131na el koyacaklar\u0131n\u0131 s\u00f6ylemi\u015fler. B\u00fcy\u00fckanne, toparlanmak i\u00e7in biraz m\u00fcsaade istemi\u015f. Yan\u0131na ta\u015f\u0131yabilece\u011fi ne alabiliyorsa al\u0131p, be\u015f \u00e7ocu\u011fuyla damdan dama ge\u00e7erek evden ka\u00e7m\u0131\u015f. Biraz para ve alt\u0131n, biraz da iyi kom\u015fular\u0131n\u0131n sayesinde hayat\u0131n\u0131 ve \u00e7ocuklar\u0131n\u0131 kurtarm\u0131\u015f. Varl\u0131\u011f\u0131m\u0131z\u0131 ona bor\u00e7luyuz.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><b>Talar Margarosyan<\/b><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Ailem Kayseri k\u00f6kenli. B\u00fcy\u00fck dedemin karde\u015fi Vahan Donabetyan, 18 ya\u015f\u0131nda ta\u015flanarak katledilmi\u015f. Di\u011fer karde\u015f Manuel Donabetyan, s\u00fcrg\u00fcnde kaybolmu\u015f, ya\u015f\u0131 kesin bilinmiyor. Makruhi Donikyan Haceryan, 13 ya\u015f\u0131nda s\u00fcrg\u00fcn edilmi\u015f ama hayatta kalmay\u0131 ba\u015farm\u0131\u015f.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Jandarma k\u00f6ye geldi\u011finde, gen\u00e7leri k\u00f6y\u00fcn meydan\u0131na toplar. A\u011f\u0131r bir kayay\u0131 kim kald\u0131rabilirse bu zul\u00fcmden kurtulacak denir. Vahan ilk \u00f6ne \u00e7\u0131kan olur, ta\u015f\u0131 kald\u0131r\u0131r ve an\u0131nda \u00f6ld\u00fcr\u00fcl\u00fcr. Annesi bu g\u00f6r\u00fcnt\u00fcye \u015fahit olur. Karde\u015fi Manuel s\u00fcrg\u00fcne \u00e7\u0131kar\u0131l\u0131r ama bir daha kendinden haber al\u0131namaz.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">K\u0131z karde\u015f Makruhi ise anne ve babas\u0131 \u00f6ld\u00fcr\u00fcld\u00fckten hemen sonra, k\u00f6y\u00fcn T\u00fcrk ailelerinden biri taraf\u0131ndan gelin al\u0131nmas\u0131 sayesinde, hayat\u0131n\u0131 kurtar\u0131r. M\u00fcsl\u00fcmanla\u015ft\u0131r\u0131lmay\u0131 kabul etmedi\u011fi i\u00e7in 3 ay ah\u0131rda kilitli kal\u0131r. Birisinin yard\u0131m\u0131yla bir gece saman ta\u015f\u0131yan bir ka\u011fn\u0131n\u0131n i\u00e7ine saklan\u0131p ka\u00e7ar ve Gemerek K\u00f6y\u00fc&#8217;ne geri d\u00f6ner. Makruhi\u2019nin ikiz erkek karde\u015finin izi, 60 sene sonra Ermenistan\u2019da bulundu; ye\u011fenlerinin bir tanesini g\u00f6rebilme \u015fans\u0131 oldu.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Manuel\u2019in ailesinin bir k\u0131sm\u0131 dev\u015firilmi\u015f ve \u0130slamla\u015ft\u0131r\u0131lm\u0131\u015f, hayata M\u00fcsl\u00fcman olarak devam ediyorlar.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><b>Selma Melekyan (54)<\/b><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Yayam Zartar Babikyan Vartabedyan, Bayburt\u2019tan Sivas\u2019a gelin gelir, evlenir ve \u00fc\u00e7 \u00e7ocu\u011fu olur. Olaylar ba\u015flad\u0131\u011f\u0131nda e\u015fi, kay\u0131nvalidesi ve kay\u0131npederi, e\u015finin yedi karde\u015fi g\u00f6zlerinin \u00f6n\u00fcnde \u00f6ld\u00fcr\u00fcl\u00fcr. Yayam da \u00fc\u00e7 \u00e7ocu\u011fuyla Der Zor\u2019a do\u011fru s\u00fcrg\u00fcne \u00e7\u0131kar. Yolda \u00fc\u00e7 \u00e7ocu\u011funu da kaybeder, her birini bir da\u011fa g\u00f6mer. Der Zor\u2019da bir Frans\u0131z kamp\u0131nda, alt\u0131 ay s\u0131rt\u0131nda ta\u015f ta\u015f\u0131r. D\u00f6rt y\u0131l boyunca Musul\u2019dan Kerk\u00fck\u2019e, her yere s\u00fcr\u00fcl\u00fcr. 1918\u2019den sonra irtibat kurabildi\u011fi bir yak\u0131n\u0131 sayesinde, \u0130stanbul\u2019a gelir. Bayburt\u2019taki ailesini de kaybetti\u011fini \u00f6\u011frenir. \u0130stanbul\u2019da yapt\u0131\u011f\u0131 ikinci evlilikle, mamam ve karde\u015fleri d\u00fcnyaya gelirler.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><b>Talin Papazyan (56)<\/b><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Babam, iki karde\u015fi, annesi ve anneannesi, iki day\u0131s\u0131, day\u0131lar\u0131n e\u015fleri ve \u00e7ocuklar\u0131, Bursa Orhangazi\u2019ye ba\u011fl\u0131 B\u00fcy\u00fck Yenik\u00f6y\u2019den Der Zor\u2019a do\u011fru s\u00fcrg\u00fcne \u00e7\u0131karlar. Yolda day\u0131lardan biri, evini b\u0131rakmak istemez ve ailesiyle birlikte geri d\u00f6ner. Evine yerle\u015fen ki\u015filer taraf\u0131ndan t\u00fcm aile \u00f6ld\u00fcr\u00fcl\u00fcr. Aile, bunu d\u00f6rt y\u0131l sonra \u00f6\u011frenir. Konya\u2019ya vard\u0131klar\u0131nda yayam, onlar\u0131 Der Zor\u2019a do\u011fru sevk eden pa\u015faya yalvar\u0131r, \u00e7\u00fcnk\u00fc e\u015fi Mardiros Kelmeleko\u011flu, Gelibolu\u2019da Osmanl\u0131 ordusunun bir askeri olarak d\u00fc\u015fmana kar\u015f\u0131 sava\u015fmaktad\u0131r. Bunu duyan pa\u015fa, yayam\u0131, \u00fc\u00e7 \u00e7ocu\u011funu ve annesini al\u0131r ve kendi kona\u011f\u0131n\u0131n ah\u0131r\u0131na yerle\u015ftirir. Yolda di\u011fer day\u0131n\u0131n alt\u0131 ayl\u0131k bebe\u011fi, babam\u0131n s\u0131rt\u0131nda a\u00e7l\u0131ktan \u00f6lm\u00fc\u015ft\u00fcr. Day\u0131, kar\u0131s\u0131 ve kalan tek \u00e7ocu\u011fuyla s\u00fcrg\u00fcne devam eder, o day\u0131dan bir daha haber al\u0131namaz. Babamlar d\u00f6rt y\u0131l bir ah\u0131rda ya\u015fay\u0131p pa\u015fan\u0131n ailesine hizmet ederler, bu \u015fekilde hayatta kalmay\u0131 ba\u015far\u0131rlar. Sava\u015f bitti\u011finde pa\u015fa, askerdeki Mardiros\u2019u bulur. Mardiros, Konya\u2019ya gelir ve ailesini al\u0131r, \u0130stanbul\u2019a yerle\u015firler. \u00c7\u00fcnk\u00fc kendilerine ait olan \u00e7iftli\u011fe, araziye ba\u015fkalar\u0131 yerle\u015fmi\u015ftir.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><b>Mari Akba\u015f (52)<\/b><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Dedem Veredik Be\u015feryan (veya Be\u015firyan) H\u0131n\u0131s\u2019a ba\u011fl\u0131 bir k\u00f6yde, 1903\u2019te, varl\u0131kl\u0131 bir ailenin \u00e7ocu\u011fu olarak do\u011fmu\u015f. K\u00fc\u00e7\u00fck ya\u015f\u0131nda ailesinden ayr\u0131 d\u00fc\u015fm\u00fc\u015f, bir grup \u00e7ocukla birlikte H\u0131n\u0131s\u2019tan ka\u00e7arak, da\u011flarda saklanarak, Kayseri\u2019ye kadar gelmi\u015f. Dedem ailesinden hi\u00e7 haber alamam\u0131\u015f, ta ki bir g\u00fcn 60\u2019l\u0131 ya\u015flar\u0131nda iken, radyoda ailesinin kendisini arad\u0131\u011f\u0131n\u0131 duyana kadar\u2026 Heyecandan nereye ba\u015fvuraca\u011f\u0131n\u0131 anlayamam\u0131\u015f. O g\u00fcnden \u00f6l\u00fcm\u00fcne kadar, o radyonun ba\u015f\u0131ndan ayr\u0131lmam\u0131\u015f; tekrar anons edilir de ailesinin adresini duyar umuduyla beklemi\u015f tam \u00fc\u00e7 y\u0131l. Dedem, aile hasretiyle 65 ya\u015f\u0131nda vefat etti. Biz kalanlar, h\u00e2l\u00e2 ailesinin izine rastlayamad\u0131k.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Yayam Mayreni, 1909 Kayseri do\u011fumlu. Soyad\u0131 hakk\u0131nda bilgimiz yok. Babas\u0131 \u00f6ld\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015f, kendisi ve iki erkek karde\u015fi ile saklanarak kurtulmu\u015flar.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Dedem Ye\u011fya Ki\u011f\u0131, 1908 Kayseri do\u011fumlu. Ailesi \u00f6ld\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015f, erkek karde\u015fiyle birlikte bir K\u00fcrt a\u011fas\u0131n\u0131n yan\u0131nda \u00e7obanl\u0131k yapm\u0131\u015flar. Daha sonra karde\u015fi, bu a\u011fa taraf\u0131ndan d\u00f6v\u00fclerek \u00f6ld\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015f. Bunun \u00fczerine dedem, a\u011fan\u0131n evinden ka\u00e7m\u0131\u015f ve ba\u015fka bir k\u00f6yde b\u00fcy\u00fcm\u00fc\u015f.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Yayam Hayguhi, 1905 Kayseri do\u011fumlu. Soyad\u0131n\u0131 bilmiyoruz. Talas\u2019ta bulunan Amerikan Koleji\u2019nden mezun. Anne babas\u0131 k\u00fc\u00e7\u00fck ya\u015fta \u00f6ld\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015f. Ba\u011f bah\u00e7e sahibiyken her \u015feyini kaybetmi\u015f ve ya\u015fad\u0131klar\u0131ndan dolay\u0131 akl\u0131n\u0131 yitirmi\u015f bir annenin, okuma yazma bilmeyen k\u0131z\u0131.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Dedelerim ve yayalar\u0131mla ilgili maalesef daha detayl\u0131 bilgiye sahip de\u011filiz. Hep sustular, Soyad\u0131 Kanunu&#8217;yla da eski soyadlar\u0131n\u0131 unutup yeni soyadlar\u0131yla birlikte, ge\u00e7mi\u015flerini de, atalar\u0131n\u0131n isimlerini de kalplerine g\u00f6md\u00fcler.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Hepsi, Bal\u0131kl\u0131 Ermeni Mezarl\u0131\u011f\u0131&#8217;na g\u00f6m\u00fcl\u00fc&#8230;<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><b>Bercuhi Berberyan<\/b><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">1973\u2019te \u00f6len yayam Maryam, 1915\u2019te 20 ya\u015f\u0131nda, Sivas Kangal&#8217;a ba\u011fl\u0131 Bozarmut K\u00f6y\u00fc&#8217;nde ya\u015f\u0131yor. Bardak\u00e7\u0131yan&#8217;lar\u0131n o\u011fluyla evli ve bir bebe\u011fi var. Her iki aile de zengin k\u00f6y e\u015fraf\u0131ndan. E\u015fini gece yar\u0131s\u0131 yata\u011f\u0131ndan kald\u0131r\u0131p g\u00f6t\u00fcrm\u00fc\u015fler. Kay\u0131npederinin \u2018a\u011f\u0131rl\u0131\u011f\u0131nca alt\u0131n\u2019 teklifini \u00f6nce kabul etmi\u015f, sonra hem alt\u0131nlar\u0131, hem herkesin can\u0131n\u0131 alm\u0131\u015flar. A\u011fabeyi (b\u00fcy\u00fck day\u0131) ka\u00e7arken s\u0131rt\u0131ndan vurulmu\u015f, \u00f6ld\u00fc san\u0131p b\u0131rakm\u0131\u015flar. \u00d6mr\u00fcn\u00fcn sonuna kadar ci\u011ferinde bir mermi ta\u015f\u0131d\u0131. Maryam\u2019\u0131, kaymakam ka\u00e7\u0131rarak kurtarm\u0131\u015f. Ama bu ka\u00e7\u0131\u015f esnas\u0131nda, bebe\u011fi \u0130skender kaybolmu\u015f. Elli y\u0131l sonra, izini Leninakan\u2019da (G\u00fcmr\u00fc) buldu\u011fumuzda, iki y\u0131l \u00f6nce \u00f6lm\u00fc\u015ft\u00fc. Yabanc\u0131 misyonerler taraf\u0131ndan bulunup yurt d\u0131\u015f\u0131nda bir yetimhaneye g\u00f6nderilmi\u015f. B\u00fcy\u00fcy\u00fcnce kendi arzusuyla Ermenistan\u2019a gitmi\u015f. Bir s\u00fcre e\u015fiyle mektupla\u015ft\u0131k, \u015fimdi izi kay\u0131p. Maryam\u2019\u0131n yan\u0131na s\u0131\u011f\u0131nd\u0131\u011f\u0131 kaymakam\u0131n \u0131srar\u0131yla evlenmek zorunda kald\u0131\u011f\u0131 kendinden 25 ya\u015f b\u00fcy\u00fck dedem Baruyr Artinyan (1946\u2019da \u00f6ld\u00fc) ise k\u00f6y\u00fcn k\u00e2hyas\u0131 ve olaylar ba\u015flad\u0131\u011f\u0131nda ba\u015fka bir kad\u0131nla evli. Dedemi bir dire\u011fe ba\u011flay\u0131p, 22 ki\u015filik s\u00fclalesini ve hamile e\u015fini g\u00f6z\u00fcn\u00fcn \u00f6n\u00fcnde \u00f6ld\u00fcrm\u00fc\u015fler. S\u0131ras\u0131 geldi\u011finde, da\u011flardaki e\u015fk\u0131yalar k\u00f6ye inip onu kurtarm\u0131\u015flar. Nedeni minnet. Zira ayn\u0131 zamanda \u2018ocaktan\u2019 bir \u015fifac\u0131 olan dedem, defalarca evinden al\u0131n\u0131p, g\u00f6zleri ba\u011fl\u0131 olarak g\u00f6t\u00fcr\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc da\u011flarda, nice mermi yaras\u0131 tedavi edip bir\u00e7ok can kurtarm\u0131\u015f.