Ermenistan\u2019\u0131n kurtulu\u015funu Rusya\u2019n\u0131n deste\u011fiyle ili\u015fkilendirme konusunda XVIII. y\u00fczy\u0131ldaki aktif ilgi d\u00f6neminde, Rusya\u2019daki Ermeni cemaatlerinin b\u00fcy\u00fck bir k\u0131sm\u0131 \u015fekillenir. G\u00fcney s\u0131n\u0131rlar\u0131n\u0131 geni\u015fletmek ve Transkafkasya\u2019daki mevzilerini peki\u015ftirmek isteyen Rusya, Transkafkasya halklar\u0131n\u0131n h\u00fcrriyet \u00e7abalar\u0131na hamilik yapar. Yabanc\u0131lar\u0131n, \u00f6zellikle de Ermenilerin Rusya\u2019n\u0131n g\u00fcneyine yerle\u015fmeleri konusunda geni\u015f imk\u00e2nlar sunar.<\/p>\n
\u00c7ok say\u0131da Ermeni, devletin bu siyasetinden faydalan\u0131p, Rus \u0130mparatorlu\u011fu\u2019nun s\u0131n\u0131r b\u00f6lgelerine yerle\u015ferek, kendi cemaatlerini kurar.<\/p>\n
Devletten baz\u0131 ayr\u0131cal\u0131klar elde eden Ermeni cemaatleri, b\u00fcy\u00fcr ve vars\u0131lla\u015f\u0131r.<\/p>\n
K\u0131r\u0131m Ermeni cemaati<\/b><\/p>\n
Bu b\u00f6lgede \u00f6zellikle Teodosiya, Eski K\u0131r\u0131m (Surkhat), Yevpatorya, \u011earasubazar vd. cemaatleri \u00fcnl\u00fcyd\u00fc .<\/p>\n
Ermeniler, dini h\u00fcrriyet ve kendi mahkemelerine (Ratu\u015fa) sahip olma haklar\u0131 elde etmi\u015fti.<\/p>\n
Ermenilerin \u00f6zerkliklerini sembolize eden ratu\u015fada, i\u015flemler milli gelenekler \u00fczerinden ve Ermenice olarak ger\u00e7ekle\u015ftirilmekteydi.<\/p>\n
K\u0131r\u0131m Ermenileri genelde ticaret, zanaatlar ve tar\u0131mla u\u011fra\u015fmaktayd\u0131. Ermeni t\u00fcccarlar, Rus ve Bat\u0131 pazarlar\u0131yla ili\u015fki i\u00e7indeydi.<\/p>\n
Ermeniler, faaliyetleriyle yar\u0131madan\u0131n ticari ve ekonomik hayat\u0131n\u0131n geli\u015fmesine katk\u0131 sunmaktayd\u0131.<\/p>\n
B\u00fcy\u00fck t\u00fcccarlar\u0131n bir\u00e7o\u011fu, geni\u015f arazilere sahipti. Bunlardan Nalbantovlar, Seferovlar, Spendiarovlar, Ayvazovskiler ve daha ba\u015fka s\u00fclaleleri saymak m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr.<\/p>\n
Ermeniler ba\u011fc\u0131l\u0131k ve t\u00fct\u00fcnc\u00fcl\u00fck ba\u015fta olmak \u00fczere \u00e7e\u015fitli tar\u0131m kollar\u0131yla u\u011fra\u015fmaktayd\u0131. Ermeni Kilisesi de geni\u015f arazilere sahipti.<\/p>\n
Surb Kha\u00e7 (Aziz Ha\u00e7-\u00e7ev. notu) manast\u0131r\u0131, 4.000 desyadinin (eski Rus \u00f6l\u00e7\u00fc birimi, 1 desyadin = 1,09 hektar-\u00e7ev. notu) \u00fczerinde topra\u011fa sahipti.<\/p>\n
