{"id":34577,"date":"2015-04-25T02:53:16","date_gmt":"2015-04-25T07:53:16","guid":{"rendered":"http:\/\/akunq.net\/tr\/?p=34577"},"modified":"2015-04-25T02:53:16","modified_gmt":"2015-04-25T07:53:16","slug":"1915-soykirim-mi-tehcir-mi-beril-eski-bbc-turkce","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=34577","title":{"rendered":"1915: Soyk\u0131r\u0131m m\u0131 tehcir mi? \u2013 Beril Eski (BBC T\u00fcrk\u00e7e)"},"content":{"rendered":"<p style=\"text-align: justify;\"><strong><i><a href=\"http:\/\/akunq.net\/tr\/?attachment_id=34578\" rel=\"attachment wp-att-34578\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"alignright size-full wp-image-34578\" alt=\"Harput, 1915\" src=\"http:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/2015\/04\/Harput-1915.jpg\" width=\"241\" height=\"300\" \/><\/a>24 Nisan Ermeniler i\u00e7in \u00f6zel bir g\u00fcn. Her y\u0131l bu tarihte, 1915\u2019te hayat\u0131n\u0131 kaybeden Ermenileri an\u0131yorlar. Bu sene 1915\u2019in 100. y\u0131l\u0131 olmas\u0131 sebebiyle ayr\u0131 bir \u00f6nem ta\u015f\u0131yor.<\/i><\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Ancak ya\u015fananlar\u0131n soyk\u0131r\u0131m olarak tan\u0131mlan\u0131p tan\u0131mlanamayaca\u011f\u0131 tart\u0131\u015fmas\u0131 y\u0131llard\u0131r s\u00fcr\u00fcyor. Baz\u0131lar\u0131 bunun hukuki bir tart\u0131\u015fma oldu\u011funu ileri s\u00fcrerken, baz\u0131lar\u0131 da tart\u0131\u015fman\u0131n tarih\u00e7ilere b\u0131rak\u0131lmas\u0131 gerekti\u011fini savunuyor.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Biz de 1915\u2019le ilgili bu tart\u0131\u015fmay\u0131 insan haklar\u0131 avukat\u0131 Geoffrey Robertson, Clark \u00dcniversitesi \u00f6\u011fretim \u00fcyesi Prof. Dr. <strong>Taner Ak\u00e7am<\/strong> ve TOBB \u00dcniversitesi Uluslararas\u0131 \u0130li\u015fkiler B\u00f6l\u00fcm\u00fc\u2019nden Yard. Do\u00e7. Dr. <strong>Mustafa Serdar Palab\u0131y\u0131k<\/strong> ile konu\u015ftuk.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">1915\u2019de ya\u015fananlar\u0131 soyk\u0131r\u0131m kapsam\u0131nda g\u00f6ren avukat <strong>Geoffrey Robertson<\/strong>, 2009 y\u0131l\u0131nda bu konuda \u201c<a href=\"http:\/\/groong.usc.edu\/Geoffrey-Robertson-QC-Genocide.pdf\" target=\"_blank\"><strong>Ermeni soyk\u0131r\u0131m\u0131 var m\u0131yd\u0131?<\/strong><\/a>\u201d (Was There An Armenian Genocide?) ba\u015fl\u0131kl\u0131 bir rapor kaleme alm\u0131\u015ft\u0131.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Hukuk\u00e7u, 2014 y\u0131l\u0131nda ise \u201c<strong>Uygunsuz Bir Soyk\u0131r\u0131m: Bug\u00fcn Ermenileri kim hat\u0131rl\u0131yor?<\/strong>\u201d (An Inconvenient Genocide: Who now remembers the Armenians) ba\u015fl\u0131kl\u0131 kitab\u0131n\u0131 yay\u0131mlad\u0131. Robertson, ayn\u0131 zamanda Avrupa \u0130nsan Haklar\u0131 Mahkemesi\u2019nde g\u00f6r\u00fclen (A\u0130HM) Do\u011fu Perin\u00e7ek ile \u0130svi\u00e7re aras\u0131ndaki \u201cErmeni soyk\u0131r\u0131m\u0131n\u0131n inkar\u0131\u201d davas\u0131nda, \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc taraf olan Ermenistan\u2019\u0131 temsil ediyor.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Robertson, 1915 olaylar\u0131n\u0131n hukuk\u00e7ular taraf\u0131ndan yeterince dikkate al\u0131nmad\u0131\u011f\u0131n\u0131, hep tarih\u00e7iler taraf\u0131ndan konu\u015fuldu\u011funu s\u00f6yl\u00fcyor. Avukat, bu konuda as\u0131l sorulmas\u0131 gereken sorunun \u201cE\u011fer (1948 tarihinde BM Genel Kurulu\u2019nda kabul edilip 1951\u2019de y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe giren) <a href=\"http:\/\/www.ombudsman.gov.tr\/contents\/files\/32702-Soykirim-Sucunun-Onlenmesine-Ve-Cezalandirilmasina-Dair-Sozlesme.pdf\" target=\"_blank\">BM Soyk\u0131r\u0131m\u0131n \u00d6nlenmesi S\u00f6zle\u015fmesi<\/a> o d\u00f6nemde y\u00fcr\u00fcrl\u00fckte olsayd\u0131, 1915\u2019te ya\u015fananlar soyk\u0131r\u0131m tan\u0131m\u0131na girer miydi?\u201d oldu\u011funu s\u00f6yl\u00fcyor ve \u201cBenim vard\u0131\u011f\u0131m sonu\u00e7, tarihi veriler \u00e7er\u00e7evesinde soyk\u0131r\u0131m tan\u0131m\u0131n\u0131 kar\u015f\u0131lad\u0131\u011f\u0131d\u0131r\u201d diyor.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong>\u2018Talat Pa\u015fa Osmanl\u0131\u2019n\u0131n Hitler\u2019iydi\u2019<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u0130nsan haklar\u0131 hukuk\u00e7usu Robertson, soyk\u0131r\u0131m\u0131n \u201cBir \u0131rka mensup grubun \u00f6nemli bir k\u0131sm\u0131n\u0131 ortadan kald\u0131rmaya y\u00f6nelik fiiller\u201d olarak tan\u0131mland\u0131\u011f\u0131n\u0131, 1915\u2019te Osmanl\u0131 \u0130mparatorlu\u011fu\u2019nun da Ermeni n\u00fcfusunun \u00f6nemli bir k\u0131sm\u0131n\u0131 \u00f6ld\u00fcrme niyetiyle hareket etti\u011fini savunuyor. Robertson\u2019a g\u00f6re 1915\u2019te i\u015flenen filler sonucunda Ermeni n\u00fcfusunun en az yar\u0131s\u0131 \u00f6ld\u00fc.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Hukuk\u00e7u Geoffrey Robertson meslekta\u015f\u0131 Amal Alamuddin (Clooney) ile birlikte Do\u011fu Perin\u00e7ek\u2019e \u0130svi\u00e7re taraf\u0131ndan a\u00e7\u0131lan davada Ermeni taraf\u0131n\u0131 temsil ediyor.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Do\u011fu Perin\u00e7ek\u2019in \u0130svi\u00e7re taraf\u0131ndan \u201cErmeni soyk\u0131r\u0131m\u0131n\u0131 inkar\u201d etmekle su\u00e7land\u0131\u011f\u0131 davada yapt\u0131\u011f\u0131 konu\u015fmada, Talat Pa\u015fa i\u00e7in \u201cOsmanl\u0131\u2019n\u0131n Hitler\u2019i\u201d diyen Robertson, bu ifadesini \u015f\u00f6yle a\u00e7\u0131kl\u0131yor: \u201cTalat Pa\u015fa \u2018Ermeni sorunu\u2019 dedi\u011fi meseleyi Ermenileri ortadan kald\u0131rarak \u00e7\u00f6zme karar\u0131n\u0131 veren ki\u015fidir. Emirleri veren odur, kanunlar\u0131 \u00e7\u0131karan odur. Talat Pa\u015fa ve h\u00fck\u00fcmeti, Ermenilerin Anadolu\u2019dan tehcir edilmesini emretmi\u015f, sonra buna \u2018iskan\u2019 demi\u015ftir. Ancak insanlar\u0131 yiyecek, t\u0131bbi malzeme vermeksizin y\u00fczlerce kilometre \u00f6tedeki \u00e7\u00f6llere g\u00f6ndermi\u015ftir.