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><b>Vartanu\u015f Kendirli (79)<\/b><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Mamam Eva At\u0131lm\u0131\u015f, \u015f\u00f6yle anlat\u0131rd\u0131: \u201c12 ya\u015f\u0131ndayd\u0131m. Sa\u011f\u0131m\u0131zda solumuzda jandarmalar, da\u011f bay\u0131r y\u00fcr\u00fcd\u00fck. A\u00e7t\u0131k, s\u0131caktan kavrulmu\u015ftuk, ayaklar\u0131m\u0131z \u015fi\u015fmi\u015fti, yolda \u00f6l\u00fclerin \u00fczerinden zorlukla ge\u00e7erek Manc\u0131l\u0131k\u2019a (Sivas) vard\u0131k. Jandarmalar bizi kiliseye doldurdu, uyumu\u015fum. Uyand\u0131\u011f\u0131mda kimseler yoktu. Di\u011ferleri s\u00fcrg\u00fcne devam ederken jandarmalar beni farketmemi\u015flerdi. M\u00fcsl\u00fcmanla\u015fm\u0131\u015f bir aile, bana kap\u0131s\u0131n\u0131 a\u00e7t\u0131. Daha sonra \u00c7e\u00e7en bir a\u011faya evlatl\u0131k verildim ve evlenene kadar o ailenin himayesinde ya\u015fad\u0131m.&#8221;<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><b>Aru\u015f Ta\u015f (1956), Sasun do\u011fumlu\u00a0<\/b><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">1915 y\u0131l\u0131nda babam\u0131n annesi k\u0131z ve erkek karde\u015fleri, at\u0131ld\u0131klar\u0131 Sasun Nehri&#8217;nde bo\u011fularak \u00f6l\u00fcyorlar. Aileden sadece babam Dikran, dedem Aziz, bir de dedemin k\u00fc\u00e7\u00fck karde\u015fi Yusuf ka\u00e7arak kurtulabilmi\u015fler. Onlar da g\u00fcnlerce da\u011flarda saklanarak yol alm\u0131\u015flar. Ka\u00e7arlarken babam dedeme &#8220;Ke\u015fke bizi yakalamas\u0131nlar da amcay\u0131 yakalas\u0131nlar&#8221; deyince, dedem babama \u00e7ok k\u0131z\u0131yor. O\u011flunu Badurmut da\u011flar\u0131nda b\u0131rak\u0131p gidiyor. Amca Yusuf ye\u011fenini g\u00f6rmeyince, abisine &#8220;Dikran nerde?&#8221; diye soruyor. Dedem de babama k\u00fcfrederek &#8220;Beni \u00e7ok \u00fczd\u00fc. \u015eu ta\u015f\u0131n alt\u0131na att\u0131m&#8221; diyor. Bunun \u00fczerine iki karde\u015f kavga ediyorlar. Amcas\u0131 geri d\u00f6n\u00fcp babam\u0131 al\u0131yor. Aradan ne kadar zaman ge\u00e7iyor bilmiyorum. Kendi k\u00f6ylerine geri d\u00f6n\u00fcyorlar. Sonra ortam tekrar bozuluyor. Askerler k\u00f6ylerde arama yap\u0131yorlar, geride kalan var m\u0131 diye. K\u00f6ydeki dacikler (Arap kom\u015fular\u0131) dedemleri b\u00fcy\u00fck\u00e7e k\u00fcplerin i\u00e7inde sakl\u0131yorlar. Askerler, &#8220;K\u00fcp\u00fcn i\u00e7inde ne var?&#8221; diye sorduklar\u0131nda, tur\u015fu oldu\u011funu s\u00f6ylemi\u015fler. Ama ne olur ne olmaz diyerek ona g\u00f6re tedbir de alm\u0131\u015flar. Dedemlerin \u00fczerini, \u00f6rt\u00fc veya yapraklarla \u00f6rt\u00fcyorlar. \u00dcst\u00fcne de kuru tur\u015fu serpiyorlar, suyu \u00e7ekilmi\u015f de kuru kalm\u0131\u015f gibi. Veya s\u00fczme yo\u011furt koyuyorlar. Daha sonraki b\u00f6lgede \u00e7\u0131kan isyanda dedem ve karde\u015fi, yan\u0131lm\u0131yorsam 1935 veya 1938&#8217;de, yakalanarak Siirt&#8217;e g\u00f6t\u00fcr\u00fcl\u00fcyorlar. Galiba orada birka\u00e7 ay kal\u0131yorlar. Her ikisi de birbirlerinden habersiz kamptan ayn\u0131 g\u00fcn ka\u00e7\u0131p, k\u00f6ylerine d\u00f6nmek i\u00e7in yola koyuluyorlar. Dedem Aziz, sorun ya\u015famadan k\u00f6y\u00fcne d\u00f6nebilmi\u015f, ama karde\u015fi Yusuf onun kadar \u015fansl\u0131 de\u011filmi\u015f.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Yusuf Amca ka\u00e7arken yorgunluktan tarlalarda bi\u00e7ilmi\u015f otlar\u0131n k\u00fcmeleri \u00fczerinde uyuyakal\u0131yor. Uyand\u0131\u011f\u0131nda bir bak\u0131yor ki, k\u00f6yl\u00fcler etraf\u0131n\u0131 sarmaya ba\u015flam\u0131\u015f. Kad\u0131nlardan biri &#8220;Burda f\u0131llaye Kavar yat\u0131yor&#8221; (Kavar&#8217;\u0131n Ermeni&#8217;si burada yat\u0131yor) diye \u00e7\u0131\u011fl\u0131k atm\u0131\u015f. Kad\u0131nl\u0131 erkekli k\u00f6y halk\u0131, ellerinde sopa, kazma, onu \u00e7embere alm\u0131\u015flar. O da nerden bulmu\u015fsa, elindeki sopay\u0131 saklam\u0131\u015f. Nerden ka\u00e7sam kurtulurum diye g\u00f6z\u00fcyle kestirmeye \u00e7al\u0131\u015fm\u0131\u015f. Kalabal\u0131k yakla\u015ft\u0131k\u00e7a ka\u00e7man\u0131n zor olaca\u011f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnm\u00fc\u015f. Sonunda kad\u0131nlar\u0131n oldu\u011fu yerde \u00e7ember daha zay\u0131ft\u0131 diye d\u00fc\u015f\u00fcnerek sopas\u0131n\u0131 kad\u0131nlar\u0131n oldu\u011fu yere f\u0131rlat\u0131yor. Bir iki ki\u015fi yaralan\u0131nca, a\u00e7\u0131lan bo\u015fluktan ko\u015farak ormana ka\u00e7\u0131p kurtulabiliyor. G\u00fcnlerce a\u00e7 susuz ka\u00e7m\u0131\u015f, ama sonunda k\u00f6y\u00fcne geri d\u00f6nebilmi\u015f.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Mamam\u0131n mamas\u0131 Hazzo, B\u0131lvinig k\u00f6y\u00fcndenmi\u015f. 1915&#8217;te Hazzo yayam, bir ba\u015fkas\u0131yla evliymi\u015f. Kocas\u0131 tehcir zaman\u0131nda ticaret i\u00e7in gitti\u011fi Halep&#8217;te bulunuyormu\u015f. Geri d\u00f6nmeyince de herkes onun \u00f6ld\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc sanm\u0131\u015f. K\u00f6ydeki M\u00fcsl\u00fcmanlar yayamla evlenmek istemi\u015f, ancak yayam &#8220;Asla M\u00fcsl\u00fcman biriyle evlenmem&#8221; diyerek kabul etmemi\u015f. Sonunda dedem Hagop\u2019la evlenerek, ikisi erkek \u00fc\u00e7\u00fc k\u0131z, be\u015f \u00e7ocuk sahibi olmu\u015f.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Bir teyzem, hen\u00fcz 16 ya\u015f\u0131ndayken hastal\u0131k sonucu \u00f6lm\u00fc\u015f. Di\u011fer teyzem de 1940&#8217;larda kocas\u0131yla birlikte Suriye Kam\u0131\u015fl\u0131&#8217;ya g\u00f6\u00e7 etti\u011finde, Kam\u0131\u015fl\u0131&#8217;da teyzemi g\u00f6ren bir f\u0131r\u0131nc\u0131 \u015fa\u015f\u0131rarak &#8220;K\u0131z\u0131m sen kimsin, ismin ne?&#8221; diye sormu\u015f. Teyzem ismini s\u00f6ylemi\u015f. Adam\u0131n \u015fa\u015fk\u0131nl\u0131\u011f\u0131 daha da b\u00fcy\u00fcm\u00fc\u015f. &#8220;Nerden geldin?&#8221; demi\u015f. Teyzem &#8220;Sasun&#8217;dan&#8221; deyince, adam &#8220;Annenin ismi Hazzo mu?&#8221; diye sormu\u015f. Teyzem \u015fa\u015f\u0131rm\u0131\u015f &#8220;Annemin ad\u0131n\u0131 nereden bildin?&#8221; demi\u015f. Adam\u0131n g\u00f6zleri dolmu\u015f. Sar\u0131l\u0131p teyzemi \u00f6pm\u00fc\u015f &#8220;T\u0131pk\u0131 annene beziyorsun. Ben annenle evliydim. Tehcir karar\u0131 \u00e7\u0131k\u0131nca, onun da \u00f6ld\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc sand\u0131\u011f\u0131mdan geri d\u00f6nmedim&#8221; demi\u015f. Adam\u0131n h\u00e2li vakti yerindeymi\u015f. \u00c7oluk \u00e7ocu\u011fu da varm\u0131\u015f, ama teyzeme &#8220;Sen de benim k\u0131z\u0131m say\u0131l\u0131rs\u0131n&#8221; diyerek \u00f6lene kadar teyzeme sahip \u00e7\u0131km\u0131\u015f.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Yayam olsun, annem olsun, \u00f6lene kadar oturduklar\u0131 yerde sallanarak bir \u015feyler m\u0131r\u0131ldan\u0131p a\u011flarlard\u0131. Onlar sadece kendi ailelerinin ya\u015fad\u0131klar\u0131 i\u00e7in de\u011fil, di\u011fer insanlar\u0131n ba\u015f\u0131na gelenler i\u00e7in de a\u011fl\u0131yorlard\u0131. G\u00f6rd\u00fckleri, tan\u0131k olduklar\u0131 duyduklar\u0131 olaylara a\u011fl\u0131yorlard\u0131.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><b>M. D. (63), Diyarbak\u0131rl\u0131\u00a0<\/b><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Yayam Anu\u015f, mamas\u0131 Hamlo. Mamam nerede oldu\u011funu hat\u0131rlam\u0131yor ya da yayam s\u00f6ylememi\u015f. Muhtemelen G\u00fcneydo\u011fu Anadolu\u2019da. Yayam\u0131n mamas\u0131, koruma ama\u00e7l\u0131 san\u0131r\u0131m, \u00e7ok da \u015fey anlatmam\u0131\u015f. Mamam\u0131n bildi\u011fi, tehcir s\u0131ras\u0131nda yayam bebekmi\u015f; mamas\u0131 onu dere kenar\u0131ndaki \u00e7al\u0131l\u0131klara sakl\u0131yor kurtulsun diye. Ama uzakla\u015f\u0131rken san\u0131r\u0131m k\u00f6pek sesleri duyuyor. Dayanamay\u0131p geri d\u00f6n\u00fcp al\u0131yor onu. Ama onlara kim yard\u0131m ediyor, nas\u0131l hayatta kalm\u0131\u015flar, bilmiyor mamam. Day\u0131s\u0131 ve dedesine de ne oldu\u011funu bilmiyor mamam.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><b>Serop Kamberyan (67), Sivas \u00a0<\/b><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">B\u00fcy\u00fck dedem, o zaman 60 ya\u015f\u0131ndaki Artin Balak, iki o\u011flu ve kar\u0131s\u0131 ile yola \u00e7\u0131kart\u0131l\u0131r. Kar\u0131s\u0131 bu tempoya dayanamaz, \u00f6l\u00fcr. Yolda bir yerlerde Artin ka\u00e7ar, bir k\u00f6pr\u00fc alt\u0131nda sularda gizlenir. Uzun bir s\u00fcre orada tek ya\u015far. Birileri geldi\u011finde suya girip saklan\u0131r, hayatta kalmay\u0131 ba\u015far\u0131r. Ancak \u00f6mr\u00fcn\u00fcn geri kalan\u0131nda mide ve b\u00f6brek sorunlar\u0131 ya\u015far. Ortal\u0131k sakinle\u015fince Sivas&#8217;a d\u00f6ner, 20 ya\u015f\u0131ndaki Bayzar ile evlenir. \u0130ki o\u011flunun Halep&#8217;e ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 haberi gelir, ama g\u00f6r\u00fc\u015femez, hasret i\u00e7inde \u00f6l\u00fcr&#8230;.