{"id":34610,"date":"2015-04-28T03:58:26","date_gmt":"2015-04-28T08:58:26","guid":{"rendered":"http:\/\/akunq.net\/tr\/?p=34610"},"modified":"2015-04-28T04:00:19","modified_gmt":"2015-04-28T09:00:19","slug":"1915in-robert-kolejli-kurbanlari","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=34610","title":{"rendered":"1915\u2019in Robert Kolejli kurbanlar\u0131"},"content":{"rendered":"<p style=\"text-align: justify;\"><b><i><a href=\"http:\/\/akunq.net\/tr\/?attachment_id=34613\" rel=\"attachment wp-att-34613\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"alignright size-medium wp-image-34613\" alt=\"marmnamarz logo net(1)(1)\" src=\"http:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/2015\/04\/marmnamarz-logo-net11-300x177.jpg\" width=\"300\" height=\"177\" srcset=\"https:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2015\/04\/marmnamarz-logo-net11-300x177.jpg 300w, https:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2015\/04\/marmnamarz-logo-net11.jpg 400w\" sizes=\"auto, (max-width: 300px) 100vw, 300px\" \/><\/a>Bu yaz\u0131 ilk kez 12 May\u0131s 2006 tarihli Agos\u2019ta yay\u0131mland\u0131. O s\u0131ralar y\u00fcksek lisans yapmakta oldu\u011fum Bo\u011fazi\u00e7i \u00dcniversitesi K\u00fct\u00fcphanesi\u2019nde \u00e7al\u0131\u015f\u0131rken, g\u00f6revlilerden biri yan\u0131ma gelmi\u015f, \u201cElimizde, okuyamad\u0131\u011f\u0131m\u0131z i\u00e7in k\u00fcnyesini \u00e7\u0131karamad\u0131\u011f\u0131m\u0131z baz\u0131 Ermenice kitaplar var, bize yard\u0131mc\u0131 olur musunuz?\u201d diye sormu\u015ftu. Kay\u0131t alt\u0131na al\u0131nmas\u0131na b\u00fcy\u00fck bir memnuniyetle katk\u0131da bulundu\u011fum 10 kadar Ermenice kitap aras\u0131nda biri \u00f6zellikle ilgimi \u00e7ekti. Robert Kolej Ermeni \u00d6\u011frenci Birli\u011fi\u2019nin kurulu\u015funun 50. y\u0131l\u0131 vesilesiyle 1922\u2019de yay\u0131mlanan bu kitap, master yapt\u0131\u011f\u0131m okulun 90 y\u0131l \u00f6nceki canl\u0131 ya\u015fant\u0131s\u0131na tan\u0131kl\u0131k ediyordu. Kitab\u0131n bir b\u00f6l\u00fcm\u00fc ise, 1915\u2019te \u00f6ld\u00fcr\u00fclen Robert Kolejli Ermeni \u00f6\u011frencilerin biyografilerine ayr\u0131lm\u0131\u015ft\u0131. Kitab\u0131 elimden b\u0131rakamad\u0131\u011f\u0131m\u0131 g\u00f6ren nazik k\u00fct\u00fcphane g\u00f6revlisi, ertesi g\u00fcn g\u00fczelce ciltlenmi\u015f bir fotokopisini getirip masama b\u0131rakt\u0131. Okudu\u011fum b\u00f6l\u00fcmden \u00e7ok etkilendi\u011fim i\u00e7in o b\u00f6l\u00fcm\u00fc T\u00fcrk\u00e7eye \u00e7evirdim, Agos\u2019a g\u00f6t\u00fcr\u00fcp Hrant Dink\u2019e verdim ve ertesi hafta da gazetede yay\u0131mland\u0131.<\/i><\/b><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><b><i>Ge\u00e7en hafta, bir panele kat\u0131lmak i\u00e7in uzun bir aradan sonra Bo\u011fazi\u00e7i \u00dcniversitesi\u2019ne gitti\u011fimde, bu y\u0131l okulun 150. kurulu\u015f y\u0131ld\u00f6n\u00fcm\u00fcn\u00fcn kutland\u0131\u011f\u0131n\u0131 fark ettim. Amerikal\u0131 misyonerler taraf\u0131ndan kurulan bu \u00f6nemli e\u011fitim kurumu, bu 150 y\u0131lda binlerce insan\u0131n hayat\u0131na y\u00f6n verdi. Ermeni k\u00fclt\u00fcrel ve toplumsal ya\u015fam\u0131nda da \u00f6nemli bir rol oynayan Robert Kolej\u2019in 150. y\u0131l\u0131nda, bu yaz\u0131 yoluyla 1915\u2019in Robert Kolejli kurbanlar\u0131n\u0131n bir kez daha an\u0131lmas\u0131n\u0131 arzu ettim.<\/i><\/b><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><b><i>Bu hayat hik\u00e2yelerinin \u00fczerinden bir kez daha ge\u00e7erken, soyk\u0131r\u0131m\u0131n nas\u0131l b\u00fcy\u00fck bir felaket oldu\u011funu daha derinden hisseder gibi oluyorum. Her biri hayata umutla bakan, \u00e7al\u0131\u015f\u0131p didinen, aile kuran, memleketinin k\u00fclt\u00fcr\u00fcne, ekonomisine, ya\u015fant\u0131s\u0131na katk\u0131da bulunan, Giresunlu, Trabzonlu, Afyonkarahisarl\u0131, Kayserili, Erzincanl\u0131, \u0130stanbullu bu insanlar\u2026\u00a0\u0130nsand\u0131 i\u015fte. Ba\u015fka s\u00f6ze ne gerek? Sizin gibi, benim gibi, di\u011ferleri gibi etten kemikten insanlar. \u00d6ld\u00fcr\u00fcld\u00fcler, yok edildiler. Onlardan geriye koskoca bir bo\u015fluk kald\u0131 bu memlekette. O bo\u015flu\u011fun yerini bug\u00fcn, su\u00e7luluk, ink\u00e2r ve yok saymadan kaynaklanan bir hoyratl\u0131k dolduruyor ne yaz\u0131k ki.<\/i><\/b><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><b><i>Adlar\u0131 biraz da bu sat\u0131rlarda ya\u015fas\u0131n.<\/i><\/b><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><b>Rober Kopta\u015f<\/b><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">1915 Felaketi Osmanl\u0131 Ermeni toplumunun okullar\u0131n\u0131, buralarda \u00f6\u011frenim g\u00f6renleri veya g\u00f6rev yapanlar\u0131 da vurdu. \u00c7e\u015fitli kaynaklara g\u00f6re Anadolu\u2019da 1910\u2019lu y\u0131llarda say\u0131lar\u0131 900\u2019e yakla\u015fan Ermeni okulunda k\u0131zl\u0131 erkekli yakla\u015f\u0131k 100.000 \u00f6\u011frenci \u00f6\u011frenim g\u00f6r\u00fcyordu. Protestan ve Katolik misyonerlerin okullar\u0131ndaki \u00f6\u011frenciler aras\u0131nda Ermenilerin daima b\u00fcy\u00fck bir kitle olu\u015fturdu\u011fu g\u00f6z \u00f6n\u00fcne al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda, tehcir ve k\u0131r\u0131m ortam\u0131nda tehlikeye maruz kalan Ermeni \u00f6\u011frenci (ve \u00f6\u011fretmen ve hizmetli) n\u00fcfusunun b\u00fcy\u00fckl\u00fc\u011f\u00fc ortaya \u00e7\u0131kar. Soyk\u0131r\u0131m\u0131n en karanl\u0131k y\u00fcz\u00fcn\u00fc ya\u015fayan \u00f6\u011frenci ve \u00f6\u011fretmenler kimileyin tehcir yollar\u0131nda, kimileyin de bu \u00f6l\u00fcm y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015f\u00fcne dahi \u00e7\u0131kar\u0131lmadan can verdi, kurtulanlar\u0131n b\u00fcy\u00fck k\u0131sm\u0131 da yetim kalman\u0131n ac\u0131s\u0131n\u0131 ya\u015fad\u0131. Netice olarak, Cumhuriyet d\u00f6nemiyle birlikte Anadolu\u2019da o 900 Ermeni okulundan geriye tek biri bile kalmad\u0131.