\u201d<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Robertson\u2019\u0131n bahsetti\u011fi b\u00f6lge, bug\u00fcn kendisini \u0130slam Devleti diye adland\u0131ran I\u015e\u0130D\u2019in elinde olan, Suriye s\u0131n\u0131rlar\u0131 i\u00e7indeki Rakka ve Der Zor b\u00f6lgeleri.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Ankara\u2019daki TOBB \u00dcniversitesi\u2019nden Yard\u0131mc\u0131 Do\u00e7ent Dr. Mustafa Serdar Palab\u0131y\u0131k, s\u00f6z konusu b\u00f6lgede ya\u015fam ko\u015fullar\u0131n\u0131n zor oldu\u011funu kabul ediyor. Ancak Palab\u0131y\u0131k\u2019a g\u00f6re, bu b\u00f6lgenin tercih edilmesindeki as\u0131l sebep \u201cnispeten t\u00fcm sava\u015f cephelerinden uzak olmas\u0131\u201d idi.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong>\u2018Ermenilere y\u00f6nelik \u0131rksal bir nefret yoktu\u2019<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Yard. Do\u00e7. Dr. Palab\u0131y\u0131k, 1915\u2019te ya\u015fananlar\u0131 de\u011ferlendirdi\u011fi \u201c<strong>1915 Olaylar\u0131n\u0131 Anlamak \u2013 T\u00fcrkler ve Ermeniler<\/strong>\u201d (Understanding the Turkish-Armenian Controversy over 1915) adl\u0131, ayn\u0131 isimle kitapla\u015ft\u0131rd\u0131\u011f\u0131 ara\u015ft\u0131rmas\u0131nda, ya\u015fananlar\u0131n soyk\u0131r\u0131m tan\u0131m\u0131na uymad\u0131\u011f\u0131 sonucuna var\u0131yor.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Palab\u0131y\u0131k, konunun tarihi veriler \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131nda, hukuki olarak de\u011ferlendirilmesi gerekti\u011fini savunuyor ve \u201cSoyk\u0131r\u0131m oldu\u011funu s\u00f6yleyebilmek i\u00e7in Osmanl\u0131 d\u00f6neminde Ermenilere y\u00f6nelik \u0131rksal bir nefretin izlerini aramal\u0131y\u0131z\u201d diyor.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\n<p style=\"text-align: justify;\">Palab\u0131y\u0131k\u2019a g\u00f6re 1915 s\u0131ras\u0131ndaki uygulamalara soyk\u0131r\u0131m diyebilmek i\u00e7in iki \u00f6nemli kavram de\u011ferlendirilmeli: Birincisi, o fiillerin sadece o gruba mensup olduklar\u0131 i\u00e7in uygulanmas\u0131 saiki; ikincisi ise o grubun varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 ortadan kald\u0131rmaya y\u00f6nelik kas\u0131t. Akademisyen, \u201c1915\u2019e tehcir diyorum. Orada ya\u015fanan trajediyi tart\u0131\u015famam\u201d diyor, ancak Osmanl\u0131 Devleti\u2019nde Ermenileri imha etmeye y\u00f6nelik bir h\u00fck\u00fcmet politikas\u0131na evrilebilecek \u0131rksal bir nefretin bulunmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 savunuyor.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Palab\u0131y\u0131k bu g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcne kan\u0131t olarak da, 1821\u2019deki Yunan ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131k hareketi sonras\u0131, devlet b\u00fcrokrasisi ve diplomasisinde tasfiye edilen Rumlar\u0131n yerini Ermenilerin almas\u0131n\u0131 g\u00f6steriyor ve 1910\u2019lardaki Balkan sava\u015flar\u0131na de\u011fin b\u00fcrokraside yo\u011fun olarak Ermenilerin istihdam edildi\u011fini s\u00f6yl\u00fcyor.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Palab\u0131y\u0131k, \u0130ttihat ve Terakki\u2019nin padi\u015fah 2. Abd\u00fclhamit\u2019i devirme planlar\u0131n\u0131n en b\u00fcy\u00fck destek\u00e7ilerinden birinin de Ermeni devrimci \u00f6rg\u00fct\u00fc Ta\u015fnaklar oldu\u011funu hat\u0131rlat\u0131yor ve \u015f\u00f6yle devam ediyor:<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u201c1908\u2019de 2. Me\u015frutiyet\u2019in ilan\u0131ndan sonra Ermeni parlamenterler meclise giriyor, birtak\u0131m haklar elde ediyorlar. Tabiri caizse ili\u015fkiler Balkan sava\u015flar\u0131na dek nispeten sakin ilerliyor.\u201d<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u201cA\u011fustos 1914\u2019te \u0130ttihak Terakki y\u00f6netimi ile Ta\u015fnaklar bir araya geliyor. \u0130ttihat ve Terakki \u2018Bir sava\u015f geliyor, biz muhtemelen Rusya\u2019ya kar\u015f\u0131 ittifakta olaca\u011f\u0131z, b\u00f6yle bir durumda sizin tercihiniz ne olacak?\u2019 diye soruyor ve Ta\u015fnaklar olduk\u00e7a temkinli bir yan\u0131t veriyorlar. Osmanl\u0131 idaresi Ta\u015fnaklar\u0131n Rusya\u2019y\u0131 destekleyece\u011fini anl\u0131yor.\u201d<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong>Hamidiye katliamlar\u0131 ve k\u0131r\u0131lma noktas\u0131<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Palab\u0131y\u0131k, Sar\u0131kam\u0131\u015f yenilgisinin ard\u0131ndan i\u00e7inde Ermeni birliklerin de bulundu\u011fu Rus g\u00fc\u00e7lerinin Do\u011fu Anadolu\u2019yu i\u015fgal etmeye ba\u015flad\u0131\u011f\u0131n\u0131; ard\u0131ndan 1915\u2019te Van\u2019\u0131n i\u015fgal edilmesinin son nokta oldu\u011funu belirtiyor.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u00d6\u011fretim \u00fcyesi \u201ctehcir\u201d olarak tan\u0131mlad\u0131\u011f\u0131 karar\u0131n al\u0131nmas\u0131nda, Balkan sava\u015flar\u0131n\u0131n kaybedilmesi ve kaybedilen topraklarda \u00e7ok say\u0131da M\u00fcsl\u00fcman\u2019\u0131n katledilmesi, kalanlar\u0131n ise Osmanl\u0131 topraklar\u0131na s\u00fcr\u00fclmesinden kaynaklanan travman\u0131n etkili oldu\u011funu ifade ediyor.