K\u0131r\u0131m Ermenileri canl\u0131 bir k\u00fclt\u00fcrel ya\u015fama sahipti. 1815 y\u0131l\u0131nda \u011earasubazar\u2019da, daha sonra da Eski K\u0131r\u0131m, Teodosiya ve Yevpatorya\u2019da okullar a\u00e7\u0131l\u0131r. 1858 y\u0131l\u0131nda Khalibyan Lisesi kurulur. XX. y\u00fczy\u0131l sonunda, K\u0131r\u0131m\u2019da, 250 \u00f6\u011frencili 9 Ermeni ilkokulu mevcuttu. XIX. y\u00fczy\u0131l\u0131n 60-70\u2019li y\u0131llar\u0131nda \u201cMasyats a\u011favni\u201d ve \u201cDastiarak\u201d dergileri yay\u0131nlan\u0131r.<\/p>\n
K\u0131r\u0131m Ermenileri, deniz ressam\u0131 H. Ayvazovski, besteci A. Spendiaryan vd. gibi \u00fcnl\u00fc k\u00fclt\u00fcr emek\u00e7ileri vermi\u015flerdir.<\/p>\n
Astrakhan Ermeni cemaati<\/b><\/p>\n
Buradaki Ermeni kolonisi, XVII. y\u00fczy\u0131l\u0131n ilk yar\u0131s\u0131nda \u015fekillenir.<\/p>\n
Ermenilerin ticari faaliyetleri, XVIII. y\u00fczy\u0131lda b\u00fcy\u00fck \u00e7apta geni\u015fler.<\/p>\n
\u0130pek ithalat\u0131, hammadde gereksinmesini temin etme konusundaki temel imk\u00e2nd\u0131.<\/p>\n
Bu sanayi kolunda ba\u015fl\u0131ca rol\u00fc Ermeniler oynamaktayd\u0131. XVIII. y\u00fczy\u0131l sonunda, \u0130ran\u2019dan Astrakhan \u00fczerinden ithal edilen ipek ticaretinin %70-80\u2019i Ermenilerin elinde bulunmaktayd\u0131.<\/p>\n
Bu d\u00f6nemde de Ermeni mahkemesi veya di\u011fer ad\u0131yla Rathaus kurulur. Bu kurum, Ermenilerin i\u00e7 \u00f6zerlik kurulu\u015fuydu. Davalar, milli hukuk normlar\u0131na g\u00f6re ger\u00e7ekle\u015ftirilmekteydi.<\/p>\n
Ermeni mahkemesine bir kanun kitab\u0131 gerekliydi. Yerel Ermeni ayd\u0131nlar taraf\u0131ndan 1765 y\u0131l\u0131nda \u201cAstrakhan Ermenileri kanun kitab\u0131\u201d olu\u015fturulur.<\/p>\n
Bu kanun kitab\u0131, M\u0131khitar Go\u015f\u2019un (XIII.yy.) kanun kitab\u0131 ve Ermeni adetleri hukuku temelinde, Rus kanunlar\u0131 hesaba kat\u0131larak d\u00fczenlenmi\u015fti.<\/p>\n
Bu kanun kitab\u0131, Astrakhan\u2019da oldu\u011fu gibi, \u011e\u0131zlar, Mozdok ve Nor Nakhicevan\u2019\u0131n Ermeni cemaatlerinde de kullan\u0131lmaktayd\u0131.<\/p>\n
1840 y\u0131l\u0131nda Ermeni mahkemelerin faaliyetlerine son verilir, 1870 reformlar\u0131 zaman\u0131nda ise, cemaatin \u00f6zerkli\u011fi tamamen kald\u0131r\u0131l\u0131r.<\/p>\n
Lakin bundan sonra, Ermeni cemaatinin \u00f6zerk varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 sa\u011flayan milli hay\u0131rseverlik dernekleri kurulur.<\/p>\n
Astrakhan Ermeni cemaati, kendine \u00f6zg\u00fc k\u00fclt\u00fcr ya\u015fam\u0131na sahipti.<\/p>\n
T\u00fcccar Niko\u011fayos A\u011fababyan taraf\u0131ndan 1810 y\u0131l\u0131nda a\u00e7\u0131lan ve kendi ad\u0131n\u0131 ta\u015f\u0131yan okul, y\u00fcz y\u0131ldan uzun bir s\u00fcre faaliyet g\u00f6sterir. Rusya\u2019da yay\u0131nlanan ilk Ermenice s\u00fcreli yay\u0131n olan \u201cArevelyan dsanutsmunk\u201d haftal\u0131k gazetesi burada bas\u0131l\u0131r.<\/p>\n