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><b>Harutyun \u00dct\u00fcc\u00fcyan, Band\u0131rma<\/b><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">1900 do\u011fumlu anneannem \u00d6jeni Beylik\u00e7iyan (k\u0131zl\u0131k soyad\u0131) H\u00fcdaverdiyan (evlendikten sonraki soyad\u0131), 1915\u2019te Band\u0131rma\u2019dan tehcir edilir ailece. Babas\u0131, ablas\u0131, kendisi ve erkek karde\u015fiyle. Kap\u0131y\u0131 kilitleyip giderler. Birka\u00e7 g\u00fcn sonra d\u00f6neceklerini \u00fcmit ediyorlarm\u0131\u015f. \u00dc\u00e7 sene sonra iki k\u0131z karde\u015f \u0130stanbul\u2019a geri d\u00f6nmeyi ba\u015farm\u0131\u015flar. Baba, yolda \u00f6lm\u00fc\u015f. Erkek karde\u015f de Der Zor\u2019da F\u0131rat k\u0131y\u0131s\u0131nda k\u0131l\u0131\u00e7larla kafalar kesilirken ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 korku nedeniyle, sar\u0131l\u0131k olmu\u015f, ve o da yolda \u00f6lm\u00fc\u015f. \u0130ki gen\u00e7 k\u0131z karde\u015f, binbir zorlukla \u0130stanbul\u2019a d\u00f6nmeyi ba\u015farm\u0131\u015flar.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Uzun zaman \u00f6ncesine kadar, padi\u015fah tu\u011fral\u0131 tapular\u0131m\u0131z\u0131 sakl\u0131yorduk. Sonra annem (ben askerdeyken) bunlar\u0131 g\u00fcvendi\u011fi bir avukata vermi\u015f. Tabii bir daha geri almak m\u00fcmk\u00fcn olmad\u0131 ne yaz\u0131k ki. \u0130\u015fe yarayaca\u011f\u0131ndan de\u011fil, ama hat\u0131ra olarak duvara asmak isterdim onlar\u0131.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Band\u0131rma Rus s\u0131n\u0131r\u0131na yak\u0131n m\u0131? Ermeni \u00e7eteleri mi vard\u0131 orada? \u0130syan m\u0131 \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131 Band\u0131rma\u2019da?<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><b>Vartuhi Hanc\u0131yan (91), Konya<\/b><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">O tarihte annem, babam ve a\u011fabeyim (1 ya\u015f\u0131nda) Konya\u2019da ya\u015f\u0131yorlarm\u0131\u015f. Dedem (annemin babas\u0131) o y\u0131l\u0131n ilkbahar\u0131nda s\u00fcrg\u00fcn edilmi\u015f, ailenin geri kalan\u0131 (teyzeler day\u0131lar, anneanne, kuzen) ise k\u0131\u015f aylar\u0131nda s\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015fler. Der Zor yollar\u0131nda a\u011fabeyim yol \u015fartlar\u0131na dayanamayarak salg\u0131n hastal\u0131ktan \u00f6lm\u00fc\u015f. Annem ve babama Rakka\u2019da \u00c7erkes bir aile sahip \u00e7\u0131karak evlerinde saklam\u0131\u015f. Sava\u015ftan sonra, 1922\u2019de \u0130stanbula gelmi\u015fler. Teyzelerim ve day\u0131lar\u0131m Arjantin\u2019e, amcalar\u0131m L\u00fcbnan\u2019a gitmi\u015fler. Ben onlar\u0131 hi\u00e7 g\u00f6rmedim.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><b>Harutyun \u00d6zer (60), Malatya<\/b><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Zarman yayam ve Karekin dedem, Erzurumlu iki k\u0131l\u0131\u00e7 art\u0131\u011f\u0131 olarak benim ya\u015fam\u0131mda ac\u0131lar\u0131na dokunabildi\u011fim en de\u011ferli varl\u0131klar\u0131md\u0131. Yayam 64 ki\u015filik aileden sa\u011f kald\u0131\u011f\u0131 bilinen 4-5 ki\u015fiden biri. Dedem ise 1. ve 2. Balkan harplerinde sava\u015fmak i\u00e7in askere al\u0131n\u0131r ve sava\u015f sonras\u0131 hen\u00fcz askerken silahlar\u0131 toplan\u0131nca ka\u00e7arak Erzurum&#8217;a geldi\u011finde, e\u015fi ve yeni do\u011fmu\u015f o\u011flu ile 18 ki\u015filik ailesinden tek iz bulamaz. \u00d6l\u00fcm yolculu\u011funda onlar\u0131 bulmak umudu ile g\u00fcnd\u00fczleri saklan\u0131p geceleri y\u00fcr\u00fcyerek e\u015fini ve \u00e7ocu\u011funu arar. Ad\u0131yaman&#8217;a do\u011fru bir y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015f kolunu g\u00f6zlerken yakalan\u0131r ve di\u011fer erkeklerle birlikte F\u0131rat kenar\u0131nda, s\u00fcng\u00fc, nacak, pala ile infaz edilir. Dedem de arkadan boynuna vurulan bir nacak ile oraya y\u0131\u011f\u0131l\u0131r. \u00d6ld\u00fcr\u00fclenlerin \u00e7o\u011funu F\u0131rat&#8217;\u0131n sular\u0131na atarlar. Gece yar\u0131s\u0131, \u00f6l\u00fclerin bulundu\u011fu yerden gelen bir inleme ile &#8220;H\u00e2l\u00e2 gebermemi\u015f g\u00e2vurlar var&#8221; diyen iki ki\u015fi, ellerinde pala ile s\u0131rtlar\u0131na yeniden vururlar. G\u00fcn a\u011fard\u0131\u011f\u0131nda, \u00f6l\u00fcler hemen arkalar\u0131ndaki bir ma\u011faraya at\u0131l\u0131rlar ve \u00f6n\u00fcne birka\u00e7 ta\u015f dizip giderler. Dedem, ne kadar \u00f6l\u00fclerin aras\u0131nda kald\u0131\u011f\u0131n\u0131 bilmiyor. Kendine geldi\u011finde son g\u00fcc\u00fc ile s\u00fcr\u00fcn\u00fcr ve ma\u011fara \u00f6n\u00fcnde kendinden ge\u00e7er. Bir K\u00fcrt kad\u0131n onu g\u00f6r\u00fcr ve e\u015fi ile birlikte dedemi ah\u0131rlar\u0131nda gizleyerek alt\u0131 ay bakarak iyile\u015ftirirler. Jandarma&#8217;n\u0131n s\u0131k s\u0131k bask\u0131n yaparak gizlenmi\u015f Ermeni aramas\u0131 \u00fczerine, dedeme Ad\u0131yaman&#8217;a gitmesi sal\u0131k verilir, bir de ricada bulunurlar. &#8220;Sa\u011f kalm\u0131\u015f sizden bir k\u0131z var k\u00f6yde, buralarda ziyan olur, onu da al yan\u0131na giderken\u201d derler. Dedem daha sonra ikinci e\u015fi olacak olan Zarman yayam\u0131 yan\u0131na al\u0131r; \u00f6nce Ad\u0131yaman&#8217;a, bir s\u00fcre sonra da Malatya&#8217;ya giderler. Evlenirler, be\u015f \u00e7ocuklar\u0131 olur, babam, anam ve ben 1959&#8217;da \u0130stanbul&#8217;a ta\u015f\u0131n\u0131r\u0131z.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Benim soyk\u0131r\u0131m iziyle ilk kar\u015f\u0131la\u015fmam, sekiz ya\u015f\u0131mda oldu. Okulum tatildi ve ben Malatya&#8217;da idim. Dedem odas\u0131nda s\u00fcrekli kitap okurdu ve yan\u0131na destur vermeden kimse giremezdi. O g\u00fcn ah\u015fap kap\u0131y\u0131 iterek odas\u0131na girdi\u011fimde, dedemi s\u0131rt\u0131 bana d\u00f6n\u00fck y\u0131kan\u0131rken g\u00f6rd\u00fcm. Nenem seslerden i\u00e7eri girdi\u011fimi duymam\u0131\u015ft\u0131. G\u00f6zlerim bir noktaya tak\u0131lm\u0131\u015f, hipnotize olmu\u015f gibi ilerledim. Elimi sabunlar\u0131n akt\u0131\u011f\u0131 kanal\u0131n i\u00e7in dokundurdum ve boynunun arkas\u0131ndaki derin yar\u0131lmay\u0131 farkettim. Nenem o anda kula\u011f\u0131mdan tuttu\u011fu gibi kap\u0131n\u0131n \u00f6n\u00fcne koyup kap\u0131y\u0131 kilitledi. Ben ise hem a\u011fl\u0131yor, hem de &#8220;Dedemin s\u0131rt\u0131na ne oldu, boynuna ne oldu, kim yapt\u0131 bunlar\u0131?\u201d diye ba\u011f\u0131r\u0131yordum. Cevab\u0131n\u0131 y\u0131llar sonra \u00f6\u011frenecektim. Dedem \u00f6leli \u00e7ok olmu\u015ftu ve Zarman yayam \u0130stanbul&#8217;da bizle ya\u015f\u0131yordu. Ona \u00e7ok sormu\u015f ve cevap alamam\u0131\u015ft\u0131m. Bir g\u00fcn sadece bir kez, &#8220;Allah sizleri esirgesin ve k\u0131r\u0131mdan korusun&#8221; demi\u015fti.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><b>Nubar Bebek (54), Hatay<\/b><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">B\u00fcy\u00fckannem Anteplidir. B\u00fcy\u00fckannem Hripsime \u00c7it\u00e7i, 18-20 ya\u015flar\u0131nda, ni\u015fanl\u0131 iken anne babas\u0131 bir k\u0131zkarde\u015f ve \u00fc\u00e7 abisi ile s\u00fcrg\u00fcn edilir. Yolda Mara\u015f&#8217;a ula\u015f\u0131l\u0131nca, f\u0131r\u0131nc\u0131ya ihtiya\u00e7 duyulur. Babas\u0131 t\u00fcm aileyi de yan\u0131na alabilir ve f\u0131r\u0131nc\u0131l\u0131k yapmak i\u00e7in Mara\u015f\u2019ta kal\u0131rlar. Daha sonra t\u00fcm aile Halep&#8217;e gider. Hripsime, asker ni\u015fanl\u0131s\u0131yla Suriye Rakka&#8217;da bulu\u015fur ve \u0130stanbul&#8217;a gelip hayat kurmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131rlar&#8230;<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><b>Hosrof K\u00f6letavito\u011flu (59), Malatya<\/b><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Dedem, ailece sakland\u0131klar\u0131 yayladan \u00e7\u0131k\u0131p uzun bir y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015ften sonra, Malatya\u2019daki evine gizlice gelmi\u015f. Perdeleri s\u0131k\u0131 s\u0131k\u0131ya kapal\u0131 evde banyo yapt\u0131ktan sonra, mum \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131nda k\u0131r\u0131k bir ayna kar\u015f\u0131s\u0131nda tra\u015f olurken perdeden s\u0131zan \u0131\u015f\u0131k h\u00fczmelerini g\u00f6ren askerler, dedemi al\u0131p bir y\u00fcz\u00fc tra\u015fl\u0131 di\u011feri sabunlu h\u00e2liyle g\u00f6t\u00fcrm\u00fc\u015fler. En son kom\u015fular\u0131 taraf\u0131ndan bu halde g\u00f6r\u00fclen dedemden bir daha hi\u00e7 haber al\u0131namam\u0131\u015f. Bu arada ninem, buna \u00fcz\u00fcnt\u00fcs\u00fcnden hastalanarak \u00f6lm\u00fc\u015f, kalan \u00fc\u00e7 karde\u015finden ikisi de aynen dedem gibi askerler taraf\u0131ndan g\u00f6t\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015f, onlardan da hi\u00e7bir haber al\u0131namam\u0131\u015f. K\u0131z karde\u015fleri ise a\u011fa taraf\u0131ndan al\u0131n\u0131p sonra dini de\u011fi\u015ftirilerek a\u011fan\u0131n o\u011fluyla evlendirilmi\u015f.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><b>G\u00fclizar Gezer (78), Yozgat<\/b><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">K\u00f6yde yaln\u0131z kal\u0131nca k\u00fc\u00e7\u00fck day\u0131m Antranik, arkada\u015flar\u0131yla ba\u015fka bir k\u00f6ye misafir olmu\u015flar. Gece k\u00fc\u00e7\u00fck day\u0131m\u0131 al\u0131p g\u00f6t\u00fcrm\u00fc\u015fler, bir daha da g\u00f6ren olmam\u0131\u015f. Baba taraf\u0131mdan hepsini kesmi\u015fler, bir karde\u015f hari\u00e7. Be\u015f karde\u015ften sadece biri kalm\u0131\u015f. Burunk\u0131\u015fla\u2019da bu yerlerin ismi h\u00e2l\u00e2 kesim deresi sevkiyat tepesi olarak ge\u00e7er.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Kimler al\u0131p g\u00f6t\u00fcr\u00fcyorlard\u0131? Askerler, g\u00fcnd\u00fcz g\u00f6t\u00fcr\u00fcp dereye b\u0131rak\u0131yor, geceleri de ba\u015fkalar\u0131 \u00f6ld\u00fcr\u00fcyormu\u015f.