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Bilindi\u011fi gibi, \u0130stanbul\u2019da ya\u015fayan Ermeniler kitlesel olarak tehcire t\u00e2bi tutulmad\u0131. Bunun istisnas\u0131, 24 Nisan 1915 g\u00fcn\u00fc ak\u015fam\u0131 \u015fehirden toplan\u0131p \u00c7ank\u0131r\u0131 ve Aya\u015f taraflar\u0131na g\u00f6nderilen yakla\u015f\u0131k 230 ayd\u0131n ve siyasi aktivist ile daha sonraki hafta ve aylarda birka\u00e7 dalga halinde tutuklan\u0131p tehcir edilen ve say\u0131lar\u0131 birka\u00e7 bin ki\u015fi olarak tahmin edilebilecek gruplard\u0131. \u0130lk gruptakilerden kurtulanlar\u0131n \u00e7ok az say\u0131da oldu\u011fu biliniyor. Daha sonraki d\u00f6nemde \u0130stanbul\u2019dan s\u00fcr\u00fclenler aras\u0131nda ise yazar Yervant Odyan gibi \u00f6l\u00fcm\u00fc ve k\u0131r\u0131m\u0131 g\u00f6r\u00fcp mucize eseri hayatta kalan, Der Zor \u00e7\u00f6llerinden sa\u011f d\u00f6nenler oldu. Ermeni ayd\u0131nlar\u0131n\u0131n ve se\u00e7kinlerinin 1915 felaketinde verdi\u011fi kurbanlarla ilgili bilgiyi \u00e7e\u015fitli kitaplarda belli \u00f6l\u00e7\u00fclerde bulabiliyoruz.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Bunlar aras\u0131nda Teotig\u2019in<sup>1<\/sup>\u00a01919\u2019da \u0130stanbul\u2019da bas\u0131lm\u0131\u015f \u201cHu\u015fartzan Nahadag Mdavoraganutyan\u201d (\u015eehit Ayd\u0131nlara \u0130thaf Edilmi\u015f Abide) adl\u0131 eseri bu konuya e\u011filmi\u015f ilk \u00e7a\u011fda\u015f \u00e7al\u0131\u015fma olmas\u0131n\u0131n yan\u0131 s\u0131ra sa\u011flad\u0131\u011f\u0131 bilgilerin zenginli\u011fiyle de sonraki \u00e7al\u0131\u015fmalara kaynakl\u0131k etmi\u015ftir.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u0130stanbul\u2019da Ermeni se\u00e7kinlerinin \u00f6\u011frenim g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc en \u00f6nemli okullardan biri olan Robert Kolej\u2019de \u00f6\u011frencilik yapm\u0131\u015f ki\u015filer aras\u0131nda da soyk\u0131r\u0131m\u0131n kurbanlar\u0131 vard\u0131r. Bu konudaki ilk elden bilgiyi, Robert Kolej Ermeni \u00f6\u011frenciler Birli\u011fi\u2019nin 50. kurulu\u015f y\u0131ld\u00f6n\u00fcm\u00fc vesilesiyle yay\u0131mlam\u0131\u015f oldu\u011fu ve bug\u00fcne dek ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar\u0131n dikkatini \u00e7ekmemi\u015f bir kitaptan edinebiliyoruz. Bilindi\u011fi gibi, Osmanl\u0131 Devleti\u2019nin \u00e7ok unsurlu yap\u0131s\u0131n\u0131 bir yans\u0131mas\u0131 olarak Robert Kolej\u2019de \u00e7e\u015fitli halklardan \u00f6\u011frenciler \u00f6\u011frenim g\u00f6r\u00fcyor ve bunlar\u0131n kendi \u00f6\u011frenci birlikleri arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla k\u00fclt\u00fcrel-e\u011fitsel etkinlikler d\u00fczenlemesi te\u015fvik ediliyordu.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">1871\u2019de kurulan Ermeni \u00d6\u011frenci Birli\u011fi, 50. y\u0131ld\u00f6n\u00fcm\u00fcn\u00fc \u2013daha sonralar\u0131 T\u00fcrk Dil Kurumu Ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 yapacak olan Hagop Martayan\u2019\u0131n (Dila\u00e7ar) ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 d\u00f6neminde\u2013 1921\u2019de kutlad\u0131 ve 1922\u2019de yay\u0131mlad\u0131\u011f\u0131 172 sayfal\u0131k bir kitapla d\u00fczenledi\u011fi kutlama etkinliklerini \u00f6l\u00fcms\u00fczle\u015ftirmeyi ama\u00e7lad\u0131.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Kitapta a\u011f\u0131rl\u0131kl\u0131 olarak Robert Kolej\u2019deki e\u011fitim ve k\u00fclt\u00fcr faaliyetleriyle ilgili \u00e7e\u015fitli kalemlerden \u00e7\u0131kma edebi an\u0131lar ve foto\u011fraflar bulunuyordu. Ayr\u0131ca \u2013M\u00fctareke D\u00f6nemi\u2019nin 1915\u2019teki Ermeni kay\u0131plar\u0131n\u0131n kamusal alanda dillendirilmesine imk\u00e2n tan\u0131yan uygun siyasi ko\u015fullar\u0131n\u0131n da etkisiyle\u2013 1915\u2019te can vermi\u015f olan 10 eski Robert Kolej \u00f6\u011frencisinin k\u0131sa hayat hik\u00e2yelerine de yer veriliyordu. \u00d6\u011frenci Birli\u011fi bu biyografik notlar\u0131n ard\u0131ndan, hayat\u0131n\u0131 kaybetmi\u015f olan di\u011fer \u00f6\u011frenciler hakk\u0131nda bilgi toplamak i\u00e7in g\u00f6sterilen \u00e7aban\u0131n b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde kar\u015f\u0131l\u0131ks\u0131z kald\u0131\u011f\u0131ndan \u015fik\u00e2yet ederek, bu ki\u015filerin akrabalar\u0131na \u00d6\u011frenci Birli\u011fi\u2019ne gerekli bilgilerin ula\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131 i\u00e7in bir \u00e7a\u011fr\u0131da bulunuyordu:<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><i>\u201c\u00d6nemli Duyuru<\/i><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><i>Kurbanlar\u0131m\u0131z\u0131n say\u0131s\u0131 ne yaz\u0131k ki burada zikredilenlerden \u00c7ok daha b\u00fcy\u00fck. Tam bir liste olu\u015fturabilmek amac\u0131yla, kaybetti\u011fimiz kolejli arkada\u015flar\u0131m\u0131z\u0131n akrabalar\u0131na \u00e7a\u011fr\u0131m\u0131z\u0131 yineliyoruz. L\u00fctfen Robert Kolej Ermeni \u00d6\u011frenciler Birli\u011fi Ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 ad\u0131na a\u015fa\u011f\u0131daki bilgileri ula\u015ft\u0131r\u0131n\u0131z:<\/i><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><i>1. \u00d6ld\u00fcr\u00fclen kolejlinin ad\u0131, soyad\u0131, do\u011fum yeri, ya\u015f\u0131.