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Palab\u0131y\u0131k, Bat\u0131\u2019daki bu b\u00fcy\u00fck yenilgiler kar\u015f\u0131s\u0131nda Osmanl\u0131 y\u00f6netiminin \u201cHristiyan tebaam\u0131z bizi Bat\u0131\u2019da yenecek g\u00fcce eri\u015ftiyse, Do\u011fu\u2019da da bu ger\u00e7ekle\u015febilir\u201d diye d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc belirtiyor.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Palab\u0131y\u0131k, taraflar aras\u0131nda as\u0131l k\u0131r\u0131lman\u0131n bu olaylar s\u0131ras\u0131nda ya\u015fand\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yl\u00fcyor:<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u201c1877-78 Osmanl\u0131-Rus sava\u015f\u0131 sonras\u0131, \u0130stanbul\u2019daki Ermeni Patri\u011fi Varjabedyan ile Rusya\u2019n\u0131n Kafkasya Valisi Grand\u00fck Nikola Nikolayi\u00e7 aras\u0131nda bir temas oluyor, Patrik, Do\u011fu Anadolu b\u00f6lgesinin Rusya i\u015fgalinde kalmas\u0131n\u0131 ve bu \u00e7er\u00e7evede bir Ermenistan yurdu olu\u015fturulmas\u0131n\u0131; bu yap\u0131lamazsa, Rusya deste\u011fi alt\u0131nda ba\u011f\u0131ms\u0131z bir Ermeni devleti kurulmas\u0131n\u0131 talep ediyor.\u201d<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Palab\u0131y\u0131k, asl\u0131nda Berlin Anla\u015fmas\u0131 \u00e7er\u00e7evesinde (13 Haziran 1878), Osmanl\u0131\u2019ya Do\u011fu illerinde reform \u015fart\u0131n\u0131n getirildi\u011fini ancak 2. Abd\u00fclhamit\u2019in bu kelimeye temkinli yakla\u015ft\u0131\u011f\u0131n\u0131 aktar\u0131yor:<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u201c2. Abd\u00fclhamit i\u00e7in reform demek, \u00f6nce oradaki Gayrim\u00fcslimlere geni\u015f haklar tan\u0131ma, daha sonra Bat\u0131l\u0131 devletlerin i\u015fin i\u00e7ine girmesi, bu haklar\u0131n \u00f6zerkli\u011fe do\u011fru evrilmesi ve ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011fa do\u011fru gidilmesi.\u201d<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Berlin anla\u015fmas\u0131nda \u00f6ng\u00f6r\u00fclen reformlar\u0131n ger\u00e7ekle\u015fmemesi \u00fczerine Ermeni devrimci \u00f6rg\u00fctlerinin isyan hareketleri \u00f6rg\u00fctledi\u011fini kaydeden Palab\u0131y\u0131k, bu isyanlar\u0131n \u00e7ok sert bast\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve bir\u00e7ok sivilin \u00f6ld\u00fcr\u00fcld\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc s\u00f6yl\u00fcyor.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Bug\u00fcn pek \u00e7ok tarih\u00e7i, Hamidiye katliamlar\u0131n\u0131 \u201csoyk\u0131r\u0131m\u0131n ba\u015flang\u0131c\u0131\u201d olarak ele al\u0131yor. Fakat \u00f6\u011fretim \u00fcyesi Palab\u0131y\u0131k, b\u00fcy\u00fck bir sivil can kayb\u0131 ya\u015fand\u0131\u011f\u0131n\u0131 kabul etmekle birlikte; yap\u0131lan m\u00fcdahalenin \u201cs\u0131rf Ermeni olduklar\u0131 i\u00e7in ve onlar\u0131n fiziksel varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 ortadan kald\u0131rmak i\u00e7in\u201d de\u011fil, isyan\u0131 bast\u0131rmaya y\u00f6nelik oldu\u011funu dolay\u0131s\u0131yla bu kavram\u0131n kullan\u0131lamayaca\u011f\u0131n\u0131 savunuyor.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong>24 Nisan\u2019da ba\u015flayan s\u00fcre\u00e7<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u201cTehcir\u201din ba\u015flang\u0131c\u0131 olarak kabul edilen olay, 24 Nisan 1915\u2019te Ermeni devrimci \u00f6rg\u00fctlerinin kapat\u0131lmas\u0131 ve \u00f6rg\u00fct\u00fcn ileri gelen \u00fcyelerinin tutuklanmas\u0131 karar\u0131 oluyor.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Palab\u0131y\u0131k bu esnada \u00e7ok say\u0131da ki\u015finin kamplara g\u00f6nderildi\u011fini, baz\u0131lar\u0131n\u0131n yollarda \u00f6ld\u00fcr\u00fcld\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc, baz\u0131lar\u0131n\u0131n masum olduklar\u0131n\u0131n anla\u015f\u0131larak geri g\u00f6nderildiklerini, \u201cdaha az tehlikeli g\u00f6r\u00fclen\u201d ki\u015filerin ise n\u00fcfusun \u00e7o\u011funun Ermeni olmad\u0131\u011f\u0131 yerlere g\u00f6nderildi\u011fini aktar\u0131yor.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Akademisyen, May\u0131s ay\u0131 sonlar\u0131nda ise Tehcir Kanunu\u2019nun devreye girdi\u011fini belirtiyor.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Hukuk\u00e7u Geoffrey Robertson, \u201c\u00f6l\u00fcm y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015fleri\u201d olarak tan\u0131mlad\u0131\u011f\u0131 \u201ctehcir\u201dde yani zorla s\u00fcrg\u00fcnde, \u00e7o\u011fu ki\u015finin \u00f6lece\u011finin \u00e7ok iyi bilindi\u011fini savunuyor. Robertson, Ermenilerin toplama kamplar\u0131na g\u00f6nderildiklerini ve buralarda tif\u00fcse yakalanarak \u00f6ld\u00fcklerini s\u00f6yl\u00fcyor ve \u201cBu nedenle Talat Pa\u015fa\u2019ya Osmanl\u0131\u2019n\u0131n Hitler\u2019i demek yerindedir. Neticede Hitler de insanlar\u0131 toplama kamplar\u0131na g\u00f6nderdi\u011fi ve \u00f6nemli say\u0131da Yahudi\u2019yi \u00f6ld\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fc i\u00e7in sorumlu tutulmu\u015ftu\u201d diyor.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Bu ba\u011flamda Robertson, 1915\u2019te ya\u015fananlar\u0131n Soyk\u0131r\u0131m S\u00f6zle\u015fmesi\u2019ndeki tan\u0131mlamada yer alan \u201cFiziki varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 t\u00fcm\u00fcyle ya da k\u0131smen sona erdirecek ya\u015fam ko\u015fullar\u0131yla y\u00fcz y\u00fcze b\u0131rak\u0131lmas\u0131\u201d h\u00fckm\u00fcne uydu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyor.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">ABD\u2019deki Clark \u00dcniversitesi\u2019nde \u00f6\u011fretim \u00fcyesi Prof. Dr. Taner Ak\u00e7am da, \u00f6zellikle \u201c<strong>Gen\u00e7 T\u00fcrklerin \u0130nsanl\u0131k Su\u00e7lar\u0131: Ermeni Soyk\u0131r\u0131m\u0131 ve Osmanl\u0131 \u0130mparatorlu\u011funda Etnik Temizlik<\/strong>\u201d (The Young Turks\u2019 Crime Against Humanity: The Armenian Genocide and Ethnic Cleansing in Ottoman Empire) adl\u0131 kitab\u0131nda kulland\u0131\u011f\u0131 Dahiliye Nezareti\u2019nin \u015fifreli telgraflar\u0131nda \u201csoyk\u0131r\u0131m kast\u0131n\u0131n a\u00e7\u0131k\u00e7a ortaya kondu\u011funu\u201d s\u00f6yl\u00fcyor.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Taner Ak\u00e7am, belgelerde soyk\u0131r\u0131m niyetinin a\u00e7\u0131k oldu\u011funu s\u00f6yl\u00fcyor.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Dahiliye Nezareti\u2019nin 1913 y\u0131l\u0131nda \u0130stanbul\u2019dan acil emirler g\u00f6ndermek amac\u0131yla telgraf merkezi olarak kuruldu\u011funu kaydeden Ak\u00e7am, bu emirlerin \u015fifreli oldu\u011funu; kendi i\u00e7lerinde de acil, gizli ve ki\u015fisel olarak s\u0131n\u0131fland\u0131r\u0131ld\u0131klar\u0131n\u0131 kaydediyor.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Belgelerde soyk\u0131r\u0131m niyetinin a\u00e7\u0131k oldu\u011funu savunan Ak\u00e7am, \u015funlar\u0131 s\u00f6yl\u00fcyor:<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u201c\u00d6rne\u011fin bir belgede \u2018Ermeni meselesi hallolunmu\u015ftur, fuzuli \u015fiddetle milleti lekelemeyin\u2019 deniyor. Diyelim ki bir telgraf \u00e7ekiyor, \u2018Bu adam \u00f6ld\u00fc m\u00fc yoksa hala sa\u011f m\u0131, bana bildirin\u2019 diyor. Yollarda adamlar\u0131n \u00f6ld\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc biliyor, \u00f6l\u00fcp \u00f6lmedi\u011fini soruyor. Diyarbak\u0131r\u2019a \u00e7ekti\u011fi telgrafta \u2018Ermeniler i\u00e7in uygulanan tedbirleri sak\u0131n \u00f6tekilerine uygulamay\u0131n\u2019 diyor. Hastal\u0131k haberleri geldi\u011finde \u2018Konvoylar\u0131 uzakla\u015ft\u0131r\u0131n yoksa askerlere bula\u015ft\u0131racaklar\u2019 diyor. Oysa ayn\u0131 durum M\u00fcsl\u00fcman g\u00f6\u00e7menlerin ba\u015f\u0131na geldi\u011finde hemen doktor, ila\u00e7 g\u00f6nderiliyor. Bu t\u00fcr ifadelerden Ermenilerin hayat\u0131yla ilgili olmad\u0131klar\u0131 anla\u015f\u0131l\u0131yor.\u201d<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong>\u2018Demografik plan var\u2019<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Palab\u0131y\u0131k ise bu iddialara \u201ctehcirin tek bir kanunla y\u00fcr\u00fct\u00fclmedi\u011fi\u201d yan\u0131t\u0131n\u0131 veriyor. \u201cTehcir\u201d s\u0131ras\u0131nda \u00e7ok say\u0131da kararname \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirten akademisyen, bunlar\u0131n tehcirin g\u00fcvenli\u011finin sa\u011flanmas\u0131, yeme i\u00e7me temini, gidilen yerde iskan edilmeleri konular\u0131n\u0131 i\u00e7erdi\u011fini belirtiyor.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Ayr\u0131ca tehcir kanununun ge\u00e7ici olarak \u00e7\u0131kar\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirten Palab\u0131y\u0131k, kanun metninde imha gibi bir fiilden hi\u00e7 s\u00f6z edilmedi\u011fini kaydediyor.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Buna kar\u015f\u0131l\u0131k Taner Ak\u00e7am en m\u00fchim kast\u0131n, \u201cTehcir edilen b\u00f6lgelerde Ermeniler M\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131n n\u00fcfusunun y\u00fczde 10\u2019unu ge\u00e7meyecek\u201d ifadelerinden anla\u015f\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirtiyor. Tehcir edilenlerin yerle\u015ftirildi\u011fi b\u00f6lgede, M\u00fcsl\u00fcman n\u00fcfusun 1,8 milyonu buldu\u011funu kaydeden profes\u00f6r, resmi rakamlara g\u00f6re g\u00f6nderilen Ermenilerin say\u0131s\u0131n\u0131n 1,3 milyon oldu\u011funu kaydediyor. Ak\u00e7am, \u201c1.3 milyon Ermeni\u2019yi 1,8 milyon M\u00fcsl\u00fcman\u2019\u0131n y\u00fczde onu haline nas\u0131l getireceksin? Yollarda imha ederek getiriyorsun\u201d diyor.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Profes\u00f6r Ak\u00e7am ayr\u0131ca \u201ctehcir\u201dden sonra da, \u015fimdi Suriye topraklar\u0131nda olan Der Zor b\u00f6lgesine yerle\u015ftirilen Ermenilerin, Mart 1916 itibariyle 250 bininin katledildi\u011fini kaydederek, \u201cBa\u015fka nedenler de rol oynam\u0131\u015f olabilir ama 250 bin insan Aral\u0131k 1916\u2019ya kadar fiziken imha ediliyor. O zaman anl\u0131yorsun ki belli bir demografik n\u00fcfus plan\u0131 var\u201d yorumunu yap\u0131yor.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong>Askeri zorunluluk tehciri me\u015fru k\u0131lar m\u0131?<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Palab\u0131y\u0131k, \u201ctehcir\u201din askeri bir tercih oldu\u011funu ileri s\u00fcr\u00fcyor ve \u015funlar\u0131 s\u00f6yl\u00fcyor:<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u201c\u0130mparatorluk bir tercih yapmak zorunda. Ya Do\u011fu Anadolu\u2019da Ermenilerin Ruslarla birle\u015ferek b\u00f6lgeyi i\u015fgal etmesine g\u00f6z yumacak ya da bu tehdidi bertaraf edecek. O d\u00f6nemde bertaraf edebilmenin, t\u0131rnak i\u00e7inde s\u00f6yl\u00fcyorum, \u2018en insanc\u0131l yolu\u2019 tehcir etmek.\u201d<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Avukat Robertson ise, sivillere y\u00f6nelik bu uygulaman\u0131n nas\u0131l bir askeri gereklili\u011fi olabilece\u011fini sorguluyor, \u201cKad\u0131nlar\u0131n, \u00e7ocuklar\u0131n ve erkeklerin 400 mil boyunca \u00e7\u00f6llere do\u011fru y\u00fcr\u00fct\u00fclmesinin askeri gerek\u00e7eleri vard\u0131 demek sa\u00e7mal\u0131k\u201d yorumunu yap\u0131yor.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Palab\u0131y\u0131k bu yoruma kar\u015f\u0131l\u0131k, askeri nedenlerle tehcirin tarihte pek \u00e7ok \u00f6rne\u011fi oldu\u011funu ve bu nedenle b\u00fcy\u00fck can kay\u0131plar\u0131 ya\u015fand\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yl\u00fcyor.