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><b>Ni\u015fan \u00c7akmak (84), Yozgat \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0\u00a0<\/b><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">I. D\u00fcnya Harbi\u2019nde babam, Misak, \u0130stepan ve Avedik emmim, \u00c7anakkale\u2019ye asker olarak gitmi\u015fler. \u0130ki amcam, Misak emmim orada \u00f6lm\u00fc\u015f. Misak emmim orada top\u00e7uymu\u015f. Babam 13 y\u0131l askerlikten sonra k\u00f6ye, Yozgat\u2019\u0131n \u00c7akmak k\u00f6y\u00fcne geri gelmi\u015f. Koskoca k\u00f6yde bir tek ya\u015fl\u0131 kad\u0131n kalm\u0131\u015f, sormu\u015f neredeler diye. Kad\u0131n nereye geldin diye sormu\u015f, babam \u0131srar edince, hepisini \u00f6ld\u00fcrd\u00fcler demi\u015f. Babam, \u00f6ld\u00fcr\u00fclenlerin oldu\u011fu dere yata\u011f\u0131nda iki \u00e7ocu\u011funu tan\u0131m\u0131\u015f, ordan Osman Pa\u015fa tekkesinde \u00e7ok iyi aile dostlar\u0131 olan birine gitmi\u015f, eve buyur etmi\u015fler. O evin k\u00fc\u00e7\u00fck o\u011flunda en k\u00fc\u00e7\u00fck o\u011flunun elbiselerini g\u00f6rm\u00fc\u015f. Babam\u0131 ah\u0131r sekisine alm\u0131\u015flar, ah\u0131rda bu yatak senin demi\u015fler. O gece orada yatm\u0131\u015f, yatarken gece ayak seslerine uyanm\u0131\u015f; evin iki b\u00fcy\u00fck \u00e7ocu\u011fu birbirleriyle konu\u015fuyorlarm\u0131\u015f, biri di\u011ferine \u201cAgop burada, onu \u00f6ld\u00fcrece\u011fim\u201d diyor, di\u011feri de \u201cAnam\u0131nan zina ederim Agop\u2019a zarar verirsen, seni \u00f6ld\u00fcr\u00fcr\u00fcm\u201d diyor. Sabah ah\u0131r\u0131n kap\u0131s\u0131 a\u00e7\u0131lm\u0131\u015f, kap\u0131da subay, \u201cAgop kalk\u201d demi\u015f, kalkm\u0131\u015f \u201cBuyur subay\u0131m\u201d demi\u015f. Evin sahibi az\u0131k haz\u0131rlatm\u0131\u015f, babam\u0131 alm\u0131\u015f, kendisi at ile babam\u0131 yal\u0131nayak Kayseri\u2019deki birli\u011fe b\u0131rak\u0131p gitmi\u015f.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><b>\u015eahanik Sahako\u011flu (73), Kayseri<\/b><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Babamlar k\u00f6y\u00fcn en zenginlerinden, Donik A\u011fa derlermi\u015f. Evde \u00fc\u00e7 gelin varm\u0131\u015f, \u00fc\u00e7\u00fc de bir hafta arayla do\u011fum yapm\u0131\u015flar. Babam \u00fc\u00e7 g\u00fcnl\u00fckken toplamaya ba\u015fl\u0131yorlar, yayam gen\u00e7leri toplarlarken Hezeke&#8217;ye k\u0131ymay\u0131n, evdeki her \u015feyi vereyim, Hezeke&#8217;li b\u0131rak\u0131n diyor. Toplayanlardan bir tanesi, zaten hepsi benim, bunlar\u0131 b\u0131rak\u0131p gelince hepinizi alaca\u011f\u0131m, niye b\u0131rakay\u0131m diyor. Gidenlerden bir daha haber yok. Maalesef \u00fczerine dua edebilece\u011fim mezarlar\u0131 bile yok.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><b>H\u0131rantuhi Yal\u00e7\u0131n (84), \u015eark\u0131\u015fla<\/b><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">1915\u2019te babam\u0131n ailesi Sivas \u015eark\u0131\u015fla Burhan k\u00f6y\u00fcnde ya\u015farlarm\u0131\u015f ve tehcirden sonra tekrar k\u00f6ye d\u00f6nen olmam\u0131\u015f. Babam o g\u00fcnlerde akl\u0131 erecek ya\u015ftaym\u0131\u015f ama olanlar\u0131 hi\u00e7 anlatmazd\u0131, bizler b\u00fcy\u00fcd\u00fckten sonra da aile toplant\u0131lar\u0131nda ba\u015fkalar\u0131 taraf\u0131ndan o g\u00fcnler a\u00e7\u0131l\u0131rsa \u201cseferberlik hatas\u0131\u201d derdi. Babam \u00e7ok dirayetli bir adamd\u0131. Anlatmad\u0131\u011f\u0131 o g\u00fcnleri, \u00e7ok sonradan yazmaya \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131 notlar\u0131nda \u015f\u00f6yle dile getirmi\u015fti<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u201c1915\u2019in Haziran ay\u0131nda \u015eark\u0131\u015fla Kaymakam\u0131, Jandarma Komutan\u0131, 5-6 asker ve Gemerek Nahiye M\u00fcd\u00fcr\u00fc ile Burhan\u2019a geldi. Bizlere \u201cHaz\u0131r olunuz, ba\u015fka yerlere gideceksiniz. E\u015fyalar\u0131n\u0131z\u0131 almay\u0131n\u0131z, kendi ahbab\u0131n\u0131za veriniz, d\u00f6n\u00fcnce geri al\u0131rs\u0131n\u0131z\u201d dediler. Bu s\u0131rada kom\u015fu k\u00f6ylerden ahali ak\u0131n etti. Bize M\u00fcsl\u00fcman olursan\u0131z kal\u0131rs\u0131n\u0131z dediler. \u00dc\u00e7 d\u00f6rt ev M\u00fcsl\u00fcman oldu ve kald\u0131lar. \u0130nk\u0131\u015fla\u2019dan aile dostumuz Sabri Efendi (kendisi kad\u0131 idi) bir ki\u015fi g\u00f6ndererek M\u00fcsl\u00fcman olsunlar kals\u0131nlar diye haber g\u00f6ndermi\u015fti, biz de olmay\u0131z dedik. O s\u0131rada amcam askerdi, s\u00fcrg\u00fcn\u00fc duyunca Burhan\u2019a geldi. Komutan neden geldin diye sordu ve \u00c7etmi Karakolu&#8217;na g\u00f6t\u00fcr\u00fclmesi i\u00e7in teslim etti. Bir daha haber alamad\u0131k, amcam\u0131 yolda \u00f6ld\u00fcrm\u00fc\u015fler. Bu esnada Sabri Efendi gelip, bize cahillik etmeyin o\u011flum, s\u00fcrg\u00fcne giderseniz yollarda peri\u015fan olursunuz, \u00f6l\u00fcrs\u00fcn\u00fcz dedi ve akabinde kaymakamdan izin alarak biri ben \u00fc\u00e7 erkek \u00e7ocuk, iki gelin ve bir k\u0131z \u00e7ocuk 6 ki\u015fi, her \u015feyimizi b\u0131rakarak \u0130nk\u0131\u015fla\u2019ya (\u0130nk\u00f6y\u2019e) Sabri Efendi&#8217;nin yan\u0131na gittik. \u00c7evre \u0130slam k\u00f6ylerden gelenler, ben ya\u015fta olan \u00e7ocuklar\u0131, gelin ve k\u0131zlar\u0131, mallar\u0131 ile beraber g\u00f6t\u00fcrd\u00fcler diye ifade etmi\u015f. Babam 1900 do\u011fumlu Kirkor Anak\u0131zyan, o zaman Ermenice, eski T\u00fcrk\u00e7e ve biraz da Frans\u0131zca okur, yazarm\u0131\u015f. Birka\u00e7 y\u0131l \u0130nk\u0131\u015fla\u2019da ve Gemerek\u2019te tarlada, f\u0131r\u0131nda, ev hizmetlerinde \u00e7ok zor \u015fartlarda \u00e7al\u0131\u015fm\u0131\u015f, sonra da Kayseri\u2019ye gelip yerle\u015fmi\u015f.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Sabri Efendi&#8217;nin torunlar\u0131 Kayseri\u2019ye gelir, bizde kal\u0131rlard\u0131. Biz birlikte b\u00fcy\u00fcd\u00fck, halen g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcr\u00fcz, \u00e7ocuklar\u0131m\u0131z da bu dostlu\u011fu y\u00fcr\u00fctmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131yorlar.\u201d<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><b>Nazar Binatl\u0131<\/b><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Z\u00fclfinaz yayam ve e\u015fi Kevork, Yozgat\u2019ta Eskipazar semtinde ya\u015farlarm\u0131\u015f. Kevork, 1915 devam\u0131ndaki g\u00fcnlerde g\u00f6t\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015f ve bir daha geri d\u00f6nmemi\u015f, yayam da k\u0131z\u0131 Yer\u00e7anik ile yaln\u0131z kalm\u0131\u015f. 5-6 sene boyunca kom\u015fular\u0131n\u0131n yard\u0131mlar\u0131yla k\u0131z\u0131n\u0131 b\u00fcy\u00fctmeye \u00e7al\u0131\u015fm\u0131\u015f, beraber ya\u015fam sava\u015f\u0131 vermi\u015fler. 1920-21 y\u0131llar\u0131 aras\u0131nda ortal\u0131k biraz sakinle\u015fti\u011finde, kom\u015fular o zamana kadar saklanabilmi\u015f olan Kirkor isimli bir gen\u00e7le yayam\u0131 evlendirmi\u015fler. Bu evlilikten babam Avedis do\u011fmu\u015f. 1924 y\u0131l\u0131nda da Samsun \u00fczerinden gemiyle \u0130stanbul Kad\u0131rga\u2019ya g\u00f6\u00e7 etmi\u015fler. \u0130stanbul\u2019da da Be\u015fikta\u015f, Ortak\u00f6y semtlerinde ikamet etmi\u015fler.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><b>S. Y. (68), Adapazar\u0131\u00a0<\/b><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">1915 tehciri s\u0131ras\u0131nda yayam\u0131n annesi \u00f6lm\u00fc\u015f, b\u00fcy\u00fck dedemin ba\u015f\u0131na ne geldi\u011fini hi\u00e7bir zaman \u00f6\u011frenememi\u015fiz. Anne ve babalar\u0131n\u0131n yoklu\u011funda, yayam kalan iki karde\u015fini korumak ve g\u00fcvenli bir yere s\u0131\u011f\u0131nabilmek i\u00e7in kendinden ya\u015f\u00e7a b\u00fcy\u00fck biriyle evlenmi\u015f; bu ki\u015fi dedem olur. Dedemin erkek karde\u015fiyle de yayam\u0131n en k\u00fc\u00e7\u00fck karde\u015fi evlenmi\u015f, ya\u015flar\u0131 birbirine yak\u0131n oldu\u011fu i\u00e7in. B\u00f6ylece ailemiz iyice birbirine kenetlenmi\u015f ve beraber ya\u015famaya ba\u015flam\u0131\u015flar. Ortanca karde\u015flerini ise sa\u011fl\u0131k sorunlar\u0131ndan dolay\u0131 kaybetmi\u015fler. Zamanla olaylar b\u00fcy\u00fcmeye ba\u015flay\u0131nca, ailecek \u0130stanbul\u2019a gelmi\u015fler. Fakat bu s\u0131rada nas\u0131l oldu\u011funu bilmiyorum, yayam\u0131n k\u00fc\u00e7\u00fck karde\u015fi kayboluyor, b\u00fct\u00fcn aile \u0130stanbul\u2019a gelirken o Adapazar\u0131\u2019nda kal\u0131yor. Yayamlar bir yandan onu aramaya, tan\u0131d\u0131klar\u0131ndan kom\u015fular\u0131ndan sormaya devam ediyorlar; fakat uzun bir s\u00fcre aramalara cevap alam\u0131yorlar. Biz \u00e7ok zaman sonra tan\u0131d\u0131klardan haberini al\u0131yoruz ki, bu evlilikten bir \u00e7ocuklar\u0131 olmu\u015f ve hayatta kalmay\u0131 ba\u015farm\u0131\u015flar.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><b>M. \u015e. (63), Sivas<\/b><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Yayam 1915 tan\u0131klar\u0131ndan biri. Ama hem koruma ama\u00e7l\u0131, hem de d\u00fc\u015fmanl\u0131k beslememeleri i\u00e7in anneme ve teyzelerime \u00e7o\u011fu \u015feyi anlatmam\u0131\u015f. Annemin bana s\u00f6ylediklerinden tek hat\u0131rlayabildi\u011fim, bu d\u00f6nemde ya\u015fayan erkeklerin \u00e7o\u011funu askere al\u0131yoruz diye g\u00f6t\u00fcrd\u00fckleri. Bir daha onlardan hi\u00e7 haber al\u0131namam\u0131\u015f. Yayam, k\u0131z karde\u015flerinden ayr\u0131 d\u00fc\u015fm\u00fc\u015f ve kendisinden ya\u015f\u00e7a \u00e7ok b\u00fcy\u00fck zengin bir erkekle evlendirilmi\u015f. Bu s\u0131rada karde\u015fleri onu aramaya devam etmi\u015fler. Yayam\u0131n evlenirken yan\u0131nda g\u00f6t\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fc e\u015fyalar aras\u0131nda g\u00fcm\u00fc\u015f bir tepsi varm\u0131\u015f, \u00fcst\u00fcnde Ermenice harflerle bir \u015feyler yaz\u0131yormu\u015f. Her g\u00fcn o tepsiyi topra\u011fa bular, evlerinin bah\u00e7esine koyarm\u0131\u015f; bir g\u00fcn karde\u015flerinin onu bulmas\u0131n\u0131 bekler gibi. Topra\u011fa bulamas\u0131n\u0131n sebebi de evde Ermeni birinin varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 ba\u015fkalar\u0131na \u00e7ok belli etmemek. K\u0131z karde\u015fleri bir g\u00fcn evin yak\u0131nlar\u0131ndan ge\u00e7erken bu tepsiyi fark ediyorlar, anl\u0131yorlar ki kaybolan karde\u015fleri i\u00e7eride. Bah\u00e7eden i\u00e7eri girip evin cam\u0131ndan gizlice bak\u0131yorlar, yayam\u0131 kuca\u011f\u0131nda \u00e7ocu\u011funu emzirirken g\u00f6r\u00fcyorlar. Onu da yanlar\u0131na al\u0131p ka\u00e7\u0131yorlar ve \u0130stanbul\u2019a geliyorlar.