<\/i><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><i>2. Hangi y\u0131l mezun oldu\u011fu veya hangi y\u0131llar aras\u0131nda kolejde \u00f6\u011frencilik yapt\u0131\u011f\u0131.<\/i><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><i>3. Okuldan ayr\u0131ld\u0131ktan sonra ne i\u015fle me\u015fgul oldu\u011fu ve ya\u015fam\u0131na dair genel \u00e7izgiler.<\/i><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><i>4. \u00d6ld\u00fcr\u00fclmesi hakk\u0131nda ayr\u0131nt\u0131l\u0131 ve kesin bilgiler.<\/i><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><i>5. Foto\u011fraf\u0131.\u201d<\/i><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">A\u015fa\u011f\u0131da, \u201cHisnamya Hank\u0131rvan, Hradaragvadz Robert Kolej Hay Sanuts Miutyan Hisnamya Hopelyanin Aritov 1871-1921\u201d (Ellinci Y\u0131l Etab\u0131: Robert Kolej Ermeni \u00d6\u011frenci Birli\u011fi\u2019nin 50. Y\u0131l J\u00fcbilesi Vesilesiyle Yay\u0131mlanm\u0131\u015ft\u0131r) ad\u0131yla yay\u0131mlanan bu kitapta yer alan, soyk\u0131r\u0131m\u0131n Robert Kolejli kurbanlar\u0131n\u0131n k\u0131sa biyografik bilgilerini aktar\u0131yorum.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Metni Ermeniceden \u00e7evirirken kitaptaki ifade ve \u00fcslubu olabildi\u011fince muhafaza etmeye \u00e7al\u0131\u015ft\u0131m, yaln\u0131zca kimi hallerde ba\u015fka kaynaklardan edinilmi\u015f k\u00fc\u00e7\u00fck bilgiler veya dipnotlar ekledim.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><b>Ki\u015fisel bir not:\u00a0<\/b>Bo\u011fazi\u00e7i \u00dcniversitesi\u2019ndeki y\u00fcksek lisans \u00e7al\u0131\u015fmam s\u0131ras\u0131nda neredeyse bir y\u00fczy\u0131l sonra ayn\u0131 ortam\u0131 soludu\u011fum ve o harika kamp\u00fcsteki her ad\u0131m\u0131mda ister istemez kay\u0131p g\u00f6lgelerini hissetti\u011fim, Ermenice, T\u00fcrk\u00e7e, Yunanca, Bulgarca, Judeo \u0130spanyolca, Arap\u00e7a, \u0130ngilizce veya ba\u015fka diller konu\u015fan b\u00fct\u00fcn eski ku\u015faklar\u0131n bu en \u015fanss\u0131zlar\u0131na k\u00fc\u00e7\u00fck bir sayg\u0131 duru\u015fu niyetine&#8230;<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><b>YERVANT \u00c7AVU\u015eYAN<\/b><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Robert Kolej\u2019i bitirdikten sonra makine m\u00fchendisli\u011fi e\u011fitimi ald\u0131. Uzun y\u0131llar \u0130stanbul Sanayi-i Nefise (G\u00fczel Sanatlar) Mektebi\u2019nde matematik \u00f6\u011fretmenli\u011fi yapt\u0131. T\u00fcrk\u00e7e bilimsel kitaplar yay\u0131mlad\u0131. 49 ya\u015f\u0131nda \u00f6ld\u00fc. Bir devrimci olarak Reforme H\u0131n\u00e7ak Partisi \u00e7evresi \u00fczerinde b\u00fcy\u00fck fikirsel-manevi etkisi oldu. Reforme H\u0131n\u00e7ak Partisi\u2019nin \u0130stanbul\u2019daki yay\u0131n organ\u0131 Tzayn Hayrenyats\u2019\u0131n (Vatan\u0131n Sesi) imtiyaz sahibiydi.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Abd\u00fclhamit devrinde h\u00fck\u00fcmetin s\u00fcrekli bask\u0131lar\u0131na maruz kald\u0131 ve pek \u00e7ok kez hapsedildi. Sava\u015f\u0131n ba\u015flamas\u0131yla birlikte \u0130stanbul\u2019daki di\u011fer ayd\u0131nlarla birlikte Anadolu i\u00e7lerine s\u00fcr\u00fcld\u00fc. Bir dostu ona, dahil oldu\u011fu 150 ki\u015filik bir s\u00fcrg\u00fcn kafilesiyle birka\u00e7 saatli\u011fine mola verdi\u011fi Halep Hapishanesi\u2019nde rastlam\u0131\u015ft\u0131r. Hasta, bitkin halde ve maddi imk\u00e2ns\u0131zl\u0131k i\u00e7indeki \u00c7avu\u015fyan, Der Zor\u2019un \u00e7ileli yollar\u0131na devam etmek zorunda kald\u0131 ve oraya varmadan, F\u0131rat k\u0131y\u0131s\u0131nda, Meskene ile Der Zor aras\u0131nda yer alan Hammam\u2019da can verdi.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><b>KEVORK CAMC\u0130YAN<\/b><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">1897 mezunu. Kolej\u2019i bitirir bitirmez d\u00f6nd\u00fc\u011f\u00fc memleketi Kayseri\u2019de g\u00fcvenilirli\u011fi sayesinde iyi bir isim sahibi oldu. Hem cemaat i\u00e7inde hem de h\u00fck\u00fcmet \u00e7evrelerinde sevilen ve say\u0131lan bir kimseydi. Ba\u015far\u0131l\u0131 bir t\u00fcccar olmas\u0131, cemaat i\u015flerine candan bir \u015fekilde kat\u0131lmas\u0131n\u0131 engellemedi. Piskopos D\u0131rtad Balyan\u2019\u0131n kurdu\u011fu Surp Garabed Y\u00fcksekokulu\u2019nun m\u00fctevellisi, y\u00f6neticisi ve bo\u015f zamanlar\u0131nda da \u00f6\u011fretmeniydi. Osmanl\u0131 Ziraat Bankas\u0131\u2019nda m\u00fcfetti\u015flik g\u00f6revi de y\u00fcr\u00fctt\u00fc. Kayseri Meclis-i \u0130dare \u00fcyeli\u011fi de yapt\u0131 ve Gato\u011figos se\u00e7imlerine kat\u0131lan heyetin bir \u00fcyesi olarak E\u00e7miyadzin\u2019de bulundu. B\u00f6ylesine faydal\u0131 ve sayg\u0131n bir yurtta\u015f olmas\u0131, Kayseri\u2019nin verdi\u011fi ilk kurbanlar\u0131ndan biri olmas\u0131n\u0131 engellemedi. \u015eehrin, hepsi de tan\u0131nm\u0131\u015f ayd\u0131n ve t\u00fcccarlar olan 54 \u00f6nde geleniyle birlikte Camciyan da as\u0131ld\u0131. 1905\u2019te evlenmi\u015f olan Camciyan, \u00f6ld\u00fc\u011f\u00fcnde 45 ya\u015f\u0131ndayd\u0131.