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u00d6rnek olarak da 2. D\u00fcnya Sava\u015f\u0131 s\u0131ras\u0131nda, Japon u\u00e7aklar\u0131n\u0131n Pearl Harbour sald\u0131r\u0131s\u0131ndan sonra, Bat\u0131 sahillerinde ya\u015fayan Japon as\u0131ll\u0131 ABD vatanda\u015flar\u0131n\u0131n i\u00e7 b\u00f6lgelere s\u00fcr\u00fclmesini veriyor, \u201cABD, millerce uzakl\u0131ktaki Japonya\u2019n\u0131n bir hayali tehdidi nedeniyle bu tehciri yap\u0131yor\u201d diyor.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Ancak ABD\u2019deki tehcirden ka\u00e7 ki\u015fi etkilendi, \u00f6len oldu mu? Palab\u0131y\u0131k, bu s\u00fcrg\u00fcnden yakla\u015f\u0131k 117 bin ki\u015finin etkilendi\u011fini ancak \u00e7ok d\u00fczenli gitti\u011finden \u201ckimsenin burnunun bile kanamad\u0131\u011f\u0131n\u0131\u201d belirtiyor.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Fakat sava\u015ftan sonra d\u00f6n\u00fc\u015f izni verildi\u011finde, herkesin eski evlerine d\u00f6nemedi\u011fini de ekliyor. Palab\u0131y\u0131k \u201cBu \u00f6rnekte \u00f6nemli olan, bu tehcirin amac\u0131n\u0131n, Ermeni tehcirinin amac\u0131yla neredeyse birebir \u00f6rt\u00fc\u015fmesi\u201d diyor.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong>\u2018Sebep organizasyonsuzluktu\u2019<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Tehcir Osmanl\u0131 Devleti\u2019nde yayg\u0131n bir y\u00f6ntem miydi? Bu soruya Palab\u0131y\u0131k\u2019\u0131n yan\u0131t\u0131 \u201cHay\u0131r, istisnai bir y\u00f6ntemdi\u201d oluyor.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Peki \u201ci\u015fgal tehdidi\u201d Do\u011fu Anadolu\u2019da olmas\u0131na ra\u011fmen, neden \u0130stanbul d\u0131\u015f\u0131ndaki t\u00fcm b\u00f6lgelerden Ermeniler tehcir ediliyor? Palab\u0131y\u0131k, \u00f6zellikle Do\u011fu Anadolu b\u00f6lgesi Ermenilerinin tehciri \u00f6ncelikliyken, zaman i\u00e7erisinde tehdit yaratabilece\u011fi d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclen her b\u00f6lgeye uygulaman\u0131n sirayet etti\u011fini belirtiyor ve belli noktalarda a\u015f\u0131r\u0131l\u0131klar\u0131n oldu\u011funu s\u00f6yl\u00fcyor.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Ya\u015fananlar\u0131n bir insanl\u0131k trajedisi oldu\u011funu belirten akademisyen, \u201cTehcirler iyi organize edilmedi. Soyk\u0131r\u0131m olabilmesi i\u00e7in organize bir plan\u0131n varl\u0131\u011f\u0131 gerekiyor. Ermenilerin bu kadar kay\u0131p ya\u015famas\u0131n\u0131n sebebi de bu organizasyonsuzluktu\u201d diyor.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong>Rakamlar \u00f6nemli mi?<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">1915\u2019te hayat\u0131n\u0131 kaybeden Ermenilerle ilgili farkl\u0131 rakamlar telaffuz ediliyor. Bu rakamlar, 350 bin ile 1,5 milyon aras\u0131nda de\u011fi\u015fiyor. Bir katliam\u0131n soyk\u0131r\u0131m olarak tan\u0131mlan\u0131p tan\u0131mlanmamas\u0131nda rakamlar ne derece \u00f6nemli ya da belirleyici?<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Avukat Geoffrey Robertson, en d\u00fc\u015f\u00fck tahmin al\u0131nsa dahi, \u00e7o\u011fu kad\u0131n ve \u00e7ocuk 350 bin ki\u015finin \u00f6ld\u00fcr\u00fclmesinin bile olduk\u00e7a korkun\u00e7 bir \u015fey oldu\u011funu kaydediyor. Robertson, \u00e7o\u011fu tarih\u00e7inin, 1915 s\u0131ras\u0131nda en az 600 bin Ermeni\u2019nin \u00f6ld\u00fc\u011f\u00fc konusunda uzla\u015ft\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirtiyor ve \u015f\u00f6yle devam ediyor:<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u201cBence buradaki as\u0131l \u00f6nemli olan, o s\u0131rada Osmanl\u0131 Devleti\u2019nde ya\u015fayan Ermeni n\u00fcfusunun b\u00fcy\u00fckl\u00fc\u011f\u00fc. T\u00fcrkiye rakamlar\u0131 1,1 milyon olarak veriyor. Bu ki\u015filerin 600-800 bininin \u00f6ld\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015f olmas\u0131, n\u00fcfusun \u00f6nemli bir \u00e7o\u011funlu\u011funun yok edildi\u011fini ortaya koyuyor. Ermeni kiliselerinin kay\u0131tlar\u0131na g\u00f6re ise 2 milyondan fazla Ermeni bulunuyordu. Ben bu kay\u0131tlar\u0131 daha g\u00fcvenilir buluyorum. Bu n\u00fcfusun 1,5 milyonu katliamlarda ve \u00e7\u00f6llerdeki tehcirde kaybedildi, bu da o d\u00f6nem o topraklarda ya\u015fayan Ermenilerin \u00f6nemli bir k\u0131sm\u0131n\u0131n yok edildi\u011fini a\u00e7\u0131k\u00e7a ortaya koyuyor.\u201d<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Ermenilerin trenlerle sevkiyat\u0131ndan<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Robertson, rakamlar a\u00e7\u0131s\u0131ndan as\u0131l \u00f6nemli olan\u0131n, rakam\u0131n b\u00fcy\u00fckl\u00fc\u011f\u00fc de\u011fil, n\u00fcfusun \u00e7ok \u00f6nemli bir oran\u0131na tekab\u00fcl etmesi oldu\u011funu vurguluyor. TOBB \u00dcniversitesi Uluslararas\u0131 \u0130li\u015fkiler b\u00f6l\u00fcm\u00fc \u00f6\u011fretim \u00fcyesi Palab\u0131y\u0131k da benzer \u015fekilde, say\u0131lar\u0131n \u00f6nemli olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyor. Ama ona g\u00f6re aslolan olanlar\u0131n soyk\u0131r\u0131m s\u00f6zle\u015fmesindeki tan\u0131ma uyup uymad\u0131\u011f\u0131.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u201cS\u00f6zle\u015fmedeki tan\u0131ma uydu\u011fu s\u00fcrece kuramsal olarak 100 ki\u015finin \u00f6l\u00fcm\u00fc bile soyk\u0131r\u0131m olarak nitelendirilebilirken, e\u011fer s\u00f6zle\u015fmedeki tan\u0131ma uymuyorsa yine kuramsal olarak milyonlarca ki\u015finin \u00f6l\u00fcm\u00fc soyk\u0131r\u0131m olarak de\u011ferlendirilmeyebiliyor. Bunun en \u00f6nemli \u00f6rne\u011fi Kambo\u00e7ya\u2019daki Pol Pot rejiminin yapt\u0131\u011f\u0131 ve y\u00fczbinlerce insan\u0131n hayat\u0131na mal olan katliamlar. Bunlar hukuki olarak Soyk\u0131r\u0131m S\u00f6zle\u015fmesi\u2019ndeki tan\u0131ma uymad\u0131\u011f\u0131ndan, soyk\u0131r\u0131m olarak kabul edilemiyor\u201d yan\u0131t\u0131n\u0131 veriyor.