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><b>Raffi Taciryan\u00a0 (d. 1957) Fransa<\/b><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">B\u00fcy\u00fckbabam Parunak Parikyan Erzurum\u2019dan. Babas\u0131 zaten Erzurum\u2019da katledilmi\u015f. Annesi \u00f6ld\u00fcr\u00fclmesin diye Parunak\u2019a k\u0131z elbiseleri giydiriyormu\u015f. K\u0131z karde\u015flerden biri yolda Der Zor\u2019da \u00f6l\u00fcnce onu bir ah\u0131ra g\u00f6mm\u00fc\u015fler. Di\u011fer k\u0131z karde\u015fi ise Musul\u2019a vard\u0131klar\u0131nda \u00f6l\u00fcyor. Musul\u2019a vard\u0131klar\u0131nda aileden kendisi, annesi ve erkek karde\u015fi hayatta kalm\u0131\u015flard\u0131r. Ancak erkek karde\u015fi de daha sonra 1924\u2019te hastalan\u0131p \u00f6l\u00fcyor.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><b>Anneannem <\/b><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Harpert\u2019ten, s\u00fcrg\u00fcnde yola \u00e7\u0131kt\u0131klar\u0131nda \u00fc\u00e7 ya\u015f\u0131ndaym\u0131\u015f. Kendisinden daha b\u00fcy\u00fck 11 ya\u015flar\u0131nda Dikranuhi ad\u0131nda bir ablas\u0131 varm\u0131\u015f. Abisi Toros ise soyk\u0131r\u0131mdan \u00f6nce Amerika\u2019ya Boston\u2019a gitmi\u015ftir. Ancak han\u0131m\u0131 ve bir ya\u015f\u0131ndaki k\u0131z\u0131 Dza\u011fig\u2019i kendi ailesinin yan\u0131nda b\u0131rakm\u0131\u015ft\u0131r.\u00a0 S\u00fcrg\u00fcn yolunda ilk \u00f6nce Toros\u2019un han\u0131m\u0131 \u00f6lm\u00fc\u015f. Yayam\u0131n mamas\u0131 bir ya\u015f\u0131ndaki torunu ve k\u0131zlar\u0131yla kafileyle birlikte y\u00fcr\u00fcmeye devam etmi\u015f. Ancak o da daha fazla dayanamam\u0131\u015f. Kuca\u011f\u0131ndaki torunuyla birlikte bir a\u011fac\u0131n dibine y\u0131\u011f\u0131lm\u0131\u015f. Etraftakiler gidip bakt\u0131\u011f\u0131nda kad\u0131n\u0131n \u00f6lm\u00fc\u015f oldu\u011funu g\u00f6r\u00fcnce \u00e7ocu\u011fu alarak y\u00fcr\u00fcmeye devam etmi\u015fler. Bu arada yolda giderlerken atl\u0131 biri Dikranuhi\u2019yi sa\u00e7lar\u0131ndan tutu\u011fu gibi at\u0131n\u0131n terkisine al\u0131p g\u00f6t\u00fcrm\u00fc\u015f. Dikranuhiyi seneler sonra gazete arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla\u00a0 bulmak m\u00fcmk\u00fcn oluyor. T\u00fcrk bir aile onu b\u00fcy\u00fcterek k\u00f6ydeki bir Ermeni ile evlendirmi\u015f.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Aileden yaln\u0131zca \u00fc\u00e7 ya\u015f\u0131ndaki yayam ve ufak \u00e7ocuk Musul\u2019a varabiliyorlar. \u00c7ocuklar yetimhaneye veriliyorlar. Geride aileden b\u00fcy\u00fck ya\u015fta kimse kalmad\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in yayam\u0131n ad\u0131 bilinmiyor. Daha sonra yetimhaneye gelen birisi \u201cBu k\u0131z \u00e7ocu\u011fu Noradzyan\u2019lar\u0131n ailesinden Araksi\u201d deyince, anneannemin isminin Araksi oldu\u011fu \u00f6\u011freniliyor.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Anneannem Araksi on bir ya\u015f\u0131na vard\u0131\u011f\u0131nda, yetimhaneye k\u0131z bakmaya gelen bir kad\u0131n\u0131n o\u011fluyla, yani Parunak dedemle ni\u015fanlan\u0131yor. Ni\u015fanl\u0131yken \u00fc\u00e7 sene kaynanas\u0131yla birlikte ya\u015f\u0131yor. 14 ya\u015f\u0131na geldi\u011findeyse Parunak\u2019la evleniyorlar.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Parunak ve Araksi, Musul\u2019da ya\u015famlar\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcrm\u00fc\u015fler. Dokuz \u00e7ocuklar\u0131 do\u011fmu\u015f. Ancak 4 erkek \u00e7ocuklar\u0131 ya bebekken\u00a0 ya da do\u011fumda \u00f6lm\u00fc\u015f. Sadece be\u015f k\u0131z \u00e7ocuklar\u0131 hayatta kalm\u0131\u015f. O s\u00fcre i\u00e7erisinde Parunak dedem L\u00fcbnan\u2019daki bir yetimhanede 1 ya\u015f\u0131nda s\u00fcrg\u00fcne \u00e7\u0131kar\u0131lan Toros\u2019un k\u0131z\u0131 Dza\u011fig\u2019i bularak yanlar\u0131na alm\u0131\u015f. K\u0131zlardan Leoni\u2019yi (annem oluyor) Ba\u011fdat\u2019ta ya\u015fayan kemanc\u0131 Aram Taciryan\u2019la (babamla) evlendiriyorlar.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><b>Babam<\/b><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Babam Aram\u2019\u0131n babas\u0131 Karamanl\u0131 Tosun, annesi ise Genceli Siranu\u015f\u2019mu\u015f.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Tosun\u2019un ailesi Karaman\u2019da at t\u00fcccar\u0131ym\u0131\u015f. Tosun dedem 1. D\u00fcnya Sava\u015f\u0131\u2019nda 34 ya\u015f\u0131ndayken subay olarak askere al\u0131nm\u0131\u015f. Hatta Balkan Sava\u015f\u0131\u2019na da kat\u0131lm\u0131\u015f. Ta\u015fnak olmad\u0131\u011f\u0131 halde Ta\u015fnak iddias\u0131yla yarg\u0131lanmak \u00fczere hapse at\u0131lm\u0131\u015f. Mahkeme idam karar\u0131 vermi\u015f. Ancak h\u00e2kim tan\u0131d\u0131k \u00e7\u0131km\u0131\u015f. Tosun dedenin babas\u0131 kendisini nehirde bo\u011fulmaktan kurtarm\u0131\u015ft\u0131r. \u00d6yle ki h\u00e2kim ona arka kap\u0131dan \u00e7\u0131k ve ka\u00e7 demi\u015f. (Bu olay 1921-22\u2019de oluyor.)<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Tosun dedem o arada evli ve 5 \u00e7ocuk sahibiymi\u015f ama mecburen ka\u00e7\u0131p, Erzurum\u2019a varm\u0131\u015f. Bir iki y\u0131l orada kaldiktan sonra bir Ermeni doktorla tan\u0131\u015fm\u0131\u015f. Bu arada Karaman\u2019daki ailesinin de s\u00fcrg\u00fcne \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131 haberi gelmi\u015f.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Doktor ve kar\u0131s\u0131 yanlar\u0131nda 17 ya\u015f\u0131nda Siranu\u015f ad\u0131nda kimsesiz bir Ermeni k\u0131z\u0131n\u0131n oldu\u011funu s\u00f6yleyerek onunla evlenmesini teklif etmi\u015fler.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Siranu\u015f ise Gence\u2019den ka\u00e7m\u0131\u015f, gemide t\u00fcm ailesi tifoya yakalanarak ve \u00f6lm\u00fc\u015f. Tosun ve Siranu\u015f 1924\u2019te evlenerek \u0130stanbul\u2019a gelmi\u015fler. Orada 1925\u2019te Aram (babam) do\u011far. Oradan Suriye\u2019ye giderler. Der Zor\u2019da amcam Onnik do\u011far.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Tosun dedem Suriye\u2019deki yetimhanelerden birinde \u00f6ld\u00fc sand\u0131\u011f\u0131 ilk kar\u0131s\u0131na rastlar. Ancak 5 \u00e7ocu\u011fundan kurtulan olmam\u0131\u015ft\u0131r. Onu yan\u0131na al\u0131r. Sokakta abilerinden birine rastlar, dilencilik yap\u0131yordur. Onu da eve getirir, ancak daha sonra abisi de hastalan\u0131p \u00f6l\u00fcr. Ve aile oradan Ba\u011fdat\u2019a var\u0131r.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Seneler sonra, 1968\u2019de\u00a0 Bedevi k\u0131yafetiyle bir adam ve o\u011flu gelir kap\u0131lar\u0131na ve Tosun Taciryan\u2019\u0131n abisi oldu\u011funu s\u00f6yler. Dedem Tosun o arada \u00f6lm\u00fc\u015ft\u00fcr. Adam Ermenice Hayr Mer s\u00f6ylemesine ra\u011fmen art\u0131k \u0130slam olmu\u015ftur. Bir ka\u00e7 g\u00fcn a\u011f\u0131rlarlar ama adam\u0131n ailesi vard\u0131r. \u00c7ocuklar\u0131n\u0131 b\u0131rakmaya g\u00f6nl\u00fc elvermez ve geri d\u00f6ner.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><b>Cemil Avc\u0131, (d.1950) Sasun<\/b><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">O zaman babam Sefer 8-9, halamsa, 13-14 ya\u015flar\u0131nda idi. Onlar kurtulmu\u015flard\u0131. Babam, halam her \u015feyi anlatm\u0131\u015flard\u0131 bize. Kendi g\u00f6zleriyle g\u00f6rm\u00fc\u015flerdi. Yaln\u0131z bizim aileden dedem Manug, karde\u015fleri, kad\u0131nlar, \u00e7ocuklar 36-37 ki\u015filermi\u015f. Hepsinin evleri y\u0131k\u0131lm\u0131\u015f harabe olmu\u015ftur ama h\u00e2l\u00e2 yerleri belli. Daha sonra kom\u015fular\u0131 mezar kaz\u0131p g\u00f6mm\u00fc\u015fler. Mezarlar\u0131 da belli.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Bir de amcam Markar hayatta kalm\u0131\u015f. O zaman o ticaret i\u00e7in Halep\u2019e gitmi\u015f. Olaylar patlak verince geri d\u00f6nmemi\u015f. Daha sonra da Ermenistan\u2019a gitmi\u015f. Babam anlat\u0131yordu. \u201cGece yat\u0131yorduk. Sabaha kar\u015f\u0131 Osmanl\u0131 milisleri geldi. Gelenler Araplard\u0131, K\u00fcrtlerden kimse bize\u00a0 dokunmad\u0131. Oran\u0131n Arap milisleriydi. Baltayla geldiler evimize girdiler hepsinin kafas\u0131n\u0131 kestiler. \u00d6nce b\u00fcy\u00fckleri \u00f6ld\u00fcrd\u00fcler. Biz k\u00fc\u00e7\u00fckt\u00fck ka\u00e7\u0131p Cagu\u2019da gittik. Orada Muhammet\u2019in evinde kald\u0131k.\u201d<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Bizim k\u00f6y\u00fcm\u00fcz b\u00fcy\u00fck bir k\u00f6yd\u00fc. Onlar\u0131n evi k\u00f6y\u00fcn di\u011fer ucundaki bir mahallesi olan Cagut\u2019tayd\u0131. Halam ve babas\u0131 orada ne kadar kalm\u0131\u015flar bilmiyorum. Galiba birka\u00e7 seneden fazla olmal\u0131. Muhammet \u00f6ld\u00fckten sonra da o\u011flu Kerimo, babamlara sahip \u00e7\u0131kmaya devam etmi\u015f. H\u00e2l\u00e2 onlarla g\u00f6r\u00fc\u015fmeye devam ederiz aile gibiyizdir. Babam daha sonra on sene kadar Mu\u015f Hask\u00f6y\u2019e gidiyor. Oradaki Ermenilerden bo\u015falan araziler \u00e7okmu\u015f. Bu y\u00fczden Sasun\u2019dan oraya g\u00f6\u00e7 olmu\u015f. Daha sonra k\u00f6y\u00fcne geri d\u00f6nm\u00fc\u015f, annemle evlenmi\u015f. D\u00f6nerken yan\u0131nda ba\u015fka k\u00f6yden Dahle ad\u0131nda bir tane M\u00fcsl\u00fcman korucu getirmi\u015f. Bir birlerine karde\u015f gibiydiler. Y\u0131llarca birlikte ya\u015fad\u0131k. Hesap et ,\u00a0\u00a0\u00a0 babam evlendi\u011finden\u00a0 ben yedi ya\u015flar\u0131ma gelene kadar hala birlikteydiler. Sonra babam topraklar\u0131n\u0131n yar\u0131s\u0131n\u0131 ona verdi, yar\u0131s\u0131 da bize\u00a0 kald\u0131. Zaten biz de 1975\u2019te g\u00f6\u00e7 edip \u0130stanbul\u2019a geldik. K\u00f6yde be\u015f Ermeni aile ya\u015fard\u0131. Her bir aileden bir ka\u00e7 ki\u015fi kurtulabilmi\u015fti. D\u00fc\u015f\u00fcn her bir aile babam\u0131n ailesi gibi kalabal\u0131kt\u0131. Her birinden birka\u00e7 ki\u015fi kurtulabilmi\u015fti.