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><b>LEVON LARENTS<\/b><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">1875\u2019te Samatya\u2019da do\u011fdu. Osmanl\u0131 Bankas\u0131 vukuat\u0131ndan<sup>2<\/sup>\u00a0sonra m\u00fcd\u00fcr Harutyun Mosdi\u00e7yan ve \u00f6\u011fretmenlerin b\u00fcy\u00fck k\u0131sm\u0131 g\u00f6revden uzakla\u015ft\u0131r\u0131l\u0131nca, Getronagan Okulu kapanma tehlikesiyle kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya kald\u0131. Getronaganl\u0131lar\u0131n bir k\u0131sm\u0131, ara verilen e\u011fitimlerini s\u00fcrd\u00fcrmek i\u00e7in Robert Kolej\u2019e devam ediyorlard\u0131. Bu \u00f6\u011frencilerden Levon Kiri\u015fyan (daha sonra Larents) Getronagan\u2019\u0131n gergin ortam\u0131ndan Robert Kolej\u2019e, Ermeni edebiyat\u0131na ve realitesine kar\u015f\u0131 sevgi ve yeni bir heves getirdi. Larents, Yenovk Armen ve Hrant Esayan, Kolej\u2019de yakla\u015f\u0131k sekiz y\u0131l yay\u0131mlanan Zep\u00fcr\u2019\u00fc (Meltem) yaratt\u0131lar. Larents baz\u0131 d\u00f6nemler Miyutyun\u2019un (Birlik) y\u00f6netimini de \u00fcstlendi. Bir yetime<sup>3<\/sup>\u00a0Kolej e\u011fitimi imkan\u0131 sa\u011flama projesi de onundu ve bunda b\u00fcy\u00fck ba\u015far\u0131 sa\u011flad\u0131.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">1902\u2019de mezun olduktan sonra P\u00fczantiyon\u2019un edit\u00f6rl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc \u00fcstlendi. Daha sonra siyasi nedenlerle Amerika\u2019ya gitti ve hareketlenme i\u00e7indeki Reforme H\u0131n\u00e7ak Partisi\u2019ne kat\u0131ld\u0131. Boston\u2019da Tzayn Hayrenyayts\u2019\u0131n (Vatan\u0131n Sesi) edit\u00f6rl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc yapt\u0131. M\u0131s\u0131r\u2019a ge\u00e7ti ve Orozdi Bak firmas\u0131nda k\u00e2tiplik yapt\u0131. Arpiar\u2019\u0131n \u00f6ld\u00fcr\u00fclmesinden sonra<sup>4<\/sup>\u00a0Atina\u2019ya ge\u00e7ti. Me\u015frutiyet\u2019in ilan\u0131ndan sonra \u0130stanbul\u2019a d\u00f6nd\u00fc. Trahkdi Yerker (Cennet \u015eark\u0131lar\u0131) adl\u0131 bir \u015fiir kitab\u0131 yay\u0131mlad\u0131. Nisan 1915\u2019te di\u011fer ayd\u0131nlarla birlikte tutukland\u0131. K\u0131sa ama \u00e7ileli bir s\u00fcrg\u00fcn hayat\u0131ndan sonra \u00f6ld\u00fcr\u00fcld\u00fc.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Kuran-\u0131 Kerim\u2019i \u0130ngilizce mealinden Ermeniceye \u00e7evirmi\u015f olan Larents, ayr\u0131ca Lynch\u2019in iki ciltlik Armenia adl\u0131 eserini ve Frans\u0131z Devrimi\u2019nin tarihinin de bir k\u0131sm\u0131n\u0131 \u00e7evirmi\u015fti.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><b>GARABED TOKATLIYAN<\/b><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">A\u011fabeyi N\u0131\u015fan Tokatl\u0131yan (1903 mezunu) ile birlikte Kolej\u2019e 1898\u2019de girdiler. Burada \u00fc\u00e7 y\u0131l e\u011fitim g\u00f6rd\u00fckten sonra memleketi Giresun\u2019a gitti ve orada evlendi. \u0130htiyar anne babas\u0131, akrabalar\u0131 ve kar\u0131s\u0131yla birlikte s\u00fcrg\u00fcn edilip \u00f6ld\u00fcr\u00fcld\u00fc. Garabed Tokatl\u0131yan\u2019\u0131n iki o\u011flu \u015fu anda Samsun\u2019daki yetimhanede kal\u0131yor.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><b>M\u0130HRAN ARABYAN ve ONN\u0130K ARABYAN<\/b><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">E\u011fer cehennemin tasvir edilemez eziyetleriyle ayn\u0131 kefeye koyamayacaksak, tehcir ve k\u0131r\u0131m deh\u015fetinin en i\u00e7 karart\u0131c\u0131s\u0131n\u0131n Trabzon Ermenilerinin pay\u0131na d\u00fc\u015ft\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc s\u00f6yleyebiliriz. Vali Cemal Azmi, tasarlanan k\u0131r\u0131m ba\u015flad\u0131\u011f\u0131nda, b\u00fct\u00fcn dikkatini Arabyan ailesine yo\u011funla\u015ft\u0131rm\u0131\u015ft\u0131, \u00e7\u00fcnk\u00fc onlar yaln\u0131z \u015fehrin en varl\u0131kl\u0131 Ermenileri de\u011fil, ayn\u0131 zamanda \u00f6nde gelen ayd\u0131nlar\u0131ndand\u0131. O kara g\u00fcnlerde, Azmi bir\u00e7ok kereler ve pek \u00e7ok tan\u0131\u011f\u0131n \u00f6n\u00fcnde \u201cTek bir Arabyan sa\u011f kalmayacak!\u201d diye tehditler savuruyordu. Bug\u00fcn, Arabyanlar\u0131n o eski ve kalabal\u0131k evinden yaln\u0131zca d\u00f6rt bir yana da\u011f\u0131lm\u0131\u015f birka\u00e7 ki\u015fi kurtulabilmi\u015f durumda.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Robert Kolej\u2019in Ermeni \u00f6\u011frencileri aras\u0131nda bu aileden iki kurban var. D\u00f6neminde Kolej\u2019in en parlak \u00f6\u011frencilerinden biri olan Mihran Arabyan, mezuniyetine dek hep s\u0131n\u0131f\u0131n birincisi olmu\u015ftu. 1900\u2019de okuldan mezun olduktan sonra Manchester\u2019a gitti; 13 y\u0131l boyunca, Rusya, T\u00fcrkiye ve \u0130ngiltere\u2019de \u015fubeleri olan b\u00fcy\u00fck Arabyan \u015firketinin ba\u015fkan\u0131 olarak orada kald\u0131. Mihran, Sava\u015f\u2019tan bir y\u0131l \u00f6nce Trabzon\u2019a d\u00f6nd\u00fc. Bek\u00e2rd\u0131.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Onnik Arabyan 1902 mezunuydu. Ayn\u0131 y\u0131l Manchester\u2019a gitti ve 1910 y\u0131l\u0131nda Trabzon\u2019a d\u00f6nerek \u201cOttoman Weaving Mills\u201d (Osmanl\u0131 Dokuma Tezg\u00e2hlar\u0131) adl\u0131 bir \u015firket kurdu. \u0130ngiliz Konsoloslu\u011fu\u2019nun birinci terc\u00fcmanl\u0131\u011f\u0131 g\u00f6revini de y\u00fcr\u00fct\u00fcyordu. Trabzon\u2019daki cemaat ve e\u011fitim i\u015flerine m\u00fctevelli ve semt komisyonu \u00fcyesi olarak b\u00fcy\u00fck bir istekle kat\u0131ld\u0131. Y\u0131llarca para almadan beden e\u011fitimi dersleri veren Onnik Arabyan ayn\u0131 zamanda \u015fehirdeki Ermeni izci te\u015fkilat\u0131n\u0131n da kurucusuydu.