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong>Hitler \u2018Ermenileri bug\u00fcn kim hat\u0131rl\u0131yor?\u2019 dedi mi?<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Robertson\u2019\u0131n 1915\u2019i ele ald\u0131\u011f\u0131 kitab\u0131na Hitler\u2019in s\u00f6yledi\u011fi ileri s\u00fcr\u00fclen bir c\u00fcmleden yola \u00e7\u0131karak \u201cBug\u00fcn Ermenileri kim hat\u0131rl\u0131yor?\u201d ad\u0131n\u0131 vermi\u015fti.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Ancak Hitler\u2019in bu c\u00fcmleyi sarf edip etmedi\u011fi konusu hala tart\u0131\u015fmal\u0131.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Robertson, Hitler\u2019in bu c\u00fcmleyi Polonya i\u015fgali \u00f6ncesinde generallerine, sert ve zalim olmaktan \u00e7ekinmemelerini \u00f6\u011f\u00fctlerken sarfetti\u011fini s\u00f6yl\u00fcyor. Avukat, \u201cBence bu c\u00fcmleyi hat\u0131rlamak \u00e7ok \u00f6nemli, \u00e7\u00fcnk\u00fc Hitler Ermeni \u00f6rne\u011fini, bu t\u00fcr su\u00e7lar\u0131n cezas\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6stermek i\u00e7in kullan\u0131yor\u201d diyor.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Hukuk\u00e7u, Hitler\u2019in bu s\u00f6zleri 1931\u2019de bir gazeteye verdi\u011fi r\u00f6portajda sarf etti\u011fini kaydediyor ve \u201cToplant\u0131da tutulan notlardan, bu s\u00f6zleri sarf etti\u011fi \u00e7ok a\u00e7\u0131k\u201d diyor.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Palab\u0131y\u0131k ise bu s\u00f6zlerin Hitler\u2019in a\u011fz\u0131ndan de\u011fil, s\u00f6zlerini aktaran gazetecinin a\u011fz\u0131ndan yaz\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131n kan\u0131tland\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirtiyor ve \u201cTarih\u00e7iler o ifadeyi kullanmamay\u0131 tercih ediyorlar\u201d \u015feklinde konu\u015fuyor.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Clark \u00dcniversitesi\u2019nden Taner Ak\u00e7am ise, her\u015feyden \u00f6nce, Hitler\u2019e atfedilen bu s\u00f6zlerin Yahudilerin imhas\u0131na ili\u015fkin de\u011fil, Polonyal\u0131lar kast edilerek s\u00f6ylendi\u011fini kaydediyor.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Kimin s\u00f6zleri tart\u0131\u015fmas\u0131na ili\u015fkin olarak ise, \u201cBu s\u00f6zler Hitler\u2019in konu\u015ftu\u011fu toplant\u0131n\u0131n tutanaklar\u0131ndan birinde var, di\u011fer \u00fc\u00e7\u00fcnde yok. Savc\u0131, N\u00fcrnberg\u2019de Nazilerin yarg\u0131land\u0131\u011f\u0131 davada, ba\u015fka nedenlerde dolay\u0131, i\u00e7inde bu s\u00f6z\u00fcn ge\u00e7ti\u011fi tutana\u011f\u0131 delil olarak kullanmad\u0131. Hitler s\u00f6ylemi\u015f de olabilir s\u00f6ylememi\u015f de olabilir ama Almanlar\u0131n bu bak\u0131mdan T\u00fcrkleri \u00f6rnek almalar\u0131 sembolik anlamda kullan\u0131lan bir \u015fey\u201d de\u011ferlendirmesinde bulunuyor.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong>Ar\u015fivler a\u00e7\u0131k m\u0131? Hangi ar\u015fivlerin a\u00e7\u0131lmas\u0131 isteniyor?<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">1915\u2019te ne oldu\u011fuyla ilgili ara\u015ft\u0131rmalar s\u00f6z konusu oldu\u011funda en \u00e7ok tart\u0131\u015f\u0131lan konulardan biri de ar\u015fivlere eri\u015fim.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Son olarak Ba\u015fbakan Ahmet Davuto\u011flu da ar\u015fivlerin a\u00e7\u0131lmas\u0131yla ilgili olarak \u201cG\u00f6n\u00fclleri a\u00e7\u0131k olmayana ar\u015fivleri a\u00e7sak ne olur?\u201d c\u00fcmlesini sarf etmi\u015fti.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Peki a\u00e7\u0131lmas\u0131 beklenen bu ar\u015fivler hangileri? Mustafa Serdar Palab\u0131y\u0131k\u2019\u0131n buna yan\u0131t\u0131, Osmanl\u0131 ar\u015fivlerinin a\u00e7\u0131k oldu\u011fu.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">D\u0131\u015fi\u015fleri Bakanl\u0131\u011f\u0131\u2019n\u0131n ar\u015fivlerinin tasnif edilmesi i\u00e7in kurulan Akademik \u00c7al\u0131\u015fma Grubu i\u00e7inde yer alan Palab\u0131y\u0131k, \u201cBug\u00fcne kadar biriken 65 milyon belge, ger\u00e7ekten de dijitalize edilip tasnifi tamamlanmam\u0131\u015f. Ancak iki y\u0131l i\u00e7inde (2017 sonu itibariyle) tamam\u0131n\u0131n tasnifi tamamlan\u0131p a\u00e7\u0131lacak\u201d diyor.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Prof. Dr. Taner Ak\u00e7am da, D\u0131\u015fi\u015fleri Bakanl\u0131\u011f\u0131 ar\u015fivinin a\u00e7\u0131k oldu\u011funu do\u011fruluyor ancak sunulan belge say\u0131s\u0131n\u0131n s\u0131n\u0131rl\u0131 olmas\u0131n\u0131n s\u0131k\u0131nt\u0131 yaratt\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirtiyor: \u201cD\u00fcnyadaki t\u00fcm \u00fclkeler ellerindeki belgeleri s\u0131n\u0131rlar, diyelim \u0130ngilizler y\u00fczde 96\u2019s\u0131n\u0131 koyarlar ar\u015five, bizim \u0130stanbul\u2019daki \u00f6zellikle Ermeni sorununa ili\u015fkin belgelerin, ben y\u00fczde 30-40\u2019\u0131n\u0131n bile kondu\u011fundan \u015f\u00fcpheliyim.\u201d<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Ak\u00e7am hen\u00fcz a\u00e7\u0131lmayan en \u00f6nemli ar\u015fivin, Genelkurmay Ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 b\u00fcnyesinde bulunan ar\u015fiv oldu\u011funu s\u00f6yl\u00fcyor. Bu ar\u015fivin esas olarak ara\u015ft\u0131rmac\u0131lara kapal\u0131 oldu\u011funu belirten Ak\u00e7am, \u201cBir y\u0131ld\u0131r yeni ar\u015fiv ba\u015fvuru formu \u00e7\u0131kard\u0131lar, daha \u00f6nce o da yoktu. \u015eimdi de ba\u015fvurular\u0131 al\u0131yorlar ama insanlara istedikleri belgeleri vermiyorlar\u201d diyor.