XX. y\u00fczy\u0131l ba\u015flar\u0131nda birka\u00e7 gazete yay\u0131nlanmaktayd\u0131.<\/p>\n
Moskova ve Peterburg\u2019daki Ermeni cemaatleri<\/b><\/p>\n
Moskova, XIV. y\u00fczy\u0131ldan beri Ermenilere yabanc\u0131 de\u011fildi, lakin Ermeni cemaatinin Rusya\u2019n\u0131n ba\u015fkentinde \u015fekillenmesi XVII. y\u00fczy\u0131l\u0131n ikinci yar\u0131s\u0131na tekab\u00fcl eder.<\/p>\n
Nor Cu\u011fa ticaret birli\u011fi taraf\u0131ndan 1667 y\u0131l\u0131nda Moskova\u2019yla imzalanan anla\u015fma buna b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde katk\u0131 sa\u011flar.<\/p>\n
Bu anla\u015fmayla, Volga \u00fczerinden Arkhangelsk\u2019e kadar ve oradan da yabanc\u0131 \u00fclkelerle ticaret yapma imk\u00e2n\u0131 do\u011far.<\/p>\n
Moskova Ermeni t\u00fcccarlar, zanaatk\u00e2rlar, diplomatlar ve sanat\u00e7\u0131lar i\u00e7in bir nirengi ta\u015f\u0131 olur.<\/p>\n
Rus resim sanat\u0131nda \u00f6nemli bir rol oynayacak olan Ressam Bogdan Saltanov, o y\u0131llarda Moskova\u2019ya yerle\u015fir.<\/p>\n
G\u00fcn\u00fcm\u00fczde Kremlin\u2019in askeri saray\u0131n\u0131 s\u00fcsleyen \u00fcnl\u00fc \u201cElmas taht\u201d Cu\u011fal\u0131 t\u00fcccar Khoca Zakar taraf\u0131ndan \u00e7ar Aleksey\u2019e hediye edilir.<\/p>\n
Daha sonraki y\u00fczy\u0131llarda da Ermeniler Moskova\u2019ya yerle\u015fmeye devam eder. \u00c7ok say\u0131da Ermeni ailesi gibi, Lazaryan s\u00fclalesi de Moskova\u2019ya yerle\u015fir ve \u00f6nce Moskova\u2019da, ard\u0131ndan da Peterburg\u2019da geni\u015f \u00e7apl\u0131 ticari faaliyetler y\u00fcr\u00fct\u00fcr.<\/p>\n
Lazaryanlar, y\u00fcksek mevkilerini kullanarak, bir as\u0131rdan uzun bir s\u00fcre, Rusya\u2019daki Ermenilerin ekonomik ve k\u00fclt\u00fcrel faaliyetlerine b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde katk\u0131 sa\u011flam\u0131\u015flard\u0131r.<\/p>\n
Peterburg\u2019un kurulu\u015fundan (1703) birka\u00e7 y\u0131l sonra Ermeniler buraya yerle\u015fmeye ba\u015flar.<\/p>\n
Ermeni t\u00fcccarlar, Rusya\u2019n\u0131n yeni ba\u015fkentine gelir. \u0130sakhanov karde\u015fler de buraya yerle\u015fenlerdendir ve \u0130ran\u2019la ticaret yapmak i\u00e7in yeni bir \u015firket kurarlar.<\/p>\n
Ermeniler (Manuilov, \u015eirvanov, Akhverdov) taraf\u0131ndan ipek i\u015fleme fabrikalar\u0131 kurulur.<\/p>\n
Geni\u015fleyen cemaat, XVIII. y\u00fczy\u0131l sonlar\u0131nda iki Ermeni kilisesi in\u015fa eder.<\/p>\n