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">1900\u2019de Beatris Melik-Muratyan\u2019la evlendi. \u0130kiz o\u011fullar\u0131 ve kar\u0131s\u0131 k\u0131r\u0131mdan mucize eseri, y\u0131llarca T\u00fcrk ailelerin yan\u0131nda kalarak kurtuldular. \u0130ngiliz vatanda\u015f\u0131 olmalar\u0131na ra\u011fmen Mihran, Onnik ve karde\u015fleri Levon, Kevork ile bu sonuncunun o\u011fullar\u0131 Kalust ve Nubar, amcao\u011fullar\u0131 Tateos ve Garabed Arabyanlar ve onlar\u0131n \u00e7ocuklar\u0131 birbirlerine ba\u011fl\u0131 olarak 18 Haziran\u2019da Trabzon\u2019dan yola \u00e7\u0131kar\u0131ld\u0131lar ve 22 g\u00fcn sonra \u00f6ld\u00fcr\u00fcld\u00fcler. Mihran, G\u00fcm\u00fc\u015fhane\u2019de Daltaban denilen mevkide \u00f6ld\u00fcr\u00fcld\u00fc.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Arabyan Han\u0131m kocas\u0131ndan son telgraf\u0131 Kemah\u2019tan ald\u0131. S\u00fcrg\u00fcnde onlarla ayn\u0131 kafilede yer alan Trabzonlu Makhokhyan ve Pambukciyan adl\u0131 iki han\u0131m, Onnik ve di\u011ferlerinin katledilmesinden \u00f6nceki geceye kadar onlarla birlikteydi. Ertesi g\u00fcn kafilenin b\u00fct\u00fcn erkekleri Kemah yak\u0131nlar\u0131nda \u00f6ld\u00fcr\u00fcld\u00fc ve k\u0131yafetleri geri getirildi.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><b>Dr. ARAM BARAVYAN<\/b><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Okuldaki m\u00fctevaz\u0131 sanat-edebiyat \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131n daimi takip\u00e7isiydi. 1907\u2019de Robert Kolej\u2019den mezun olduktan sonra kimya okumak \u00fczere Berlin\u2019e gitti ve 1915\u2019te Berlin \u00dcniversitesi\u2019nden mezun oldu. Burada pek \u00e7ok uzman taraf\u0131ndan \u00f6vg\u00fcyle kar\u015f\u0131lanan \u201cUber die Synthesen des 5-Thiotolen 3-Oxy 4-Carbonsduredthylesters und eineger Derivate\u201d adl\u0131 kitab\u0131 yay\u0131mlad\u0131. Berliner Tageblatt gazetesi Baravyan\u2019\u0131n bu kitab\u0131yla ilgili \u00f6vg\u00fc dolu bir yaz\u0131 yay\u0131mlad\u0131.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u00dcniversite y\u0131llar\u0131nda edebiyat\u0131 hi\u00e7 unutmad\u0131. Y\u0131llar boyunca \u0130stanbul\u2019daki \u00e7e\u015fitli gazetelerde edebi ve bilimsel yaz\u0131lar\u0131 yay\u0131mland\u0131. P\u00fczantion\u2019un Berlin muhabirli\u011fini yapt\u0131, ayr\u0131ca Teotig\u2019in Amenun Daretsuyts\u2019lar\u0131 (Herkesin Y\u0131ll\u0131\u011f\u0131) i\u00e7in \u00e7al\u0131\u015ft\u0131.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">1917 yaz\u0131nda, Berlin\u2019de bir kimya at\u00f6lyesinde askeri g\u00f6revini yerine getirdi\u011fi s\u0131rada Almanya\u2019da ya\u015famakta olan askerlik \u00e7a\u011f\u0131ndaki T\u00fcrk vatanda\u015f\u0131 di\u011fer erkeklerle birlikte \u0130stanbul\u2019a getirildi. Bir y\u0131l askeri talim g\u00f6rd\u00fckten sonra M\u00fctakere\u2019den bir ay \u00f6nce Havran\u2019a g\u00f6nderildi ve orada \u00f6ld\u00fcr\u00fcld\u00fc.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><b>\u015eAVAR\u015e KR\u0130SYAN<\/b><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">9 Temmuz 1886\u2019da Be\u015fikta\u015f\u2019ta do\u011fdu. Be\u015fikta\u015f\u2019taki Makruhyan \u0130lkokulu\u2019nda, Bardizag\u2019daki (Bah\u00e7ecik) Amerikan Kolej\u2019de, \u00dcsk\u00fcdar\u2019daki Berberyan Okulu\u2019nda ve Robert Kolej\u2019de e\u011fitim ald\u0131ktan sonra 1906\u2019da Avrupa\u2019ya gitti. Paris ve ard\u0131ndan Londra spor akademilerinde e\u011fitim ald\u0131. 1908\u2019de Me\u015frutiyet ilan edilince \u0130stanbul\u2019a geldi ve Ermeni gen\u00e7leri aras\u0131nda spor ve beden e\u011fitiminin yayg\u0131nla\u015fmas\u0131 i\u00e7in \u00e7al\u0131\u015ft\u0131.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">1911\u2019den itibaren yakla\u015f\u0131k d\u00f6rt y\u0131l \u201cMarmnamarz\u201d (Sportmen) ad\u0131n\u0131 ta\u015f\u0131yan resimli ayl\u0131k gazeteyi yay\u0131mlad\u0131 (bir s\u00fcre sonra iki haftada bir). \u0130stanbul\u2019un \u00e7e\u015fitli semtlerinde spor kul\u00fcpleri kurdu, Getronagan\u2019da ve ba\u015fka Ermeni okullar\u0131nda beden e\u011fitimi \u00f6\u011fretmenli\u011fi yapt\u0131.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Sava\u015ftan \u00f6nce ve M\u00fctareke\u2019den sonra b\u00fcy\u00fck bir at\u0131l\u0131m ger\u00e7ekle\u015ftiren Ermeni izci faaliyetlerinin en \u00f6nemli temsilcisi ve ayn\u0131 zamanda adanm\u0131\u015f bir izciydi. Hovhannes Hintliyan ile birlikte \u201cBoy-Scout yev ir Giyankin Nbadag\u0131\u201d (\u0130zci ve Hayat\u0131n\u0131n Amac\u0131) adl\u0131 bir kitap\u00e7\u0131k kaleme ald\u0131.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Dr. Canik Krisyan\u2019\u0131n karde\u015fi olan \u015eavar\u015f Krisyan 1915 Nisan\u0131\u2019nda Ermeni ayd\u0131nlar\u0131yla birlikte tutukland\u0131, bir s\u00fcre hapis tutulduktan sonra vah\u015fice katledildi. Ta\u015fnak Partisi\u2019ne \u00fcyeydi.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><b>GARABED ORMANYAN<\/b><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Arm\u0131dan [Erzincan\u2019da, daha sonra Armutlu<sup>5<\/sup>] do\u011fumludur. Robert Kolej\u2019den 1899\u2019da mezun oldu. 1900 y\u0131l\u0131nda evlendi. \u0130stanbul\u2019da ve Halep\u2019te telgraf g\u00f6revlisi olarak \u00e7al\u0131\u015ft\u0131. Halep\u2019teki Ermeni okullar\u0131nda y\u0131llarca g\u00f6rev yapt\u0131. Kolej\u2019de sakin ve \u00e7al\u0131\u015fkan karakteriyle tan\u0131n\u0131rd\u0131, okul hayat\u0131ndan sonra da bu y\u00f6nleriyle b\u00fcy\u00fck sevgi kazand\u0131. Ondan birka\u00e7 y\u0131l sonra mezun olan bir arkada\u015f\u0131 Halep\u2019te kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131\u011f\u0131 Ormanyan\u2019\u0131n \u015fu s\u00f6zlerini aktar\u0131r:<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u201cBen devrime inanm\u0131yorum. Vatana hizmet etmenin en iyi arac\u0131 e\u011fitimdir. \u0130deallerimize ula\u015fman\u0131n en iyi yolu Ermeni k\u00f6y\u00fcn\u00fc ve topra\u011f\u0131n\u0131 geli\u015ftirmektir.