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Genelkurmay ar\u015fivlerinin k\u0131smen a\u00e7\u0131k oldu\u011funu s\u00f6yleyen Palab\u0131y\u0131k da, \u201cTasnifi tamamlanm\u0131\u015f belgeler \u00fczerinde \u00e7al\u0131\u015fma yap\u0131labiliyor. Ancak maalesef bazen \u00e7al\u0131\u015fma konusunun Ermeni meselesi gibi hassas oldu\u011fu durumlarda, istenen her belge temin edilmeyebiliyor. Bu konuda 2005 sonras\u0131 bir ilerleme mevcut olsa da hen\u00fcz yeterli d\u00fczeye gelmedi\u011fini s\u00f6yleyebilirim\u201d diyor.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong>\u2018Tapu kay\u0131tlar\u0131 a\u00e7\u0131lmal\u0131\u2019<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Ak\u00e7am\u2019a g\u00f6re a\u00e7\u0131lmas\u0131 gereken ikinci \u00f6nemli ar\u015fiv ise tapu kay\u0131tlar\u0131.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Profes\u00f6r Ak\u00e7am, tapu kay\u0131tlar\u0131n\u0131n Ar\u015fiv Genel M\u00fcd\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc\u2019ne aktar\u0131lmas\u0131n\u0131n s\u00f6z konusu oldu\u011funu ancak Milli G\u00fcvenlik Konseyi\u2019nin \u201culusal g\u00fcvenli\u011fe ayk\u0131r\u0131 oldu\u011fu\u201d karar\u0131n\u0131 vererek yasaklad\u0131\u011f\u0131n\u0131 aktar\u0131yor.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Ak\u00e7am, 1915\u2019te hangi k\u00f6ydeki hangi evin, tarlan\u0131n kime ait oldu\u011funu ara\u015ft\u0131ran bir ki\u015finin bunu bulamayaca\u011f\u0131na dikkat \u00e7ekiyor ve \u201cKanunlar\u0131n Ruhu kitab\u0131mda yazm\u0131\u015ft\u0131m; 1983 ve 2001 y\u0131l\u0131nda Tapu Genel M\u00fcd\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc\u2019n\u00fcn b\u00fct\u00fcn b\u00f6lgelere yollad\u0131\u011f\u0131 \u20181915 hakk\u0131nda bilgi isterlerse vermeyin\u2019 diyen bir talimat var\u201d diyor.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Palab\u0131y\u0131k, ar\u015fiv konusunda T\u00fcrk taraf\u0131na \u00e7ok y\u00fcklenilmekle birlikte, Boston\u2019daki Ta\u015fnak Partisi\u2019nin ar\u015fivleri ve de n\u00fcfus anlam\u0131nda \u00e7ok de\u011ferli bilgiler i\u00e7eren Kud\u00fcs\u2019teki Ermeni Patrikhanesi\u2019nin ar\u015fivlerinin hala kapal\u0131 oldu\u011funu hat\u0131rlat\u0131yor.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u00d6\u011fretim g\u00f6revlisi, ayr\u0131ca Ermenistan devlet ar\u015fivlerinin T\u00fcrkiye\u2019den \u00e7al\u0131\u015fan akademisyenlere kapal\u0131 oldu\u011funu belirterek, \u201cBu konuda \u015fikayet etmesi gereken taraf T\u00fcrk taraf\u0131 olmal\u0131\u201d diyor.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><b><i>http:\/\/www.sendika.org\/2015\/04\/1915-soykirim-mi-tehcir-mi-beril-eski-bbc-turkce\/<\/i><\/b><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>24 Nisan Ermeniler i\u00e7in \u00f6zel bir g\u00fcn. Her y\u0131l bu tarihte, 1915\u2019te hayat\u0131n\u0131 kaybeden Ermenileri an\u0131yorlar. Bu sene 1915\u2019in 100. y\u0131l\u0131 olmas\u0131 sebebiyle ayr\u0131 bir \u00f6nem ta\u015f\u0131yor. Ancak ya\u015fananlar\u0131n soyk\u0131r\u0131m olarak tan\u0131mlan\u0131p tan\u0131mlanamayaca\u011f\u0131 tart\u0131\u015fmas\u0131 y\u0131llard\u0131r s\u00fcr\u00fcyor. Baz\u0131lar\u0131 bunun hukuki bir tart\u0131\u015fma oldu\u011funu ileri s\u00fcrerken, baz\u0131lar\u0131 da tart\u0131\u015fman\u0131n tarih\u00e7ilere b\u0131rak\u0131lmas\u0131 gerekti\u011fini savunuyor. Biz de 1915\u2019le ilgili [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":7,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"class_list":["post-34577","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-haberler"],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v26.6 - https:\/\/yoast.com\/wordpress\/plugins\/seo\/ -->\n<title>1915: Soyk\u0131r\u0131m m\u0131 tehcir mi? \u2013 Beril Eski (BBC T\u00fcrk\u00e7e) - Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=34577\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"en_US\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"1915: Soyk\u0131r\u0131m m\u0131 tehcir mi? \u2013 Beril Eski (BBC T\u00fcrk\u00e7e) - Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"24 Nisan Ermeniler i\u00e7in \u00f6zel bir g\u00fcn. Her y\u0131l bu tarihte, 1915\u2019te hayat\u0131n\u0131 kaybeden Ermenileri an\u0131yorlar. Bu sene 1915\u2019in 100. y\u0131l\u0131 olmas\u0131 sebebiyle ayr\u0131 bir \u00f6nem ta\u015f\u0131yor. Ancak ya\u015fananlar\u0131n soyk\u0131r\u0131m olarak tan\u0131mlan\u0131p tan\u0131mlanamayaca\u011f\u0131 tart\u0131\u015fmas\u0131 y\u0131llard\u0131r s\u00fcr\u00fcyor. Baz\u0131lar\u0131 bunun hukuki bir tart\u0131\u015fma oldu\u011funu ileri s\u00fcrerken, baz\u0131lar\u0131 da tart\u0131\u015fman\u0131n tarih\u00e7ilere b\u0131rak\u0131lmas\u0131 gerekti\u011fini savunuyor. Biz de 1915\u2019le ilgili [&hellip;]\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=34577\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2015-04-25T07:53:16+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"http:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/2015\/04\/Harput-1915.jpg\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"admin\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Written by\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"admin\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Est. reading time\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"19 minutes\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=34577\",\"url\":\"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=34577\",\"name\":\"1915: Soyk\u0131r\u0131m m\u0131 tehcir mi? \u2013 Beril Eski (BBC T\u00fcrk\u00e7e) - Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/akunq.net\/tr\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=34577#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=34577#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"http:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/2015\/04\/Harput-1915.jpg\",\"datePublished\":\"2015-04-25T07:53:16+00:00\",\"author\":{\"@id\":\"https:\/\/akunq.net\/tr\/#\/schema\/person\/096f1d38a12cce57fb855b485ed24c9e\"},\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=34577#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"en-US\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=34577\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"en-US\",\"@id\":\"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=34577#primaryimage\",\"url\":\"https:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2015\/04\/Harput-1915.