G. Khaldaryan, Londra\u2019dan nakletti\u011fi matbaas\u0131n\u0131 1781\u2019de buraya kurar. Yo\u011fun bir faaliyet s\u00fcrd\u00fcren matbaa, daha sonra Nor Nakhicevan\u2019a, daha sonra da Astrakhan\u2019a nakledilir.<\/p>\n
Bu cemaatlerin \u00f6zerkli\u011fi kilise meclisi taraf\u0131ndan y\u00fcr\u00fct\u00fclmekteydi.<\/p>\n
Kuzey Kafkasya\u2019daki Ermeni cemaatleri<\/b><\/p>\n
Kendilerine verilen imtiyazlardan faydalanan bir grup Ermeni, 1735 y\u0131l\u0131nda, yeni kurulan \u011e\u0131zlar Kalesi\u2019ne, bir di\u011fer grup ise 1763 y\u0131l\u0131nda, yeni kurulan Mozdok Kalesi\u2019ne yerle\u015fir.<\/p>\n
XVIII. y\u00fczy\u0131l sonlar\u0131 ve XIX. y\u00fczy\u0131l ba\u015flar\u0131nda Yekaterinodar (Krasnodar), Maykop, Stavropol ve daha ba\u015fka \u015fehirlerde Ermeni cemaatleri \u015fekillenir.<\/p>\n
\u00c7erkez b\u00f6lgesi Ermenileri, 1839 y\u0131l\u0131nda Armavir\u2019deki Ermeni cemaatini kurar.<\/p>\n
Bu Ermeni cemaatleri, ba\u015fta \u011e\u0131zlar ve Mozdok olmak \u00fczere, geni\u015f imtiyazlar elde eder.<\/p>\n
Milli geleneklere g\u00f6re yarg\u0131lama ve serbest bir \u015fekilde ticaretle u\u011fra\u015fma izni verilir.<\/p>\n
\u011e\u0131zlar ve Mozdok\u2019ta, cemaatin yarg\u0131 ve idari-ekonomik i\u015fleriyle ilgilenen, kendilerine ait Rathaus\u2019lar\u0131 vard\u0131.<\/p>\n
Bu kurum, Ermenilerin \u00f6zerkli\u011fini kan\u0131tlayan bir kurulu\u015ftu.<\/p>\n
Yerle\u015fimciler pirin\u00e7, pamuk, susam, \u00fcz\u00fcm ve farkl\u0131 k\u00fclt\u00fcrler yeti\u015ftirmeye ba\u015flar.<\/p>\n
Geni\u015f oranda ba\u011fc\u0131l\u0131kla u\u011fra\u015f\u0131rlar.<\/p>\n
\u011e\u0131zlar ve Mozdok Ermenileri, ipek elde etmek amac\u0131yla b\u00fcy\u00fck \u00e7apta dut bah\u00e7eleri kurar.<\/p>\n
Sanayi kollar\u0131ndan \u00f6zellikle b\u00fcy\u00fck \u00e7aplara ula\u015fan \u015farap ve votka \u00fcretimi geli\u015fmi\u015fti.<\/p>\n
Ermenilere ait \u015firketler 1823 y\u0131l\u0131nda 96 bin f\u0131\u00e7\u0131 votka \u00fcretir.<\/p>\n
Kuzey Kafkasya\u2019daki Ermeniler, b\u00f6lgedeki i\u00e7 ve d\u0131\u015f ticarete aktif bir \u015fekilde kat\u0131lmaktayd\u0131.<\/p>\n
Bu kolonilerdeki Ermeniler, co\u011frafi uygun konumlar\u0131ndan dolay\u0131, anavatanla s\u0131k\u0131 ba\u011flarla ba\u011fl\u0131yd\u0131.<\/p>\n
S\u00fcrekli ili\u015fkiler, Ermeni cemaatlerinde milli dil ve adetlerin korunmas\u0131n\u0131 sa\u011flamaktayd\u0131.<\/p>\n
B\u00f6lgedeki Ermeni cemaatlerindeki k\u00fclt\u00fcrel etkinlikler b\u00fcy\u00fck oranda okul-e\u011fitim ve tiyatro-m\u00fczik alan\u0131nda kendisini g\u00f6stermekteydi.<\/p>\n