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Annem Besse\u2019nin ailesinden de sadece bir dedem kalm\u0131\u015f. Dedem Misak, K\u0131sronk k\u00f6y\u00fcndendi.O zaman 14-15 ya\u015flar\u0131ndaym\u0131\u015f. Be\u015f alt\u0131 karde\u015flermi\u015f. Sadece kendisi kurtulmu\u015f. Annemin anne taraf\u0131 Gorov k\u00f6y\u00fcndendi. Me\u015fhur garm\u0131r erts (K\u0131rm\u0131z\u0131 Papaz) denilen ailedendi. Onlardan da \u00fc\u00e7 ki\u015fi kalm\u0131\u015ft\u0131.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><b>K.D. 72<\/b><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Ben Sivasl\u0131 bir ailenin k\u0131z\u0131y\u0131m. Annem ve babam her ikisi de Sivasl\u0131 olmalar\u0131n ra\u011fmen ,babam\u0131n taraf\u0131 1915 olaylar\u0131ndan hi\u00e7 etkilenmemi\u015ftir. Zira onlar de\u011firmende bu\u011fday \u00f6\u011f\u00fct\u00fcrlermi\u015f. Ama annem taraf\u0131ndan tan\u0131d\u0131\u011f\u0131m ve g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcm, sadece annem ve teyzem olmu\u015ftur. Annem et t\u00fcccarl\u0131\u011f\u0131 i\u015fiyle i\u015ftigal eden ve d\u00f6rt k\u0131z\u0131 olan bir ailenin en ufak k\u0131z\u0131ym\u0131\u015f. 1915 olaylar\u0131 arifesinde dedeme soyk\u0131r\u0131m ve tehcir hakk\u0131nda bilgi verilmi\u015f ama M\u00fcsl\u00fcman olurlarsa tehcire maruz kalmayacaklar\u0131 s\u00f6ylenmi\u015f. Dedem ba\u015fta buna sa\u011f kalmak ad\u0131na kabul etmi\u015fse de annemiz, bir b\u00fcy\u00fck k\u0131z karde\u015fi (ablas\u0131) \u201cBen \u00f6l\u00fcr\u00fcm de dinimi de\u011fi\u015ftirmem\u201d deyince daha do\u011frusu ben \u201c\u0130sa Peygamber i\u00e7in \u00f6l\u00fcr\u00fcm\u201d deyince, dedem de ona uyarak ad\u0131n\u0131 ve dinini de\u011fi\u015ftirmemi\u015f. Sonu\u00e7ta olanlar olmu\u015f. T\u00fcm s\u00fclalenin erkekleri kesime, kad\u0131n ve \u00e7ocuklar\u0131\u00a0 da evlerini terk edip tehcire \u00e7\u0131kart\u0131lm\u0131\u015f. \u0130ki teyzem evli olduklar\u0131ndan onlar kendi aileleriyle tehcire \u00e7\u0131km\u0131\u015flar. Annem ve M\u00fcsl\u00fcman olmay\u0131 reddeden teyzem anneleriyle yola koyulmu\u015flar.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Annem 6-7 ya\u015flar\u0131ndaym\u0131\u015f ve bir b\u00fcy\u00fck ablas\u0131 anneleri ile yolda y\u00fcr\u00fct\u00fcl\u00fcrken anneannem yolda bay\u0131l\u0131r veya \u00f6l\u00fcr. Onu bir a\u011fac\u0131n uzat\u0131rlar ve kendileri yola devam ederler. G\u00fczerg\u00e2h Sivas\u2019tan G\u00fcneydo\u011fu\u2019ya. Yolda ablas\u0131 olanlardan \u00e7ok etkilenerek kendini kuyuya atar. Yolda bir han\u0131m annemi etekleri alt\u0131na al\u0131r saklar ve sonu\u00e7ta kendi evine g\u00f6t\u00fcr\u00fcr. Yer Urfa Siverek. Bu bir K\u00fcrt evidir. Annem k\u00fc\u00e7\u00fck oldu\u011fu i\u00e7in olay\u0131 tam alg\u0131layamaz. Ona \u00e7ar\u015faf giydirirler, ba\u015f\u0131n\u0131 \u00f6rtt\u00fcr\u00fcrler. Ad\u0131n\u0131 Ay\u015fe olarak de\u011fi\u015ftirirler. Namaz k\u0131lmay\u0131 \u00f6\u011fretirler ve annem tam bir M\u00fcsl\u00fcman olarak g\u00fcnde be\u015f vakit namaz k\u0131lmaya ba\u015flar. Ayr\u0131ca devaml\u0131 \u015fu c\u00fcmle tekrarlan\u0131r: \u201cH\u0131ristiyanlar cehenneme gidecek, M\u00fcsl\u00fcmanlar cennete gidecek\u201d diye. Bir g\u00fcn annemin eline \u00e7ar\u015f\u0131ya gidip \u00e7ar\u015f\u0131da satmas\u0131 i\u00e7in maydanozlar verirler. \u00c7ar\u015f\u0131da annem maydanoz diye ba\u011f\u0131r\u0131rken bir delikanl\u0131 anneme yana\u015f\u0131r ve dikkatlice y\u00fcz\u00fcne bakar. Annem huylan\u0131r ve azarlarcas\u0131na \u201cNe bak\u0131yorsun beni tan\u0131d\u0131n m\u0131?\u201dder. Delikanl\u0131 b\u00fcy\u00fck oldu\u011fu i\u00e7in onu tan\u0131m\u0131\u015ft\u0131r.\u00a0 Anneme \u201cEvet\u201d der. Ad\u0131n\u0131n \u201cA\u201d oldu\u011funu ve kendisinin kuzeni oldu\u011funu ve ablas\u0131n\u0131n sa\u011f oldu\u011funu ve Halep\u2019te ya\u015fad\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yler. O g\u00fcnk\u00fc \u015fartlarla Halep\u2019teki teyzeme annemin nerede oldu\u011funa dair bilgi verir. Teyzem ayr\u0131 bir maceradan sonra Halep\u2019ten \u0130stanbul\u2019a annemden \u00f6nce gelir. Bir taraftan \u00e7al\u0131\u015f\u0131rken, di\u011fer taraftan da Siverek\u2019te tan\u0131d\u0131\u011f\u0131 olan birilerini arar. Derken tesad\u00fcfen kendini kuyuya atan teyzemin arkada\u015f\u0131n\u0131 bulur. Bu han\u0131m da Siverek\u2019te bir ailenin yan\u0131na s\u0131\u011f\u0131nm\u0131\u015f bir han\u0131md\u0131r. Bu han\u0131m\u0131n annemin kald\u0131\u011f\u0131 aileyle irtibatlar\u0131 oldu\u011fundan annemi Siverek\u2019te ara\u015ft\u0131r\u0131p bulurlar. Annem tabii \u0130stanbul\u2019a bir s\u00fcre gelemez (ya\u015f\u0131 k\u00fc\u00e7\u00fck oldu\u011fu i\u00e7in). \u0130lerleyen zaman i\u00e7erisinde annemin yan\u0131nda kald\u0131\u011f\u0131 ailenin bir ferdi hastalan\u0131r. \u0130stanbul\u2019a gelmesi gerekir. Bunu duyan teyzem, yalvar yakar annemi de yan\u0131nda getirmelerini ister. B\u00f6ylece annem \u0130stanbul\u2019a gelir. Binbir ricayla annemi o aileden al\u0131r. Tam ya\u015f\u0131n\u0131 hat\u0131rlam\u0131yordu, ancak okula gidecek ya\u015fta oldu\u011funu biliyor. Annem \u00e7ar\u015fafl\u0131, g\u00fcnde be\u015f vakit namaz k\u0131lan ger\u00e7ek bir M\u00fcsl\u00fcman\u2019d\u0131r. Teyzem ona Protestan bir din adam\u0131 bulur. \u0130ncil\u2019le ona ders vermeye ba\u015flar. T\u00fcrk\u00e7e, Ermenice, Frans\u0131zca, matematik ve din dersleri al\u0131r. Annem bir s\u00fcre ablas\u0131na \u201cSen H\u0131ristiyan ol, ben M\u00fcsl\u00fcman olay\u0131m tekrar karde\u015fiz\u201d der. \u00c7\u00fcnk\u00fc ona Anadolu\u2019da annemin ifadesiyle\u00a0 \u201cH\u0131ristiyanlar cehenneme gidecek, M\u00fcsl\u00fcmanlar cennete gidecek\u201d c\u00fcmlesi \u00f6\u011fretilmi\u015fti. Ama bir s\u00fcre sonra, annem tam anlam\u0131yla H\u0131ristiyan bir ev han\u0131m\u0131 olur. Kendisi bu konuda \u015f\u00f6yle derdi: \u201cBir s\u00fcre evet M\u00fcsl\u00fcman kalmay\u0131 istedim, ama sonradan sa\u011fl\u0131kl\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fcmde Allah beni d\u00fcnyaya nas\u0131l getirmi\u015fse benim o yoldan ilerlemem laz\u0131m&#8230;\u201d<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><b>H.D. (81) <\/b><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">(2012\u2019de el yaz\u0131s\u0131yla yaz\u0131ld\u0131. Anlat\u0131c\u0131 ve ailesi, olay\u0131n ge\u00e7ti\u011fi b\u00f6lgenin ad\u0131n\u0131\u00a0 vermemeyi\u00a0 tercih etti)<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Babam..<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Babam\u0131n ad\u0131 Vannes (Ohannes). Atat\u00fcrk zaman\u0131 \u00c7anakkale\u2019de 10 sene askerlik yapm\u0131\u015f. O zaman bir karde\u015fi ve bir de amcas\u0131n\u0131n o\u011flu ile ayn\u0131 yerde askerlik yap\u0131yormu\u015f. Karde\u015fi vurularak \u00f6lm\u00fc\u015f. Amcas\u0131n\u0131n o\u011flunun ise iki aya\u011f\u0131 kopmu\u015f. Ve bir zaman sonra da \u00f6lm\u00fc\u015f. Babam da bir ka\u00e7 yerinden kur\u015fun yaras\u0131 alm\u0131\u015f ve onlar\u0131 bana g\u00f6sterdi. Babam bu 10 y\u0131ll\u0131k askerli\u011finin ilk 5 y\u0131l\u0131ndan sonra memleketinden s\u00fcr\u00fclen halk\u0131n\u0131n baz\u0131lar\u0131n\u0131n geri d\u00f6nd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc duyunca tedavi oldu\u011fu yerden ka\u00e7arak ailesinden birini bulur diye memleketine d\u00f6nm\u00fc\u015f.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Fakat o s\u0131rada kalanlar da toplanm\u0131\u015f. Gen\u00e7 ya\u015fl\u0131 her bir \u2018g\u00e2vuru\u2019 kiliseye doldurmu\u015flar. Babam \u015f\u00f6yle anlatm\u0131\u015ft\u0131 bana:\u00a0 \u201cO s\u0131rada beni de kilisenin i\u00e7ine koydular. Kilisenin kap\u0131s\u0131na n\u00f6bet\u00e7iler koydular. Bir g\u00fcn bir \u00e7ocuk, kasab\u0131n o\u011flu, i\u00e7eriye girdi. \u2018Babam size yemek pi\u015firiyor.\u2019 Ben de dedim, \u2018Ne pi\u015firiyor?\u2019\u00a0 \u00c7ocuk g\u00fclerek \u2018Sizin etinizi, k\u0131nal\u0131 parmaklar\u0131n\u0131z\u0131 yiyeceksiniz\u2019 dedi.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Ak\u015fam yemek geldi\u011finde o anda ben Ermenice ba\u011f\u0131rd\u0131m. \u2018Kep\u00e7eyi kazanda b\u0131rak\u0131n. Bizim etimizi bize yediriyorlar\u2019. \u00c7\u00fcnk\u00fc karanl\u0131k idi. Biri bir mum buldu. \u0130\u00e7ine bakt\u0131lar ve k\u0131nal\u0131 parmaklar oldu\u011funu g\u00f6rd\u00fcler. Kimse yeme\u011fe el s\u00fcrmedi. Yaln\u0131z ekme\u011fi ald\u0131k. \u00c7\u00fcnk\u00fc a\u00e7 idik.\u201d<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Yine bir Allah\u2019\u0131n mucizesi olarak babam faciadan kurtulup ka\u00e7m\u0131\u015f. Kilisenin dam\u0131 ta\u015ft\u0131r, \u00e7at\u0131 de\u011fil. \u0130\u00e7eriye gaz d\u00f6k\u00fcp yakm\u0131\u015flar. Dama \u00e7\u0131kanlar\u0131 kalenin iki yan\u0131nda s\u00fct\u00fcn var oradan top ate\u015fiyle \u00f6ld\u00fcrm\u00fc\u015fler. \u015eimdi bile oradan bakarsan\u0131z duvar\u0131nda kocaman kur\u015fun deliklerini g\u00f6r\u00fcrs\u00fcn\u00fcz. Meryem Ana\u2019n\u0131n g\u00f6zya\u015f\u0131 damlalar\u0131 gibi&#8230;<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Mamam\u2026<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Mamam\u0131n ad\u0131 Mayram. Bir g\u00fcn ona sordum. \u2018Senin maman\u0131n ad\u0131 ne?\u2019 diye..<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u2018Sara\u2019 dedi. \u2018Bir de bac\u0131m vard\u0131 Ovsanna idi\u2019 dedi.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Kendisine yine sordum, dedi, \u2018Bir day\u0131m vard\u0131 ad\u0131 Ba\u011fdasar\u2019d\u0131. Onu \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131 ekmek f\u0131r\u0131n\u0131nda yakt\u0131lar\u2019 dedi. Ve mamam hep a\u011flard\u0131.