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2015\/04\/Harput-1915.jpg\",\"width\":241,\"height\":300},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=34577#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Home\",\"item\":\"https:\/\/akunq.net\/tr\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"1915: Soyk\u0131r\u0131m m\u0131 tehcir mi? \u2013 Beril Eski (BBC T\u00fcrk\u00e7e)\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/akunq.net\/tr\/#website\",\"url\":\"https:\/\/akunq.net\/tr\/\",\"name\":\"Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi\",\"description\":\"\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/akunq.net\/tr\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"en-US\"},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\/\/akunq.net\/tr\/#\/schema\/person\/096f1d38a12cce57fb855b485ed24c9e\",\"name\":\"admin\",\"url\":\"https:\/\/akunq.net\/tr\/?author=7\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"1915: Soyk\u0131r\u0131m m\u0131 tehcir mi? \u2013 Beril Eski (BBC T\u00fcrk\u00e7e) - Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=34577","og_locale":"en_US","og_type":"article","og_title":"1915: Soyk\u0131r\u0131m m\u0131 tehcir mi? \u2013 Beril Eski (BBC T\u00fcrk\u00e7e) - Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi","og_description":"24 Nisan Ermeniler i\u00e7in \u00f6zel bir g\u00fcn. Her y\u0131l bu tarihte, 1915\u2019te hayat\u0131n\u0131 kaybeden Ermenileri an\u0131yorlar. Bu sene 1915\u2019in 100. y\u0131l\u0131 olmas\u0131 sebebiyle ayr\u0131 bir \u00f6nem ta\u015f\u0131yor. Ancak ya\u015fananlar\u0131n soyk\u0131r\u0131m olarak tan\u0131mlan\u0131p tan\u0131mlanamayaca\u011f\u0131 tart\u0131\u015fmas\u0131 y\u0131llard\u0131r s\u00fcr\u00fcyor. Baz\u0131lar\u0131 bunun hukuki bir tart\u0131\u015fma oldu\u011funu ileri s\u00fcrerken, baz\u0131lar\u0131 da tart\u0131\u015fman\u0131n tarih\u00e7ilere b\u0131rak\u0131lmas\u0131 gerekti\u011fini savunuyor. Biz de 1915\u2019le ilgili [&hellip;]","og_url":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=34577","og_site_name":"Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi","article_published_time":"2015-04-25T07:53:16+00:00","og_image":[{"url":"http:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/2015\/04\/Harput-1915.jpg","type":"","width":"","height":""}],"author":"admin","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Written by":"admin","Est. reading time":"19 minutes"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=34577","url":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=34577","name":"1915: Soyk\u0131r\u0131m m\u0131 tehcir mi? \u2013 Beril Eski (BBC T\u00fcrk\u00e7e) - Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi","isPartOf":{"@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=34577#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=34577#primaryimage"},"thumbnailUrl":"http:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/2015\/04\/Harput-1915.jpg","datePublished":"2015-04-25T07:53:16+00:00","author":{"@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/#\/schema\/person\/096f1d38a12cce57fb855b485ed24c9e"},"breadcrumb":{"@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=34577#breadcrumb"},"inLanguage":"en-US","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=34577"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"en-US","@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=34577#primaryimage","url":"https:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2015\/04\/Harput-1915.jpg","contentUrl":"https:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2015\/04\/Harput-1915.jpg","width":241,"height":300},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=34577#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https:\/\/akunq.net\/tr"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"1915: Soyk\u0131r\u0131m m\u0131 tehcir mi? \u2013 Beril Eski (BBC T\u00fcrk\u00e7e)"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/#website","url":"https:\/\/akunq.net\/tr\/","name":"Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi","description":"","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"en-US"},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/#\/schema\/person\/096f1d38a12cce57fb855b485ed24c9e","name":"admin","url":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?author=7"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/34577","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/7"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=34577"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/34577\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":34579,"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/34577\/revisions\/34579"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=34577"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=34577"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=34577"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}