\u201d<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Varl\u0131kl\u0131 bir ailenin \u00e7ocu\u011fu olan Ormanyan ger\u00e7ekten de okuldan mezun olduktan sonra memleketi Arm\u0131dan\u2019a gitti ve orada muazzam bir dutluk kurdu. Avrupa us\u00fcllerine g\u00f6re ipek\u00e7ilik yapmak i\u00e7in bu dutlu\u011fun yeti\u015fmesini bekliyordu. Sava\u015f ba\u015flad\u0131\u011f\u0131nda k\u00f6y\u00fcnde dutlu\u011fun i\u015fleriyle u\u011fra\u015f\u0131yordu. Ancak b\u00fcy\u00fck felaket, canilerin en k\u0131z\u0131l devrimciler ile Ormanyan gibi m\u00fclayim ve zarars\u0131z vatanda\u015flar aras\u0131nda ayr\u0131m g\u00f6zetmedi\u011fini g\u00f6sterircesine onun da can\u0131n\u0131 ald\u0131.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">B\u00fcy\u00fck ve K\u00fc\u00e7\u00fck Arm\u0131dan k\u00f6ylerinin b\u00fct\u00fcn n\u00fcfusu, kad\u0131n, ya\u015fl\u0131 \u00e7ocuk demeden katledildi. Katilleri ondan, ailesinin ve kendisinin can\u0131n\u0131 ba\u011f\u0131\u015flama kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131nda 1200 lira alm\u0131\u015f olmalar\u0131na ra\u011fmen, ba\u015fka pek \u00e7ok Arm\u0131danl\u0131yla birlikte k\u00f6yden d\u0131\u015far\u0131 \u00e7\u0131kar\u0131l\u0131p \u00f6ld\u00fcr\u00fcld\u00fc.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><b>ONN\u0130K PAPAZYAN<\/b><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Afyonkarahisarl\u0131. 1915\u2019te Kolej\u2019in birinci s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131 bitirdikten sonra tatil i\u00e7in memleketine gitti. Tehcire t\u00e2bi tutulup 15 Aral\u0131k\u2019ta Der Zor\u2019a s\u00fcr\u00fcld\u00fc. Babas\u0131 Afyonkarahisar\u2019\u0131n en varl\u0131kl\u0131 Ermenilerinden biriydi ve ailesi bu y\u00fczden s\u0131k s\u0131k bunun bedelini \u00f6demek zorunda kalm\u0131\u015ft\u0131r. Der Zor\u2019da bile ailenin sa\u011f kalm\u0131\u015f olan fertleri rahat b\u0131rak\u0131lmad\u0131. B\u00fcy\u00fck a\u011fabeyi Der Zor\u2019daki hapishanede b\u00fcy\u00fck eziyetler sonucunda \u00f6ld\u00fcr\u00fcld\u00fc; bunu takiben Onnik b\u00fct\u00fcn yak\u0131nlar\u0131n\u0131 kaybetti. Der Zor\u2019a ula\u015fm\u0131\u015f binlerce Ermeni\u2019yi bekleyen son onu da buldu ve orada d\u00fczenlenen b\u00fcy\u00fck bir k\u0131r\u0131mda ailesinin son ferdi olarak can verdi.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><b>NOTLAR<\/b><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><i>\u00a0<\/i><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><i>(1) Teotig (Teotoros Lap\u00e7inciyan, 1873 \u0130stanbul &#8211; 1928 Paris): 1907-1929 y\u0131llar\u0131 aras\u0131nda \u00f6nce \u0130stanbul\u2019da, 1922\u2019den sonra ise Paris\u2019te yay\u0131mlad\u0131\u011f\u0131 Amenun Daretsuyts\u0131 (Herkesin Y\u0131ll\u0131\u011f\u0131) adl\u0131 y\u0131ll\u0131kla tan\u0131n\u0131r. K\u00fclt\u00fcr ve edebiyat alan\u0131nda d\u00f6neminin en renkli ve verimli ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar\u0131ndan biridir.<\/i><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><i>(2) A\u011fustos 1896\u2019da, Abd\u00fclhamit rejiminin Anadolu\u2019nun \u00e7e\u015fitli yerlerindeki Ermeni n\u00fcfusa y\u00f6nelik katliamlar\u0131n\u0131 protesto edip Avrupa kamuoyunun dikkatini \u00e7ekmek i\u00e7in Ta\u015fnak partili bir grup taraf\u0131ndan Karak\u00f6y\u2019deki Osmanl\u0131 Bankas\u0131 merkezine ger\u00e7ekle\u015ftirilen silahl\u0131 bask\u0131n. Bask\u0131n s\u0131ras\u0131nda eylemcilerden ve polisten yaralananlar ve \u00f6lenler olmu\u015f, Bat\u0131l\u0131 devletlerin temsilcilerinin de dahil oldu\u011fu bir pazarl\u0131k s\u00fcrecinin sonunda yakla\u015f\u0131k 36 saat s\u00fcren bask\u0131n sona erdirilmi\u015f ve eylemciler bir Frans\u0131z gemisiyle Marsilya\u2019ya g\u00f6nderilmi\u015ftir. Olay, bu defa \u0130stanbul\u2019daki Ermeni toplumuna y\u00f6nelik bir \u015fiddet dalgas\u0131n\u0131n bahanesi olmu\u015ftur.<\/i><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><i>(3) 1894-96 d\u00f6nemindeki katliamlar sonucunda ortaya \u00e7\u0131kan Ermeni yetimlerin esirgenmesi meselesinin \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fc i\u00e7in Robert Kolejli Ermeni \u00f6\u011frencilerin kendi \u00e7aplar\u0131nda bir katk\u0131 sa\u011flad\u0131\u011f\u0131 anla\u015f\u0131l\u0131yor.<\/i><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><i>(4) Arpiar Arpiaryan (1852-1908): \u00dcnl\u00fc gazeteci ve edebiyat\u00e7\u0131. Abd\u00fclhamit d\u00f6neminde siyasi bask\u0131lar nedeniyle yurtd\u0131\u015f\u0131na \u00e7\u0131kt\u0131. Londra ve Paris\u2019te bulundu. Kahire\u2019de Ermeni siyasi partileri aras\u0131ndaki \u00e7eki\u015fmelerden kaynaklanan bir suikast sonucu \u00f6ld\u00fcr\u00fcld\u00fc.<\/i><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><i>(5) Ermenice ta\u015fra edebiyat\u0131n\u0131n son temsilcilerinden, kitaplar\u0131 T\u00fcrk\u00e7eye de \u00e7evrilmi\u015f olan Hagop M\u0131ntzuri de Arm\u0131dan k\u00f6y\u00fcndendir. Bademcik ameliyat\u0131 olmak \u00fczere Arm\u0131dan\u2019dan \u0130stanbul\u2019a gelen M\u0131ntzuri, Birinci D\u00fcnya Sava\u015f\u0131 ba\u015flay\u0131nca k\u00f6y\u00fcne geri d\u00f6nemez; anne babas\u0131ndan, kar\u0131s\u0131ndan, d\u00f6rt \u00e7ocu\u011fundan ve akrabalar\u0131ndan ise bir daha haber alamaz.