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Sordu\u011fumda, o zaman \u00e7ok k\u00fc\u00e7\u00fckm\u00fc\u015f, dedim \u2018Tehcir zaman\u0131nda sizi kim g\u00f6t\u00fcrd\u00fc evinizden?\u2019<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u2018Asker\u2019 dedi. Sonra devam etti. \u2018Mamam (Sara) \u00f6nde, ben ve bac\u0131m da ellerimizi tutmu\u015f arkas\u0131ndan gidiyorduk, 200 metre\u00a0 kadar. Mamam arkas\u0131na d\u00f6n\u00fcp a\u011flayarak bize bakt\u0131. O s\u0131rada ba\u011f\u0131rd\u0131 asker ona. T\u00fcfe\u011finin sap\u0131yla mamam\u0131n ba\u015f\u0131na vurdu ve mamam oraya d\u00fc\u015f\u00fcp \u00f6ld\u00fc. Asker bir de ona tekme at\u0131p bizi g\u00f6t\u00fcrd\u00fc. Ve mamam orada yerde kald\u0131. Sonra Ovsanna\u2019y\u0131 kay\u0131p ettim. Ne oldu bilmiyorum. A\u00e7, susuz, \u00e7\u0131plak ayak ve korkuyla g\u00f6t\u00fcr\u00fcld\u00fc\u011f\u00fcm yolda g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcm F\u0131rat Nehrine kendimi att\u0131m \u00f6leyim diye, ama beni suda g\u00f6ren Araplar sa\u00e7\u0131mdan tutup \u00e7\u0131kard\u0131lar.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Arap bir kad\u0131n beni evine g\u00f6t\u00fcrd\u00fc ve beni d\u00f6v\u00fcp elime bir torba verdi. \u2018E\u015f\u015fek pisli\u011fi, topla\u2019 dedi. Az toplam\u0131\u015f\u0131m, beni d\u00f6v\u00fcp k\u0131zd\u0131. \u2018Sac\u0131n \u00fczerinde ekmek pi\u015fir\u2019 derdi. \u015ei\u015fi elime verirdi. Ben ekmek pi\u015firmesini bilmiyorum. Ekmek yanard\u0131, o da s\u0131cak \u015fi\u015fi elime basard\u0131. Derdi \u2018Elin yans\u0131n ki bir daha ekme\u011fi yakmayas\u0131n\u2019. Ve bir g\u00fcn yine elime torba verdi \u2018Git\u2019 dedi. \u2018Bu sefer torbay\u0131 dolduracaks\u0131n\u2019. Ve kar ya\u011f\u0131yordu. Ben kar\u0131n alt\u0131nda kalm\u0131\u015f\u0131m ve beni ba\u015fka Araplar aram\u0131\u015flar ve donarken bulmu\u015flar beni. Arap kad\u0131n\u0131n \u00e7ocu\u011fu yokmu\u015f. Koynuna ald\u0131. Sonra kad\u0131n elbisesinin yakas\u0131n\u0131 y\u0131rtt\u0131 ve beni elbiseden \u00e7\u0131kard\u0131. \u2018Bu benim k\u0131z\u0131m, benim \u00e7ocu\u011fum olacak. Sahibi \u00e7\u0131karsa ona geri veririm. \u00c7\u0131kmazsa benim \u00e7ocu\u011fumdur\u2019 dedi.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Daha sonra bir emir \u00e7\u0131kt\u0131. Kimin evinde \u00e7ocuk varsa teslim etsinler, yoksa cezaland\u0131r\u0131lacaklar, diye. Bunun \u00fczerine beni getirip askerlere teslim etmi\u015fler. Di\u011fer b\u00fct\u00fcn \u00e7ocuklarla beraber bir hana koydular. Benim kimsem yoktu. Daha \u00f6nceden kom\u015fumuz olan Vannes geldi beni g\u00f6rd\u00fc ve tan\u0131d\u0131. Babas\u0131ndan kalan evine g\u00f6t\u00fcrd\u00fc.\u201d<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Mamam, babam\u0131n yan\u0131nda bir ka\u00e7 y\u0131l misafir kalm\u0131\u015f sonra da evlenmi\u015fler. Araplar\u0131n yan\u0131nda \u00e7\u0131kr\u0131kta ip e\u011firmeyi \u00f6\u011frenmi\u015f pamuk ipli\u011fini. Ge\u00e7imini onunla idare ediyormu\u015flar.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Ben Mayram\u2019\u0131n k\u0131z\u0131 olarak\u00a0 o Arap ailesinin ellerinden \u00f6perim. \u00c7\u00fcnk\u00fc onlar annemi y\u0131kam\u0131\u015f, yedirmi\u015f, elbisesinin yakas\u0131ndan ge\u00e7irmi\u015f, evlat edinmi\u015f bir aile. \u00d6lm\u00fc\u015flerse Allah rahmet eylesin. Mamam a\u011flayarak mamas\u0131n\u0131 askerlerin \u00f6ld\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fc yeri bana g\u00f6stermi\u015fti.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><b>Yeniden, Babam\u2026<\/b><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Yeniden Babam\u0131n hikayesine d\u00f6neyim. Bir mucize olarak kilisedeki faciadan kurtulan babam birka\u00e7 gen\u00e7le birlikte gizli bir yerde topland\u0131klar\u0131 s\u0131rada onu ispiyon etmi\u015fler. Bu sefer babam yine \u00c7anakkale\u2019ye g\u00f6nderilmi\u015f, askerde s\u0131hhiye olarak g\u00f6revlendirilmi\u015f.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Babam yeniden askere gitmeden \u00f6nce memlekette olanlar\u0131 \u015f\u00f6yle anlatm\u0131\u015ft\u0131:<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u00a0\u2018Her 4 sokakta bir dar a\u011fac\u0131 vard\u0131. Antranik Pa\u015fa\u2019ya haber vermi\u015fler. O zaman bu b\u00f6lgede katliam durdu. Ve zaten olan olmu\u015ftu. O zaman ben yine asker ka\u00e7a\u011f\u0131 idim. \u00c7\u00fcnk\u00fc \u00e7ocuklar\u0131 bir hana koyduklar\u0131n\u0131 duyunca bir anda ko\u015ftum onlar\u0131 g\u00f6reyim diye. Bir de bakt\u0131m Maryam oturmu\u015f onu tan\u0131d\u0131m. Ald\u0131m eve getirdim. O bizim kom\u015fumuzun k\u0131z\u0131 idi. Bir zaman sonra evlendik&#8230;\u201d<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u00a0Ben i\u015fte bu ailenin k\u0131z\u0131 idim. Bir g\u00fcn \u00e7ocuklar kap\u0131da oynuyorlar. Kom\u015funun \u00e7ocuklar\u0131 ile saklamba\u00e7 oynarken d\u00fc\u015fm\u00fc\u015fler ve \u00e7ocu\u011fun annesi benim k\u0131z\u0131m\u0131 tutup duvara \u00e7arpm\u0131\u015f. K\u0131z\u0131m\u0131n aln\u0131 kanam\u0131\u015f idi ve a\u011fl\u0131yordu. Bir de kad\u0131n\u00a0 ba\u011f\u0131r\u0131yor, k\u00fcf\u00fcr ediyor. \u2018Bunca g\u00e2vurlar\u0131 kesip \u00f6ld\u00fcrd\u00fck hala tohumlar\u0131 bitmedi\u2019 diye ba\u011f\u0131r\u0131rken kocam kad\u0131n\u0131n sesini duymu\u015f. Ayn\u0131 g\u00fcn evimizi satt\u0131k ve sonra \u0130stanbul\u2019a geldik. \u015eimdi h\u00e2l\u00e2 k\u0131z\u0131m\u0131n aln\u0131ndaki izi gitmemi\u015ftir<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><b>B\u00fcy\u00fck day\u0131m\u2026<\/b><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Meydan denilen yerde iki ekmek f\u0131r\u0131n\u0131 vard\u0131. Bizim evden iki sokak ilerde idi. Mamam gitmek istemezdi. Derdi \u2018Ba\u011fdasar day\u0131m\u0131, askerler ald\u0131, f\u0131r\u0131nda yakt\u0131lar.\u2019 Hep a\u011flar onu s\u00f6ylerdi. \u00c7\u00fcnk\u00fc bizim evimiz f\u0131r\u0131n ve kilise aras\u0131nda idi.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Biz \u0130stanbul\u2019a gittik ama babam ve annemi gelmeye ikna edemedik. \u00c7\u00fcnk\u00fc orada hayatlar\u0131 vard\u0131. Ama \u00e7ocuklar\u0131n\u0131n hi\u00e7 biri yanlar\u0131nda kalmay\u0131nca seneler sonra memlekette yaln\u0131z kalan annem ve babam kendilerine yap\u0131lan tehlikeleri g\u00f6rd\u00fc. \u2018Buradaki son g\u00e2vursunuz. Aya\u011f\u0131n\u0131za teneke ba\u011flay\u0131p gezdirece\u011fiz&#8230;\u2019 demi\u015fler. Bu s\u00f6zlere dayanamay\u0131p \u0130stanbul\u2019a gelmeyi kabul ettiler. Babam 1986 y\u0131l\u0131nda kimli\u011finde yaz\u0131l\u0131 tarihe g\u00f6re 97 ya\u015f\u0131nda \u0130stanbul\u2019da Ye\u015filk\u00f6y\u2019deki evinde, Mamam ise 1993 y\u0131l\u0131nda bir bu\u00e7uk ay kald\u0131\u011f\u0131 Azkayin Hivantonats\u2019ta bu d\u00fcnyadaki hayatlar\u0131na g\u00f6zlerini kapatt\u0131lar.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">G\u00fcn\u00fcn\u00fc ve ay\u0131n\u0131 bilmedi\u011fim 1931 y\u0131l\u0131nda do\u011fmu\u015fum. \u015eimdi 81 ya\u015f\u0131nday\u0131m. Bir \u00e7ok ke\u015fkelerim var. Fakat \u015fu zamanlar\u0131mda onlar i\u00e7in bol bol dua ediyorum. Onlar\u0131n can\u0131na huzur ve esenlik diliyorum. I\u015f\u0131k i\u00e7inde olsunlar.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><b>Hikayeyi Agos\u2019a ula\u015ft\u0131ran Basse Kabak\u2019\u0131n notu: <\/b><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Mayram yaya, \u0130stanbul\u2019a g\u00f6\u00e7 ettikten sonra hastal\u0131k sonucu gen\u00e7 ya\u015fta torununu kaybetmi\u015f. Torununun \u00f6l\u00fcm ac\u0131s\u0131, \u00e7ocukluk y\u0131llar\u0131nda ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 ac\u0131lar\u0131n tekrar yava\u015f yava\u015f g\u00fcn y\u00fcz\u00fcne \u00e7\u0131kmas\u0131na neden olur. G\u00f6zlerinin \u00f6n\u00fcnde \u00f6ld\u00fcr\u00fclen annesi, kaybetti\u011fi ablas\u0131, yak\u0131lan day\u0131s\u0131&#8230; Sa\u00e7\u0131n\u0131n per\u00e7em k\u0131sm\u0131ndan bir tutam al\u0131p \u00e7eke \u00e7eke her biri i\u00e7in m\u0131r\u0131ldanarak a\u011f\u0131tlar okumaktad\u0131r. Sanki tekrar \u00e7ocukluk\u00a0 y\u0131llar\u0131nda ya\u015famaya ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131r. A\u011f\u0131t okurken \u00e7eki\u015ftirmekten sa\u00e7\u0131n\u0131n per\u00e7em k\u0131sm\u0131 a\u00e7\u0131l\u0131r.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Son zamanlar\u0131nda sadece eline lolipop verildi\u011finde a\u011f\u0131tlar okumaya ara verir.\u00a0 Lolilopu ald\u0131\u011f\u0131nda \u201cNanca tatl\u0131d\u0131r, nanca ho\u015fdur. Mersi\u201d (Ne kadar tatl\u0131d\u0131r, ne kadar ho\u015ftur) dermi\u015f, yerken de \u201cA\u011fz\u0131n\u0131z hep tatl\u0131 olsun, hi\u00e7 ac\u0131 g\u00f6rmeyin hep tatl\u0131 olun\u201d dermi\u015f.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u00a0Lolipopun a\u011fz\u0131nda b\u0131rakt\u0131\u011f\u0131 tatl\u0131 tad\u0131n ge\u00e7mesiyle birlikte tekrar hayat\u0131n\u0131n ac\u0131 an\u0131lar\u0131yla ba\u015f ba\u015fa kal\u0131r, a\u011f\u0131t\u0131n\u0131 okumaya devam edermi\u015f: \u201cAnam\u0131 g\u00f6zlerimin \u00f6n\u00fcnde \u00f6ld\u00fcrd\u00fcler&#8230; Bac\u0131m\u0131 kaybettim, ben beyi (kendimi) F\u0131rat\u2019a att\u0131m, ellerimi da\u011flad\u0131lar&#8230;\u201d<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><b><i>http:\/\/www.agos.com.tr\/tr\/yazi\/11432\/her-ermeni-bir-belgedir<\/i><\/b><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>&#8216;Aile b\u00fcy\u00fckleriniz 1915&#8217;te neler ya\u015fam\u0131\u015ft\u0131?