Kuzey Kafkasya\u2019daki Ermenilerle mesk\u00fbn b\u00f6lgelerdeki okullar\u0131n say\u0131s\u0131 1912 y\u0131l\u0131nda 34\u2019e ula\u015fm\u0131\u015ft\u0131.<\/p>\n
Bu okullarda 2.300 \u00f6\u011frenci okumaktayd\u0131.<\/p>\n
Bu koloniler, kendilerine ait tiyatro ve m\u00fczik gruplar\u0131na sahipti.<\/p>\n
Nor Nakhicevan (Doni Rostov)<\/b><\/p>\n
Bu \u00fcnl\u00fc koloni 1779 y\u0131l\u0131nda, 12.600 Ermeni\u2019nin K\u0131r\u0131m\u2019dan buraya g\u00f6\u00e7mesiyle kurulur.<\/p>\n
Bu g\u00f6\u00e7, \u00fclkenin g\u00fcneyindeki steplerin yerle\u015fime a\u00e7\u0131lmas\u0131 ve ekonomik ya\u015fam\u0131 canland\u0131rmak amac\u0131yla Rus h\u00fck\u00fcmeti taraf\u0131ndan tertiplenmi\u015ftir.<\/p>\n
G\u00f6\u00e7 ettirilen Ermeniler, Don\u2019un steplerine yerle\u015fip, A. Dimitri (daha sonra Doni Rostov \u015fehri) kalesi yak\u0131nlar\u0131nda Nor Nakhi\u00e7evan \u015fehri ile 5 Ermeni k\u00f6y\u00fc kurar.<\/p>\n
K\u0131r\u0131m Ermenileri, \u00e7ari\u00e7e II. Yekaterina\u2019n\u0131n \u00f6zel ferman\u0131yla (14 Kas\u0131m 1779) \u00f6nemli imtiyazlar elde eder.<\/p>\n
Ermeniler, cemaatin hukuki, polisiye ve y\u00f6netim i\u015fleriyle ilgili \u201cmagistrat\u201d kurar.<\/p>\n
Bu kurum, di\u011fer cemaatlerdeki Rathaus\u2019un rol\u00fcn\u00fc oynamaktayd\u0131.<\/p>\n
B\u00f6lgenin olumlu \u015fartlar\u0131ndan ve devletin sa\u011flad\u0131\u011f\u0131 imk\u00e2nlardan faydalanan K\u0131r\u0131m Ermenileri, bir\u00e7ok ekonomi kolunu geli\u015ftirir.<\/p>\n
Tah\u0131l ve \u00f6zellikle de bu\u011fday \u00fcretimi, tar\u0131m ekonomisinde ba\u015fatt\u0131.<\/p>\n
Ba\u015far\u0131l\u0131 bir \u015fekilde ba\u011fc\u0131l\u0131k ve bostanc\u0131l\u0131kla u\u011fra\u015fan Ermeniler, b\u00f6lgeye ipekb\u00f6cek\u00e7ili\u011fini ilk getirenler olmu\u015ftur.<\/p>\n
Yayg\u0131n olan hayvanc\u0131l\u0131kla, hem k\u00f6ylerde, hem de \u015fehirlerde u\u011fra\u015fmaktayd\u0131lar.<\/p>\n
Nor Nakhicevan, k\u0131sa s\u00fcrede Rusya\u2019n\u0131n mamur ve \u00fcnl\u00fc \u015fehirlerinden birine d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcr.<\/p>\n
Zanaatlar ve sanayi faaliyetleri de Nor Nakhicevan\u2019da \u00f6nemli ba\u015far\u0131lar elde eder.<\/p>\n
Zanaatk\u00e2rlar burada da, Transkafkasya\u2019daki Ermeniler gibi, zanaat birliklerine sahipti.<\/p>\n
Sanayi kollar\u0131ndan en tan\u0131nm\u0131\u015flar\u0131 ya\u011f eritme, y\u00fcn y\u0131kama, t\u00fct\u00fcn, tu\u011fla gibi i\u015fletmelerdi.<\/p>\n
Don Ermenileri, b\u00fcy\u00fck \u00e7aptaki ticaret faaliyetleriyle \u00fcnl\u00fcyd\u00fc.<\/p>\n