<\/i><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><a href=\"mailto:rober.koptas@agos.com.tr\"><b><i>rober.koptas@agos.com.tr<\/i><\/b><\/a><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><b><i>http:\/\/www.agos.com.tr\/tr\/yazi\/4908\/1915in-robert-kolejli-kurbanlari<\/i><\/b><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Bu yaz\u0131 ilk kez 12 May\u0131s 2006 tarihli Agos\u2019ta yay\u0131mland\u0131. O s\u0131ralar y\u00fcksek lisans yapmakta oldu\u011fum Bo\u011fazi\u00e7i \u00dcniversitesi K\u00fct\u00fcphanesi\u2019nde \u00e7al\u0131\u015f\u0131rken, g\u00f6revlilerden biri yan\u0131ma gelmi\u015f, \u201cElimizde, okuyamad\u0131\u011f\u0131m\u0131z i\u00e7in k\u00fcnyesini \u00e7\u0131karamad\u0131\u011f\u0131m\u0131z baz\u0131 Ermenice kitaplar var, bize yard\u0131mc\u0131 olur musunuz?\u201d diye sormu\u015ftu. Kay\u0131t alt\u0131na al\u0131nmas\u0131na b\u00fcy\u00fck bir memnuniyetle katk\u0131da bulundu\u011fum 10 kadar Ermenice kitap aras\u0131nda biri \u00f6zellikle ilgimi [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":7,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[44,1,70,20,19],"tags":[],"class_list":["post-34610","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-ermeni-soykirimi","category-haberler","category-makaleler","category-tarih-sayfalari","category-unluler"],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v27.4 - https:\/\/yoast.com\/product\/yoast-seo-wordpress\/ -->\n<title>1915\u2019in Robert Kolejli kurbanlar\u0131 - Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=34610\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"en_US\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"1915\u2019in Robert Kolejli kurbanlar\u0131 - Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Bu yaz\u0131 ilk kez 12 May\u0131s 2006 tarihli Agos\u2019ta yay\u0131mland\u0131. O s\u0131ralar y\u00fcksek lisans yapmakta oldu\u011fum Bo\u011fazi\u00e7i \u00dcniversitesi K\u00fct\u00fcphanesi\u2019nde \u00e7al\u0131\u015f\u0131rken, g\u00f6revlilerden biri yan\u0131ma gelmi\u015f, \u201cElimizde, okuyamad\u0131\u011f\u0131m\u0131z i\u00e7in k\u00fcnyesini \u00e7\u0131karamad\u0131\u011f\u0131m\u0131z baz\u0131 Ermenice kitaplar var, bize yard\u0131mc\u0131 olur musunuz?\u201d diye sormu\u015ftu. Kay\u0131t alt\u0131na al\u0131nmas\u0131na b\u00fcy\u00fck bir memnuniyetle katk\u0131da bulundu\u011fum 10 kadar Ermenice kitap aras\u0131nda biri \u00f6zellikle ilgimi [&hellip;]\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=34610\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2015-04-28T08:58:26+00:00\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2015-04-28T09:00:19+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"http:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/2015\/04\/marmnamarz-logo-net11-300x177.jpg\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"admin\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Written by\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"admin\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Est. reading time\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"18 minutes\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\\\/\\\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?p=34610#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?p=34610\"},\"author\":{\"name\":\"admin\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/096f1d38a12cce57fb855b485ed24c9e\"},\"headline\":\"1915\u2019in Robert Kolejli kurbanlar\u0131\",\"datePublished\":\"2015-04-28T08:58:26+00:00\",\"dateModified\":\"2015-04-28T09:00:19+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?p=34610\"},\"wordCount\":3529,\"commentCount\":0,\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?p=34610#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"http:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2015\\\/04\\\/marmnamarz-logo-net11-300x177.jpg\",\"articleSection\":[\"Ermeni Soyk\u0131r\u0131m\u0131\",\"Haberler\",\"Makaleler\",\"Tarih Sayfalar\u0131\",\"\u00dcnl\u00fcler\"],\"inLanguage\":\"en-US\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"CommentAction\",\"name\":\"Comment\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?p=34610#respond\"]}]},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?p=34610\",\"url\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?p=34610\",\"name\":\"1915\u2019in Robert Kolejli kurbanlar\u0131 - Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?p=34610#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?p=34610#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"http:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2015\\\/04\\\/marmnamarz-logo-net11-300x177.jpg\",\"datePublished\":\"2015-04-28T08:58:26+00:00\",\"dateModified\":\"2015-04-28T09:00:19+00:00\",\"author\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/096f1d38a12cce57fb855b485ed24c9e\"},\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?p=34610#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"en-US\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?p=34610\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"en-US\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?p=34610#primaryimage\",\"url\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/wp-content\\\/uploads\\\/sites\\\/6\\\/2015\\\/04\\\/marmnamarz-logo-net11.