&#8217; diye sorduk. Agos&#8217;a gelen mektuplar, y\u00fczy\u0131l \u00f6nce bu toporaklarda neler ya\u015fand\u0131\u011f\u0131n\u0131 t\u00fcm \u00e7\u0131plakl\u0131\u011f\u0131yla anlat\u0131yor. Nora Demirjian Diratsouian, New Jersey Yozgat Bo\u011fazl\u0131yan\u2019\u0131n Uzunlu K\u00f6y\u00fc&#8217;nden dedem Sarkis Demirciyan (di\u011fer ad\u0131yla K\u00e2z\u0131m) 1915\u2019te babas\u0131n\u0131 kaybetti\u011finde be\u015f ya\u015f\u0131ndaym\u0131\u015f. Babas\u0131, k\u00f6ydeki di\u011fer erkeklerle birlikte toplan\u0131p Osmanl\u0131 T\u00fcrkleri taraf\u0131ndan \u00f6ld\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015f. Dedemin karde\u015fleri Eva ve \u015eaynik, olaylar [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":7,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[44,1],"tags":[],"class_list":["post-34672","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-ermeni-soykirimi","category-haberler"],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v27.4 - https:\/\/yoast.com\/product\/yoast-seo-wordpress\/ -->\n<title>Her Ermeni bir belgedir - Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=34672\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"en_US\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Her Ermeni bir belgedir - Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"&#8216;Aile b\u00fcy\u00fckleriniz 1915&#8217;te neler ya\u015fam\u0131\u015ft\u0131?&#8217; diye sorduk. Agos&#8217;a gelen mektuplar, y\u00fczy\u0131l \u00f6nce bu toporaklarda neler ya\u015fand\u0131\u011f\u0131n\u0131 t\u00fcm \u00e7\u0131plakl\u0131\u011f\u0131yla anlat\u0131yor. Nora Demirjian Diratsouian, New Jersey Yozgat Bo\u011fazl\u0131yan\u2019\u0131n Uzunlu K\u00f6y\u00fc&#8217;nden dedem Sarkis Demirciyan (di\u011fer ad\u0131yla K\u00e2z\u0131m) 1915\u2019te babas\u0131n\u0131 kaybetti\u011finde be\u015f ya\u015f\u0131ndaym\u0131\u015f. Babas\u0131, k\u00f6ydeki di\u011fer erkeklerle birlikte toplan\u0131p Osmanl\u0131 T\u00fcrkleri taraf\u0131ndan \u00f6ld\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015f. Dedemin karde\u015fleri Eva ve \u015eaynik, olaylar [&hellip;]\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=34672\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2015-05-02T07:30:11+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"http:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/2015\/05\/yetimler-300x143.jpg\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"admin\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Written by\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"admin\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Est. reading time\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"60 minutes\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\\\/\\\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?p=34672#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?p=34672\"},\"author\":{\"name\":\"admin\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/096f1d38a12cce57fb855b485ed24c9e\"},\"headline\":\"Her Ermeni bir belgedir\",\"datePublished\":\"2015-05-02T07:30:11+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?p=34672\"},\"wordCount\":12008,\"commentCount\":0,\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?p=34672#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"http:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2015\\\/05\\\/yetimler-300x143.jpg\",\"articleSection\":[\"Ermeni Soyk\u0131r\u0131m\u0131\",\"Haberler\"],\"inLanguage\":\"en-US\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"CommentAction\",\"name\":\"Comment\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?p=34672#respond\"]}]},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?p=34672\",\"url\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?p=34672\",\"name\":\"Her Ermeni bir belgedir - Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?p=34672#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?p=34672#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"http:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2015\\\/05\\\/yetimler-300x143.jpg\",\"datePublished\":\"2015-05-02T07:30:11+00:00\",\"author\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/096f1d38a12cce57fb855b485ed24c9e\"},\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?p=34672#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"en-US\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?p=34672\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"en-US\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?p=34672#primaryimage\",\"url\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/wp-content\\\/uploads\\\/sites\\\/6\\\/2015\\\/05\\\/yetimler.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/wp-content\\\/uploads\\\/sites\\\/6\\\/2015\\\/05\\\/yetimler.jpg\",\"width\":702,\"height\":336},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?p=34672#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Home\",\"item\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Her Ermeni bir belgedir\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/#website\",\"url\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/\",\"name\":\"Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi\",\"description\":\"\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"en-US\"},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/096f1d38a12cce57fb855b485ed24c9e\",\"name\":\"admin\",\"url\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?author=7\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Her Ermeni bir belgedir - Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=34672","og_locale":"en_US","og_type":"article","og_title":"Her Ermeni bir belgedir - Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi","og_description":"&#8216;Aile b\u00fcy\u00fckleriniz 1915&#8217;te neler ya\u015fam\u0131\u015ft\u0131?&#8217; diye sorduk. Agos&#8217;a gelen mektuplar, y\u00fczy\u0131l \u00f6nce bu toporaklarda neler ya\u015fand\u0131\u011f\u0131n\u0131 t\u00fcm \u00e7\u0131plakl\u0131\u011f\u0131yla anlat\u0131yor. Nora Demirjian Diratsouian, New Jersey Yozgat Bo\u011fazl\u0131yan\u2019\u0131n Uzunlu K\u00f6y\u00fc&#8217;nden dedem Sarkis Demirciyan (di\u011fer ad\u0131yla K\u00e2z\u0131m) 1915\u2019te babas\u0131n\u0131 kaybetti\u011finde be\u015f ya\u015f\u0131ndaym\u0131\u015f. Babas\u0131, k\u00f6ydeki di\u011fer erkeklerle birlikte toplan\u0131p Osmanl\u0131 T\u00fcrkleri taraf\u0131ndan \u00f6ld\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015f. Dedemin karde\u015fleri Eva ve \u015eaynik, olaylar [&hellip;]","og_url":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=34672","og_site_name":"Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi","article_published_time":"2015-05-02T07:30:11+00:00","og_image":[{"url":"http:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/2015\/05\/yetimler-300x143.jpg","type":"","width":"","height":""}],"author":"admin","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Written by":"admin","Est. reading time":"60 minutes"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=34672#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=34672"},"author":{"name":"admin","@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/#\/schema\/person\/096f1d38a12cce57fb855b485ed24c9e"},"headline":"Her Ermeni bir belgedir","datePublished":"2015-05-02T07:30:11+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=34672"},"wordCount":12008,"commentCount":0,"image":{"@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=34672#primaryimage"},"thumbnailUrl":"http:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/2015\/05\/yetimler-300x143.jpg","articleSection":["Ermeni Soyk\u0131r\u0131m\u0131","Haberler"],"inLanguage":"en-US","potentialAction":[{"@type":"CommentAction","name":"Comment","target":["https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=34672#respond"]}]},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=34672","url":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=34672","name":"Her Ermeni bir belgedir - Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi","isPartOf":{"@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=34672#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=34672#primaryimage"},"thumbnailUrl":"http:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/2015\/05\/yetimler-300x143.jpg","datePublished":"2015-05-02T07:30:11+00:00","author":{"@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/#\/schema\/person\/096f1d38a12cce57fb855b485ed24c9e"},"breadcrumb":{"@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=34672#breadcrumb"},"inLanguage":"en-US","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=34672"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"en-US","@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=34672#primaryimage","url":"https:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2015\/05\/yetimler.jpg","contentUrl":"https:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2015\/05\/yetimler.jpg","width":702,"height":336},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=34672#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https:\/\/akunq.net\/tr"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Her Ermeni bir belgedir"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/#website","url":"https:\/\/akunq.net\/tr\/","name":"Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi","description":"","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"en-US"},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/#\/schema\/person\/096f1d38a12cce57fb855b485ed24c9e","name":"admin","url":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?author=7"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/34672","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/7"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=34672"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/34672\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":34674,"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/34672\/revisions\/34674"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=34672"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=34672"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=34672"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}