Nor Nakhicevan cemaati, k\u00fclt\u00fcrel ananeleri koruma ve geli\u015ftirme a\u00e7\u0131s\u0131ndan \u00f6nemli bir rol oynam\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n
\u00c7ok say\u0131da kilise okulu, k\u0131z okulu, 1880\u2019li y\u0131llarda kurulan dini okul ve sanat okullar\u0131n\u0131n yan\u0131nda, bir lise de faaliyet g\u00f6stermekteydi.<\/p>\n
\u00c7ok say\u0131da gazete yay\u0131nlanmakta, tiyatro sanat\u0131 geni\u015f yay\u0131l\u0131m g\u00f6stermekteydi.<\/p>\n
Vatanda\u015flar\u0131 M. Nalbantyan ve R. Patkanyan\u2019\u0131n rol\u00fc, Don Ermenilerinin k\u00fclt\u00fcrel hayat\u0131nda \u00e7ok \u00f6nemlidir.<\/p>\n
Grigoriopol<\/b><\/p>\n
Bu Ermeni cemaatinin kurulu\u015fu, Rus-Osmanl\u0131 sava\u015f\u0131 (1787-1791) ile ilintilidir.<\/p>\n
Sava\u015f\u0131n sonunda, Moldova ve Besarabya\u2019dan g\u00f6\u00e7 eden 4.000 Ermeni\u2019ye, Dnester Nehri havzas\u0131nda yer verilir. Bu insanlar Grigoriopol \u015fehri ile iki Ermeni k\u00f6y\u00fc kurar.<\/p>\n
\u00c7ari\u00e7e II. Yekaterina\u2019n\u0131n ferman\u0131yla, 1794 y\u0131l\u0131nda yerle\u015fimcilere imtiyazlar verilir. Ermeni cemaati, \u201cmagistrat\u201d taraf\u0131ndan ger\u00e7ekle\u015ftirilen \u00f6zerklik elde eder.<\/p>\n
Grigoriopol, k\u0131sa s\u00fcrede bir ticaret merkezi olarak \u00fcnlenir. B\u00fcy\u00fck t\u00fcccarlar, 95 ki\u015fiden olu\u015fan bir birlik kurar. Bu birlik b\u00fcy\u00fck oranda do\u011fu ticaretiyle u\u011fra\u015fmaktayd\u0131.<\/p>\n
http:\/\/www.findarmenia.com\/arm\/history\/25\/519<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Ermenistan\u2019\u0131n kurtulu\u015funu Rusya\u2019n\u0131n deste\u011fiyle ili\u015fkilendirme konusunda XVIII. y\u00fczy\u0131ldaki aktif ilgi d\u00f6neminde, Rusya\u2019daki Ermeni cemaatlerinin b\u00fcy\u00fck bir k\u0131sm\u0131 \u015fekillenir. G\u00fcney s\u0131n\u0131rlar\u0131n\u0131 geni\u015fletmek ve Transkafkasya\u2019daki mevzilerini peki\u015ftirmek isteyen Rusya, Transkafkasya halklar\u0131n\u0131n h\u00fcrriyet \u00e7abalar\u0131na hamilik yapar. Yabanc\u0131lar\u0131n, \u00f6zellikle de Ermenilerin Rusya\u2019n\u0131n g\u00fcneyine yerle\u015fmeleri konusunda geni\u015f imk\u00e2nlar sunar. \u00c7ok say\u0131da Ermeni, devletin bu siyasetinden faydalan\u0131p, Rus \u0130mparatorlu\u011fu\u2019nun s\u0131n\u0131r b\u00f6lgelerine […]<\/p>\n","protected":false},"author":7,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[65,1],"tags":[],"class_list":["post-34473","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-ermenilerin-tarihi","category-haberler"],"yoast_head":"\n