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/wp-content\\\/uploads\\\/sites\\\/6\\\/2015\\\/04\\\/marmnamarz-logo-net11.jpg\",\"width\":400,\"height\":236},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?p=34610#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Home\",\"item\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"1915\u2019in Robert Kolejli kurbanlar\u0131\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/#website\",\"url\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/\",\"name\":\"Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi\",\"description\":\"\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"en-US\"},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/096f1d38a12cce57fb855b485ed24c9e\",\"name\":\"admin\",\"url\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?author=7\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"1915\u2019in Robert Kolejli kurbanlar\u0131 - Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=34610","og_locale":"en_US","og_type":"article","og_title":"1915\u2019in Robert Kolejli kurbanlar\u0131 - Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi","og_description":"Bu yaz\u0131 ilk kez 12 May\u0131s 2006 tarihli Agos\u2019ta yay\u0131mland\u0131. O s\u0131ralar y\u00fcksek lisans yapmakta oldu\u011fum Bo\u011fazi\u00e7i \u00dcniversitesi K\u00fct\u00fcphanesi\u2019nde \u00e7al\u0131\u015f\u0131rken, g\u00f6revlilerden biri yan\u0131ma gelmi\u015f, \u201cElimizde, okuyamad\u0131\u011f\u0131m\u0131z i\u00e7in k\u00fcnyesini \u00e7\u0131karamad\u0131\u011f\u0131m\u0131z baz\u0131 Ermenice kitaplar var, bize yard\u0131mc\u0131 olur musunuz?\u201d diye sormu\u015ftu. Kay\u0131t alt\u0131na al\u0131nmas\u0131na b\u00fcy\u00fck bir memnuniyetle katk\u0131da bulundu\u011fum 10 kadar Ermenice kitap aras\u0131nda biri \u00f6zellikle ilgimi [&hellip;]","og_url":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=34610","og_site_name":"Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi","article_published_time":"2015-04-28T08:58:26+00:00","article_modified_time":"2015-04-28T09:00:19+00:00","og_image":[{"url":"http:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/2015\/04\/marmnamarz-logo-net11-300x177.jpg","type":"","width":"","height":""}],"author":"admin","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Written by":"admin","Est. reading time":"18 minutes"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=34610#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=34610"},"author":{"name":"admin","@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/#\/schema\/person\/096f1d38a12cce57fb855b485ed24c9e"},"headline":"1915\u2019in Robert Kolejli kurbanlar\u0131","datePublished":"2015-04-28T08:58:26+00:00","dateModified":"2015-04-28T09:00:19+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=34610"},"wordCount":3529,"commentCount":0,"image":{"@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=34610#primaryimage"},"thumbnailUrl":"http:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/2015\/04\/marmnamarz-logo-net11-300x177.jpg","articleSection":["Ermeni Soyk\u0131r\u0131m\u0131","Haberler","Makaleler","Tarih Sayfalar\u0131","\u00dcnl\u00fcler"],"inLanguage":"en-US","potentialAction":[{"@type":"CommentAction","name":"Comment","target":["https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=34610#respond"]}]},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=34610","url":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=34610","name":"1915\u2019in Robert Kolejli kurbanlar\u0131 - Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi","isPartOf":{"@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=34610#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=34610#primaryimage"},"thumbnailUrl":"http:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/2015\/04\/marmnamarz-logo-net11-300x177.jpg","datePublished":"2015-04-28T08:58:26+00:00","dateModified":"2015-04-28T09:00:19+00:00","author":{"@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/#\/schema\/person\/096f1d38a12cce57fb855b485ed24c9e"},"breadcrumb":{"@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=34610#breadcrumb"},"inLanguage":"en-US","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=34610"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"en-US","@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=34610#primaryimage","url":"https:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2015\/04\/marmnamarz-logo-net11.jpg","contentUrl":"https:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2015\/04\/marmnamarz-logo-net11.jpg","width":400,"height":236},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=34610#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https:\/\/akunq.net\/tr"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"1915\u2019in Robert Kolejli kurbanlar\u0131"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/#website","url":"https:\/\/akunq.net\/tr\/","name":"Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi","description":"","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"en-US"},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/#\/schema\/person\/096f1d38a12cce57fb855b485ed24c9e","name":"admin","url":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?author=7"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/34610","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/7"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=34610"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/34610\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":34612,"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/34610\/revisions\/34612"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=34610"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=34610"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=34610"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}